Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN MỞ RỘNG VÀ HOÀN THIỆN CÁC THỂ THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT Ở CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA 3.1 PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT Ở NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN TỚI. Phương hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam trong thời gian tới với nền kinh tế thị trường, chiến lược phát triển dự kiến 20 năm đầu của Thế kỷ XXI nền kinh tế Việt Nam đạt trình độ một nước công nghệp phát triển. Quá trình đi đến mục tiêu đó kéo theo những biến động lớn trong ngành Ngân hàng. Bên cạnh những khách hàng truyền thống là các doanh nghiệp, tố chức kinh tế… thời gian gần đây các Ngân hàng đã hướng tới thu hút đa dạng khách hàng bằng nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt trong dân cư, thử nghiệm các công cụ thanh toán cá nhân hiện đại. Đó là một bộ phận có ý nghĩa ngày càng to lớn trong quá trình phát triển của hệ thống Ngân hàng Việt Nam. Nền kinh tế thị trường yêu cầu cơ chế thanh toán phải tính đến sự thích ứng với các chủ thể tham gia thanh toán do có quyền tự do lựa chọn của khách hàng giao dịch, do qui luật cung cầu, cạnh tranh tác động và chi phối. Hoạt đông thanh toán phải đảm bảo hiệu quả cao thể hiện ở thời gian thanh toán nhanh, độ tin cậy cao, chi phí giao dịch thấp, rủi ro ít… Thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế thị trường có vai trò quan trọng đối với các chủ thể thanh toán, các trung gian thanh toán, các đối tượng, các cơ quan quản lý Nhà nước. Phương thức thanh toán không chỉ đơn thuần là việc thực hiện chi trả tiền cho nhau, mà hàm nghĩa rộng hơn là chuyển tải các luồng vốn trong nền kinh tế từ nơi này đến nơi khác. Thông qua các thoả thuận thanh toán, quyết toán trong ngày mà góp phần ổn định các nhu cầu dự trữ của Ngân hàng thương mại, cho 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 phép các nhà quản lý tiền tệ, Ngân hàng có thể xác định chính xác các thay đổi cung và cầu về dự trữ khi có sự thay đổi về hoạt động thu chi của chính phủ, hoặc có sự can thiệp vào thị trường tiền tệ, thị trường ngoại hối, hỗ trợ trực tiếp cho thị trường liên Ngân hàng và thị trường tài chính, góp phần điều hành mặt bằng lãi suất giữa các khu vực do đồng vốn luân chuyển nhanh chậm, nhiều ít trên thị trường. Như vậy thanh toán không dùng tiền mặt đã tham gia một cách “chủ động” vào việc thực thi chính sách tiền tệ quốc gia. Ngoài ra do sự tiến bộ về kỹ thuật được áp dụng vào công nghệ thanh toán mà tác động vào sự ổn định hệ thống tài chính quốc gia. Một sự thanh toán của đơn vị này là nguồn quĩ đối với đơn vị khác, một sự sai sót trong việc chuyển tiền bởi bất kỳ một lý do nào cũng dẫn đến khó khăn, thậm chí thiếu hụt ngân quĩ cho người tham gia thanh toán và tiếp diễn một phản ứng dây chuyền mạo hiểm về khả năng thanh toán. Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế thị trường - định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước, rất cần có cách nhìn nhận sát hợp với thực tế của Việt Nam. Đó là từ xuất phát điểm của việc chuyển đổi ở mức thấp, có nhiều bất cập, tiềm năng kinh tế, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém và phải đảm bảo cho một xã hội công bằng nên cần sự mạnh dạn song phải cẩn trọng, từng bước không nóng vội để rút ra bài học phát triển tiếp theo. Nghị định về thanh toán sắp được ban hành theo Luật Ngân hàng, Luật các tổ chức tín dụng. Về đối tượng tham gia thanh toán cũng như chủ thể tham gia thanh toán được mở rộng hơn – không chỉ có các Ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng mà cả các tổ chức khác khi được Ngân hàng Nhà nước cho phép. Điều đó hoàn toàn phù hợp với luật cũng như thực tế đã và đang đòi hỏi. 