Bạo hành gia đình đối với trẻ đầu vị thành niên

1.2 Đối tượng nghiên cứu Bạo hành gia đình đối với trẻ em 1.3 Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu những ảnh hưởng của bạo lực gia đình đối với thể chất, tinh thần và nhân cáchcủa trẻ đầu tuổi v

Chương 1: Lịch sử nghiên cứu vẩn đề

2.1.1: Nghiên cứu về bạo hành gia đình

Chương 2: Giải thích những khái niệm liên quan

2.2.1: Khái niệm trẻ tuối vị thành niên

2.2.1.1: Các giai đoạn phát triển của trẻ tuổi vị thành niên

2.2.1.2: Sự phát triển tâm- sinh lý của trẻ đầu tuổi vị thành niên

2.2.2: Khái niệm Bạo hành và bạo hành gia đình

2.2.2.1: Khái niệm bạo hành

2.2.2.2: Khái niệm bạo hành gia đình

2.2.3: Bạo hành gia đình đối với trẻ đầu tuổi vị thành niên

PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU1.1 Lý do chọn đề tài

Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng những giá trị tinh thần và vậtchất đối với các thành viên trong gia đình Đối với trẻ em, đây là nơi nương tựa vữngchắc và êm ái nhất trong những năm đầu đời Trẻ em là mầm non, là tương lai của đấtnước, được sống trong tình yêu thương, chăm sóc và giáo dục đầy đủ của người thân,ruột thịt là quyền lợi của mỗi đứa trẻ Nhưng không phải đứa trẻ nào cũng được sốngtrong môi trường như vậy, trong nhiều hoàn cảnh những mâu thuẫn nội bộ đã biến giađình thành “một ung nhọt” gây ra những hiện tượng bệnh lý về thể chất cũng như tinhthần đối với trẻ Hàng triệu trẻ em đã phải chứng kiến, nghe thấy và bị bạo hành giađình

Những năm gần đây, hiện tượng bạo hành trong gia đình đối với trẻ em và phụ nữngày càng gia tăng với mức độ thương tích nghiêm trọng hơn rất nhiều Nếu như phụ nữchỉ là nạn nhân của nam giới thì trẻ em không những là nạn nhân của nam giới mà còn

là nạn nhân của nhiều phụ nữ Vậy, nguyên nhân do đâu mà trẻ em lại bị bạo hành, vànhững bạo hành đó có những ảnh hưởng như thế nào đối với trẻ, đó chính là điều mà tôimuốn tìm hiểu để có những nhận thức rõ hơn về tình trạng bạo hành này

1.2 Đối tượng nghiên cứu

Bạo hành gia đình đối với trẻ em

1.3 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu những ảnh hưởng của bạo lực gia đình đối với thể chất, tinh thần và nhân cáchcủa trẻ đầu tuổi vị thành niên

1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu những nghiên cứu trong và ngoài nước phù hợp với đề tài

Làm rõ một số khái niệm có liên quan như: trẻ vị thành niên, bạo lực, bạo lựcgia đình

- Tìm hiểu một số nguyên nhân và những ảnh hưởng của bạo hành gia đình đối với trẻ

PHẦN 2: PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Lịch sử nghiên cứu2.1.1: Nghiên cứu về bạo hành gia đình

2.1.1.1: Trên thế giới

Rất nhiều nghiên cứu về bạo hành gia đình trên thế giới đã chỉ ra rằng: bạo hànhgia đình là một hiện tuợng có tính chất toàn thế giới Tại Mỹ, một nghiên cứu củaMuraay A.Straus và Richard J.Gelles(1986), có đến hơn một triệu ruỡi nguời phụ nữ bịchồng hoặc bạn đời đánh đập hàng năm, nguời ta cũng uớc tính cứ trung bình 15 giâylại có một phụ nữ bị chồng nguợc đãi Một nghiên cứu gần đây của Singapore cho thấytrong khoảng từ 1995-1997, số luợng các vụ bạo hành trong gia đình do Toà án gia đình

xử đã tăng hàng năm khoảng 40% (tăng từ 978 vụ năm 1995 lên 2019 vụ năm 1997 sốliệu thống kê của chính phủ Trung Quốc chỉ ra rằng bạo lực gia đình xảy ra ở 30% giađình, mặc dù con số này còn duới sự thật Nhật Bản một tỷ lệ rất cao về bạo lực gia đình

