Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS

Một số thanh niên, học sinh của trong nhà trường THCS Lự Trọng cũng như trên đất nước chúng ta hiện nay đang chịu ảnh hưởng bởi những luồng văn hóa không lành mạnh dẫn đến sự suy thoái v

MỤC LỤC

A Mở đầu Trang

I Lý do chon đề tài……… 2

II Mục đích nghiên cứu 3

III Phương pháp nghiên cứu 3

IV Đối tượng nghiên cứu 3

V Phạm vi nghiên cứu 3

B Nội dung I Cơ sở nghiên cứu 4

1 Cơ sở lý luận 4

2 Cơ sở thực tiễn 6

II Thực trạng 6

1 Thực trạng chung 6

2 Yếu tố gia đình 7

3 Yếu tố nhà trường 7

4 Yếu tố xã hội 8

III Biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh 9

IV Kết quả 15

V Bài học kinh nghiệm 15

C Kết luận và kiến nghị I Kết luận 17

II Kiến nghị 17

PHẦN A: MỞ ĐẦU

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Việt Nam là một đất nước đang trong thời kỳ đổi mới, mở cửa, hội nhập, kinh tế đang

đà phát triển Đời sống được nâng cao, thế hệ trẻ có nhiều cơ hội để tiếp cận với trình

độ khoa học, công nghệ thông tin hiện đại Thế nhưng bên cạnh những thành tựu đạt được cũng có những mặt trái của nó mang lại nhiều tiêu cực trong đó có sự nghiệp giáo dục.

Một số thanh niên, học sinh của trong nhà trường THCS Lự Trọng cũng như trên đất nước chúng ta hiện nay đang chịu ảnh hưởng bởi những luồng văn hóa không lành mạnh dẫn đến sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhân văn như: có lối sống thực dụng, không có mơ uốc cho bản thân; những tiêu cực trong các kì thi, chạy theo thành tích Bên cạnh đó, sự du nhập văn hóa phẩm đồi trụy thông qua các phương tiện truyên thông như phim ảnh, các trò chơi trực tuyến làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn tình yêu trong lứa tuổi thanh thiếu niên và học sinh.

Trường THCS Lý Tự Trọng, cũng không đứng ngoài thực trạng đó Với những kinh nghiệm được đúc kết qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm tại đơn vị , bản thân thường trăn trở về vấn đề đạo đức của một số học sinh hiện nay là lười học tập, ỷ lại, ham chơi, nên bản thân tôi quyết chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS” “ để nghiên cứu áp dụng và thực trạng tại đơn vị, với mong muốn đem lại những mặt tích cực trong công tác giáo dục đạo đức của học sinh tại nhà trường, góp phần giáo dục tòan diện cho học sinh.

Trong những năm qua nhiều gia đình, phụ huynh mải làm ăn, không chăm lo đến việc học hành của con em mình Trên địa bàn xã nhưng đã có khá nhiều các hàng quán mọc lên với đủ loại các trò chơi như: quán nhậu, karaoke, Games để lôi kéo các em học siinh đặc biệt là những em học sinh cá biệt lười học Nhiều thanh niên trên địa bàn đã ra trường hoặc bỏ học giữa chừng không có nghề nghiệp hay rủ rê, lôi kéo học sinh cúp tiết tham gia hút thuốc, uống rượu, trộm cắp, đánh nhau và nhiều vấn đề khác làm cho số học sinh vi phạm về rèn luyện đạo đức của trường có chiều hướng gia tăng Bên cạnh những nguyên nhân vừa đề cập chúng ta cũng không thể không nói đến một số nguyên nhân khác dấn đến sự suy thoái về đạo dức của học sinh như: -Ý thức của người dân và điều kiện kinh tế của dân cư thấp, còn nhiều bất cập, khoảng cách giàu nghèo trong địa phương khá lớn.

- Giáo dục đạo đức học sinh chưa được tiến hành thường xuyên, chưa được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc; thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình, các cấp uỷ Đảng chính quyền, các ngành hữu quan, các tổ chức chính trị xã hội và quần chúng nhân dân.

Ngô Thị Thanh Nga - 2 - Trường THCS Lý Tự Trọng

- Giáo viên lên lớp còn nặng dạy chữ, chưa chú trọng đến vấn đề dạy người, môn giáo dục công dân ở các trường chưa được chú trọng, nặng lí luận thiếu sự đầu tư nâng cao chất lượng giảng dạy môn giáo dục công dân trong cán bộ và giáo viên.

