Tiểu luận , môn biên tập văn bản báo chí, phẩm chất và năng lực của biên tập viên báo chí

TIỂU LUẬNMôn: Biên tập văn bản báo chíĐề bài: Câu 1: Phẩm chất và năng lực của biên tập viên báo chí. Liên hệ.Câu 2. Biên tập bài Hiện tượng xuống cấp về chất xám ở miền núi của Nguyễn Tất Hán.Bài làmI. Mở đầuỞ nước ta, vấn đề năng lực và đạo đức của đội ngũ biên tập viên báo chí cũng là đề tài của rất nhiều cuộc hội thảo. Trong các cuộc thảo luận về vấn đề lực và đạo đức của đội ngũ biên tập viên báo chí hiện nay đang có nhiều cách lý giải, biện minh. So với nhiều năm trước thì trong mấy năm gần đây, tình trạng vi phạm đạo đức của đội ngũ biên tập viên báo chí cũng như trình độ chuyên môn của đội ngũ này đang tăng lên. Biểu hiện của sự vi phạm này không chỉ là những tác phẩm được công bố mà ngay cả sự im lặng không bình thường cũng được công chúng nhận thấy. Trong những tình huống như vậy, công luận lại bắt đầu chú ý đến vấn đề đạo đức và năng lực chuyên môn của đội ngũ nhà báo, biên tập viên và cả toà soạn báo. Những cuộc thảo luận về đạo đức và năng lực biên tập viên lại trở nên sôi nổi, mặc dù đề tài này chưa bao giờ thực sự biến mất khỏi bức tranh hàng ngày, khỏi giáo trình đào tạo phóng viên, biên tập viên và tài liệu chuyên môn. Vì vậy, tôi chọn đề tài này nhằm mục đích đưa ra cái nhìn khái quát nhất về vấn đề này. Trong bài làm còn có nhiều sai sót mong nhận được sự góp ý của thầy, cô.II. Phần lý thuyết

Bài làm

I Mở đầu

Ở nước ta, vấn đề năng lực và đạo đức của đội ngũ biên tập viên báo chícũng là đề tài của rất nhiều cuộc hội thảo Trong các cuộc thảo luận về vấn đềlực và đạo đức của đội ngũ biên tập viên báo chí hiện nay đang có nhiều cách lýgiải, biện minh So với nhiều năm trước thì trong mấy năm gần đây, tình trạng viphạm đạo đức của đội ngũ biên tập viên báo chí cũng như trình độ chuyên môncủa đội ngũ này đang tăng lên Biểu hiện của sự vi phạm này không chỉ là nhữngtác phẩm được công bố mà ngay cả sự im lặng không bình thường cũng đượccông chúng nhận thấy Trong những tình huống như vậy, công luận lại bắt đầuchú ý đến vấn đề đạo đức và năng lực chuyên môn của đội ngũ nhà báo, biên tậpviên và cả toà soạn báo Những cuộc thảo luận về đạo đức và năng lực biên tậpviên lại trở nên sôi nổi, mặc dù đề tài này chưa bao giờ thực sự biến mất khỏibức tranh hàng ngày, khỏi giáo trình đào tạo phóng viên, biên tập viên và tài liệuchuyên môn Vì vậy, tôi chọn đề tài này nhằm mục đích đưa ra cái nhìn kháiquát nhất về vấn đề này Trong bài làm còn có nhiều sai sót mong nhận được sựgóp ý của thầy, cô

II Phần lý thuyết

Câu 1.

“Biên tập”- theo Từ điển Tiếng Việt (NXB TP HCM, tháng 3.2010) là

“biên soạn, góp ý kiến với tác giả, kiểm tra những sai sót của bản thảo tài liệuđưa đi xuất bản” Biên tập được chia thành 2 dạng chính: Biên tập nội dung vàbiên tập hình thức Tuy nhiên, sự phân chia này chỉ mang tính hình thức; bởi haiphạm trù này có mối quan hệ hữu cơ không thể tách rời

Biên tập báo chí là quá trình tổ chức lực lượng xã hội xây dựng nên cáctác phẩm báo chí; phân tích, đánh giá, sửa chữa và hoàn thiện tác phẩm để đưain( hoặc phát) đáp ứng một nhiệm vụ nhất định

Biên tập là một nghề bí ẩn Ở Việt Nam, không ai dạy nghề biên tập chochuyên nghiệp Dạy viết báo thì có trường, có lớp, nhưng dạy biên tập thì không