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Phạm vi tham gia thanh toán không chỉ giới hạn trong biên giới mà quan hệ mật thiết với thanh toán quốc tế. Những quan điểm về thanh toán, tiền gửi thanh toán, tài khoản thanh toán cũng được chỉnh theo hướng phù hợp dần với thông lệ quốc tế như cần có loại tài khoản thanh toán được phép thấu chi khi có thoả thuận ở một hạn mức nhất định. Đương nhiên, về trách nhiệm của các chủ thể tham gia thanh toán cũng được đề cập đầy đủ, cao hơn nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia thanh toán; thanh toán nhanh, an toàn và tin cậy cao, rủi ro thấp nhất. Với phương hướng xây dựng mới cơ chế thanh toán đó sẽ làm cho thanh toán của nền kinh tế nói chung, dòng vốn luân chuyển qua các trung tâm thanh toán nói riêng đạt hiệu quả hữu ích hơn, từng bước hội nhập với sự phát triển của cơ chế thanh toán các nước trong khu vực và thế giới. 3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT. Xuất phát từ những hạn chế của các thể thức thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh NHCT Đống Đa, tôi xin nêu một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và mở rộng các thể thức thanh toán không dùng tiền mặt. 3.2.1 Hiện đại hoá công nghệ thanh toán, nâng cao trình độ cán bộ Ngân hàng Thường xuyên đào tạo và đào tạo lại cán bộ nhằm không ngừng nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ đặc biệt là trình độ ngoại ngữ, tin học…. Xây dựng cán bộ vi tính điện toán, kế toán thanh toán thành đội ngũ cán bộ làm việc năng động, chính xác, an toàn tài sản là việc làm mang tính cấp bách và lâu dài theo nội dung, yêu cầu thực tế đòi hỏi ngày môt phát triển. 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Không ngừng đổi mới, cải tiến công nghệ thanh toán của Ngân hàng luôn là yêu cầu cần thiết khách quan trong nền kinh tế nói chung và đối với chi nhánh NHCT Đống Đa nói riêng. Chi nhánh hiện đã trang bị được hệ thống máy tính tương đối hiện đại. Tuy nhiên theo yêu cầu về đổi mới công nghệ thanh toán thì cần phải ứng dụng nhanh nhạy các phần mềm thích hợp trong thanh toán, hiện đại hoá triệt để công tác thanh toán theo tốc độ phát triển hiện nay của công nghệ thông tin để tăng thêm uy tín, đáp ứng nhu cầu ngày một cao của khách hàng đến với Ngân hàng mình, thu hút thêm khách hàng tiềm năng trong thời đại cạnh tranh quyết liệt giữa các Ngân hàng như hiện nay. 3.2.2 Khuyến khích khách hàng mở tài khoản cá nhân qua đó mở rộng việc thanh toán qua tài khoản cá nhân Ngày 19/08/1993 Thống đốc NHNN Việt Nam đã ra Quyết định 160/QĐ-NH2 ban hành thể lệ mở tài khoản cá nhân rất đơn giản, chỉ cần đến Ngân hàng với chứng minh thư nhân dân và khách hàng điền thông tin vào 3 mẫu in sẵn là được. Tại chi nhánh NHCT Đống Đa đã áp dụng và thực hiện với thủ tục đơn giản, thuận tiện và rất nhanh chóng cho khách hàng, song trên thực tế số lượng khách hàng mở tài khoản cá nhân vẫn là ít ỏi, mặc dù chính CBCNV trong chi nhánh đã tham gia mở tài khoản cá nhân, hơn nưã chi nhánh NHCT Đống Đa đóng trên địa bàn có đông dân cư, các hộ buôn bán nhỏ và các đơn vị cung ứng dịch vụ. Đây là điều kiện tốt để chi nhánh đẩy mạnh công tác mở tài khoản cá nhân, thu hút thêm một lượng vốn tín dụng và là cơ sở làm dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Nhận thức về tầm quan trọng của nguồn vốn trong thanh toán thông qua tài khoản tiền gửi thanh toán còn kém. Vì vậy muốn tăng nhanh số lượng tài khoản tiền gửi thanh toán, tăng tỷ trọng thanh toán qua Ngân hàng, Ngân hàng cần phải cung ứng nhiều hơn nữa các dịch vụ trọn gói hoàn hảo song song với việc thoả mãn tốt nhất nhu cầu về văn minh giao dịch, khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức đóng trên địa bàn 