A. MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Đánh giá về thực trạng cơ quan tư pháp, tại Nghị quyết số 49NQTW ngày 02062005 Bộ Chính trị nêu rõ “Tổ chức bộ máy, chức năng nhiêm vụ, cơ chế hoạt động của các cơ quan tư pháp còn bất hợp lý. Đội ngũ cán bộ tư pháp, bổ trợ tư pháp còn thiếu, trình độ nghiệp vụ và bản lĩnh chính trị của một bộ phận cán bộ còn yếu, thậm chí có một số cán bộ sa sút về phẩm chất đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp. Vẫn còn tình trạng oan, sai trong điều tra, bắt, giam giữ, truy tố, xét xử. Cơ sở vật chất, phương tiện làm việc của cơ quan tư pháp còn thiếu thốn, lạc hậu”. Xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết nêu trên Nhà nước ta đã có những phương hướng và những biện pháp cụ thể, nhằm khắc phục những mặt còn hạn chế trong cơ cấu tổ chức và hoạt động của cơ quan tư pháp. Tư pháp là cơ quan giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc chuyển tải quyền lực nhà nước, trực tiếp đưa luật vào đời sống nhân dân. Thông qua việc áp dụng pháp luật để giải quyết các vụ việc cụ thể. Trong các cơ quan tư pháp Tòa án nhân dân giữ vị trí trung tâm, tất cả các cơ quan khác như: Điều tra, truy tố, bổ trợ tư pháp... Đều phục vụ cho hoạt động xét xử của tòa án. Tòa án còn là nơi biểu hiện tập trung tính dân chủ và công khai trong hoạt động bảo vệ pháp luật. Bởi vậy, xuất phát từ tính thực tiễn của vấn đề và vai trò đặc biệt quan trọng của Tòa án nhân dân nên tôi đã chọn đề tài này để nghiên cứu . Ở đây tôi chỉ đi sâu nghiên cứu về cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân cấp huyện, mà cụ thể là “cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên”. Để qua đó thấy được những mặt phù hợp trong chiến lược đổi mới về hệ thống cơ quan tư pháp mà Nhà nước đề ra trong: Nghị quyết số 49NQTW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến 2020, đồng thời nhận thấy những mặt chưa phù hợp của Tòa án nhân dân cấp địa phương nói chung và Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên nói riêng. Qua đó, đưa ra những phương hướng giải quyết nhằm khắc phục những yêu cầu nêu trên.
Trang 1A MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài.
Đánh giá về thực trạng cơ quan tư pháp, tại Nghị quyết số 49-NQ/TWngày 02-06-2005 Bộ Chính trị nêu rõ “Tổ chức bộ máy, chức năng nhiêm vụ,
cơ chế hoạt động của các cơ quan tư pháp còn bất hợp lý Đội ngũ cán bộ tưpháp, bổ trợ tư pháp còn thiếu, trình độ nghiệp vụ và bản lĩnh chính trị củamột bộ phận cán bộ còn yếu, thậm chí có một số cán bộ sa sút về phẩm chấtđạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp Vẫn còn tình trạng oan, sai trong điềutra, bắt, giam giữ, truy tố, xét xử Cơ sở vật chất, phương tiện làm việc của cơquan tư pháp còn thiếu thốn, lạc hậu”
Xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết nêu trên Nhà nước ta đã có nhữngphương hướng và những biện pháp cụ thể, nhằm khắc phục những mặt cònhạn chế trong cơ cấu tổ chức và hoạt động của cơ quan tư pháp
Tư pháp là cơ quan giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc chuyển tảiquyền lực nhà nước, trực tiếp đưa luật vào đời sống nhân dân Thông qua việc
áp dụng pháp luật để giải quyết các vụ việc cụ thể Trong các cơ quan tư phápTòa án nhân dân giữ vị trí trung tâm, tất cả các cơ quan khác như: Điều tra,truy tố, bổ trợ tư pháp Đều phục vụ cho hoạt động xét xử của tòa án Tòa áncòn là nơi biểu hiện tập trung tính dân chủ và công khai trong hoạt động bảo
