Giáo trình Kỹ thuật điệnđiện tử Nghề: Cơ điện tử CĐ Nghề Công Nghiệp Hà Nội

(NB) Giáo trình Kỹ thuật điệnđiện tử với mục tiêu chính là Mô tả được mạch điện và mô hình mạch điện với các thông số đặc trưng của các phần tử mạch; Hiểu và vận dụng được các phương pháp thích hợp để giải các bài toán kỹ thuật điện; Tính toán được hệ thống dòng ba pha; Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của máy điện; Phân tích đúng nguyên lý các mạch điện tử cơ bản

Mọi trích dẫn, sử dụng giáo trình này với mục đích khác hay ở nơi khác đều phải được sự đồng ý bằng văn bản của trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội

LỜI NÓI ĐẦU

Trong chương trình đào tạo của các trường trung cấp nghề, cao đẳng nghề thực hành nghề giữ một vị trí rất quan trọng: rèn luyện tay nghề cho học sinh Việc dạy thực hành đòi hỏi nhiều yếu tố: vật tư thiết bị đầy đủ đồng thời cần một giáo trình nội

bộ, mang tính khoa học và đáp ứng với yêu cầu thực tế

Nội dung của giáo trình “Ký thuật điện-điện tử - nghề ôt ô” đã được xây dựng trên cơ sở kế thừa những nội dung giảng dạy của các trường, kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,

Giáo trình nội bộ này do các nhà giáo có nhiều kinh nghiệm nhiều năm làm công tác trong ngành đào tạo chuyên nghiệp Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới và biên soạn theo quan điểm mở, nghĩa là, đề cập những nội dung cơ bản, cốt yếu để tùy theo tính chất của các ngành nghề đào tạo mà nhà trường tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo cao đẳng nghề

Tuy các tác giả đã có nhiều cố gắng khi biên soạn, nhưng giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự tham gia đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp và các chuyên gia kỹ thuật đầu ngành

Xin trân trọng cảm ơn!

I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔN HỌC:

- Vị trí: Là môn học kỹ thật cơ sở Môn học được bố trí dạy trước hoặc song song so với môn học chuyên môn, nhằm hỗ trợ cho các môn chuyên môn

- Tính chất: Là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề Cơ điện tử

II MỤC TIÊU MÔN HỌC:

- Mô tả được mạch điện và mô hình mạch điện với các thông số đặc trưng của

các phần tử mạch

- Hiểu và vận dụng được các phương pháp thích hợp để giải các bài toán kỹ thuật

điện

- Tính toán được hệ thống dòng ba pha

- Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của máy điện

- Phân tích đúng nguyên lý các mạch điện tử cơ bản

- Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong công việc

- Chủ động và sáng tạo trong học tập

III NỘI DUNG MÔN HỌC:

1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian:

Bài tập/

Thực hành

Kiểm tra

(LT hoặc TH)

Công suất của dòng hình sin và vấn đề

nâng cao hệ số công suất

Các phương pháp giải mạch điện

Cách nối mạch điện ba pha

Công suất mạch ba pha

Máy điện không đồng bộ

Máy điện một chiều

Bài mở đầu

Mục tiờu:

Tỡnh bày được vai trũ, nhiệm vụ cần đạt được của mụn học

Vai trũ, nhiệm vụ của mụn học:

- Tớnh toỏn được hệ thống dũng ba pha

- Trỡnh bày được cấu tạo, nguyờn lý làm việc của mỏy điện

- Phõn tớch đỳng nguyờn lý cỏc mạch điện tử cơ bản

- Mụ tả được cấu tạo, phõn tớch nguyờn lý của cỏc loại mỏy điện

- Mụ tả được mạch điện và mụ hỡnh mạch điện với cỏc thụng số đặc trưng của cỏc

phần tử mạch

- Hiểu và vận dụng được cỏc phương phỏp thớch hợp để giải cỏc bài toỏn kỹ thuật điện