Đó là một sự khiếm khuyết, một lỗ hổng trong đào tạo báo chí Biên tập báo chí

là một nghề Nhưng, thông thường, lãnh đạo các tờ báo chọn ra một số phóngviên hành nghề lâu năm, viết lách tốt và đề nghị họ trở thành biên tập viên Thư

ký tòa soạn sẽ chỉ dẫn thêm cho họ một số qui định về biên tập Vậy là xong.Rồi nghề dạy nghề; hầu như không có ai được đào tạo bài bản về nghề này

Thực tiễn đào tạo báo chí ở Việt Nam từ trước tới nay chỉ có trường dạybáo chí chứ không dạy hay đào tạo công việc biên tập một cách chuyên nghiệpnhư các chuyên ngành báo chí khác Đa số biên tập viên giỏi đều trưởng thành

từ viết lách, có quá trình tích lũy tri thức, vốn sống, kỹ năng biên tập ngay trongkhi làm nghề Chủ yếu là học hỏi từ các đồng nghiệp, trong thực tế, nghề dạynghề…

Có người viết, hẳn nhiên sẽ có người biên tập Người biên tập nhuậnchỉnh lại bài viết, để cho tác phẩm tiếp cận với công chúng dễ dàng hơn.Sách "Khám phá nghề biên tập" tổng hợp những trải nghiệm quý mang tínhthực tiễn sinh động, hấp dẫn của chính bản thân tác giả, của các đồng nghiệptrong nước và quốc tế trong, từ đó người mới bước vào nghề báo cũng như bạnđọc có thể hình dung được quá trình lao động thầm lặng của người biên tập Cácbiên tập viên bằng vốn hiểu biết sâu rộng, cộng với sự nhạy cảm về thời cuộc,

có trách nhiệm trong tòa soạn, độc giả ; họ là “bà đỡ” để cho những tác phẩmbáo chí trở nên có sức nặng hơn trước khi đến tay bạn đọc Công việc của biêntập viên trong thời đại bùng nổ các phương tiện thông tin trong thời đại hôm nayđòi hỏi ở họ kỹ năng nghề nghiệp cũng như tinh thần trách nhiệm ngày càngcao Biên tập viên còn phải biết “phân thân” ở nhiều vị thế khác nhau: Họ khôngnhững chế biến, “nấu giỏi” các món của tòa soạn đòi hỏi, mà còn phải nhạy cảmvới “khẩu vị” trong mỗi “thực đơn” mà bạn đọc công chúng đặt hàng, để có thể kịp thời đáp ứng nhu cầu của họ Đồng thời điều đó còn được thể hiện và kiểmchứng thông qua phẩm chất và năng lực nhất định của người biên tập viên.

1.Tầm quan trọng của công việc biên tập

Biên tập báo chí là một quá trình xuyên suốt quá trình hoạt động báo chí,nội dung của công tác biên tập báo chí rất phong phú, đa dạng từ khâu đề tài đếntheo dõi ảnh hưởng của báo chí đối với xã hội Các tờ báo, tạp chí, đài truyềnthanh, đài truyền hình uy tín có một điểm chung: tất cả đều sử dụng những biêntập viên giỏi Tay nghề cao của tập thể biên tập viên là một trong những yếu tốquan trọng nhất tạo nên sức mạnh cho một cơ quan truyền thông Tuy nhiên,công chúng lại không biết tới họ vì họ không được ký tên trên các bài báo nhưphóng viên

Và biên tập viên văn bản là một loại nhà báo hiếm hoi; ít người làm đượcnghề này Biên tập viên văn bản thường dấn thân, toàn tâm toàn ý với công việc,thông minh và yêu chữ nghĩa Họ có khuynh hướng muốn làm cho bài vở trởnên chính xác và hay hơn Họ cũng góp phần gác cổng về tin tức cho cơ quantruyền thông, tức cho bài nào xuất hiện, bài nào không

Hễ có người viết thì có người biên tập Người biên tập đọc lại, suy nghĩ,làm cho các tác phẩm đến với công chúng dễ dàng hơn Họ có mặt ở mọi nơi:trong các tờ báo ngày, báo tuần, các nhà xuất bản, tại đài truyền thanh, đàitruyền hình, công ty giao tế nhân sự và quảng cáo Tại các nước phát triển, họ

còn hiện diện trong các cơ quan chính phủ, trường học và doanh nghiệp bìnhthường Hiện nay, có cả người biên tập thông tin cho các trang web.

