Đề tài hướng đến giải quyết một số mục tiêu cơ bản sau đây: Hệ thống hoá những vấn đề lí luận về công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn của NHTM; phân tích thực trạng công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại DongABank _ Chi nhánh Đà Nẵng; đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại DongABank _ Chi nhánh Đà Nẵng.
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
Mã số: 60.34.03.01
Đà Nẵng - 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn KH: PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh
Phản biện 1: PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên
Phản biện 2: PGS.TS Hà Xuân Thạch
Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 23 tháng 02 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế là xu hướng phát triển tất yếu của nền kinh tế Việt Nam đã mở ra những lợi ích không thể phủ nhận cho sự phát triển và tăng trưởng kinh tế, và ngân hàng là một trong những ngành cũng chịu tác động rất nhiều Tuy nhiên, cũng đặt
ra không ít thách thức cho ngành Ngân hàng trong sự cạnh tranh ngày càng gây gắt
Khi nói đến sự cạnh tranh của ngân hàng, chúng ta không thể không nhắc đến mức độ rủi ro mà nó mang lại, điều này dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chính sự sống còn của Ngân hàng đó nói riêng và cả cho nền kinh tế Việt Nam nói chung Trong đó, chúng ta không khỏi nhắc đến hoạt động tín dụng, đặc biệt
là hoạt động cho vay là chủ yếu, bởi nó chiếm tỷ trọng không nhỏ khoảng 60-75% trong thu nhập của các ngân hàng
Theo đánh giá của Uỷ ban Giám sát Tài chính Quốc gia (NFSC) vào năm 2017, tỷ lệ nợ xấu của hệ thống TCTD cuối năm 2017 khoảng 9,5%, giảm mạnh so với mức 11,9% cuối năm 2016, tuy nhiên, các TCTD phải sử dụng khá nhiều phương pháp khác nhau để
xử lý cũng như nhiều kết quả kéo theo khác, … Vì thế, đảm bảo và nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng là vấn đề đang được quan tâm rất nhiều tại mỗi ngân hàng thương mại
Trong đó, hoạt động phân tích báo cáo tài chính của khách hàng vay vốn là một trong những nội dung quan trọng, Ngân hàng có thể thấy được bức tranh tổng quan về khách hàng của mình, điều này giúp các NHTM giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng Từ những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài
Trang 4chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Đông Á – Chi nhánh Đà Nẵng”
2 Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài hướng đến giải quyết một số mục tiêu cơ bản sau đây:
Mục tiêu thứ nhất: Hệ thống hoá những vấn đề lí luận về công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn của NHTM
Mục tiêu thứ hai: Phân tích thực trạng công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại DongABank _ Chi nhánh Đà Nẵng
Mục tiêu thứ ba: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại DongABank _ Chi nhánh Đà Nẵng
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác phân tích BCTC của doanh nghiệp vay vốn nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại DongABank _ Chi nhánhĐà Nẵng
Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác phân tích BCTC trong quy trình thẩm định cấp tín dụng đối với doanh nghiệp vay tại DongABank _ Chi nhánh Đà Nẵng.Thời gian
phân tích 03 năm (từ năm 2016 đến năm 2018)
4 Phương pháp nghiên cứu
Dữ liệu thứ cấp: thu thập các báo cáo phân tích tài chính của doanh nghiệp đang vay vốn tại DongABank _ Chi nhánh Đà Nẵng
Dữ liệu sơ cấp: Phỏng vấn trực tiếp nhân viên, cán bộ tín dụng và Lãnh đạo tại đơn vị kinh doanh
Thu thập dữ liệu, tiến hành sử dụng phương pháp so sánh để đối chiếu giữa cách thức thẩm định BCTC tại đơn vị so với các quy định hiện tại của ngân hàng, từ đó rút ra kết luận về thực trạng áp dụng công tác phân tích báo cáo tài chính trong quy trình thẩm định