đã đuợc báo cáo trong rất nhiều nghiên cứu Trong một số nghiên cứu cho thấy 60% phụ

nữ đã trải qua bạo hành gia đình

Qua các số liệu thống kê trên, ta có thể thấy tình trạng bạo hành gia đình trên thếgiới đang ở mức báo động và nó cần đuợc mọi nguời lên án mạnh mẽ và có những hìnhthức trừng phạt thích đáng với những kẻ bạo hành Và chúng ta cũng biết đuợc nhữngcon số điều tra trên cũng chỉ một phần nào nói lên tình trạng bạo lực gia đình, còn trongthực tế thì có lẽ con số này còn tăng lên rất nhiều Bởi mọi nguời thuờng nói bạo hànhgia đình thuờng diễn ra trong bối cảnh riêng tu ở nhà riêng, và cả nguời bị hại lẫn xã hội

do nhiều nguyên nhân khác nhau cũng không muốn nói cho nguời khác biết Vậy làmthế nào để giảm đuợc bạo hành trong gia đình? Đây là một câu hỏi rất khó hiện tại đangđuợc nhiều nuớc, nhiều tổ chức quốc tế quan tâm nghiên cứu giải đáp

2.1.1.2: Ở Việt Nam

Tình hình về bạo lực gia đình ở các nước trên thế giới trong một mức độ nhấtđịnh sẽ phản ánh ở Việt Nam Thực tiễn đã cho thấy nếu mỗi người trong chúng takhông ý thức rõ tác hại của nó và tìm cách khắc phục thì việc tìm ra được giải pháp hữuhiệu để ngăn chặn bạo lực gia đình là một vấn đề hết sức khó khăn Bạo lực gia đình

cũng được nhiều báo chí truyền tải và đề cập đến Nghiên cứu của trung tâm, nghiêncứu thế giới, gia đình và môi trường trong phát triển thống kê được riêng năm 1999 đã

có khoảng 3000 bài báo đề cập đến chủ đề bạo hành gia đình Trong đó, bạo hành giađình được đăng nhiều nhất trên các báo An ninh Thủ Đô, Thanh niên, Đại đoàn kết, Anninh thành phố Hồ Chí Minh, Sài Gòn giải phóng, báo Lao động, các tạp chí như khoahọc về Phụ nữ, Xã hội học

Các nghiên cứu của Đặng Phương Kiệt và Đinh Văn Lượng thuộc trung tâm nghiên cứugiới, gia đình và môi trường trong phát triển tại đại bàn huyện Xuân Trường (NamĐịnh) đã thu được kết quả như sau:

Năm 1989-1993: tại bệnh viện Giao Thuỷ (Nam Định) với số dân 150.000 người

đã có 42 người bệnh đến cấp cứu ngộ độc (thuốc bảo vệ thực vật, thuốc an thần ) vì lý

do tự tử, tất cả đều là nạn nhân cảu bạo hành gia đình, 45% trong số đó là vị thành niên(12-21 tuổi) bị bố sỉ nhục và đánh đập số còn lại là nạn nhân chồng ngược đãi vợ hoặc

mẹ chồng ngược đãi nàng dâu

Năm 1994: Tại bệnh viện Huế trong 3 năm (1992-1993) có 435 người đến cấpcứu vì có hành vi tự sát, 16% tử vong, 10% trong số này là vị thành niên, hầu hết đều lànạn nhân của bạo lực gia đình

Năm 1997-1999: Tại bệnh viện Vĩnh Phúc, trong số 341 ca ngộ độc vào cấp cứuthì có 114 ca có động cơ tử tự để phản ứng lại với những hành vi bạo hành trong giađình