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 thực hiện chi trả thu nhập cho nhân viên thông qua tài khoản tại Ngân hàng. 3.2.3 Đơn giản hoá thủ tục Đây là một vấn đề cũng gây không ít trở ngại không những cho khách hàng mà còn cho cả Ngân hàng, khách hàng đến với Ngân hàng ngoài các mục đích khác như lãi suất, an toàn và tiện lợi thì họ cũng cần các thủ tục đơn giản, nhanh chóng. Nếu Ngân hàng cứ bắt khách hàng phải làm thủ tục rườm rà quá lâu thì một phần họ ngại, phần khác họ không muốn mất quá nhiều thời gian vào công việc này cho nê Ngân hàng phải cải cách các thủ tục sao cho đơn giản, rõ ràng, thanh toán nhanh, hiệu quả nhưng vẫn đảm bảo tính an toàn cho khách hàng. Đây chính là vấn đề năng động của Ngân hàng để làm sao cho phù hợp và đáp ứng thật tốt tất cả những nhu cầu của khách hàng, nó tiết kiệm thời gian và tạo tâm lý thoải mái cho cả hai bên. 3.2.4 Hợp lý hoá quá trình thanh toán không dùng tiền mặt theo hướng tiện dụng cho khách hàng * Đối với uỷ nhiệm chi – chuyển tiền Với hình thức thanh toán bằng uỷ nhiệm chi, có thể xẩy ra trường hợp phát hành quá số dư, gây thiệt hại đối với người bán do chậm thanh toán nhưng không phải chịu bất kỳ một hình phạt nào. Điều này cần phải sửa đổi để tạo tâm lý an tâm và công bằng, bình đẳng trong thanh toán của các bên tham gia, cần miễn phí mua ấn chỉ và miễn phí chuyển tiền đối với việc chuyển tiền của chủ tài khoản cá nhân không phải vì mục đích knh doanh. * Đối với uỷ nhiệm thu: Cần có những quy định cụ thể, chặt chẽ tạo ra một hành lang pháp lý để khách hàng có thể sử dụng thuận lợi hình thức này một cách an toàn, hiệu quả. Quy định về các mức xử phạt thích đáng đối với từng sai phạm 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 nhằm mở rông hình thức thanh toán uỷ nhiệm thu, tạo điều kiện cho khách hàng tiết kiệm được thời gian về các thủ tục phục vụ công tác thanh toán, tăng thêm độ tin cậy lẫn nhau giữa các khách hàng từ đó giúp Ngân hàng thực hiện tốt vai trò làm trung gian thanh toán của mình. * Đối với séc: Ngân hàng nên phát hành cẩm nang sử dung séc với những quy định, những vấn đề có liên quan, tiện ích mang lại của séc nhằm hướng dẫn cụ thể cho các đối tượng có nhu cầu tham gia thể thức thanh toán này. Thi hành Nghị định số 30/CP ngày 09/05/1996 ban hành quy chế phát hành và sử dụng séc của Ngân hàng Nhà nước Việt nam,tuỳ theo từng loại séc thanh toán trong cùng một Ngân hàng, khác Ngân hàng mà quy định thời gian hiệu lực riêng. Cụ thể thời hạn hiệu lực của séc chuyển khoản và séc bảo chi cùng Ngân hàng, khác Ngân hàng là 15 ngày theo tôi là quá dài so với thực tế thanh toán bằng séc chuyển khoản chỉ từ 1 đến 3 ngày, séc bảo chi từ 2 đến 4 ngày. Do đó cần phải có sự sửa đổi. Mục đích của việc sửa đổi là nhằm đảm bảo sự phù hợp giữa thời gian quy định và thời gian thanh toán thực tế của từng tờ séc. Từ đó đẩy nhanh tốc độ thanh toán, góp phần đẩy mạnh sự vận động của vật tư, tiền vốn trong các đơn vị nói riêng và trong nền kinh tế nói chung, hạn chế sự “nằm chết” của đồng vốn. Cuối cùng vì séc là một lệnh trả tiền vô điều kiện, hơn nữa vì là một công cụ thanh toán nên nó phải được dễ dàng chuyển đổi ra các dạng vật chất và phi vật chất khác. Có như vậy mới thể hiện tính tiện ích của một công cụ thanh toán và mới được khách hàng, nhất là dân cư dễ dàng chấp nhận sử dụng. 3.2.5 Nghệ thuật kinh doanh (Marketing Ngân hàng) 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Ngân hàng cần phải đặt ra chiến lược khách hàng, luôn thu thập thông tin, nắm bắt nhu cầu, phân loại khách hàng và nhất là có chính sách khuyến mãi đối với khách hàng có quan hệ thường xuyên, khách hàng đặc biệt cụ thể là: Khuyến khích lợi ích vật chất đối với khách hàng có quan hệ thường xuyên như tặng quà, chúc mừng… Đến các ngày lễ, tết nên tặng quà lưu niệm như lịch, sổ, đồng hồ treo tường…có biểu tượng của Ngân hàng mình. Tổ chức hội nghị khách hàng trao đổi, phỏng vấn theo dạng trắc nghiệm đơn giản để phát hiện nhu cầu và sở thích của khách hàng. Có sổ, hộp thư góp ý của khách hàng, để kịp thời chấn chỉnh những sai sót trong quá trình hoạt động… Có chế độ khuyến khích, khen thưởng bằng vật chất, tinh thần đối với các nhân viên Ngân hàng có thành tích trong giao tiếp tìm ra những phương pháp thu hút khách hàng. 3.