Trang 5tín dụng đối với doanh nghiệp vay vốn tại DongABank _ Chi nhánh
Chương 3: Hoàn thiện công tác phân tích BCTC doanh
nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Đông Á – Chi nhánh Đà Nẵng
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Để thấy được bức tranh tổng quan về khách hàng vay vốn
sẽ có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau, trong đó, BCTC là một công
cụ hữu ích để đánh giá được tình hình tài chính của một công ty, từ
đó giúp Ngân hàng đi đến quyết định có cùng đồng hành với khách hàng của mình hay không Đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu về vấn
đề này và thể hiện qua một số sách chuyên ngành như: Giáo trình phân tích hoạt động kinh doanh - Trương Bá Thanh - Trần Đình Khôi Nguyên (2009), Giáo trình phân tích báo cáo tài chính -Nguyễn Năng Phúc (2011), , ngoài ra, một số nghiên cứu khoa học và luận văn thạc sĩ cũng đã nghiên cứu mà tác giả đã tham khảo như:
Nghiên cứu của Hoàng Ngọc Minh Hiếu (2013) với đề tài:
“Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính khách hàng tại Ngân hàng TMCP Phương Đông - Chi nhánh Trung Việt” Tác giả đã tổng hợp các lý luận chung về tín dụng ngân hàng, về công tác phân tích BCTC của doanh nghiệp vay vốn tại NHTM Sau đó, đi sâu khái quát về tình hình kinh doanh của Ngân hàngTMCP Phương Đông -
Trang 6CN Trung Việt Từ đó, đánh giá thực trạng công tác phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp tại ngân hàng phục vụ ra quyết định cấp tín dụng, đánh giá những kết quả đạt được, những khó khăn trong công tác phân tích báo cáo tài chính và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp vay vốn tại ngân hành Nhận xét chung các giải pháp và hướng xây dựng rõ ràng và phù hợp với thực tế của ngân hàng, có thể đưa vào triển khai áp dụng
Nghiên cứu của Võ Thị Thảo Vân (2014) với đề tài: “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Hội An” Tác giảcũng đã tổng hợp lý luận chung về tín dụng ngân hàng và công tác phân tích BCTC hiện nay của các doanh nghiệp vay vốn tại NHTM, các ưu nhược điểm của Ngân hàng TMCP ViệtÁ – Chi nhánh Hội An trong công tác phân tích báo cáo tài chính, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này Các giải pháp và hướng xây dựng của luận văn được nêu lên rất rõ ràng và thực tế, phù hợp với Ngân hàng
Nghiên cứu của Hoàng Anh Sơn (2016) với đề tài “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng thương mai cổ phần Sài gòn thương tín – Chi nhánh Daklak”, tác giả cũng đã trình bày một cách cụ thể về thực trạng phân tích BCTC tại Ngân hàng, từ đó, đánh giá các ưu, nhược điểm
về hoạt động thẩm định tín dụng của doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng Trong đó, tác giả tập trung nghiên cứu và đưa ra các giải pháp không chỉ hoàn thiện nội dung phân tích báo cáo tài chính với mô hình phân tích định lượng Z-score - có thể dự báo khả năng phá sản của doanh nghiệp mà bên cạnh đó, khách hàng còn đưa ra các giải pháp cụ thể liên quan đến toàn bộ quy trình thẩm định khách hàng
Trang 7của Ngân hàng, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng tại đơn vị
Như vậy, đề tài về “Hoàn thiện công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHTM” là đề tài đã được rất nhiều tác giả nghiên cứu tại các Ngân hàng có qui mô lớn, nhỏ khác nhau, từ đó, cho thấy được vai trò của công tác phân tích báo cáo tài chính quan trọng như thế nào Đề tài “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đông Á – Chi nhánh Đà Nẵng” là một đề tài chưa được tác giả nào nghiên cứu trước đây cùng với việc nhận thấy được tầm quan trọng của công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, do đó việc nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn giúp Ngân hàng TMCP Đông Á – Chi nhánh Đà Nẵng, đánh giá được những kết quả đã đạt được trong công tác phân tích BCTC doanh nghiệp đồng thời nhận ra được những tồn tại và khắc phục để
