Bài giảng Tài chính doanh nghiệp cơ bản: Chương 3 + 4 ThS. Hà Minh Phước

Bài giảng Tài chính doanh nghiệp cơ bản Chương 3 + 4: Phân tích báo cáo tài chính trình bày các kiến thức tổng quan về các báo cáo tài chính, những khoản mục cần lưu ý trong bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, tổng quan về phân tích báo cáo tài chính.

PHÂN TÍCH BÁO CÁO

TÀI CHÍNH

Hà Minh Phước

CHƯƠNG 3 TỔNG QUAN VỀ CÁC BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Báo cáo tài chính?

Báo cáo tài chính là những báo cáo được lập dựa vào phương pháp kế toán tổng hợp

số liệu từ các sổ sách kế toán, theo các chỉ tiêu tài chính phát sinh tại những thời điểm hoặc thời kỳ nhất định.

3-3

CÁC BÁO CÁO TÀI CHÍNH

- BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

- BẢNG BÁO CÁO KẾT QUẢ HĐKD

- BẢNG BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN

TỆ

- BẢNG THUYẾT MINH

- BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

- BẢNG BÁO CÁO KẾT QUẢ HĐKD

- BẢNG BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN

TỆ

- BẢNG THUYẾT MINH

BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

Về nguyên tắc:

Tài sản = Nợ + Vốn chủ sở hữu

NHỮNG QUAN HỆ KẾ TOÁN CƠ BẢN

03/12/2024 7

Khi phân tích B/S, cần quan tâm tới 3 yếu tố:

Tính thanh khoản

Nợ so với VCSH Ghi nhận giá trị của tài sản

BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

CẤU TRÚC CỦA BẢNG CĐKT

TÀI SẢN

A TÀI SẢN LƯU ĐỘNG

i Tiền và các khoản tương đương tiền

ii Các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn

iii Các khoản phải thu ngắn hạn

iv Hàng tồn kho

v Tài sản lưu động khác

B T SẢN CỐ ĐỊNH VÀ ĐẦU TƯ DÀI HẠN

vi Các khoản phải thu dài hạn

vii Tài sản cố định

viii Đầu tư bất động sản

ix Các khoản đầu tư tài chính dài hạn

Tài sản ngắn hạn

Tài sản dài hạn

BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

Mô hình bảng cân đối kế toán

của doanh nghiệp

nào?

Quyết định ngân sách vốn

Doanh nghiệp

có thể huy động nguồn tài trợ cho tài sản như thế nào?

Quyết định cơ cấu vốn

Mô hình bảng cân đối kế toán

của doanh nghiệp

Vốn lưu chuyển

và vốn lưu chuyển thuần

Vốn lưu chuyển thuần

(net working capital)

Tài sản ngắn hạn (current assets)

(current liabilities)

-

Công ty cần các dòng tiền ngắn hạn để chi trả các hóa đơn như

thế nào?

Quyết định đầu tư vào vốn lưu động ròng

Vốn lưu động ròng

Mô hình bảng cân đối kế toán

của doanh nghiệp

NHỮNG KHOẢN MỤC CẦN LƯU Ý

TRONG BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

• Các khoản phải thu

 Vốn đầu tư của CSH

 Lợi nhuận giữ lại

BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN –

NHỮNG VẤN ĐỀ THEN CHỐT

• Phản ánh chiến lược và cam kết tài chính

của các cổ đông;

• Thể hiện chất lượng của tài sản và định

hướng kinh doanh;

• Đo lường sự ổn định của nguồn vốn;

• Phản ánh trạng thái tiền mặt của doanh

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG

KINH DOANH

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG

KINH DOANH

• (hay còn gọi) Báo cáo lãi, lỗ

• (hay còn gọi) Báo cáo thu nhập và chi phí

• Trong một khoảng thời gian (thường là 12

tháng)

Đánh giá hiệu quả của hoạt động kinh doanh của DN trong một thời kỳ nhất định

LỢI NHUẬN/LỖ (THU NHẬP RÒNG)

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh được lập dựa trên các hoạt động cơ bản của doanh nghiệp:

• Hoạt động sản xuất kinh doanh

• Hoạt động tài chính

• Hoạt động khác

3-19

Doanh thu, Chi phí và Lợi nhuận tương ứng

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG

KINH DOANH

DTT - GVHB - CPBH

- CPQL DTTC – CPTC

LN BÁN HÀNG LN KHÁC

Tổng lợi nhuận trước thuế

Lợi nhuận sau thuế TNDN

03/12/2024 21

1 Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

2 Các khoản giảm trừ doanh thu

3 Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ

4 Giá vốn hàng bán

5 Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ

6 Doanh thu hoạt động tài chính

7 Chi phí tài chính

- Trong đó: Chi phí lãi vay

8 Chi phí bán hàng

9 Chi phí quản lý doanh nghiệp

10 Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh

11 Thu nhập khác

12 Chi phí khác

13 Lợi nhuận khác

14 Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế

15 Chi phí thuế TNDN hiện hành

16 Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp

17 Lãi cơ bản trên cổ phiếu

KIỂM TRA BÁO CÁO KẾT QUẢ

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

• Công ty hoạt động trong một hay nhiều lĩnh

vực khác nhau?

• Doanh thu được ghi nhận như thế nào và

vào thời điểm nào? Doanh thu có bị thổi phồng trong báo cáo không? Những khoản phải thu có thật và có khả năng thu hồi được không?

• Chi phí đã được tính toán như thế nào và

vào thời điểm nào? Nó có được báo cáo thấp

– Nguyên v t li u ật liệu ệu

– V n chuyển ật liệu

BÁO CÁO KẾT QUẢ HĐKD – NHỮNG

THÔNG TIN CƠ BẢN

• Phản ánh kết quả hoạt động trong quá

khứ của một DN – hàm ý về kết quả hoạt động trong tương lai.

• Chất lượng và tính bền vững của thu

nhập từ các hoạt động kinh doanh chính giữ vai trò chủ yếu.

• Hiệu quả của việc kiểm soát chi phí

BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ

• (hay còn gọi) Báo cáo ngân lưu

• (hay còn gọi) Báo cáo dòng tiền

• Trong một khoảng thời gian (thường là 12 tháng):

DÒNG TIỀN VÀO

DÒNG TIỀN VÀO TIỀN RA TIỀN RA DÒNG DÒNG

LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ THUẦN

LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ THUẦN

• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là báo cáo tài chính

phản ánh việc hình thành và sử dụng lượng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp.

Dòng tiền trả cho chủ sở hữu

BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ được lập từ:

– Dòng tiền từ hoạt động sản xuất kinh doanh– Dòng tiền từ hoạt động đầu tư

– Dòng tiền từ hoạt động tài chính

3-27

BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ

Hoạt động kinh doanh : Là các hoạt động tạo ra doanh thu chủ yếu của doanh nghiệp và các hoạt động khác không phải

là các hoạt động đầu tư hay hoạt động tài chính.

mua sắm, xây dựng, thanh lý, nhượng bán các tài sản dài hạn và các khoản đầu tư khác

tạo ra các thay đổi về quy mô và kết cấu của vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh

03/12/2024 29

Mối liên hệ giữa bảng cân đối

kế toán và báo cáo lưu

Phương pháp lập Báo cáo LCTT

Phương pháp trực tiếp

I Lưu chuyển tiền từ hđkd

+ Doanh thu bằng tiền

- Chi phí bằng tiền

- Tiền chi nộp CIT

+/- Thu/Chi khác

Phương pháp gián tiếp

I Lưu chuyển tiền từ hđkd

+ Lợi nhuận trước thuế

- Điều chỉnh cho: KHTSCĐ,dự

phòng, đánh giá chênh lệch

tỷ giá, lãi vay,…

- LN trước thay đổi VLĐ

II Lưu chuyển tiền từ hđ đầu tư

- Mua TSCĐ, công cụ dụng cụ

+ Thanh lý TSCĐ

+/- Tiền góp vốn vào đơn vị khác

+ Lãi cho vay/ cổ tức được nhận

II Lưu chuyển tiền từ hđ đầu tư

- Mua TSCĐ, công cụ dụng cụ

+ Thanh lý TSCĐ

+/- Tiền góp vốn vào đơn vị khác

+ Lãi cho vay/ cổ tức được nhận

III Lưu chuyển tiền từ hoạt động

tài chính + Tiền vay, tăng vốn

- Các khoản đi vay đã trả

- Lãi cổ phần đã trả

III Lưu chuyển tiền từ hoạt động

tài chính + Tiền vay, tăng vốn

- Các khoản đi vay đã trả

- Lãi cổ phần đã trả

Bảng báo cáo ngân lưu tổng quát như sau :