Báo cáo của Lê Thị Quý-trung tâm nghiên cứu gia đình và phụ nữ cho biết, năm 1993trở về trước có 14-15% trong tổng số vụ án giết người là do bạo hành gia đình Từ năm1994-1997 con số này đã tăng lên 17-20%

Theo một vài nghiên cứu gần đây cho thấy có 20 đến 25% các gia đình xảy ranạn bạo lực dựa trên cơ sở giới Còn theo nghiên cứu của hội liên hiệp phụ nữ thì 66%các vụ ly hôn ở Việt Nam liên quan đến bạo hành gia đình Trong 5 năm từ 2000 - 2005,

có 186.954 vụ ly hôn do bạo lực gia đình, hành vi đánh đập, nguợc đãi chiếm 53,1%trong các nguyên nhân dẫn tới ly hôn

Năm 2005, có tới hơn 39.7 nghìn vụ ly hôn có nguyên nhân từ bạo hành trong tổng sốgần 65 nghìn vụ án về hôn nhân và gia đình, chiếm tỷ lệ 60,3%, cũng theo nghiên cứu

đó thì: 25% gia đình có hành vi bạo lực tinh thần, 30% cặp vợ chồng xảy ra hiện tuợng

ép buộc quan hệ tình dục

Ỏ đồng bằng sông Cửu Long có 1.319 ca nhập viện do bạo hành gia đình, trong

đó khoảng 1.000 ca tự tử, và 30 truờng hợp tử vong Tuy nhiên, bài báo này không đăng

số liệu cho các vùng khác

5% phụ nữ thuờng xuyên bị chồng đánh đập

82% hộ dân nông thôn và 80% hộ ở thành phố có xảy ra bạo lực

9-10% truờng hợp nạn nhân của bạo lực gia đình là nam giới và thủ phạm chính lànguời vợ

Qua một số nghiên cứu trên về bạo hành gia đình, ta thấy rằng nạn bạo hành giađình đang là một vấn đề cần đuợc nhà nuớc, pháp luật ngăn cấm và có những giải pháphữu hiệu để nhằm bảo vệ đuợc nguời phụ nữ và trẻ em duới sức mạnh của những nguờichồng, nguời cha có hành vi bạo lực

2.1.2: Nghiên cứu về bạo hành gia đình đối với trẻ em

2.1.2.1: Trên thế giới

Theo một nghiên cứu toàn cầu mới đây của Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc(UNICEF), những hình ảnh bạo lực gia đình mà trẻ em phải chứng kiến, cho dù chúngkhông phải là nạn nhân trực tiếp, cũng có thể in sâu vĩnh viễn và gây nên những tácđộng nặng nề trong suốt thời thơ ấu cũng nhu trong cuộc sống sau này Nghiên cứu trêncho biết hiện có khoảng 275 triệu trẻ em đang sống trong cảnh bạo lực gia đình, phảichịu đựng sự bóc lột về thể chất, tinh thần và cả tình dục của cha mẹ cũng như ngườigiám hộ Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy số liệu này thấp hơn so với thực tế donhững sai lệch trong báo cáo và thống kê không đầy đủ của một số nước TheoUNICEF, trẻ càng nhỏ càng có xu hướng bị tác động của nạn bạo lực nặng nề Chúng bịsuy yếu nghiêm trọng về tinh thần và tình cảm trong giai đoạn phát triển quan trọng này.Khi lớn lên, trẻ có thể gặp những rắc rối ở trường học, bộc lộ hạn chế về những kỹ năng

xã hội thông thường, hay chán nản, lo lắng và có nhiều vấn đề tâm lý khác Những đứatrẻ này thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao về các hành vi phung phí tiền của, mangthai ở tuổi vị thành niên, phạm pháp và tiếp tục sa vào vòng tròn bạo lực gia đình, trở

thành kẻ thủ phạm hoặc nạn nhân.