Từ trước đến giờ, các nhà báo được trao giải thưởng vẫn thường thừanhận và ca ngợi công lao của người biên tập Một trong số là nhà báo Mỹ ColinNickerson Ông bắt đầu sự nghiệp với chân phóng viên trong một tuần báo nhỏ.Bốn năm sau đó, ông trở thành phóng viên của tờ The Boston Globe, và nhanhchóng trở thành thông tín viên ở nước ngoài của tờ báo nổi tiếng này Nickersoncho biết: “Tôi đã học được rằng việc viết lách khó khăn hơn tôi từng nghĩ rấtnhiều.Cần phải động não và rất nhiều nỗ lực Sự khác nhau giữa bài báo hay vớibài báo dở chẳng liên quan gì đến nội dung của bài báo đó… mà điều tạo ra sựkhác biệt thường là do có bao nhiêu tâm huyết và nỗ lực người phóng viên và kếđến là những người biên tập của anh, chị ta sẵn sàng đổ vào bài.”

Nhưng công việc của biên tập viên báo chí là gì? Nếu bạn hỏi người bìnhthường câu này, có thể họ sẽ trả lời: sửa lỗi các bài viết Còn nếu bạn trao đổivới một biên tập viên thực thụ, câu trả lời sẽ khác Mà không chỉ có một câu.Người này sẽ liệt kê ra hàng loạt công việc, nào là nghe ngóng, họp bàn về tintức, chỉ định đề tài, làm việc với phóng viên, sửa bài, chỉ dẫn dàn trang v.v…

Có một số người đã tìm cách định nghĩa nghề biên tập Theo Sonia JaffeRobbins, giảng viên môn biên tập báo chí tại Đại học New York, “biên tập vănbản là một quy trình mà trong đó biên tập viên giúp cho phóng viên cải thiệnviệc viết lách, để cho bài vở trở nên rõ ràng và được trình bày một cách tốt nhất

có thể được.”i

Không ai nêu ra rằng biên tập viên phải giỏi ngữ pháp, viết đúng chính tả

và dấu câu Đối với nghề biên tập, rành rẽ ngôn ngữ là chuyện đương nhiên, tuytrong thực tế không hẳn đã đúng như vậy Làm việc với từ ngữ là nhiệm vụđầu tiên của một biên tập viên Công việc này được gọi là biên tập văn bản(copy editing) Công việc chính của biên tập viên văn bản bao gồm việc sửa lỗingữ pháp, bút pháp và tìm cách làm cho bài vở chính xác hơn Thật ra, biên tập

viên văn bản phải làm nhiều hơn thế nữa: tập trung suy nghĩ và suy nghĩ mộtcách sáng tạo Nếu không, chắc hẳn ai đó đã làm ra được một chương trình biêntập tự động rồi.

2 Vị trí của biên tập viên

Bài báo đến với bạn đọc thường là một quá trình không đơn giản Tác giả– là người của báo hoặc cộng tác viên – có tên trên những bài viết có chất lượngđược độc giả biết đến và cảm phục, thế nhưng người làm cho bài báo ấy hoànchỉnh hơn, chính xác hơn và hấp dẫn hơn lại không được mấy ai biết tới Đó làcác biên tập viên sửa bài mà làng báo thường ví von là “những anh hùng vôdanh” với ít nhiều sự thông cảm về công việc của họ Xét về chức năng vànhiệm vụ thì xem ra biên tập viên chính là cái "phin-tơ" (filter) cuối cùng trong

cả dây chuyền, và nếu nó thủng một lỗ th́… thôi rồi Phóng viên sai th́ c ̣n cóbiên tập viên xem lại, c ̣n biên tập viên mà sai (hoặc không nh́n ra lỗi của phóngviên) th́… báo đóng cửa Vậy nên người ta gọi biên tập viên chúng ta là nhữngngười bảo vệ sự thực

Đã có một thời, biên tập viên – chủ yếu ở các báo nước ngoài - được xemnhư nhà báo thứ cấp, những phóng viên thất bại hoặc lụt nghề hoặc phải lui vềphía sau do tuổi tác Hiện nay, một số phóng viên vẫn nhìn các biên tập viên nhưthế Tuy vậy, những năm gần đây, nghề này đã bắt đầu được kính trọng vì vaitrò của báo chí đã thay đổi