- Một số trường hợp vi phạm đạo đức của học sinh, như xúc phạm tới nhân cách nhà giáo không được các nhà trường, các cơ quan pháp luật xử lí nghiêm khắc kịp thời.

- Chính vì vậy, việc nghiên cứu để tìm ra các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THCS là việc làm hết sức cần thiết và cấp bách Xuất phát từ những lí do nói trên, tôi tiến hành làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm về: " Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh trường Trung học cơ sở"

II- Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn của vấn đề đạo đức và quản lý giáo dục đạo đức, tôi muốn đề xuất một số biện pháp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường chúng tôi.

III Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc tài liệu, sách báo.

Phương pháp điều tra: Ra câu hỏi, GV, HS trả lời.

Phương pháp quan sát: Cách giao tiếp, ứng xử.

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Kết quả xếp loại đạo đức hằng năm.

IV Đối tượng nghiên cứu

Toàn thể học sinh trường THCS Lý Tự Trọng, xã Nam Xuân, huyện Krông Nô, tỉnh Đăk Nông

V Phạm vi nghiên cứu:

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một vấn đề cấp bách và hết sức cần thiết ở môi trường giáo dục, đặc biệt là ở trường THCS, do điều kiện tình hình thực tế trong nhà trường và trong khuôn khổ của đề tài sáng kiến kinh nghiệm tôi chỉ đưa ra một số khái nghiệm về học sinh vi phạm về đạo đức lối sống, nhận thức của một bộ phận học sinh, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, vì vậy bản thân đã nghiên cứu và tìm ra những biện pháp tích cực để giáo dục đạo đức cho học sinh tại trường góp phần vào việc giáo dục toàn diện học sinh.

PHẦN B: NỘI DUNG

I Cơ sở nghiên cứu:

1 Cơ sở lý luận

1.1 Khái niệm giáo dục đạo đức và chuẩn mực đạo đức theo các thời kì của

xã hội

1.1.1 Khái niệm đạo đức:

Đạo đức là một hiện tượng xã hội, phản ánh các mối quan hệ hiện thực bắt nguồn từ bản thân cuộc sống con người; đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích hạnh phúc của con người và tiến

bộ xã hội trong quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân với xã hội.

1.1.2 Một số phạm trù của đạo đức cơ bản:

Các phạm trù đạo đức cơ bản bao gồm phạm trù hạnh phúc, nghĩa vụ, lương tâm, thiện và ác Các phạm trù cơ bản của đạo đức có những đặc điểm riêng biệt qui định nó về mặt nguồn gốc, quá trình hình thành, sự biến đổi không giống với những hiện tượng khác trong xã hội loài người Nhờ lĩnh hội được các phạm trù cơ bản này

mà con người nhận thức được một cách đầy đủ toàn diện bộ mặt đạo đức của xã hội

và soi chiếu đánh giá cho từng cá nhân.

1.1.3 Các chức năng của đạo đức:

- Chức năng định hướng giáo dục: Giáo dục đạo đức góp phần quan trọng vào việc hình thành, phát triển nhân cách cho học sinh Cùng với quá trình giáo dục thì quá trình tự giáo dục nhờ vào hoạt động và giao lưu tích cực, học sinh mới hiểu được vai trò to lớn của lương tâm, nghĩa vụ, ý thức, danh dự và các phẩm chất đạo đức cần thiết của cá nhân mình đối với cộng đồng và tập thể.

- Chức năng điều chỉnh hành vi: Bản chất của nó là sự điều chỉnh hành vi tức là quá trình đấu tranh chiến thắng của cái thiện với cái ác, của cái tốt với các xấu, của cái lương tâm và cái vô lương tâm

- Chức năng kiểm tra đánh giá: chức năng này giúp chủ thể đạo đức phân biệt được cái tốt, cái xấu, cái thiện, cái ác Cái ác trong thực tiễn cuộc sống thường biến đổi và được định hướng chính xác, tin tưởng vào hành vi của mình.