Báo cáo nghiên cứu đã kêu gọi các Chính phủ và toàn xã hội cần quan tâm hơnnữa tới nhu cầu của những trẻ em đang sống trong cảnh bạo lực gia đình thông qua việctiến hành những chiến dịch giáo dục truyền thông, ban hành và thực thi luật về trừngphạt tội bạo lực cũng như luật về bảo vệ trẻ em Các chính phủ cũng cần tăng cườnghơn nữa các dịch vụ xã hội để giải quyết hậu quả của nạn bạo lực đối với trẻ em

- 46 trẻ em (26 trẻ em trai và 20 trẻ em gái) từ 11 đến 18 tuổi đến từ Hà Nội,thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, Huế, Ninh Bình đã cùng nhau tham gia vào Diễnđàn do Uỷ ban Dân số Gia đình Trẻ em Việt Nam (UBDSGĐTE) và

UNICEF tổ chức cùng với Quỹ Cứu trợ Trẻ em Thụy Điển và tổ chức PlanInternational Trẻ em tham gia Diễn đàn bao gồm trẻ em đuờng phố, trẻ em vi phạmpháp luật cùng với các em hoe sinh phổ thông Các đại biểu tham dự Diễn đàn đã lắngnghe những kinh nghiệm của trẻ Có một câu chuyện về một em đã bị nguời cha nghiệnruợu đánh đập nhu thế nào vì em không kiếm đủ tiền Em đã bỏ nhà đi và sống langthang trên đuờng phố và sau đó em đã có hành vi vi phạm pháp luật và bị công an pháthiện và xử lý Một em khác kể một câu chuyện về việc một nguời bạn thân của em bịcuỡng bức quan hệ tình dục với một nguời lớn bằng tuổi cha của em Các em đã sẵp xếpcác hình thức lạm dụng theo thứ tụ phổ biến nhất, và hình thức phổ biến nhất là lạmdụng thân thể, tiếp đến là lạm dung tình cảm, bắt nạt và lạm dụng tình dục và làm việctrong điều kiện nguy hiểm Các em còn sắp xếp các địa điểm bạo lực thuờng xảy ra nhất

và đó là ở nhà, tiếp đến là ở truờng học và ở nơi làm việc

- Từ năm 2003, UNICEF cùng với UBDSGĐTE, Quỹ Cứu trợ Trẻ em Thụy

Điển và Plan International đã và đang tiến hành một số nghiên cứu nhằm đánh giá mức

độ bạo lực và lạm dụng trẻ em ở Việt Nam Một nghiên cứu tiến hành trên 2.800 nguờitham gia (chủ yếu là trẻ em) ở ba tỉnh An Giang, Lao Cai và Hà Nội vào năm 2003 chothấy trừng phạt thân thể (đánh đập) là hình thức bạo lực phổ biến ở gia đình và truờnghọc, các hình thức bạo lực khác nhu lạm dụng từ ngữ, bắt nạt và chứng kiến bạo lực giađình cũng khá phổ biến

- Trong 3 năm từ năm 2005 đến năm 2007, số vụ xâm hại và bạo lực đối với trẻ

em trong gia đình tăng gấp ba lần so với truớc đó Trung bình mỗi năm, Việt Nam có

114 trẻ chết do bạo hành Theo thống kê của ngành y tế, số trẻ tử vong do nguyên nhânnày chỉ đứng sau tử vong do tai nạn giao thông và đuối nuớc Tại thành phố Hồ ChíMinh, kết quả khảo sát của ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em (truớc đây) cho thấy,58% trẻ đã từng bị nguời lớn quát mắng, sỉ nhục, tát khi mắc lỗi Chỉ riêng khoa Chấnthuơng chỉnh hình Bệnh viện Nhi Đồng 2 trong năm nay đã tiếp nhận 30 ca bị bạo hànhđến mức phải nhập viện

Chương 2: Giải thích những khái niệm liên quan

2.2.1: Khái niệm trẻ tuổi vị thành niên

2.2.1.1: Các giai đoạn phát triển của trẻ tuổi vị thành niên

Thời kì vị thành niên là giai đoạn phát triển chuyển tiếp từ lứa tuổi thơ ấu đếntuổi truởng thành (nguời lớn) Thuật ngữ vị thành niên ám chỉ nhiều hơn đến các đặcđiểm tâm sinh lý, tâm lý-xã hội và nhân cách của thanh thiếu niên, bao gồm cả giới nam

và giới nữ về mặt sinh lý, vị thành niên là giai đoạn đang lớn, dậy thì có sự truởngthành về mặt tính dục về mặt tâm lý-xã hội, trẻ em lứa tuổi này có những biến đổi nộitâm phức tạp, muốn tự khẳng định mình