vệ pháp luật
Bởi vậy, xuất phát từ tính thực tiễn của vấn đề và vai trò đặc biệt quantrọng của Tòa án nhân dân nên tôi đã chọn đề tài này để nghiên cứu Ở đâytôi chỉ đi sâu nghiên cứu về cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dâncấp huyện, mà cụ thể là “cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dânhuyện Thủy Nguyên” Để qua đó thấy được những mặt phù hợp trong chiếnlược đổi mới về hệ thống cơ quan tư pháp mà Nhà nước đề ra trong: Nghịquyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến
2020, đồng thời nhận thấy những mặt chưa phù hợp của Tòa án nhân dân cấp
Trang 2địa phương nói chung và Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên nói riêng Qua
đó, đưa ra những phương hướng giải quyết nhằm khắc phục những yêu cầunêu trên
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong thời gian gần đây, việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động cuảcác cơ quan tư pháp không chỉ có Nhà nước quan tâm; mà còn được nhiềungười chú ý Trong đó có những bài viết tiêu biểu là bài “Nghiên cứu lập pháp
số 6(143) tháng 3/2009, Vũ Hà Thanh, Vụ Pháp luật và Cải Cách tư pháp,Văn phòng Trung ương Đảng” và bài “ Đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa
án nhân dân, Phạm Quý Tị ngày 15-10-2005” Đặc biệt, Nhà nước ta với
“Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư phápđến năm 2020” ,có vai trò quan trọng trong việc kiện toàn cơ chế tổ chức vàhoạt động của các cơ quan tư pháp nói chung và Tòa án nhân dân các cấp nóiriêng Đề tài mà tôi nghiên cứu “ Đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa ánnhân dân huyện Thủy Nguyên” là đề tài mới chưa có những bài viết đi sâu về
đề tài này
Tuy vậy, tôi vẫn muốn tìm hiểu và đi sâu vào nghiên cứu đề tài này.Nhằm tạo thêm hiểu biết cho bản thân và đóng góp một phần công sức nghiêncứu nhỏ bé của mình vào công cuộc đổi mới của đất nước
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: cơ cấu tổ chức và hoạt động củaTòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên
Trang 3Đồng thời việc giới hạn đề tài như trên, sẽ giúp tôi có điều kiện đi sâuvào nghiên cứu đề tài nhằm rút ra những nhận xét, đánh giá sát đáng về nhữngđổi mới trong cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân Đây chính làmục đích cuối cùng mà đề tài cần đạt đến.
4 Phương pháp nghiên cứu
Khi nghiên cứu về đề tài này phương pháp mà tôi lựa chọn gồm:
Phương pháp luận: Chủ nghĩa Mác-Lênin và những quan điểm củaĐảng và Nhà nước trong quá trình đổi mới
Phương pháp cụ thể: phương pháp lôgic, phương pháp so sánh, phươngpháp xác minh, phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương phápđánh giá
Dựa vào các nguồn tư liệu đã thu thập được, đặc biệt là tài liệu có liênquan đến phạm vi của đề tài và việc áp dụng bài bản những phương phápnghiên cứu nêu trên, nên công việc mà tôi thực hiện đề tài này, không phải làviệc lắp ghép một cách máy móc, sao chép các nguồn tư liệu sẵn có mà là sựsuy ngẫm, khái quát hoá, phát hiện và tìm hiểu thêm những nét riêng, đặcbiệt, biến nó thành sản phẩm của riêng mình Những nguồn tài liệu cùngnhững phương pháp nghiên cứu nêu trên đó chính là cơ sở để tôi nghiên cứu
Trang 4Chương 2: Đổi mới cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dânhuyện Thủy Nguyên
1.1 Chức năng và nhiệm vụ của Tòa án nhân dân