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 3.3.1 Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt nam và Chính phủ Ngân hàng Nhà nước cùng các Ngân hàng thương mại quốc doanh cần nhanh chóng thiết lập hệ thống thanh toán tự động, liên kết mạng thanh toán quốc gia giữa các Ngân hàng với nhau và giữa Ngân hàng thương mại với khách hàng trong cả nước. Chuẩn bị từng bước tham gia hoà nhập hệ thống thanh toán liên Ngân hàng Quốc tế (SWIFT) để phục vụ thanh toán quốc tế nhanh chóng. Đây là xu hướng tất yếu của nền kinh tế mở của Việt Nam. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành thống nhất chế độ thanh toán không chứng từ qua mạng lưới vi tính, tạo phần mềm (hệ chương trình) cho việc xử lý kỹ thuật truyền File chứng từ giữa các Ngân hàng thông 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 qua mạng lưới vi tính, mở rộng thanh toán bù trừ xuống các quận, huyện thông qua mạng vi tính. Ngân hàng Nhà nước cần cho phép và khuyến khích các Ngân hàng thương mại được cải tiến công tác thanh toán, kỹ thuật và trình độ công nghệ theo định hướng chung của Ngân hàng Nhà nước để có thời gian thanh toán nhanh chóng, an toàn, chính xác và tiện lợi. Chính phủ cần phát triển và hoàn thiện môi trường pháp lý, hoà nhập với thông lệ Quốc tế làm cơ sở thúc đẩy hiện đại hoá công nghệ Ngân hàng Bởi vì môi trường pháp lý chính là cơ sở để đảm bảo thanh toán và phát triển. Nhà nước cần phải chỉnh sửa, cải tiến, bổ sung các nội dung, quy chế trong thanh toán không dùng tiền mặt, phải có những hình thức thích hợp để áp dụng các Luật Quốc tế về thanh toán vào nước ta như: Luật séc, Luật thanh toán Quốc tế, Luật hối phiếu thương mại, những quy định về thanh toán hiện đại. 3.3.2 Đối với Ngân hàng Công thương Việt nam. Thường xuyên quảng cáo, tuyên truyền các công cụ thanh toán không dùng tiền mặt cũng như những tiện ích của nó trên các phương tiện thông tin đại chúng để khách hàng biết và sử dụng. Cách thức tỏ chức thanh toán chủ yếu khép kín theo từng pháp nhân Ngân hàng, Kho bạc riêng biệt như hiện nay là chật hẹp, cắt khúc không đủ sức đáp ứng yêu cầu dịch vụ thanh toán cho những quan hệ giao dịch kinh tế đa dạng, đa phương. Do vậy cần hình thành một tổ chức liên kết giữa các đơn vị giao dịch của các pháp nhân Ngân hàng để tiến hành hợp đồng tác nghiệp cùng làm dịch vụ thanh toán cho khách hàng. Cần có sự cải tiến, bổ sung các thể thức thanh toán tại thể lệ thanh toán không dùng tiền mặt ban hành theo quyết định 22/QĐ -NH ngày 21/12/1994 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Cụ thể như: 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Đối với thể thức uỷ nhiệm chi – chuyển tiền cần phải được nới rộng phạm vi thanh toán, không phân biệt cùng hay khác hệ thống. Đối với thể thức uỷ nhiệm thu cũng là một thể thức thanh toán rất phù hợp với cung cách giao dịch trong nền kinh tế hàng hoá lớn cần phải có sự mở rộng đối tượng, quy định các hình thức phạt khi bên mua chậm thanh toán… Đối với thể thức séc cần khuyến khích trong khu vực dân cư đẩy mạnh thanh toán bằng séc thông qua tài khoản tiền gửi mở taị Ngân hàng. Trong thời kỳ đầu để thu hút và tạo thói quen cho khách hàng thì tiền gửi để phát hành séc sẽ được tính lãi