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lứa tuổi 10-19 tuổi là độ tuổi vị thành niên.Thanh niên trẻ là lứa tuổi 19-24 tuổi Chuơng trình Sức khỏe sinh sản/Sức khỏe tình dục

vị thành niên-thanh niên của khối Liên minh châu Âu (EU) và Quỹ Dân số Liên HiệpQuốc (UNFPA) lấy độ tuổi 15-24 tuổi Trên thế giới, các nuớc cũng có quy định về độtuổi thanh niên khác nhau:nhiều nuớc quy định từ 18 đến 24 tuổi hoặc 15-24 tuổi, một

số nuớc quy định từ 15 - 30 tuổi, có nuớc quy định tuổi "trần" của thanh niên là 29 tuổi(Trung Quốc) hoặc 35 tuổi (Bangladesh), thậm chí tới 40 tuổi (Malaysia) Nhu vậy có

thể thấy rằng độ tuổi thanh niên còn đuợc quy định rất khác nhau giữa các nuớc trên thếgiới Ỏ Việt Nam vị thành niên là lứa tuổi từ 10 đến 18 tuổi Thanh niên là từ 16 - 24tuổi Trẻ em đuợc luật pháp bảo vệ chăm sóc giáo dục là duới 16 tuổi, về mặt luật pháp

vị thành niên là duới 18 tuổi

Trẻ em buớc vào tuổi vị thành niên bằng những dấu hiệu của tuổi dậy thì Tuổi dậy thìđối với nữ đuợc tính từ khi xuất hiện kinh nguyệt lần đầu tiên (khoảng 13 - 14 tuỏi), cònđối với nam kể từ khi xuất tinh lần đầu tiên (khoảng 14-15 tuổi) Tuổi dậy thì còn tuỳthuộc vào dân tộc (châu Á sớm hơn châu Âu), nơi sinh sống (thành thị sớm hơn nôngthôn), mức sống (bây giờ sớm hơn truớc đây) Các nhà Dân số học cho biết, ngày nayđối với toàn thế giới tuổi dậy thì đến sớm hơn nhiều: nữ lên 10, nam 12 - 13, trường hợp

cá biệt có thể đến sớm hơn hoặc muộn hơn bình thường

Tuổi dậy thì là tuổi có khả năng sinh sản, nhưng cơ thể các em vẫn ở vào tuổi vị thànhniên nghĩa là chưa chín muồi về sinh dục, chưa ổn định về mặt tâm sinh lý và chưa thểlàm cha, làm mẹ được Vì vậy, chúng ta phải giáo dục sức khoẻ sinh sản, tạo điều kiệncho các em vị thành niên qua được giai đoạn khủng hoảng của tuổi dậy thì để trở thànhngười lớn thực sự

Các nhà nghiên cứu sinh lý, tâm lý chia lứa tuổi này thành 3 giai đoạn:

- Giai đoạn đầu vị thành niên: tương đương với tuổi thiếu niên, nam từ 12- 14tuổi, nữ từ 11-12 tuổi, giai đoạn này ngoài những biến đổi về sinh học còn có nhữngbiến đổi đặc trưng về tâm lí

- Giai đoạn giữa tuổi vị thành niên: tương đương với tuổi thiếu niên nam 15-17tuổi, nữ 13-16 tuổi, giai đoạn này, đa số các em đang học trong các trường phổ thôngtrung học trong cả nước

- Giai đoạn cuối vị thành niên: tương đương với lứa tuổi đầu thanh niên Nam

từ 17-18 tuổi, nữ từ 16-18 tuổi Đây là giai đoạn sau dậy thì, các em đã trở nên giốngvới người lớn hơn về nhiều phương diện