Bước vào thế kỷ 21, các báo phải tìm cách giải thích tin tức nhiều hơntrước vì tin nóng, tin nhanh đã bị Internet, đài phát thanh, truyền hình giành mấtrồi Các báo cần ra sức săn tìm thông tin để có thể tường thuật những gì ở đằngsau các sự kiện, làm cho sự kiện nổi bật lên hơn Các nỗ lực này đã đưa việc viếthay, viết giỏi lên thành ưu tiên hàng đầu trong một số tờ báo

Nói chung, ngày nay, không một nhà lãnh đạo cơ quan truyền thông nào

mà lại không thừa nhận giá trị của các biên tập viên giỏi Các báo Việt Nam trảlương cho người biên tập cao hơn cho phóng viên cùng trình độ; có thể gần gấp

đôi Khi viết giỏi, viết hay được coi trọng, thì biên tập viên giỏi cũng đượcsăn đón hơn Nhưng có khi tuyển không ra Tạp chí Nhịp Cầu ra 15 ngày một số(truớc đây ra hàng tháng), thuộc Hội Liên lạc với Người Việt Nam ở nướcngoài, chẳng hạn, đã đăng báo tuyển thư ký tòa soạn – một loại biên tập viên –

từ hai, ba năm nay, nhưng vẫn chưa tìm

Ở Mỹ, biên tập viên báo trên mạng có thu nhập rất khá Theo tài liệuInteractive Publishing Surveys, công bố tháng giêng năm 1998, biên tập viêntrực tuyến có kinh nghiệm hưởng lương từ 45.000 đô la Mỹ đến 75.000 đô la

Mỹ mỗi năm Nhưng biên tập viên dựa vào đâu để làm việc? Vào 3 điểm cơ bản:hiểu độc giả, hiểu tin tức và sử dụng ngôn ngữ nhuần nhuyễn Vậy phải làm thếnào để thẩm tra tính trung thực trong các bài viết của các phóng viên Đươngnhiên chúng ta không thể nào cứ chúi mũi suốt đêm vào bài viết và kiểm tratừng chi tiết Nếu chúng ta chưa tự rèn được cho mình cái khả năng “báo động”thì trước hết nên nhờ cậy vào những biên tập viên kinh nghiệm hơn Trong một

cơ quan báo chí thì biên tập viên luôn có một vai trò hết sức quan trọng, khôngthể thiếu

3 Những phẩm chất và năng lực của biên tập viên báo chí Liên hệ

3.1 Biên tập viên - Nhà báo thầm lặng

Công việc của một biên tập viên luôn là đứng đằng sau những bài viết,chỉnh sửa cho bài viết của phóng viên sao cho phù hợp với thị hiếu của côngchúng Có thể coi họ như những bà đỡ của các tác phẩm báo chí, nhiệm vụ của

họ rất cao cả nhưng không phải ai cũng biết, cũng hiểu được

Đòi hỏi khắc nghiệt của một tờ báo là có nhiều biên tập viên giỏi, nhưngtrong thực tế cũng có người chưa đủ năng lực lại được giao phó trách nhiệmbiên tập Đây là thủ phạm làm cho không ít tác giả khi đọc lại bài của mình trênbáo rất bực mình Bài viết sau đây không nhằm đề cập đến những “nỗi ám ảnh”

ấy, mà chỉ mong người đọc và các tác giả có bài đăng báo nhìn được phần nàochân dung của một biên tập viên đúng nghĩa

L.R.Blanchard thuộc hệ thống báo chí Gannett nổi tiếng trên thế giới, khinói về tầm quan trọng của biên tập viên đã viết như sau: “Một ban biên tập thậtgiỏi mà không có bộ phận sửa bài thì chỉ có thể cho ra đời một tờ báo xoàng.Một ban biên tập tầm thường mà có bộ phận sửa bài đầy năng lực có thể ra được

tờ báo hạng khá Một ban biên tập giỏi được hậu thuẫn bởi những người sửa bàigiỏi thì bảo đảm ra được tờ báo thật hay” Tác giả này nói thêm rằng: “Không ai

tự cho mình có đủ tư cách để sửa bài mình Dù người viết nổi tiếng đến thế nào

đi nữa, bài của họ chỉ có lợi hơn nếu có người khác đọc và biên tập”