1.2 Giáo dục đạo đức, mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường trung học cơ sở

1.2.1 Khái niệm giáo dục đạo đức:

Ngô Thị Thanh Nga - 4 - Trường THCS Lý Tự Trọng

- Giáo dục đạo đức là một bộ phận của của quá trình giáo dục tổng thể, nhằm hình thành cho học sinh niểm tin, thói quen, hành vi, chuẩn mực về đạo đức

- Giáo dục đạo đức là quá trình tác động tới học sinh của nhà trường, gia đình

và xã hội, nhằm hình thành cho học sinh ý thức, tình cảm, niềm tin đạo đức và xây dựng thể hiện được những thói quen, hành vi đạo đức trong đời sống xã hội.

1.2.2 Mục đích giáo dục đạo đức:

- Cung cấp cho học sinh những tri thức cơ bản về các phẩm chất đạo đức và chuẩn mực đạo đức, trên cơ sở đó giúp các em hình thành niềm tin đạo đức Học sinh phải hiểu và nhận thấy rằng cần làm cho các hành vi của mình phù hợp với những tư tưởng, nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức của xã hội, phù hợp với lợi ích của xã hội, niềm tin đạo đức được hình thành vững chắc ở các em sẽ có vai trò định hướng cho tình cảm và hành vi đạo đức.

- Khơi dậy ở học sinh những rung động, những cảm xúc đối với những hiện thực xung quanh, làm cho chúng biết yêu, biết ghét rõ ràng và có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng phức tạp trong xã hội và tập thể Thái độ thờ ơ, lãnh đạm là “sản phẩm” xấu không mong muốn của giáo dục tình cảm Giáo dục thái độ, tình cảm cho học sinh trung học cơ sở là bồi dưỡng cho các em tình cảm đạo đức tích cực, bền vững và các phẩm chất, ý chí; Tình cảm tích cực được hình thành trên cơ sở đúng đắn

và được củng cố, khẳng định qua hành vi, ngược lại nó có tác dụng thúc đẩy tạo động

cơ cho việc nhận thức chuẩn mực và thực hiện hành vi đạo đức.

- Giáo dục cho học sinh hành vi thói quen đạo đức: là tổ chức cho học sinh lặp

đi, lặp lại nhiều lần những hành động đạo đức đúng đắn và từ đó có thói quen đạo đức bền vững.

1.2.3 Nội dung giáo dục đạo đức:

- Mối quan hệ giữa chủ nghĩa Marx – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối phát triển kinh tế xã hội ở nước ta trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.

- Quan hệ với Tổ Quốc và các dân tộc;

- Quan hệ với lao động;

- Quan hệ với người khác;

- Quan hệ với bản thân.

1.2.4 Phương pháp giáo dục đạo đức

- Giáo dục đạo đức thông qua các môn học

- Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp.

- Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động đoàn thể, như hoạt động Đoàn Đội

ở trường và kết hợp với hoạt động Đoàn Đội ở địa phương.

2 Cơ sở thục tiễn

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến học sinh vi phạm đạo đức, chính vì vậy là một người giáo viên chúng ta cần phải tìm hiểu từng nguyên nhân để có biện pháp giáo dục các em một cách hiệu quả Cho nên trong quá trình giáo dục đạo đức học sinh đòi hỏi cần phải có sự phối hợp giữa gia đình – nhà trường và xã hội, nhưng trong đó yếu

tố nhà trường và gia đình là yếu tố quan trọng nhất.

Thế nào là học sinh vi phạm đạo đức ?

Là đối tượng học sinh cần được giáo dục đặc biệt, thường là những học sinh vi phạm về nề nếp, kỷ cương, về luân thường đạo lý và cả pháp luật, có tính chất nguy hại đến nề nếp giáo dục Vì vậy muốn giáo dục học sinh vi phạm đạo đức trước tiên phải tìm hiểu thực trạng để rồi có biện pháp giáo dục hiệu quả.

II Thực trạng

1 Thực trạng chung

- Ngày nay, cùng với sự phát triển và tiến bộ của xã hội, nên chúng ta được sống trong môi trường văn minh, hiện đại hơn, nhưng bên cạnh đó cũng có nhiều vấn

đề nảy sinh làm ảnh hưởng nhiều đến đời sống của chúng ta Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay, đó là đạo đức học đường của một bộ phận học sinh đang bị xuống cấp.