Thông qua sự phân chia trên, tôi tán thành quan điểm và xác định lứa tuổi vị thành niên

là độ tuổi từ 11-18 tuổi Nhưng trong bài niên luận này, tôi sẽ chỉ dừng lại nghiên cứu vềgiai đoạn đầu tuổi vị thành niên tức là độ tuổi 11-14 tuổi

2.2.1.2: Sự phát triển tâm- sinh lỷ của trẻ đầu tuổi vị thành niên

Giai đoạn đầu tuổi vị thành niên tức là ở độ tuổi 11-14 tuổi Ỏ độ tuổi này, các em đang

là học sinh lớp 5,6,7,8

* Những đặc điểm về mặt sinh lý:

Ỏ giai đoạn này, trẻ có một sự thay đổi về mặt cơ thể, đó là hiện tượng dậy thì.Dậy thì gồm 2 giai đoạn là tiền dậy thì và dậy thì đầy đủ Trẻ em ở lứa tuổi đầu tuổi vịthành niên là lứa tuổi mới bước vào giai đoạn tiền dậy thì Trong sự phát triển về thểchất và phát dục, các em gái sớm hơn các em trai 1-2 năm nên ở giai đoạn đầu, một số

em gái cao hơn, đầy đặn hơn em trai Thân hình thấp lúc 12- 13 tuổi thuờng gây cho các

em trai cảm giác khó chịu, đó là cảm giác thua kém bạn bè, còn các em nữ thì đôi khi vìchua quen với sự thay đổi của bản thân nên các em cũng luôn cảm giác ngại ngùng, khókhăn, nhất là những em có chiều cao, thân hình vuợt hẳn so với các bạn cùng tuổi Lúcnày, hệ thần kinh của trẻ phát triển khá hoàn chỉnh về chất luợng nhung các quá trìnhhung phấn thuờng mạnh hơn các quá trình ức chế nên trẻ dễ bị kích động, khó kiềm chếhành động và tình cảm của bản thân

Ỏ đầu tuổi vị thành niên, các quá trình thần kinh hung phấn của vỏ não mạnh vàchiếm uu thế, nên nhiều khi thiếu niên không làm chủ đuợc bản thân, không kiềm chếđuợc cảm xúc mạnh Sự cải tổ của các cơ quan nội tiết với mối tuơng quan của hệ thầnkinh là cơ sở gây ra tính mất cân bằng chung, tính dễ bị kích thích, dễ nổi nóng, gây gổ,tính hiếu động, tính uể oải, và thờ ơ có chu kỳ ở tuổi đầu vị thành niên Điều này donhững yếu tố của tuổi dậy thì chi phối, nó sẽ gây ra sự mất cân bằng tạm thời và một sốkhó khăn trong hoạt động của trẻ

* Những đặc điểm về mặt tâm lý:

So với sự phát triển về mặt sinh học thì sự phát triển về tâm lý-xã hội chậm hơnmột buớc Đặc biệt là trong kinh tế xã hội hiện nay: số con trong mỗi gia đình ít, đờisống kinh tế khá giả hơn, các em đuợc bố mẹ và nguời thân lo cho đầy đủ, thời gian họctập nhiều hơn, tuổi lao động chậm lại nên sự phát triển tâm lý ngày càng chậm Tuy

nhiên, cái “tôi” của các em phát triển thêm một buớc, tuơng đối hoàn thiện Ở tuổi

này,các em có xu huớng tách ra, ít phụ thuộc vào cha mẹ Các em có tâm lý “muốn làmnguời lớn, coi mình là nguời lớn” Các em không còn đòi đi chung với cha mẹ, muốn tự

chọn bạn, muốn đuợc ăn mặc theo ý thích, muốn đuợc thức khuya Các em cảm thấyhình nhu cha mẹ chua nhận thấy mình “đã lớn”và không hiểu đuợc tâm tu tình cảm củamình Các em không còn hay tâm sự với cha mẹ, muốn độc lập trong suy nghĩ và hànhđộng nên nhiều khi chống đối lại cha mẹ và chuyển từ sinh hoạt gia đình sang sinh hoạtbạn bè, nguỡng mộ thần tuợng Nhu cầu tự khẳng định mình của các em rất cao, lòng tựtrọng và danh dự bản thân dễ bị tổn thương Một đặc điểm nổi bật của lứa tuổi này làhoạt động hoạc tập và giao tiếp với bạn bè cùng độ tuổi là chủ đạo.