Chức năng của Tòa án nhân dân được quy định tại điều 127 Hiến phápnăm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001: “Tòa án nhân dân tối cao, cácTòa án nhân dân địa phương, các Tòa án quân sự và các Tòa án khác do luậtquy định là những cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam ’’ Nhiệm vụ của Tòa án nhân dân được quy định tại (điều 1/ Luật tổchức Tòa án nhân dân năm 2002) Vậy Tòa án nhân dân có những nhiệm vụ
và chức năng cơ bản sau:
Tòa án xét xử những vụ án hình sự, dân sự bao gồm: những tranh chấp
về dân sự; những tranh chấp về hôn nhân gia đình; những tranh chấp về kinhdoanh, thương mại, những tranh chấp về lao động, giải quyết yêu cầu tuyên
bố phá sản doanh nghiệp, xem xét và kết luận cuộc đình công hợp pháp haykhông hợp pháp và những vụ án về hành chính
Ngoài ra, Tòa án còn giải quyết những việc khác theo quy định củapháp luật: quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời trong quá trìnhgiải quyết tranh chấp thương mại, ra quyết định thi hành án hình sự, hoãnhoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, ra quyết định miễn chấp hành hìnhphạt hoặc giảm mức hình phạt đã tuyên, ra quyết định xóa án tích
Trang 5Mỗi cơ quan Nhà nước có chức năng, nhiệm vụ nhất định Đối với Tòa
án có nhiệm vụ bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủnghĩa và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tậpthể, bảo vệ tính mạng, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của công dân.Đặc biệt bằng hoạt động của mình Tòa án còn góp phần giáo dục công dântrung thành với Tổ quốc, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, tôn trọng nhữngnguyên tắc của cuộc sống xã hội, ý thức đấu tranh phòng ngừa và chống tộiphạm và các vi phạm pháp luật khác
Trong giai đoạn hiện nay nhằm tạo điều kiện cho hoạt động xét xử củaTòa án nhân dân có hiệu quả, Nhà nước ta cần phải hoàn thiện các văn bảnpháp luật, có liên quan đến tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân
1.2 Vị trí, vai trò của Tòa án nhân dân trong việc đổi mới tổ chức vàhoạt động của bộ máy nhà nước
Đổi mới tổ chức và hoạt động của Toà án nhân dân là yêu cầu bức thiếtnhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Toà án Có thể nói, trong nhiều giaiđoạn lịch sử của Nhà nước ta Toà án nhân dân đã trải qua những cuộc cải cách
và đổi mới về tổ chức cũng như phương thức hoạt động để đáp ứng nhiệm vụngày càng nặng nề của nền tư pháp, nhất là trong giai đoạn xây dựng Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Quan điểm của Đảng về đổi mới tổ chức
và hoạt động của Toà án nhân dân trong thời kỳ đổi mới thể hiện ngay từ cácvăn kiện ban hành sau Đại hội VII Quan điểm này được thể hiện ở nhiều vănkiện, trong đó có các văn kiện tiêu biểu như: Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 vàNghị quyết Hội nghị lần thứ 8 của Ban chấp hành Trung ương khoá VII, Chỉthị số 29-CT/TW ngày 8-11-1993 của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạocủa Đảng đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật”, Chỉ thị số 34 - TC/TW ngày18-3-1994 của Ban Bí thư về “Sự lãnh đạo của Đảng đối với việc tuyển chọn,
bổ nhiệm Thẩm phán Toà án nhân dân, Thẩm phán Toà án quân sự các cấp”,
Trang 6Chỉ thị số 53 - CT/TW của Bộ Chính trị ngày 21-3-2000 về “Một số công việccấp bách của các cơ quan tư pháp cần thực hiện trong năm 2000”.