- Qua tìm hiểu từ các giáo viên bộ môn trong nhà trường và thực tế bản thân tôi chứng kiến, hiện nay tình trạng đạo đức của học sinh nói chung và học sinh trường tôi nói riêng, chất lượng đạo đức của học sinh xuống cấp khá nghiêm trọng Các hành vi

vi phạm phổ biến như:

- Vô lễ với người lớn, chửi thề bằng tiếng dân tộc, xúc phạm nhân cách nhà giáo, nói tục, vẽ viết bậy, ý thức bảo vệ tài sản của nhà trường, vệ sinh môi trường chưa tốt.

- Lập hội gây gỗ, đánh nhau.

- Ý thức đấu tranh tự phê bình, góp ý, xây dựng trong các tập thể học sinh giúp bạn tiến bộ còn thấp.

- Không chấp hành nội quy học tập gây rối trong các giờ học gây ức chế thách thức giáo viên.

Ngô Thị Thanh Nga - 6 - Trường THCS Lý Tự Trọng

2 Yếu tố gia đình:

Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng, bồi dưỡng và hình thành nhân cách cho trẻ em Thế nhưng, những yếu tố tiêu cực trong chính môi trường gia đình, cụ thể như gia đình có biện pháp giáo dục con cái chưa thực sự nghiêm túc, không hợp lý, nuông chiều, luôn thoả mãn mọi nhu cầu của con, thậm chí những đòi hỏi vô lý mà vẫn cứ đáp ứng, hay sống quá khắc khe hoặc đối xử bằng bạo lực, thiếu trách nhiệm làm cho chúng sợ hãi để rồi xa lánh, không gần gũi những người trong gia đình Những thói quen xấu của cha mẹ và những người thân trong gia đình, những hành vi vi phạm Pháp luật ảnh hưởng đến con cái như: trộm cắp, lừa đảo Gia đình có cấu trúc không hoàn hảo, luôn có mâu thuẫn, xung đột, cha mẹ sống không hợp rồi ly hôn, hoặc thiếu hiểu biết, không muốn dạy dỗ mà phó trách nhiệm cho nhà trường và xã hội Những đứa trẻ mồi côi không được chăm sóc, giáo dục chu đáo, nên việc các em hư hỏng, vi phạm là chuyện thường tình.

3 Yếu tố nhà trường:

Nhà trường là trung tâm văn hoá, các thầy cô giáo không những chỉ biết dạy chữ cho các em mà còn phải có trách nhiệm giáo dục về đạo đức để các em trở thành người tốt, con ngoan trò giỏi, đội viên, đoàn viên tốt.Vì vậy, những nguyên nhân thường thấy dẫn đến học sinh vi phạm đạo đức bao gồm những nguyên nhân sau:

Chất lượng cũng như khả năng quản lý, giám sát của nhà trường còn nhiều hạn chế, nội dung bài dạy chưa có sự lồng ghép, liên hệ thực tiễn mang tính chất giáo dục cao, chưa phù hợp với thực tế, không gây được sự hứng thú, hấp dẫn cuốn hút học sinh Chưa xây dựng cho học sinh ý thức tuân thủ nội quy nhà trường, Pháp luật của Nhà nước, sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật Một số quy chế nhà trường còn quá cứng rắn khiến cho một bộ phận học sinh không vượt qua nổi.

Liên đội nhà trường chưa đi vào chiều sâu, chương trình phát thanh măng non chưa hiệu quả nên không tuyên truyền đượcnhiều vấn đề, chưa có nhiều mô hình học tập, sinh hoạt vui chơi chưa thu hút học sinh mà lại phụ thuộc quá nhiều vào những

hoạt động khác Xử lý học sinh vi phạm chưa thực sự nghiêm khắc,và không đến nơi đến chốn, thiếu sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách Đội và các đoàn thể.

4 Yếu tố xã hội:

Đất nước ta trên con đường đổi mới, hội nhập Nền kinh tế thị trường đã và đang làm cho đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện Thế nhưng những tiêu cực trong lối sống của một bộ phận thanh thiếu niên do điều xấu của cơ chế thị trường mang lại, cũng ảnh hưởng không tốt đến học sinh trong nhà trường Với thời đại công nghệ thông tin phát triển mạnh như vũ bảo, đây là điều kiện,

là cơ hội thuận lợi để thế hệ trẻ tiếp cận với trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến, hiện đại của nhân loại…Thế nhưng bên cạnh những thông tin bổ ích trên mạng giúp cho việc học hỏi, học tập, vui chơi giải trí, nâng cao trí tuệ thì vẫn có những thông tin không tốt có tai hại đến với thanh thiếu niên, học sinh như: văn hoá phẩm đồi truỵ hoặc những trò chơi trực tiến bạo lực hay những trang mạng thiếu lành mạnh, đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự tò mò của các em Thêm vào đó là môi trường sống không tốt, bạn bè ăn chơi lêu lỏng, lôi kéo dẫn đến vi phạm.