2.2.2: Khái niệm Bạo hành

2.2.2.1: Khái niệm bạo hành

Bạo hành hay bạo lực là từ được dịch ra từ tiếng nước ngoài (violence), vì vậycũng chưa có văn bản nào thống nhất cách gọi

Khái niệm bạo hành(bạo lực) vẫn thường được hiểu theo nghĩa hẹp của chuyên ngànhchính trị học Với cách định nghĩa như vậy thì bạo lực vẫn thường được hiểu với tínhchất của một phương thức vận động chính trị “bạo lực là sức mạnh dùng để trấn áp lậtđổ”(Từ điển Tiếng Việt, 2003).”Bạo lực là sức mạnh dùng để trấn áp, chống lại lựclượng đối lập hay lật đổ chính quyền”(Đại Từ điển Tiếng Việt, 1998) Tuy nhiên khôngphải mọi hình thức trong xã hội đều mang tính chính trị, đều hướng vào việc lật đổ cácđảng phái chính trị Người ta có thể dùng bạo lực để hành xử với nhau trong cuộc sốnghàng ngày vì rất nhiều lí do như: để giải quyết một sự bất hoà trong quan hệ xã hội, một

sự tranh chấp quyền lợi giữa hai người hàng xóm, một vụ va chạm giao thông, mâuthuẫn về tình cảm Bạo lực là một hiện tượng xã hội, nó là phương thức hành xử trongcác mối quan hệ xã hội và tồn tại từ rất lâu trong lịch sử

Như vậy, khái niệm bạo hành có thể hiểu như sau:

Bạo hành là việc đe doạ hay dùng sức mạnh thể chất, quyền lực đối với ngườikhác hoặc một nhóm người, một cộng đồng gây ra hoặc làm tăng khả năng gây tổnthương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển gây ra sự mất mát Hìnhthức bạo hành phổ biến nhất mà chúng ta thấy là bạo hành gia đình

2.2.2.2: Khái niệm bạo hành gia đình

Theo tác giả Hoàng Bá Thịnh thì bạo hành gia đình là các hành vi bạo hành xảy

ra trong phạm vi gia đình, đó là sự xâm phạm và ngược đãi về thân thể, tinh thần haytình cảm giữa các thành viên trong gia đình Bạo hành trong gia đình là sự lạm dụngquyền lực một hành động nhằm hăm doạ hoặc đánh đập một người thân trong gia đình

để điều khiển hay kiểm soát người đó

Bạo hành trong gia đình là một hình thức thu nhỏ và đặc biệt của bạo hành xãhội: sự khác biệt giữa bạo hành gia đình với các dạng thức của bạo hành xã hội là ở chỗbạo hành gia đình lại diễn ra giữa những người thân, những người cùng huyết thống,dưới mái che và ngọn lửa nồng nàn của một gia đình- được coi là tổ ấm của hạnh phúc

và sự yêu thương trìu mến

Bạo hành gia đình dù chỉ diễn ra trong phạm vi gia đình nhưng không dễ dàngxoá bỏ Thực tế cho thấy có nhiều dạng thức và các kiểu bạo hành gia đình như bạohành của chồng đối với vợ, bạo hành của vợ đối với chồng, bạo hành của bố mẹ đối vớicon cái, bạo hành của anh chị em trong gia đình, bạo hành và mối quan hệ mẹ chồngnàng dâu, bạo hành và mối quan hệ mẹ kế con chồng Các dạng bạo hành có thể xảy rađối với bất cứ thành viên nào trong gia đình, cơ bản có 2 dạng đó là bạo hành thế hệ vàbạo hành giới:

- Bạo hành thế hệ: Đây là dạng bạo hành phản ánh lại việc xử lý các mối quan

hệ và mâu thuẫn thế hệ trong quá trình thực hiện các chức năng của gia đình Nó thườngbiểu hiện trong những quan niệm và hành vi của ông bà, cha mẹ đối với con cháu vàngược lại Về phương diện này thì bạo hành thường diễn ra dạng cha mẹ đánh đập,trừng phạt, ngược đãi hoặc giết chết con cái, bỏ rơi, đối xử tàn bạo, đánh đập, giết hạicha mẹ ông bà

- Bạo hành giới: là mối quan hệ giữa nữ giới và nam giới trong gia đình màtrung tâm là mối quan hệ vợ chồng Nhìn chung bạo hành giới trong gia đình thườngdiễn ra dưới dạng vợ chồng dùng sức mạnh và bạo hành trong việc xử lý các mối quan

hệ giữa họ với nhau

Còn theo tác giả Lê Thị Quý thì bạo hành gia đình có thể phân chia ra làm các dạngkhác

- Bạo hành thân thể: là những hành vi ngược đãi, đánh đập hoặc sỉ nhục của mộthay nhiều thành viên trong gia đình làm tổn thương tới nhân phẩm, sức khoẻ tâm thần,tính mạng của một hay nhiều thành viên khác.

- Bạo hành tâm lí (bạo hành về tinh thần): là những lời nói, thái độ, hành vingược đãi hoặc sỉ nhục của một hoặc nhiều thành viên làm tổn thương tới nhân phẩm,sức khoẻ, tâm thần của một hay nhiều thành viên khác Bạo hành tâm lý cũng còn là sự

áp đặt, chỉ đạo hoặc xâm phạm tới nguyện vọng, ý thức thị hiếu riêng của mỗi người

- Bạo hành lao động hoặc kinh tế: là việc dùng sức mạnh để đe doạ, áp đặt hoặclừa mị bóc lột lao động, chiếm giữ và kiểm soát tài chính của một hoặc một nhóm ngườikhác trong gia đình

- Bạo hành tình dục: là những hành vi cưỡng ép hoặc dùng bạo lực để thoả mãntình dục của một người hay một nhóm người đối với một người hoặc một nhóm ngườikhác Hành vi này có thể diễn ra một lần hoặc lặp lại nhiều lần

2.2.3: Bạo hành gia đình đối vói trẻ đầu tuổi vị thành niên

2.2.3.1: Định nghĩa bạo hành trẻ em trong gia đình

Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện đã viết trong cuốn từ điển tâm lý: “Gia đình gồm bố,

mẹ, con và có hay không một số người khác ở chung một nhà” Tính chất của gia đìnhthay đổi tuỳ theo biến động của xã hội Phương thức sản xuất và các thể chế kỷ cương

xã hội chi phối mạnh mẽ tâm lý của các thành viên trong gia đình Trước đây, gia đìnhgắn liền với một cấu trúc xã hội chặt chẽ, sự bền vững của gia đình ít tuỳ thuộc vào tìnhtình hay ý muốn chủ quan của từng cá nhân Còn sự bền vững gia đình ngày nay tuỳthuộc chủ yếu vào tính tình và ý muốn chủ quan của từng thành viên, đặc biệt là của hai

bố mẹ Dù sao, xưa và nay, gia đình vẫn là nơi để cho mỗi thành viên có thể từ tấm bébồi dưỡng về vật chất và tinh thần, là chỗ dựa khi cuộc sống ngoài xã hội gặp khó khăn,gia đình vẫn là “tổ ấm” Nhưng trong nhiều hoàn cảnh xảy ra, gia đình không còn là tổ

ấm nữa mà mâu thuẫn nội bộ biến gia đình thành “một ung nhọt” gây ra những hiệntượng bệnh lý về thể chất cũng như tinh thần

Đe trở thành một con người có nhân cách độc lập trong xã hội, trẻ em phải đượcphát triển về cả 3 phương diện: thể chất, trí tuệ và tình cảm, sự phát triển của 3 mặt này

có quan hệ khăng khít và hỗ trợ thúc đẩy nhau Chính vì vậy, trẻ cần được chăm sóc,