Kết quả phát triển và lớn mạnh của Toà án nhân dân ngày nay, thể hiệnđậm nét sự vận dụng đường lối lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạtđộng của Toà án nhân dân Nghiên cứu những chủ trương, quan điểm củaĐảng về đổi mới tổ chức, hoạt động của Toà án nhân dân trong các văn kiệnnêu trên, có thể nhận thấy, đường lối lãnh đạo của Đảng đối với Toà án nhândân trong thời kỳ đổi mới là hoàn toàn nhất quán, có sự kế thừa và phát triểntừng bước Đảng luôn quan tâm chỉ đạo nhằm kiện toàn đội ngũ cán bộ Toà ánnhân dân Đó là cho ý kiến về tổ chức của Toà án nhân dân, giới thiệu nhữngcán bộ có năng lực, trình độ chuyên môn cao và phẩm chất chính trị vữngvàng cho ngành Toà án, phát hiện và xử lý kỷ luật nghiêm minh đối với nhữngcán bộ, Đảng viên có sai phạm công tác trong ngành Toà án Đồng thời, Đảnglãnh đạo thực hiện chức năng xét xử theo quy định của pháp luật Thông quaviệc thường xuyên nghe báo cáo tổng hợp tình hình công tác của Toà án nhândân, Đảng có cơ sở để tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp với hoạt độngxét xử của Toà án Đảng luôn xác định cải cách Toà án nhân dân là thể hiệntập trung của cải cách tư pháp Trong đó, Đảng nhấn mạnh việc sắp xếp lại hệthống Toà án nhân dân, phân định hợp lý thẩm quyền của Toà án nhân dân cấphuyện
Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Toà án nhân dân không chỉ tácđộng đến ngành Toà án mà còn liên quan đến tổ chức và hoạt động của các cơquan tư pháp khác, như cơ quan điều tra, Viện kiểm sát; liên quan đến việcsửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật hiện hành và có thể phải sửa đổi cảHiến pháp, vì vậy cần phải có bước đi thích hợp nhằm đảm bảo sự thống nhấttrong hoạt động của cả hệ thống các cơ quan nhà nước Điều rất đáng lưu ý, là
để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc cải cách tư pháp, ngày 01-2002, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW “Về một số nhiệm
02-vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” Nghị quyết số 08 - NQ/TW
Trang 7đã đề cập một cách toàn diện vấn đề cải cách tư pháp, trong đó đưa ra cảnhững quan điểm chung và chủ trương, giải pháp cụ thể đối với từng cơ quan
tư pháp Đối với Toà án, Nghị quyết 08-NQ/TW nhấn mạnh: Cần phân địnhthẩm quyền của các Toà án các cấp theo hướng Toà án nhân dân tối cao làmnhiệm vụ tổng kết xét xử, hướng dẫn áp dụng pháp luật và giám đốc xem xétcác quyết định, bản án đã có hiệu lực pháp luật Toà án nhân dân cấp tỉnh,thành phố chủ yếu thực hiện công tác xét xử phúc thẩm Toà án nhân dân cấphuyện, quận, thị xã xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự, dân sự, kinh tế, laođộng
Đối với nước ta, bộ máy Nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc tậptrung quyền lực có sự phân công và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Nhànước, trong việc thực hiên ba quyền: lập pháp, hành pháp, tư pháp Trong vấn
đề đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước chính là đổi mới trong
cơ cấu và hoạt động của ba cơ quan ấy Vì vậy, ta thấy vai trò của cơ quan tưpháp là vô cùng quan trọng Thực hiện quyền tư pháp mà cụ thể là quyền xét
xử một trong những chức năng chủ yếu được giao cho Tòa án nhân dân Dovậy trong quá trình đổi mới bộ máy Nhà nước thì Tòa án luôn giữ vai trò đặcbiệt quan trọng Nếu “lực” được thể hiện đầy đủ đúng đắn qua hoạt động lậppháp, nhưng hệ thống truyền “lực” qua hoạt động tư pháp không tốt thì bộmáy Nhà nước sẽ kém hiệu lực, kém hiệu quả