Sự chênh lệch về kinh tế giữa các gia đình về mức sống dẫn đến thiếu thốn về tiền bạc, ăn uống, quần áo là một trong những nguyên nhân gián tiếp dẫn đến học sinh

hư hỏng.

Trên đây là những nguyên nhân dẫn đến học sinh hư hỏng, vi phạm về đạo đức,

nó phụ thuộc vào ba lĩnh vực, nhà trường, gia đình và xã hội Vì thế để giáo dục tốt học sinh, đội viên, thì chúng ta phải phát huy tích cực vai trò của các đoàn thể trong nhà trường vào việc giáo dục đạo đức học sinh nói chung và học sinh vi phạm đạo đức nói riêng là hết sức cấp bách.

III Các biện pháp giáo dục học sinh vi phạm đạo đức:

1 Giáo dục thông qua các hoạt động trong phong trào của Đoàn, Đội:

Ngô Thị Thanh Nga - 8 - Trường THCS Lý Tự Trọng

Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh trong liên đội nhà trường nhằm mục đích cùng nhà trường và các đoàn thể giáo dục học sinh, đội viên phấn đấu trở thành trò ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ, chính vì vây, mà giáo dục ở tổ chức Đội luôn hướng đến những hoạt động bổ ích mang tính lành mạnh, vui chơi học hành, thiên về phòng ngừa, cảm hoá, nhằm giảm bớt những hành vi vi phạm đạo đức,

vi phạm pháp luật của các em học sinh Trong phạm vi sáng kiến này đề cập đến việc giáo dục học sinh thông qua một số hoạt động, việc làm cụ thể sau:

- Thứ nhất là giáo dục qua hình thức cắm trại, ngoại khóa nhân các ngày lễ lớn trong năm Tổ chức cắm trại cho học sinh là một hoạt động có tính tổng hợp mang lại hiệu quả giáo dục cao Cắm trại nhằm mục đích thu hút đông đảo các em tham gia với tính tự nguyện đầy hào hứng, qua đó góp phần giáo dục toàn diện nhân cách cho các

em Thông qua hoạt động cắm trại, ngoại khóa, dạy cho các em tinh thần đoàn kết, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể, ý thức trách nhiệm cũng như sự hoạt bác, nhanh nhẹn, phát huy ở các em tính sáng tạo, tự lập trong cuộc sống, giáo dục cho các

em tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương đất nước, biết ơn các thế hệ đi trước đã

hy sinh xương máu và tuổi trẻ của đất nước mình để bảo vệ và xây dựng Tổ quốc…

- Thứ hai là giáo dục học sinh thông qua việc tổ chức những trò chơi dân gian nhằm rèn luỵên cho các em sự thông minh, nhạy bén, rèn luyện tư duy sáng tạo, phát huy trí tuệ, sức khỏe, từ đó hình thành nên phẩm chất tốt đẹp, tính trung thực, thật thà, tinh thần đoàn kết… Lứa tuổi THCS rất thích tham gia vào các hoạt động tập thể vui chơi sau những giờ học căng thẳng, nhưng những trò chơi phải luôn hấp dẫn, thu hút

để tránh sự nhàm chán, (chơi mà học, học mà chơi), các em biết vận dụng những kiến thức ở trường, ở lớp và cuộc sống.

Học sinh thi kéo co trong phần hội của lễ Khai Giảng

Học sinh thi nhảy bao bố trong phần hội của lễ Khai Giảng

- Thứ ba là giáo dục thông qua sinh hoạt múa hát tập thể Qua hoạt động này giúp các em có tinh thần đoàn kết tương thân tương thân ái, hòa đồng với tập thể, với cộng đồng, giúp các em khéo léo, năng động, nhanh nhẹn, dẻo dai và quan trọng hơn

là giáo dục các em ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần “Mình vì mọi người” chứ không phải mọi người vì mình.

Ngô Thị Thanh Nga - 10 - Trường THCS Lý Tự

Trọng