Hoạt động kinh doanh (I):

Dòng tiền vào (Dòng thu)

Dòng tiền ra (Dòng chi)

Hoạt động đầu tư (II):

Dòng tiền vào (Dòng thu)

Dòng tiền ra (Dòng chi)

Hoạt động tài chính (III):

Dòng tiền vào (Dòng thu)

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ _ Coca Cola

2008 2007

HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH

Lợi nhuận ròng 5,807 5,981 Khấu hao TSCĐ 1,228 1,163 Chi phí phát hành cổ phiếu cho người lao động 266 313

Thuế thu nhập hoãn lại (360) 109

Lãi/Lỗ góp vốn cổ phần, cổ tức ròng 1,128 (452)

Đánh giá chênh lệch tỷ giá (42) 9

Lợi nhuận từ thanh lý nhượng bán tài sản, bao gồm lãi từ đóng chai (130) (244)

Các khoản phí hoạt động khác 209 166 Khoản mục khác 153 99 Thay đổi thuần về tài sản hoạt động và nợ (688) 6

Dòng tiền thuần từ hoạt động sản xuất kinh doanh 7,571 7,150

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ _ Coca Cola

3-33

HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ

Thôn tính và đầu tư vốn tập trung chủ yếu vào

các công ty nước giải khát và đóng chai và nhãn hiệu (759) (5,653)

Thanh lý nhượng bán các công ty đóng chai và các khoản đầu tư khác 479 448 Mua sắm nhà cửa, vật kiến trúc và thiết bị (1,968) (1,648)

Thanh lý, nhượng bán nhà cửa, vật kiến trúc và thiết bị 129 239

Dòng tiền thuần từ hoạt động đầu tư (2,363) (6,719)

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ _ Coca Cola

HOAT ĐỘNG TÀI CHÍNH

Phát hành cổ phiếu 586 1,619 Mua cổ phiếu làm cổ phiếu quỹ (1,079) (1,838)

Dòng tiền thuần từ hoạt động tài chính (3,985) 973

THUYẾT MINH BÁO CÁO TÀI CHÍNH

- Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp

- Nội dung chế độ kế toán được doanh nghiệp áp dụng

- Tình hình và lý do biến động của một số tài sản và nguồn vốn quan trọng

- Phân tích một số chỉ tiêu tài chính chủ yếu …

Bổ sung chi tiết thông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp mà các báo cáo tài chính khác không trình bày rõ

03/12/2024 37

CHƯƠNG 4 TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

CHƯƠNG 4 TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

KHÁI NIỆM PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Đánh giá KQ

Biện pháp

Chỉ tiêu tài chính

Xem xét Tính toán Nghiên cứu

Đánh giá

Phân

tích

Báo cáo Tài chính

Ý NGHĨA CỦA PHÂN TÍCH

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Báo cáo Tài chính Thông tin Đối tượng sử dụng

Tài chính

Phân tích Tài chính

ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH

MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC PHÂN TÍCH

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Để có thể trả lời những câu hỏi sau đây:

– Doanh nghiệp hoạt động tốt hay không?

– Doanh nghiệp kinh doanh có lãi không?

– Doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả không? – Doanh nghiệp có khả năng thực hiện kế

hoạch kinh doanh của mình không?

– Doanh nghiệp có thể đạt được những cam

kết trong tương lai của mình không?