từ đó cải thiện những tồn tại đang còn, góp phần nâng cao chất lượng
tín dụng tại đơn vị
Trang 8a CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ CÔNG TÁC VÀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 KHÁI NIỆM VỀ NHTM VÀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NHTM
1.1.1 Khái niệm về ngân hàng thương mại
b Các nguyên tắc cơ bản của tín dụng NHTM:
Người sử dụng vốn cam kết bảo đảm sử dụng vốn vay hợp pháp, đúng mục đích đã thỏa thuận trong Hợp đồng tín dụng
Người sử dụng vốn có khả năng hoàn trả nợ gốc và lãi vay đầy đủ, đúng thời hạn đã thỏa thuận trong Hợp đồng tín dụng
NHTM thẩm định, kiểm tra trước, trong và sau khi cho vay, đồng thời tổ chức việc xét duyệt khoản vay theo nguyên tắc phân định trách nhiệm giữa các khâu thẩm định và quyết định cho vay
Trang 9 Phân loại theo phương thức hoàn trả nợ vay gồm cho vay hạn mức, cho vay hoàn trả một lần và cho vay trả góp
Phân loại theo mức độ tín nhiệm của khách hàng gồm cho vay có bảo đảm và cho vay không có bảo đảm
Nhóm nguyên nhân từ phía khách hàng
Nhóm nguyên nhân từ môi trường
Nhóm nguyên nhân khác
RRTD dẫn đến nhiều hệ quả, cụ thể
Đối với bản thân ngân hàng
Đối với nền kinh tế
1.2 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÂN TÍCH BCTC DOANH NGHIỆP VAY VỐN CỦA NHTM
1.2.1 Khái niệm phân tích BCTC doanh nghiệp của NHTM
Là quá trình vận dụng tổng thể các phương pháp và các
Trang 10công cụ cho phép thu thập và xử lý các thông tin kế toán, các thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua việc nắm được thực trạng tài chính về chất lượng hiệu quả hoạt động và tiềm lực tài chính của doanh nghiệp phân tích,
dự đoán được tài chính doanh nghiệp trong tương lai cũng như những rủi ro tài chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải, qua đó, giúp ngân hàng đưa ra các quyết định tài trợ phù hợp cho doanh nghiệp
1.2.2 Sự cần thiết của công tác phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp vay vốn của NHTM
Phân tích BCTC được các NHTM sử dụng nhằm đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp, đây là yếu tố quan trọng để phục
vụ việc ra quyết định có cấp tín dụng cho doanh nghiệp hay không, giúp ngân hàng có thể thấy rõ hơn về tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp một cách liên tục từ trong quá khứ, hiện tại đến xu hướng phát triển trong tương lai, có thể đánh giá được rủi ro của doanh nghiệp Từ đó, giúp Ngân hàng không chỉ đưa ra quyết định đúng đắn khi tiến hành xét duyệt các khoản cho vay mà còn trong cả quá trình cho vay
1.2.3 Nguồn thông tin phục vụ phân tích BCTC khách hàng
a Bảng cân đối kế toán
b Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
c Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
d Thuyết minh báo cáo tài chính
Mỗi báo cáo tài chính sẽ có vai trò khác nhau cung cấp thông tin cho người phân tích và đều có mối quan hệ mật thiết với nhau Chính vì thế, người phân tích cần tổng hợp và phân tích dựa trên mối quan hệ giữa các báo cáo để từ đó có cái nhìn tổng quan hơn
Trang 11và đánh giá đối tượng chính xác theo mục tiêu phân tích của họ
Điều kiện để áp dụng phương pháp so sánh là các chỉ tiêu tài chính phải thống nhất về nội dung, thống nhất về không gian, thời
gian, tính chất và đơn vị tính toán
b Phương pháp tỉ số
Phương pháp tỷ lệ giúp các nhà phân tích khai thác có hiệu quả những số liệu và phân tích một cách có hệ thống hàng loạt tỷ lệ theo chuỗi thời gian liên tục hoặc theo từng giai đoạn Qua đó nguồn
thông tin kinh tế và tài chính được cải tiến và cung cấp đầy đủ hơn
c Phương pháp DUPONT