theo mức lãi suất tiết kiệm không kỳ hạn, các dịch vụ thanh toán séc trên tài khoản này Ngân hàng không thu phí dịch vụ. Đối với thể thức thư tín dụng là thể thức thanh toán mang hình thức “Bảo lãnh” rất phù hợp với quan hệ giao dịch thanh toán phong phú trong điều kiện hiện tại nhưng quy định vận hành chỉ theo một cách thức đơn thuần là ký gửi toàn bộ số tiền “ bằng tổng giá trị hàng mua”, và chỉ được nhận thanh toán “trong trường hợp bên thụ hưởng mở tài khoản ở Ngân hàng cùng hệ thống hoặc trên địa bàn đó có Ngân hàng cùng hệ thống hoạt động”. Điều này làm cho thể thức thư tín dụng chưa được ưa dùng mặc dù điều kiện khách quan nền kinh tế hàng hoá đã có sự phát triển. Vì vậy cần xoá bỏ bức tường ngăn cách giữa các đơn vị cùng hệ thống với khác hệ thống, mở rộng cách thức vận hành theo nhiều cách như ký gửi toàn bộ, ký gửi một phân hoặc ký gửi dần theo tiến độ giao nhận hàng, dịch vụ … Trang bị máy rút tiền tự động (ATM). Từng bước áp dụng mở rộng các loại thẻ thanh toán như: thẻ thanh toán điện tử của Ngân hàng và Doanh nghiệp, thẻ thanh toán không dùng tiền mặt và thẻ rút tiền mặt, thẻ phát hành séc của Ngân hàng… 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Thiết nghĩ với hướng xây dựng, cải tiến và thực hiện các giải pháp trên một cách đồng bộ tin tưởng trong thời gian tới, hệ thống thanh toán Ngân hàng Việt Nam sẽ phục vụ khách hàng một cách tốt hơn, thu hút cũng như đáp ứng được nhu cầu của mọi cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế trong và ngoài nước. Kết luận Ngành Ngân hàng Việt Nam đã có tuổi đời nửa thế kỷ. Sự nghiệp Ngân hàng Việt Nam gắn liền với sự nghiệp kháng chiến kiến quốc của Đảng và nhân dân trong suốt 50 năm qua. Những đóng góp của Ngân hàng Việt Nam cho đất nước có tầm quan trọng đặc biệt và được mọi người nhìn nhận. Nhất là hoạt động thanh toán qua Ngân hàng. Hiện nay tình hình thanh toán không dùng tiền mặt trong cả nước nói chung cũng như tại chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề chưa hợp lý, mặc dù ngành Ngân hàng đã có nhiều cải tiến song vẫn chưa giải quyết triệt để được. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nền kinh tế hiện nay, góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hoá phát triển, điều hoà lưu thông tiền tệ… Để đưa đất nước cất cánh trong thế kỷ 21, cần phải xây dựng cho được một hệ thống Ngân hàng Việt Nam hiện đại và nhiệm vụ của ngành Ngân hàng là phải đẩy nhanh tiến độ cải tổ và đổi mới mọi mặt nhất là mảng thanh toán, chỉnh sửa nhứng khuyết tật làm suy yếu hệ thống nhằm đuổi kịp hệ thống Ngân hàng các nước đang phát triển trong khu vực và thế giới, đồng thời khai thác được triệt để mọi tinh hoa về kỹ thuật nghiệp vụ với bề dày lịch sử lâu đời của ngành công nghiệp đặc biệt này. Xuất phát từ nghiên cứu tình hình thực tế tại chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa. Em mạnh dạn đưa ra những suy nghĩ của mình, 10 [...]... http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 chắc chắn còn nhiều thiếu sót và hạn chế Em mong được sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của thầy Đặng Ngọc Đức, các thầy cô giáo khoa Ngân hàng Trường đại học kinh tế quốc dân Hà Nội, các cô chú trong Ban lãnh đạo, và tập thể CBCNV chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa Em xin chân thành cảm ơn ! 11 . 0918.775.368 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN MỞ RỘNG VÀ HOÀN THIỆN CÁC THỂ THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT Ở CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA 3.1 PHƯƠNG. của các thể thức thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh NHCT Đống Đa, tôi xin nêu một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và mở rộng các thể thức thanh toán