Nhiệm vụ của người biên tập là sửa sai, gạn lọc và trau chuốt câu cúcho bài viết tốt hơn, nhằm vào đối tượng của báo để làm cho bài viết giản dị, dễhiểu Công việc của anh ta là phân câu quá dài thành những câu ngắn, xén tỉanhững đoạn văn lòng thòng, cắt bớt những chi tiết rườm rà và thay thế nhữngchữ khó hiểu bằng chữ dễ hiểu hơn Người sửa bài còn phải tìm xem bài viết cóđiểm nào sai lầm về quan điểm thì gạt bỏ, sơ hở thì bổ khuyết, tối nghĩa thì làmsáng tỏ, thiếu chính xác thì chỉnh chu Để làm công việc trên một cách hoàn mỹ,người sửa bài cần tra cứu, đối chiếu tài liệu và hội ý với người viết Bài sau khiđược sửa sẽ trở nên giản dị, trong sáng, mạch lạc và ít sai sót hơn

Nhưng chừng ấy vẫn chưa đủ, anh ta còn cần có trí phán đoán, tầmuyên bác, trình độ học vấn, óc biện luận, tính tò mò, trí tưởng tượng, thận trọng,thắc mắc, nghi ngờ và phần nào có thiên khiếu Chọn người có kinh nghiệmtrong ngành báo chí làm biên tập viên là tốt nhất Họ có thể là phóng viên từng

có nhiều năm lăn lộn trong dòng thời sự thuộc nhiều lĩnh vực để lấy tin và viếtbài Họ có thể là phóng viên trẻ được phân công về tòa soạn để trau giồi thêmkhả năng biên tập Họ cũng có thể là người đứng tuổi, nay muốn dừng bướcgiang hồ ở tòa soạn sau thời gian bay nhảy

Ông V.T.H, một nhà báo lâu năm có nhiều kinh nghiệm trong côngtác biên tập cho rằng: Sửa bài, nhưng không được sửa ý Đó là nguyên tắc màngười biên tập cần tôn trọng Chính vì tôn trọng ý của tác giả, báo chí mới phảnánh được những cách nhìn khác nhau, mới không bị rập khuôn trong cách nhận

định Tất nhiên người viết có quyền không cho đăng bài của mình nếu ý tưởngtrong bài bị bóp méo.

Cũng có lúc biên tập viên không làm tác giả bài viết hài lòng, dùcông việc của họ làm cho bài viết hoàn hảo hơn Người viết bài có thể phàn nànbài bị sửa nhiều quá, cắt xén quá lố, hoặc chữ bị thay thế không hợp với ý mongmuốn, nhưng họ vẫn thừa nhận việc sửa bài là điều phải có trong giới viết lách

Đã có không ít các bậc học giả, các chuyên viên, các nhà văn lớn khi thấy bàimình bị sửa đôi chút đã phê phán tòa soạn một cách nặng nề rằng: Đẻ đứa con rakhông ai muốn con mình bị cắt chân, cắt tay Thật ra người sửa bài không làmnhư vậy, anh ta chỉ cắt những mẩu thịt thừa, dị tật trên cơ thể ấy mà thôi.Thế nhưng điều này không phải lúc nào cũng được các cộng tác viên của báođồng tình Cộng tác viên có bài viết trên báo là chuyên viên, có những hiểu biếtsâu về ngành của mình và các bài viết xuất phát từ ưu thế ấy nhiều khi đượcchuyển tải bằng những ngôn ngữ có tính bác học, phù hợp với các nhà nghiêncứu Nhưng khổ nổi, tờ báo lại có yêu cầu là làm sao để đại bộ phận độc giả củamình hiểu được những kiến thức uyên thâm ấy bằng một thứ ngôn ngữ đờithường dễ hiểu, đó là ngôn ngữ của báo chí Cho nên tìm được một chuyên viên,một học giả, một nhà văn viết báo giỏi là điều rất quý đối với một tờ báo bìnhthường Nếu không được như vậy, thì công việc của ngườii biên tập sẽ rất nặng

nề để tranh thủ được sự vừa lòng cả hai phía tác giả và người đọc.Tính tự ái của một số người viết không chuyên cũng làm cho việc sửa bài thànhkhó khăn thêm Một số người đôi khi cho rằng “mỗi chữ của mình là một hạtngọc” nên không dễ dàng đón nhận những sửa đổi Họ có thể bất bình khi bàichỉ bị sửa một vài chữ cho dễ hiểu hơn Thậm chí có người không ngại đặt bútlưu ý tòa soạn “Không được sửa” Gặp những tác giả như vậy đôi khi tòa soạnkhó xử lý Thế nhưng cách hay nhất là phải thuyết phục người viết và nếu họvẫn không đồng ý thì lần sau nên từ chối bài viết của họ một cách xót xa Cũng