NỘI DUNG PHÂN TÍCH BÁO

NHỮNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH BÁO

CÁO TÀI CHÍNH CƠ BẢN

– Phương pháp so sánh

–Phân tích xu hướng

–Phân tích tỷ trọng

–Phân tích tỷ số tài chính

–Phương pháp thay thế liên hoàn

–Phân tích lưu chuyển tiền tệ

- So sánh chéo: So sánh các chỉ tiêu trung bình ngành, các

doanh nghiệp trong cùng ngành

Không gian Cùng qui mô, điều kiện SXKD,

ngành

PHƯƠNG PHÁP SO SÁNH

triển, kết cấu, hiệu suất của các sự kiện KT

 Phương pháp phân tích theo chiều ngang, chiều dọc của các Báo cáo Tài chính

PHÂN TÍCH XU HƯỚNG

• Còn được gọi là phân tích ngang

• Là một quá trình nghiên cứu xu hướng

thay đổi các khoản mục của báo cáo tài chính qua một số thời kỳ kế toán liên tục

• Nó sẽ rất hữu ích khi kết hợp với các

phương pháp phân tích khác

PHÂN TÍCH XU HƯỚNG

• Khả năng sinh lời

– LN g p ộng

– LN thuần

– Các tỷ suất lợi nhu n ật liệu

• Năng lực hoạt đ ng: ộng

– Doanh thu

– Các khoản phải thu

– Các khoản phải trả

– Nguyên vật liệu/hàng tồn kho

– Các tỷ số về năng lực hoạt

động

• Khả năng vay nợ/trả

nợ

– Vốn chủ sở hữu – Nợ ngắn hạn/nợ dài

hạn

– Tài sản cố định – Các tỷ số khả năng trả

nợ

• Tính thanh khoản

– VLĐ thường xuyên – Tiền mặt

– Các khoản phải trả – Các tỷ số thanh khoản

Thường được dùng để phân tích xu hướng biến động của những yếu tố sau:

Cung cấp thông tin về đặc điểm kinh tế của các ngành kinh doanh khác nhau và các DN khác nhau trong cùng một ngành

PHÂN TÍCH TỶ TRỌNG

Mỗi khoản mục được thể hiện dưới dạng một tỷ

lệ phần trăm của Tổng tài sản (Bảng CĐTS) hoặc Doanh thu thuần (Báo cáo Kết quả HĐKD)

Phương pháp này được sử dụng kết hợp với các nhóm tỷ số khác nhau:

– Các tỷ số phản ánh khả năng sinh lời

• Tỷ số LN gộp

• Tỷ số LN thuần từ hoạt động kinh doanh

• Tỷ số LN sau thuế

PHÂN TÍCH TỶ TRỌNG

- Các tỷ số chi phí trực tiếp:

• Tỷ số giá vốn hàng bán trên doanh thu

• Tỷ số từng loại chi phí trực tiếp trên

PHÂN TÍCH TỶ SỐ TÀI CHÍNH

• Là một công cụ để đánh giá hiệu quả và kết

quả hoạt động của một DN

• Là một loại phân tích theo chiều sâu do kết

hợp được dữ liệu từ tất cả các báo cáo tài chính

• Cho phép xác định tính hợp lý & khả thi

của các kế hoạch dự kiến của doanh nghiệp.

PHÂN TÍCH TỶ SỐ TÀI CHÍNH

• Việc diễn giải các tỷ số tài chính quan trọng

hơn việc tính toán các tỷ số đó

• Để có kết luận chính xác, cán bộ tín dụng

phải so sánh các tỷ số tài chính:

– của một số năm với nhau

– với tỷ số của các doanh nghiệp cùng

ngành

– với các mục tiêu, chỉ tiêu mà DN đã đặt

MỘT SỐ NHÓM TỶ SỐ TÀI CHÍNH

CHỦ YẾU

• Các tỷ số khả năng sinh lời

– Đo lường lợi nhuận của một DN trong

mối quan hệ với doanh thu và vốn đầu tư của nó.

• Các tỷ số về năng lực hoạt động:

– Đánh giá mức độ hiệu quả trong việc

quản lý tài sản của DN.

MỘT SỐ NHÓM TỶ SỐ TÀI CHÍNH

CHỦ YẾU

• Các tỷ số thanh khoản:

– Đo lường khả năng đáp ứng các nghĩa vụ

thanh toán ngắn hạn từ tiền của mình

• Các tỷ số về khả năng vay/trả nợ

– Xem xét cơ cấu vốn và khả năng đáp ứng

các nghĩa vụ trả nợ dài hạn của DN.

PHƯƠNG PHÁP THAY THẾ

LIÊN HOÀN

Đây là phương pháp nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến đối tượng

phân tích

MỘT SỐ GỢI Ý KHI PHÂN TÍCH

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

• Phân tích là làm sáng tỏ vấn đề chứ không

• Con số mang tính khách quan; việc hiểu nó

phụ thuộc vào khả năng người phân tích có đọc được các vấn đề trong quá khứ & của tương lai đằng sau nó không.