Sau khi Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị được triển khai trênthực tế được gần 4 năm, ngày 2-6-2005, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số49-NQ/TW “Về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” Nghị quyết đề raphương hướng: “Tổ chức các cơ quan tư pháp và các chế định bổ trợ tư pháphợp lý, khoa học, hiện đại về cơ cầu tổ chức và điều kiện, phương tiện làmviệc, trong đó xác định Toà án có vị trí trung tâm và xét xử là hoạt động trọngtâm, xã hội hóa mạnh mẽ hoạt động bổ trợ tư pháp” Nghị quyết xác địnhnhiệm vụ của Tòa án các cấp như sau: “Tổ chức hệ thống Toà án theo thẩmquyền xét xử, không phụ thuộc vào đơn vị hành chính, gồm: Toà án sơ thẩm
Trang 8khu vực được tổ chức ở một hoặc một số đơn vị hành chính cấp huyện, Toà ánphúc thẩm có nhiệm vụ chủ yếu là xét xử phúc thẩm và xét xử sơ thẩm một số
vụ án, Toà thượng thẩm được tổ chức theo khu vực có nhiệm vụ xét xử phúcthẩm, Toà án nhân dân tối cao có nhiệm vụ tổng kết kinh nghiệm xét xử,hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển án lệ và xét xử giám đốcthẩm, tái thẩm” Tuy nhiên, Nghị quyết cũng nhấn mạnh: “Việc thành lập Toà
án chuyên trách phải căn cứ vào thực tế xét xử của từng cấp Toà án, từng khuvực Đổi mới tổ chức Toà án nhân dân tối cao theo hướng tinh gọn, với độingũ Thẩm phán là những chuyên gia đầu ngành về pháp luật, có kinh nghiệmtrong ngành”
Trong các cơ quan tư pháp, Tòa án giữ vị trí trung tâm Tất cả các cơquan tư pháp khác như: điều tra, truy tố, bổ trợ tư pháp đều phục vụ chohoạt động xét xử của Tòa án nhân dân Khẳng định ấy đúng theo tinh thần củaNghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02-6-2005 của Bộ Chính trị “Về chiến lượccải cách tư pháp đến năm 2020” đã khẳng định “Tổ chức các cơ quan tư pháp
và các chế đình bổ trợ tư pháp hợp lý, khoa học và hiện đại về cơ cấu tổ chức
và điều kiện, phương tiện làm việc, trong đó xác định Tòa án có vị trí trungtâm và xét xử là hoạt động trọng tâm”, trong hệ thống Toà án nhân dân cáccấp đã thành lập thêm một Toà chuyên trách để kịp thời giải quyết các loạitranh chấp mới phát sinh, đã bỏ thẩm quyền xét xử sơ thẩm và chung thẩm,chú ý đến chất lượng tranh tụng tại phiên toà Đặc biệt Tòa án nhân dân có vaitrò quan trọng trong việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạomôi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế, xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc
Không chỉ vậy Tòa án nhân dân còn là chỗ dựa của nhân dân trong việcbảo vệ công lý, quyền con người, đồng thời là công cụ hữu hiệu bảo vệ phápluật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, đấu tranh có hiệu quả với các loai tộiphạm
Trang 9Những quan điểm và phương hướng nêu trên về cải cách tổ chức vàhoạt động của Toà án có ý nghĩa vô cùng quan trọng, quyết định hiệu quả hoạtđộng cải cách tư pháp trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở nước ta hiện nay Với vị trí và vai tròquan trọng nêu trên thì Tòa án có ảnh hưởng rất lớn trong việc đổi mới tổchức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, nó có đóng góp tích cực trong quátrình đổi mới và xây dựng đất nước
2 Tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân cấp huyện
2.1 Tổ chức của Tòa án nhân dân cấp huyện