Là phương pháp tách một tỷ số tổng hợp thành tích của chuỗi các tỷ số có mối liên hệ với nhau Với phương pháp này, nhà phân tích tìm ra được các mối liên hệ giữa các tỷ số tính toán được, từ đó đánh giá được hiệu quả kinh doanh một cách sâu sắc và toàn diện, đánh giá đầy đủ và khách quan những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của DN
1.3 NỘI DUNG PHÂN TÍCH BCTC DOANH NGHIỆP
1.3.1 Phân tích khái quát BCTC của doanh nghiệp
a Phân tích bảng cân đối kế toán
Sự biến động và cơ cấu tài sản
Trang 12 Tiền và các khoản tương đương tiền, đầu tư tài chính ngắn hạn
Các khoản phải thu
Hàng tồn kho
Tài sản cố định và đầu tư dài hạn
Sự biến động và cơ cấu nguồn vốn:
Nợ phải trả
Vốn chủ sở hữu
Phân tích cân bằng tài chính: Được thể hiện qua chỉ số vốn
lưu động ròng
b Phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
Nhằm mục đích đánh giá tổng hợp tình hình và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ, xác định các nguyên nhân chính dẫn đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
c Phân tích báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Lưu chuyển tiền tệ thuần trong kỳ = Dòng tiền ròng từ HĐKD + Dòng tiền ròng từ hoạt động đầu tư + Dòng tiền ròng từ hoạt động tài chính
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là cơ sở để đánh giá khả năng tạo
ra các khoản tiền và việc sử dụng những khoản tiền đã tạo ra vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
1.3.2 Phân tích các chỉ số
a Phân tích nhóm chỉ tiêu phản ánh cơ cấu chi phí: CBTD
phân tích các nhóm chỉ tiêu phản ảnh cơ cấu chi phí gồm chỉ tiêu giá vốn hàng bán trên doanh thu, cơ cấu chi phí quản lý doanh nghiệp trên doanh thu, cơ cấu chi phí tài chính trên doanh thu và cơ cấu chi phí khác trên doanh thu
b Phân tích nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán
Trang 13 Khả năng thanh toán hiện hành
Khả năng thanh toán nhanh
c Phân tích nhóm chỉ tiêu phản ánh hiệu quả hoạt động
Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu thuần (ROS)
Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA)
Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
d Phân tích nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng tăng trưởng
1.4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÂN TÍCH BCTC DOANH NGHIỆP VAY VỐN TẠI NHTM
a Các nhân tố thuộc về ngân hàng: Nhân tố về con người, chính sách tín dụng, chỉ tiêu phân tích, chính sách kiểm tra, giám sát
b Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp: Chất lượng thông tin
cung cấp từ doanh nghiệp, lĩnh vực kinh doanh, quy mô hoạt động của doanh nghiệp vay vốn, hình thức đảm bảo cho khoản vay của
doanh nghiệp
c Các nhân tố khác: Một số nhân tố khác như công nghệ, tin
học, môi trường kinh tế, chính trị, xã hội và pháp luật cũng có những
ảnh hưởng đến chất lượng phân tích BCTC của khách hàng
Trang 14KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Công tác phân tích BCTC khách hàng vay vốn tại NHTM
có vai trò vô cùng quan trọng trong quy trình cấp tín dụng của bất kỳ một NHTM nào Hoạt động này có tác dụng cung cấp cơ sở cần thiết
để CBTD đưa ra quyết định đề xuất cho vay chính xác, hạn chế rủi ro cho ngân hàng Các NHTM cần phải thực hiện công tác này một cách nghiêm túc, hiệu quả để chất lượng tín dụng trở nên tốt hơn, đảm bảo nguồn vốn ngân hàng được sử dụng đúng mục đích và đảm bảo thu hồi vốn là yếu tố quyết định sống còn đối với mọi NHTM
Trong Chương 2 tiếp theo, tác giả tiến hành phân tích sâu vào thực trạng công tác phân tích BCTC của doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Đông Á - Chi nhánh Đà Nẵng thông qua ví dụ phân tích cụ thể về khách hàng vay đó là Công ty TNHH MTV Lê Hoàng Phúc, từ đó thấy rõ được ngân hàng đã thực hiện công tác phân tích BCTC như thế nào và rút ra những mặt hạn chế trong công
tác phân tích BCTC