có khi vị nể cá nhân, nhiều báo ngại sửa bài vì không muốn làm phật lòng tácgiả Họ cũng ngại tác giả bất bình sẽ ngưng gửi bài viết cho báo, quan hệ giữacộng tác viên và tờ báo sứt mẻ là điều không bên nào muốn Trong những

trường hợp này quả thật người biên tập lâm vào cảnh “làm dâu trăm họ”.

Có luận cứ cho rằng: “Người viết bài có ký tên thì chịu trách nhiệm về bài viếtcủa họ, về dữ kiện và chi tiết Nếu thấy có điều gì sai thì tòa soạn trao đổi vớitác giả Họ đồng ý thì sửa, nếu họ không chịu thì cứ cho đăng Có sửa chỉ sửa lỗichính tả, dấu chấm, phẩy mà thôi” Nhưng hậu quả là nếu bài viết kém chấtlượng và sai sót thì trách nhiệm trước tiên thuộc về tòa soạn chứ không phải tácgiả

Báo chí của chúng ta thỉnh thoảng có những sai lầm cười ra nước mắt.Chẳng hạn như vào năm 1994, nhân Cúp bóng đá thế giới diễn ra ở Mỹ, một tờbáo đã có bài phỏng vấn thủ môn Lev Yasin của Liên Xô dự báo đội nào sẽ đoạtcúp vô địch, về tình hình bóng đá khu vực hiện nay, về ai sẽ là vua phá lưới, thủmôn nào hay nhất Điều đáng nói là Lev Yasin đã chết gần mười năm trước đó

và người ta vẫn không thể nào hiểu được tại sao phóng viên có thể hư cấu mộtbài viết như thế! Còn với biên tập viên, nếu anh ta am hiểu về lĩnh vực bóng đáthì sai lầm này đã không xảy ra

Một lần khác, có phóng viên tường thuật một trận cầu giao hữu tạiMalaysia giữa đội bóng Tổng cục đường sắt Việt Nam và một đội bạn Bài báotường thuật diễn biến của trận đấu theo đó thì đội bóng Đường sắt thắng 3-1,trong khi một ngày sau tin tức cho biết đội này đã thua 1-3 Nếu chỉ là sự nhầmlẫn tỉ số thì còn dễ hiểu vì do thông tin vội vàng, nhưng việc mô tả diễn tiến trậnđấu với “những bàn thắng đẹp mắt của đội Việt Nam” và “khán giả vui mừng hòreo trước chiến thắng của Việt Nam” thì quả thật là không hiểu được Tấtnhiên là tòa soạn phải xin lỗi độc giả về cách làm việc của phóng viên!Tin cậy vào phóng viên là điều dễ hiểu bởi không tin người của mình thì cònbiết tin ai Nhưng đôi khi sự tin cậy tuyệt đối cũng bị trả giá nặng nề

Báo chí nước ngoài cũng có những sai lầm cực kỳ nghiêm trọng, như trườnghợp Washington Post của Mỹ, một tờ báo có đến 600 phóng viên và biên tậpviên Vụ sai lầm nghiêm trọng làm báo này nhức đầu nhất xảy ra vào năm 1981.Theo một bài viết của biên tập viên báo này, thì tiếng tăm lẫy lừng của tờ báo

sau vụ Watergate – khiến Tổng thống Mỹ Nixon phải từ chức – đã bị hoen ố vìngười nữ phóng viên 26 tuổi tên Janet Cooke Dưới tựa đề: “Jimmy’s World”đăng trên trang nhất trong số báo ra ngày chủ nhật 28/9/1980, Janet Cooke đãviết bài về một cậu bé tám tuổi ghiền bạch phiến vì mẹ và bố dượng chỉ dạy chocách dùng ma túy Tác giả không nêu tên thật của em, viện lẽ vì lý do an toàncủa bé Nêu lên một thảm trạng của thiếu nhi ở thủ đô nước Mỹ, bài báo đã gâyxúc động mạnh ở địa phương Gần bảy tháng sau, bài báo trúng giải thưởngPulitzer, một giải thưởng lớn của Mỹ Janet Cooke vụt sáng trong làng báo Tin

cô trúng giải được đi liền với vài nét sơ lược về tiểu sử, trong đó cô khai tốtnghiệp Đại học Vassar và có bằng cao học ở Đại học Toledo Ban giám đốctrường Vassar xem hồ sơ của cô trước khi quyết định bày tỏ một sự hãnh diện vềngười sinh viên xuất thân từ ngôi trường của mình, nhưng khám phá thấy cô cóghi danh học, chứ không tốt nghiệp Họ liền thông báo cho chủ bút WashingtonPost Cùng lúc đó, tổng biên tập tờ báo được Hãng thông tấn AP cho biết phóngviên của hãng ở Ohio được biết là Janet Cooke không có bằng cao học Ngôi saomới ló bị mây mù, giông tố che lấp ngay Bị cấp lãnh đạo cật vấn về sự thiếutrung thực hơn mười tiếng đồng hồ, Janet mới chịu thú nhận ngay cả chuyện béJimmy cũng chỉ là tổng hợp những chi tiết nghe được của nhiều vụ ghiền matúy, chứ không có Jim nào bằng xương bằng thịt cả Báo Washington Post phảituyên bố hoàn lại giải thưởng và cáo lỗi cùng độc giả Đâu phải chỉ biên tậpviên, cả một tờ báo đã bị đánh lừa!

Tóm lại, để bài báo hoàn chỉnh hơn thì công việc biên tập trongthực tế phải khởi đầu ngay do chính tác giả Người viết, nếu được trau giồi kỹnăng sẽ biết những nguyên tắc căn bản về sửa bài để tránh bớt những lỗi lầm, sơ

hở, cũng như để hoàn thiện cách sử dụng từ ngữ và lối hành văn; khi thấy cóđiều gì nghi ngờ thì tra cứu, kiểm chứng Người viết báo nếu cẩu thả hoặc thiếutrung thực với chính mình, tất khó tránh khỏi lỗi lầm Việc người khác sửa bàichỉ là giai đoạn chót để giảm bớt sai sót mà người viết vô tình không biết.Bài viết của những nhà báo thận trọng và có lương tâm, sau khi qua tay ngườibiên tập giỏi, có khả năng sẽ tăng thêm hiệu ứng xã hội, tờ báo có những bài viết

đó cũng tạo thêm được uy tín với độc giả Vai trò của biên tập là không thể thiếu

ở bất cứ tòa soạn báo nào, thế mà – như đã nói từ đầu – họ chỉ là những conngười thầm lặng và vô danh Chắc hẳn bạn đọc cũng phần nào chia sớt nhữngnỗi nhọc nhằn và bạc bẽo trong công việc của họ?

3.2 Những tố chất cần có của người biên tập viên

Trong bất cứmọi ngành nghề, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, HồChíMinh luôn cho rằng người cán bộmuốn hoàn thành nhiệm vụ được giao phảiluôn trau dồi phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn Đối với những biêntập viên báo chí thì việc rèn luyện phẩm chất và năng lực có ý nghĩa vô cùngquan trọng Để trở thành những biên tập viên thực thụ thì những người làm côngtác biên tập cần phải trau dồi những tố chất cơ bản sau:

Tự tin Biên tập viên tin vào trí thông minh, trình độ hiểu biết và khả năngviết lách của mình Họ nắm vững bút pháp của tờ báo cũng như khả năng sảnxuất và đường lối của tờ báo Họ hiểu và sử dụng tốt hệ thống mạng tin học nội

bộ cho công việc của mình

Khách quan Biên tập viên không chủ quan Họ cũng không thể ưu áiphóng viên này hơn phóng viên kia trong công việc

Cẩn thận Biên tập viên phải chú ý tới bạn đọc và tính cách của tờ báo.Việc trình bày, chọn bài, ảnh và tít phải hòa hợp với nhau để củng cố hình ảnhcủa tờ báo

Thông minh Biên tập viên phải có kiến thức nền rộng để biết bài viết saihay viết đúng

Luôn đặt câu hỏi Biên tập viên phải thắc mắc đủ thứ Họ biết nếu mìnhnghi ngờ thì bạn đọc cũng sẽ như vậy

Ngoại giao Biên tập là nghề luôn đụng chạm Người làm nghề này phảitìm cách giảm thiểu sự căng thẳng không thể tránh được giữa người biên tập vàngười viết