Trong cơ cấu tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp, bên cạnhTòa án nhân dân tối cao còn có Tòa án nhân dân cấp địa phương Trong đóTòa án nhân dân huyện thuộc chế định của Tòa án nhân dân cấp địa phương;theo Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002, tại điều 32 quy định về cơ cấu
tổ chức của Tòa án nhân dân cấp huyện như sau:
“ 1 Toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh cóChánh án, một hoặc hai Phó Chánh án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, thư kíTòa án
Toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có bộ máygiúp việc
2 Toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có thẩmquyền sơ thẩm những vụ án theo quy định của pháp luật tố tụng”
Vậy theo tinh thần trên ta thấy tổ chức Tòa án nhân dân cấp huyện baogồm: chánh án một hoặc hai phó chánh án, thẩm phán, hội thẩm nhân dân, thư
kí, và có bổ sung thành phần giúp việc
Theo quy định của Hiến pháp năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung năm
2001 và Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002 (tại khoản 4, điều 40) thìchánh án, phó chánh án các Tòa án nhân dân địa phương do chánh án Tòa án
Trang 10nhân dân tối cao bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức sau khi thống nhất vớithường trực hội đồng nhân dân địa phương
Về chế độ Thẩm phán, là lực lượng chủ yếu của Tòa án nhân dân địaphương nói riêng và Tòa án các cấp nói chung Vì vậy, thẩm phán phải hội tụđược nhiều tiêu chuẩn cần thiết quy định tại (khoản 1/ điều 5, điều 20, Pháplệnh Thẩm phản và Hội thẩm Tòa án nhân dân 2002), thẩm phán phải trungthành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,trung thành với lý tưởng xã hội chủ nghĩa Vì công tác xét xử của Tòa án cũng
là một công tác chính trị, phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước,bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Đăc biệt, Nhànước ta đang tiến hàng cải cách ngành tư pháp theo hướng thâm phán độc lậptrong xét xử và chỉ tuân theo luật Nếu thẩm phán xét xử sai, thì chiu tráchnhiệm trước pháp luật đó là hướng đi đúng đắn và tích cực Đồng thời thẩmphán phải thông qua Hội đồng tuyển chọn thẩm phán do Chủ tịch hoặc PhóChủ tịch Hội đồng nhân dân cấp tỉnh làm chủ tịch hội đồng Hội đồng này cótrách nhiệm tuyển chọn cả Thẩm phán cấp tỉnh và Thẩm phán cấp huyệntrong phạm vi tỉnh mình trước khi trình Chánh án toà án tối cao ký quyết định
bổ nhiệm Nhiệm kỳ của Thẩm phán được quy định là năm năm, sau nămnăm, Thẩm phán được xem xét để tái bổ nhiệm
Theo quy định tại Điều 41, Luật tổ chức Toà án nhân dân năm 2002 thìHội thẩm nhân dân được Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra theo nhiệm kỳcủa Hội đồng nhân dân, và phải đáp ứng các điều kiện quy định (tại khoản2/điều 5, điều 37, Pháp lệnh Thẩm phán và Hội thẩm Tòa án nhân dân 2002).Hội thẩm nhân dân huyện làm nhiệm vụ, theo sự phân công của Chánh án Tòa
án nhân dân huyện đó
Thư kí có số đông trong tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân cáccấp nói chung và Tòa án nhân dân cấp huyện nói riêng, thư kí được bổ nhiệmtheo quy định của pháp luật khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về trình độ
Trang 11chuyên môn nghiệp vụ tốt, bằng cấp là Cử nhân Luật, phẩm chất đạo đứcnghề nghiệp cao
2.2 Hoạt động của Tòa án nhân dân cấp huyện