MỘT SỐ GỢI Ý KHI PHÂN TÍCH

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

• Hãy nêu bật các xu hướng biến động cơ bản

• Tránh bưng bít các vấn đề 'tiêu cực' quan

trọng; hãy tìm cách giải thích chúng

• Trong quá trình phân tích, hãy xác định

những vấn đề RỦI RO chủ yếu và đặt ra các yêu cầu cho bên vay phải cam kết để giảm thiểu chúng

• Không được giả định chủ quan; Phải lấy

thông tin từ khách hàng để làm rõ vấn đề

CÁC TÍN HIỆU BÁO ĐỘNG VỀ

TÀI CHÍNH

• Thường xuyên thay đổi công ty kiểm toán

và chính sách kế toán không nhất quán

• Có quá nhiều ý kiến loại trừ trong Báo cáo

kiểm toán (trong phần Ý kiến kiểm toán)

• Chậm hoàn thành báo cáo tài chính

CÁC TÍN HIỆU BÁO ĐỘNG VỀ

TÀI CHÍNH

• Có khác biệt lớn với báo cáo tài chính nội

bộ; báo cáo dự toán

• Vay nợ tăng nhanh, tiền mặt giảm

• Mất cân đối lớn giữa thời hạn nợ phải trả &

thời hạn của TS

• Tăng số vòng quay nợ phải thu & kéo dài

kỳ trả nợ

CÁC TÍN HIỆU BÁO ĐỘNG VỀ

TÀI CHÍNH

• Số lượng hàng bị trả lại & giảm giá hàng

bán tăng lên

• Nguyên vật liệu tiêu thụ giảm

• Giảm tỷ lệ lợi nhuận gộp & lợi nhuận thuần

từ SXKD

• Thu nhập chủ yếu được tạo ra từ HĐ kinh

doanh phụ hoặc từ các nguồn bất thường

NHỮNG HẠN CHẾ CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Bản chất của báo cáo tài chính:

• Không phản ánh toàn bộ/trung thực bức

tranh tài chính của DN vào thời điểm lập báo cáo

• Không phản ánh các yếu tố phi tài chính

• Không tính đến sự biến động của giá trị

đồng tiền theo thời gian.

NHỮNG HẠN CHẾ CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Bản chất của báo cáo tài chính:

• Không phản ánh tính chất mùa vụ trong

NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI PHÂN TÍCH CÁC DN VỪA VÀ NHỎ

• Thiên hướng biến báo lợi nhuận

• Hiện tượng “rò rỉ tiền mặt”

• Gánh nặng tài sản chất lượng kém

• Chất lượng của chu kỳ kinh doanh?

NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI PHÂN TÍCH CÁC DN VỪA VÀ NHỎ

• Nguồn vốn không ổn định

• Một số “bệnh” nghiêm trọng:

– Vốn chủ sở hữu âm

– Đầu tư quá mức

– Chênh lệch lớn giữa lưu chuyển tiền

thuần và LN từ hoạt động kinh doanh

– Vay nợ quá nhiều

– Kinh doanh trong quá nhiều lĩnh vực

NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI

PHÂN TÍCH CÁC DN LỚN

• Đọc & nghiên cứu kỹ ý kiến kiểm toán

• Nắm bắt những thông tin chính trong

Thuyết minh BCTC & Báo cáo của Ban giám đốc

• Hiểu rõ tính chất kinh doanh của DN

• Làm sáng tỏ bức tranh thật đằng sau các

con số

NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI

PHÂN TÍCH CÁC DN LỚN

· Tìm kiếm chi tiết đằng sau các số liệu

· Hiểu những thông điệp chính của các báo cáo tài chính:

– Chất lượng TS & tính ổn định của nguồn vốn – Tỷ số nợ

– Rủi ro bên ngoài & hệ thống kiểm soát nội bộ – Quản lý tiền mặt

DN THƯỜNG “TÂN TRANG” BÁO CÁO TÀI CHÍNH BẰNG CÁCH NÀO?

• Đánh giá hàng tồn kho vào cuối kỳ

• Không hạch toán các khoản doanh thu bán

hàng bằng tiền mặt

• Hạch toán chi phí tiền lương cao hơn

• Đưa các chi phí phi tiền mặt vào để thổi

phồng vốn chủ SH

• Vốn hoá các chi phí

• Chính sách khấu hao