-Tớnh toỏn quấn lại mỏy Biến ỏp, ĐC KĐB 3 pha, ĐC KĐB 1 pha bị chỏy hỏng theo số

liệu cú sẵn

- Phõn tớch nguyờn nhõn hư hỏng cỏc loại mỏy điện và đề ra phương phỏp sửa

chữa,thay thế phự hợp

- Phỏt huy tớnh tớch cực, chủ động, sỏng tạo và tư duy khoa học trong cụng việc

- Cú ý thức tự giỏc, tớnh kỷ luật cao, tinh thần trỏch nhiệm trong cụng việc

- Trỡnh bày được khỏi niệm dũng hỡnh sin và tớnh chất của dũng hỡnh sin

- Hiểu và giải quyết được vấn đề nõng cao hệ số cụng suất

- Vận dụng được cỏc phương phỏp khi giải mạch điện

- Trỡnh bày được cấu tạo, nguyờn lý làm việc của cỏc mỏy điện

- Cú ý thức tự giỏc, tớnh kỷ luật cao, tinh thần trỏch nhiệm trong cụng việc

1 Mạch điện,kết cấu và cỏc đại lượng đặc trưng

1.1 Định nghĩa mạch điện

Mạch điện là tập hợp các thiết bị điện (nguồn, tải, dây dẫn) nối với nhau trong đó dòng điện có thể chạy qua (hình 1.6)

Mạch điện phức tạp có nhiều nhánh, nhiều mạch vòng và nhiều nút

3.Mạch vòng Mạch vòng là lối đi khép kín qua các nhánh

1.2: Cỏc yếu tố hỡnh học cơ bản của mạch điện

*.Nhánh Nhánh là bộ phận của mạch điện gồm có các phần tử

nối tiếp nhau trong đó có cùng dòng điện chạy qua

*.Nút Nút là chỗ gặp nhau của các nhánh (từ 3 nhánh trở lên)

*.Mạch vòng Mạch vòng là lối đi khép kín qua các nhánh

1.3 Cỏc thụng số trạng thỏi của quỏ trỡnh năng lượng trong nhỏnh

Ng-ời ta quy -ớc chiều của dòng điện

chạy trong vật dẫn ng-ợc với chiều chuyển

động của điện tử (hình 1.7)

1.3 2 Điện áp

Tại mỗi điểm trong mạch điện có một

điện thế  Hiệu điện thế giữa 2 điểm gọi

là điện áp U, đơn vị là von, V

Điện áp giữa 2 điểm A và B (hình 1.8) là:

Chiều điện áp quy -ớc là chiều từ điểm có điện thế cao

đến điểm có điện thế thấp

Điện áp giữa 2 cực của nguồn điện khi hở mạch ngoài (dòng

Khi giải mạch điện có các phần tử

tranzito, nhiều khi nguồn điện có sơ đồ

thay thế là nguồn dòng điện J =

n

R

E

mắc song song với điện trở Rn (hình 1.13)

b Sơ đồ thay thế tải

- Các tải nh- động cơ điện một

chiều, acquy ở chế độ nạp điện đ-ợc thay

thế bằng sơ đồ gồm sức điện động E nối

tiếp với điện trở trong Rn (hình 1.14)

trong đó chiều E ng-ợc chiều với I

- Các tải nh- bàn là điện, bếp điện,

số bằng điện áp U đo đ-ợc giữa 2 cực của nguồn

khi hở mạch ngoài Chiều của sức điện động quy

-ớc từ điện thế thấp đến điện thế cao (cực âm tới

cực d-ơng) (hình 1.9)

Chiều của điện áp quy -ớc từ điện thế cao

đến điện thế thấp, do đó nếu chiều vẽ nh- hình

Định luật này cho ta quan hệ giữa

các dòng điện tại một nút, đ-ợc phát biểu

nh- sau:

Tổng đại số những dòng điện ở một nút

bằng không

Trong đó quy -ớc dòng điện đi tới nút lấy dấu d-ơng, dòng

điện rời khỏi nút lấy dấu âm (hình 1.22)

ở hình 1.22 thì:

I1 + (-I2) + (-I3) = 0

2.2: Định luật Kiêcshôp 2

Định luật này cho ta quan hệ giữa

sức điện động, dòng điện và điện trở

Dòng điện xoay chiều hình sin là dòng

điện biến đổi một cách chu kỳ theo

qui luật hình sin với thời gian, đợc

biểu diễn bằng đồ thị hình sin trên

hình 3.3

4.2 Nguyờn lý tạo ra dũng xoay chiều hỡnh sin

Người ta tác dụng lực cơ học vào trục

làm cho khung dây quay, cắt đờng sức

từ trờng của nam châm NS, trong khung dây sẽ cảm ứng sức điện

động xoay chiều hình sin

Dòng điện cung cấp cho tải thông qua vòng trợt và chổi than (hình3.1) Khi công suất điện lớn, lấy cách điện như vậy gặp nhiều khó khăn ở chỗ tiếp xúc giữa vành trợt và chổi than

Trong công nghiệp, máy phát điện xoay chiều được chế tạo

nh sau: dây quấn đứng yên trong các rãnh của lõi thép là phần tĩnh và nam châm NS là phần quay

10

Khi tác dụng lực cơ học vào trục làm nam châm NS quay, trong dây quấn ở phần tĩnh sẽ cảm ứng ra sức điện động xoay chiều hiừnh sin Dây quấn đứng yên nên

việc lấy điện cung cấp cho tải rất an

toàn và thuận lợi Mô hình của máy

phát điện xoay chiều vẽ trên hình 3.2

Cấu tạo chi tiết của máy phát

điện xoay chiều đợc viết trong sách

với mỗi thời điểm t Trong biểu thức

(3-1) trị số tức thời phụ thuộc vào biên độ Imax và góc pha (t + i)

- Biên độ Imax là trị số cực đại, nói lên dòng điện lớn hay nhỏ

- Góc pha (t + i) nói lên trạng thái của dòng điện ở thời điểm t, ở thời điểm t = 0 góc pha của dòng điện là i ,

i đợc gọi là góc pha ban đầu

( hoặc gọi ngắn gọn là pha đầu) của dòng điện

Góc pha đầu  phụ thuộc vào thời điểm chọn làm gốc thời gian (thời điểm t =0) Góc pha đầu là đoạn NO trong đó N là điểm dòng điện đi qua trị số không từ âm đến dơng, gần điểm gốc O

khác nhau

11

* Góc lệch pha  giữa điện áp và dòng điện

ở trên đã xét biểu thức trị số tức thời của dòng điện

để ký hiệu góc lệch pha giữa điện áp và dòng điện

Mạch điện xoay chiều thuần trở là mạch

điện chỉ có điện trở thuần, hệ số tự cảm L

không đáng kể và điện dung C = 0

Trong thực tế mạch điện chỉ có bóng đèn

sợi đốt, lò điện, bếp điện, bàn là… đ-ợc coi

là mạch điện thuần trở

2) Quan hệ giữa dòng điện và điện áp

đó trong mạch có dòng điện i

tsin.R

UR

u

RU

Im  m ta có iImsint

12

So sánh biểu thức u và i ta thấy:

+ Dòng điện i và điện áp u cùng pha (đồng pha)

+ Biên độ dòng điện Im và điện áp Um quan hệ với nhau theo định luật ôm

3) Công suất trong mạch điện thuần trở

 Công suất trong mạch điện xoay chiều thuần trở đ-ợc tính toán t-ơng tự nh- trong mạch điện một chiều, công suất này gọi là công suất tác dụng

 Biểu thức:

R.IR

UI.U

Điện cảm L đặc tr-ng cho quá trình trao

đổi và tích luỹ năng l-ợng từ tr-ờng của cuộn dây

2) Quan hệ giữa dòng điện và điện áp

Ta đặt vào hai đầu đoạn mạch một điện áp xoay chiều u thì trong mạch xuất hiện dòng điện iI msint

Dòng điện biến thiên làm xuất hiện sức điện động tự cảm:

L X

Trong đó: QL: Công suất phản kháng (VAR)

XL: Trở kháng của cuộn dây ()

I : Giá trị hiệu dụng của dòng điện trong mạch (A)

5.3 Mạch điện xoay chiều cú điện dung thuần

1) Mạch điện

2 /

14

Là mạch điện chỉ có tụ điện, trị số điện trở

R và điện cảm L không đáng kể

Điện dung C đặc tr-ng cho hiện t-ợng tích luỹ

năng l-ợng điện tr-ờng (phóng điện năng trong tụ

điện

2) Quan hệ giữa dòng điện và điện áp

Khi đặt một điện áp xoay chiều vào mạch thuần dung, điện

áp trên tụ điện là:

t U

u  2sin hay u = Umsint Trong tụ điện có hiện t-ợng tích và phóng điện một cách tuần hoàn ở một thời điểm t nào đó, điện tích q của tụ là:

t U

Đặt Im =  U C 2 iI msin(t / 2 )

Từ biểu thức giữa dòng điện và điện áp ta thấy:

+ Quan hệ trị số hiệu dụng của dòng điện và điện áp

Trong mạch điện thuần dung dòng điện tỉ lệ thuận với điện áp

và tỉ lệ nghịch với dung kháng của đoạn mạch đó

I : Giá trị hiệu dụng của dòng điện (A)

5.4 Mạch điện xoay chiều cú R, L, C nối tiếp

1) Mạch điện

Là mạch điện gồm 3 phần tử R, L, C có giá trị lớn mắc nối tiếp

2) Quan hệ giữa dòng điện và điện áp

Đặt vào hai đầu đoạn mạch một điện áp uU msint Thì trong mạch có dòng điện xoay chiều i Dòng

điện này đi qua các phần tử R, L, C Ta

Nhìn trên đồ thị ta thấy U là cạnh huyền của một tam giác:

U  U2R U2X Trong đó: UR = U.cos; UX = U.Sin Nhìn vào đồ thị thì điện áp sẽ lệch pha với dòng điện một góc

 iImsin(t)

Kết luận: Trong mạch R- L- C mắc nối tiếp Điện áp lệch pha

R

XXU

UU

0

16

- Nếu UL < UC thì tg < 0   < 0: u sẽ chậm pha so với i một góc 

- Nếu UL = UC thì tg = 0   = 0: u và i cùng pha (đồng pha) Khi đó công suất trong mạch cực đại

3) Định luật ôm trong mạch R, L, C mắc nối tiếp

C L 2

)XX(R

UZ

UI

X X R

a Tổng trở của mạch, tính trị số hiệu dụng của dòng điện

b Viết biểu thức của dòng điện chạy trong mạch

2 Cho mạch điện RLC có R = 140 ; L = 1 H; C = 25 F

; I = 0,5 A; f = 50 Hz

a Tính trị số hiệu dụng của điện áp đặt vào mạch

b Viết biểu thức hiệu điện thế và biểu thức c-ờng độ dòng

điện trong mạch

c Phải thay tụ điện có điện dung bằng bao nhiêu để công suất

trong mạch cực đại? Tính công suất cực đại đó

6 Cụng suất của dũng hỡnh sin và vấn đề nõng cao hệ số cụng suất

6.1 Cụng suất và hệ số cụng suất

* Công suất tác dụng P

5Công suất tác dụng P là công suất điện trở R tiêu thụ,

đặc trng cho qúa trình biến đổi điện năng sang dạng năng lợng khác nh điện năng, quang năng…

* Công suất biểu kiến S

Để đặc trng cho khả năng của thiết bị và nguồn thực hiện hai qúa trình năng lợng xét ở trên, ngời ta đa ra khái niệm công suất biểu kiến S đợc định nghĩa nh sau:

Quan hệ giữa P, Q, S đợc mô tả bằng một tam

giác vuông (hình 3.22) trong đó S là cạnh

huyền, P, Q là 2 cạnh góc vuông

P, Q, S có cùng thứ nguyên, song để phân

biệt ta cho các đơn vị khác nhau:

Đơn vị của P: W, kW, MW

Đơn vị của Q: VAr, kVAr, MVAr

Đơn vị của S: VA, kVA, MVA

6.2 Biện phỏp nõng cao hệ số cụng suất

Trong biểu thức công suất tác dụng P = UI cos, cos đợc coi

là hệ số công suất

Hệ số công suất phụ thuộc vào thông số của mạch điện

18

Trong nhánh R, I, C nối tiếp

cos =

2 2

) (X L X C R

Q P

hệ số công suất của tải cos = 0,5, công suất tác dụng của máy phát cho tải P = Sđmcos = 10000 0,5 = 5000kW Nếu cos

= 0,9 thì P = 10000 0,9 = 9000kW Rõ ràng là khi cos cao máy phát ra nhiều công suất hơn

- Khi cần truyền tải một công suất P nhất định trên đờng dây thì dòng điện

chạy trên đờng dây

7 Cỏc phương phỏp giải mạch điện

7.1 Phương phỏp dũng điện nhỏnh

7.1.1 Cỏc bước giải

Bước 1: Xác định số nút n = ………, số nhánh m = ………Số ẩn

của hệ phơng trình bằng số nhánh m

Bước 2: Tuỳ ý vẽ chiều dòng điện mỗi nhánh

Bước 3: Viết phơng trình Kiêcshôp 1 cho (n-1) nút đã chọn Bước 4: Viết phơng trình Kiêcshôp 2 cho (m-(n-1)) = (m - n +

1) mạch vòng độc lập

Bước 2: Vẽ chiều dòng điện các nhánh I1, I2, I3 nh hình 1.38 Bước 3: Số nút cần viết phơng trình Kiêcshôp 1 là n - 1 = 2 -

1 = 1 Chọn nút A Phơng trình Kiêcshôp 1 viết cho nút A là:

Bước 4: Chọn (m - n + 1) = 3 - 2 + 1 = 2 mạch vòng

Chọn 2 mạch vòng độc lập a, b nh hình vẽ Viết phơng trình Kiêcshôp 2 cho mạch vòng a và b

Phương trình Kiêcshôp 2 cho mạch vòng a là:

Bước 1: Xác định (m-n+1) mạch vòng độc lập và tuỳ ý vẽ chiều

dòng điện mạch vòng, thông thờng nên chọn chiều các dòng điện mạch vòng giống nhau, thuận tiện cho lập hệ phương trình

Bước 2: Viết phương trình Kiêcshôp 2 cho mỗi mạch vòng tuỳ

69(

)22).(

5()104).(

10(

104

222269104

225

22(104)

69(

)10).(

22()5).(

69(

104

222269104

1022

Bước 2: Chọn một nút bất kỳ có điện thế biết trớc

Bước 3: Tính tổng dẫn của các nhánh nối với mỗi nút GA, GB… và tổng dẫn chung của các nhánh giữa 2 nút GAB…và điện dẫn các nhánh có nguồn G1, G5

Bước 4: Lập hệ phơng trình điện thế nút

Bước 5: Giải hệ phơng trình ta có điện thế của mỗi nút

Bước 6: Sử dụng định luật Ôm tính dòng điện các nhánh

1470

11

11

3 2 1

100

11000

1330

11

11

6 5 4

GAB = 0,00303

300

11

928 , 0 5 , 4

928 , 0

01219 , 0 330

19 , 5 928 , 0

19 , 5

19 , 5 7

Kiểm tra chương 1

Chương 2 : Mạch điện xoay chiều ba pha

Mục tiờu:

- Trỡnh bày được khỏi niệm về dũng ba pha

- Mụ tả được cấu tạo của mỏy phỏt điện xoay chiều ba pha từ đú biết được

nguyờn lý tạo ra dũng xoay chiều ba pha

- Biết cỏch mắc mạch ba pha hỡnh sao, tam giỏc từ đú vận dụng được vào thực tế

- Hiểu và tớnh toỏn được cụng suất trong mạch ba pha

- Cú ý thức tự giỏc, tớnh kỷ luật cao, tinh thần trỏch nhiệm trong cụng việc

1 Hệ thống mạch điện ba pha

1.1 Định nghĩa

Mạch điện ba pha gồm nguồn, tải và đờng dây đối xứng gọi là mạch điện ba pha đối xứng(còn đợc gọi là mạch ba pha cân bằng).Nếu không thoả mãn điều kiện đã nêu gọi là mạch ba pha không đối xứng

1.2.1 Cấu tạo của mỏy phỏt điện ba pha

1.2.2 Nguyờn lý làm việc của mỏy phỏt điện ba pha

Để tạo ra dòng điện xoay chiều ba pha, ng-ời ta dùng các máy phát điện xoay chiều ba pha Loại máy phát điện trong các nhà máy phát điện đồng bộ (đ-ợc trìng bày chi tiết trong máy điện) Cấu tạo của máy phát điện đòng bộ (hình 4.1) gồm:

- Ba dây cuốn ba pha đặt trong các rãnh của lõi thép stato (phần tĩnh) Các dây cuốn này th-ờng ký hiệu là: AX(dây cuốn pha A), BY(dây cuốn pha B), CZ(dây

cuốn pha C)

Các dây cuốn của các pha có

cùng số vòng dây và lệch nhau một

góc 1200 điện trong không gian

- Phần quay (còn gọi là rôto)

là nam châm điện N-S

Khi quay rôto, từ tr-ờng sẽ quét qua các dây cuốn pha A, pha B, pha C của stato và trong dây cuốn pha stato xuất hiện sức điện động cảm ứng, sức điện động này có dạng hình sin cùng biên độ, cùng tần số góc  và lệch pha nhau một góc

3

2

1.3.3 í nghĩa của dũng ba pha

Hệ thống mạch điện 3 pha là tập hợp 3 mạch điện xoay chiều 1 pha nối với nhau tạo thành một hệ thống năng l-ợng điện từ chung Trong đó sức điện động ở mỗi mạch đều có dạng hình sin, cùng tần số nh-ng lệch pha nhau 1/3 chu kỳ tức là chúng lệch pha nhau một góc 1200 điện

2 Cỏch nối mạch điện ba pha

2.1 Cỏch nối mạch ba pha hỡnh sao

2.1.1 Cỏc định nghĩa

Mỗi pha của nguồn (hoặc tải) có đầu và cuối Thờng qn ký hiệu

đầu pha là A,B,C, cuối pha là X,Y,Z Muốn nối hình sao ta nối

ba điểm cuối của pha với nhau tạo thành điểm trung tính(hình 4.4a)

Đối với nguồn,ba điểm cuối X,Y,Z,nối với nhau thành điểm trung tính 0 của nguồn

Đối với tải,ba điểm cuối X', Y',Z',nối với nhau tạo thành trung tính 0 của tải

Ba dây nối 3 điểm đầu A,B,c,của nguồn với 3 điểm đầu các pha của tải gọi là ba dây pha

2.1.3 Quan hệ giữa cỏc đại lượng

a.Quan hệ giữ dòng điện dây và dòng điện pha

tải) Dòng điện dây Id chạy trong các dây pha nối từ nguồn tải tới Các dòng điện này đã đợc ký hiệu trên hình 4.4 Nhìn vào mạch điện ta thấy quan hệ giữa dòng điện dây và dòng điện pha

nh sau

b.Quan hệ giữa điệp dây và điện áp pha

Điện áp pha UP là điện áp giữa điểm đầu và điểm cuối của mỗi pha (hoặc giữa điểm đầu của mỗi pha và điểm trung tính, hoặc giữa dây pha và dây trung tính)

Điện áp dây Ud là điện áp giữa 2 điểm đầu của 2 pha(hoặc

B), UBC(giữa pha B và pha C), UCA (giữa pha C và pha A)

26

của tải, dòng điện pha của tải và của nguồn Vẽ đồ thị vectơ

Lời giải:Nguồn nối hình sao, áp dụng công thhức (4-3) điện áp

Nguồn nối sao, tải nối sao, áp dụng công thức (4-2)

Dòng điện pha nguồn

Ipn = Id = 10A

Dòng điện pha của tải

Ipt = Id = 10A

Vì tải thuần điện trở R, điện áp pha của tải trùng pha với dòng

điện pha của tải Ipt (hình 4.5b)

2.2 Cỏch nối mạch ba pha hỡnh tam giỏc

2.2.1 Cỏch nối mạch

Muốn nối hình tam giác, ta lấy đầu pha này nối với cuối pha kia Ví dụ A nối với Z; B nối với X; C nối với Y (hình 4.6)

27

Cách nối tam giác không có dây trung tính

2.2.2 Quan hệ giữa cỏc đại lượng

* Quan hệ giữa điện áp dây và điện áp pha

Nhìn vào mạch điện nối tam giác ta thấy:

Ud = Up

* Quan hệ giữa dòng điện dây và dòng điện pha

Id = 3Ip

2.2.3 Vớ dụ ỏp dụng

Ví dụ : Một mạch điện ba pha, nguồn điện nối sao, tải nối hình

tam giác Biết tiết điện áp pha của nguồn Upn = 2kV, dòng điện pha của nguồn Ipn = 20A

a Hãy vẽ sơ đồ nối dây mạch ba pha và trên sơ đồ ghi rõ các

đại lợng pha và dây

b Hãy xác định dòng điện pha và điện áp pha của tải Ipt, Upt

Lời giải:

a Sơ đồ nối dây mạch điện vẽ ở hình 4.7

3 Công suất mạch ba pha

3.1 Mạch ba pha không đối xứng

3.1.1 Cách tính công suất mạch ba pha không đối xứng

* C«ng suÊt t¸c dông P: cña m¹ch ba pha b»ng tæng c«ng suÊt t¸c dông cña c¸c pha céng l¹i Gäi PA, PB, PC t¬ng øng lµ c«ng suÊt t¸c dông cña pha A, B, C ta cã:

P = PA + PB + PC

= UA IA cosA + UB IB cos + UC IC cosC

*C«ng suÊt ph¶n kh¸ng Q cña ba pha lµ tæng c«ng suÊt ph¶n