Trong vấn đề hoạt động của Tòa án nhân dân cấp huyện do Chánh ánlãnh đạo và chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dânđược quy định tại Điều 135 Hiến pháp năm 1992 (đã được sửa đổi, bổ sungnăm 2001) “ Chánh án Tòa án nhân dân địa phương chịu trách nhiệm và báocáo công tác trước hội đồng nhân dân”, thể hiện nguyên tắc hoạt động của Toà
án phải chịu sự giám sát của nhân dân, thông qua cơ quan đại diện cho họ làHội đồng nhân dân các cấp Hiện nay, Toà án được tổ chức theo các đơn vịhành chính, tương ứng với các cấp chính quyền từ cấp huyện trở lên đều cómột Toà án nhân dân Các Toà án nhân dân ở mỗi cấp chịu trách nhiệm và báocáo công tác trước Hội đồng nhân dân cấp đó Chánh án Tòa án nhân dânhuyện, có nhiệm vụ và quyền hạn tổ chức công tác xét xử và các công táckhác theo quy định của pháp luật, và có trách nhiệm báo cáo công tác với Tòa
án nhân dân cấp trên trực tiếp lãnh đạo và báo cáo với hội đồng nhân cùngcấp
Hoạt động của Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền sơ thẩmnhững vụ án hình sự mà Bộ luật hình sự quy định khung hình phạt từ 15 năm
tù trở xuống, trừ những tội sau:các tội đặc biệt nguy hiểm xâm phạm đến anninh chủ quyền quốc gia, các tội quy định trong Bộ luật hình sự tại các điều:
89, 90, 91, 92, 93, 101(khoản 3), 102, 179, 231, 232 Tòa án nhân dân huyệncòn có thẩm quyền và hoạt động xét xử sơ thẩm những vụ án dân sự, vụ ánhôn nhân và gia đình, vụ án kinh tế, vụ án lao động, vụ án hành chính theoquy định của pháp luật Trừ một số việc phức tạp hoặc có liên quan đến yếu tốnước ngoài, các tranh chấp về sở hữu công nghiệp những vấn đề nêu trênchính là hoạt động chủ yếu của Toà án nhân dân huyện
Trang 12Chương 2: Đổi mới cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dânhuyện Thủy Nguyên
1 Khái quát về vị trí địa lý và điều kiện kinh tế xã hội huyện ThủyNguyên
Thuỷ Nguyên là một huyện thuộc thành phố Hải Phòng, nằm bên dòngsông Bạch Đằng lịch sử Phía Bắc, Đông Bắc giáp tỉnh Quảng Ninh, phía TâyNam giáp huyện An Dương và nội thành Hải Phòng; phía Đông Nam là cửabiển Nam Triệu Địa hình Thuỷ Nguyên khá đa dạng, dốc từ phía Tây Bắcxuống Đông Nam, vừa có núi đất, núi đá vôi, vừa có đồng bằng và hệ thốngsông hồ dày đặc Đây chính là những điều kiện tự nhiên thuận lợi để huyệnThuỷ Nguyên phát triển một nền kinh tế đa dạng về ngành nghề, bao gồm: cảnông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thuỷ sản và du lịch
Vị trí địa lý: Nằm ở cửa ngõ phía Bắc thành phố Hải Phòng Diện tích
tự nhiên là: 242 km2, Dân số: 29 vạn người Đơn vị hành chính gồm: 2 thịtrấn: Thị trấn Núi Đèo, Thị trấn Minh Đức và 34 xã, trong đó có 6 xã miềnnúi
Nhờ có những điều kiện tự nhiên thuận lợi, cùng những chính sách pháttriển kinh tế của Nhà nước theo xu hướng mở, nên trong những năm gần đâyhuyện Thủy Nguyên đã đạt được những thành tựu to lớn, đặc biệt là trong lĩnhvực kinh tế như: Nhiều công trình công nghiệp, dân dụng mọc lên san sát,ngành công nghiệp đóng tàu phát triển mạnh, đường sá được nâng cấp, mởrộng, đời sống nhân dân ngày một cải thiện, mở ra một hướng phát triển mới,một diện mạo mới với vị thế của một trong những trung tâm đô thị hành chínhcủa thành phố Cảng trong tương lai không xa, theo quy hoạch điều chỉnh củathành phố Hải Phòng đến năm 2020, Tận dụng tối đa các thế mạnh của mộtvùng đất giàu tiềm năng kinh tế, đa dạng về ngành nghề, Thuỷ Nguyên đãnắm bắt thời cơ, khai thác tối đa những tiềm năng sẵn có Trên cơ sở đó,nhanh chóng xác định các ngành kinh tế mũi nhọn để đầu tư phát triển, tíchcực chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại