MỞ ĐẦU Vấn đề Nhà nước và đấu tranh giai cấp đã được nhiều nhà tư tưởng bàn tới nhưng ở các thế kỷ trước các nhà tư tưởng chỉ nhắc tới một phần nhỏ trong vấn đề nhà nước như là giai cấp thống trị, lợi ích nhà nước….Chỉ đến những năm đầu thế kỷ XIX, từ những thành tựu khoa học của nhân loại và thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân, Ăngghen mới tìm thấy chìa khoá để mở cánh cửa giải phóng con người là giai cấp công nhân phải giành lấy chính quyền, xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa. Ăngghen phân tích một cách khoa học về những giai đoạn phát triển sớm nhất của lịch sử nhân loại, về quá trình tan rã của chế độ công xã nguyên thuỷ, về quá trình hình thành, những đặc trưng của các xã hội có giai cấp dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và giải thích những đặc điểm của sự phát triển của các quan hệ gia đình trong các hình thái kinh tế xã hội khác nhau. Đặc biệt, Ăngghen luận chứng nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn xung quanh vấn đề nhà nước như nguồn gốc và bản chất, đặc trưng và chức năng của nhà nước; đồng thời, chứng minh sự tất yếu diệt vong của nhà nước khi xã hội cộng sản văn minh hoàn toàn thắng lợi. Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa thì việc đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ngày càng trở nên quan trọng và có ý nghĩa quyết định tới sự thành công và chiều hướng phát triển của đất nước. Nhà nước xã hội chủ nghĩa là điều kiện để phát huy tính sáng tạo và quyền dân chủ của mỗi con người, là điều kiện đi lên chủ nghĩa xã hội. Do vậy, em lựa chọn đề tài: “Tư tưởng Ăngghen về nhà nước và sự vận dụng của Đảng vào xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” làm tiểu luận kết thúc môn học Quan điểm Mác – Ăngghen về Xây dựng đảng và chính quyền nhà nước. Tiểu luận ngoài phần mở bài và kết luận, gồm có hai chương và tám tiết.
Trang 1MỞ ĐẦU
Vấn đề Nhà nước và đấu tranh giai cấp đã được nhiều nhà tư tưởng bàn tới nhưng ở các thế kỷ trước các nhà tư tưởng chỉ nhắc tới một phần nhỏ trong vấn đề nhà nước như là giai cấp thống trị, lợi ích nhà nước….Chỉ đến những năm đầu thế kỷ XIX, từ những thành tựu khoa học của nhân loại và thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân, Ăngghen mới tìm thấy chìa khoá để mở cánh cửa giải phóng con người là giai cấp công nhân phải giành lấy chính quyền, xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Ăngghen phân tích một cách khoa học về những giai đoạn phát triển sớm nhất của lịch sử nhân loại, về quá trình tan rã của chế độ công xã nguyên thuỷ, về quá trình hình thành, những đặc trưng của các
xã hội có giai cấp dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và giải thích những đặc điểm của sự phát triển của các quan hệ gia đình trong các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau Đặc biệt, Ăngghen luận chứng nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn xung quanh vấn đề nhà nước như nguồn gốc và bản chất, đặc trưng và chức năng của nhà nước; đồng thời, chứng minh sự tất yếu diệt vong của nhà nước khi xã hội cộng sản văn minh hoàn toàn thắng lợi
Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa thì việc đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ngày càng trở nên quan trọng
và có ý nghĩa quyết định tới sự thành công và chiều hướng phát triển của đất nước Nhà nước xã hội chủ nghĩa là điều kiện để phát huy tính sáng tạo và quyền dân chủ của mỗi con người, là điều kiện đi lên chủ nghĩa xã hội
Do vậy, em lựa chọn đề tài: “Tư tưởng Ăngghen về nhà nước và sự vận
dụng của Đảng vào xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” làm tiểu luận kết thúc môn học Quan điểm Mác – Ăngghen về Xây dựng đảng và chính quyền nhà nước.
Tiểu luận ngoài phần mở bài và kết luận, gồm có hai chương và tám tiết
Trang 2NỘI DUNG
CHƯƠNG I: TƯ TƯỞNG CỦA ĂNGGHEN VỀ NHÀ NƯỚC
1.1 Ăngghen đưa ra tư tưởng của mình về nhà nước.
Ăngghen đã đưa quan điểm của mình về Nhà nước từ việc xác định quan điểm xuất phát trong nghiên cứu về Nhà nước, ông đã đi tới những quan điểm cụ thể về Nhà nước, trong đó việc xác định nội hàm căn bản của Nhà nước và vạch
ra tính chất, đặc trưng của Nhà nước “Nhà nước” như là sự phản ánh của quá
trình chuyển hóa biện chứng khách quan giữa bộ máy Nhà nước và xã hội Mác
cho rằng: “Gia đình và xã hội công dân là bộ phận hiện thực của Nhà nước, là những tồn tại tinh thần hiện thực của ý chí, là những phương thức tồn tại của Nhà nước Gia đình và xã hội công dân tự chúng cấu thành Nhà nước Chúng chính là động lực” 1
Theo Ăngghen, Nhà nước luôn là hiện thân cho lợi ích chung và tương ứng với nó là một quyền lực công, song trên thực tế lại luôn nhân danh lợi ích chung vì một lợi ích riêng nào đó và sử dụng quyền lực công cho một bộ phận tư nào đó trong
xã hội Mác và Ăngghen đã luận giải:“Chính do mâu thuẫn đó giữa lợi ích chung với danh nghĩa là nhà nước, mang một hình thức độc lập, tách rời khỏi những lợi ích thực tế của cá nhân và của tập thể, đồng thời cũng mang hình thức của một cộng đồng hư ảo Song điều đó luôn luôn diễn ra trên hình thức của Nhà nước của những mối liên hệ tồn tại trong mỗi tập đoàn bộ lạc - như những mối liên hệ dòng máu, ngôn ngữ, phân công lao động trên quy mô lớn và những lợi ích của các giai cấp khác; những giai cấp này - tách ra là do kết quả của phân công lao động - đang tự tách ra trong mỗi tập đoàn những người như vậy và trong các giai cấp đó, một giai cấp thống trị tất cả các giai cấp khác” 2
Như vậy, Nhà nước thực chất là hiện thân của mâu thuẫn Đó là lợi ích chung tự mâu thuẫn với chính mình, lợi ích chung mâu thuẫn với nhân dân lợi ích riêng gắn với một bộ phận của xã hội
Trang 3Khi nói về mâu thuẫn nội tại của Nhà nước thể hiện trước hết ở chỗ, trong
xã hội tồn tại mâu thuẫn lợi ích chung và lợi ích riêng nên Nhà nước nào cũng mang bản chất giai cấp Đó là vì Nhà nước nảy sinh ra từ nhu cầu phải kiềm chế những sự đối lập giai cấp, Nhà nước đồng thời cũng nảy sinh ra giữa cuộc xung
đột của giai cấp ấy, cho nên Nhà nước là “Nhà nước của giai cấp có thế lực nhất, của các giai cấp thống trị về mặt kinh tế và nhờ có Nhà nước mà trở thành giai cấp thống trị về mặt chính trị và do đó có thêm được những phương tiện mới để đàn áp và bóc lột giai cấp bị áp bức” 3
Quan niệm về bản chất giai cấp của Nhà nước thể hiện ra như là công cụ
để giai cấp thống trị đàn áp các giai cấp bị áp bức, bóc lột nhằm thực hiện lợi ích kinh tế của mình trong xã hội phân chia thành các giai cấp - chủ thể của các lợi ích riêng đối lập nhau là một quan điểm căn bản của chủ nghĩa Mác – Lênin Quan điểm này được Ăngghen nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần trong những luận
bàn về vấn đề Nhà nước.“Các lực lượng cố kết xã hội văn minh là Nhà nước, Nhà nước này trong tất cả các thời kỳ điển hình, vẫn chỉ là Nhà nước của giai cấp thống trị, trong mọi trường hợp thực chất vẫn chỉ là bộ máy dùng để đàn áp giai cấp bị áp bức, bị bóc lột” 4 và “Chính quyền Nhà nước chẳng qua là một tổ chức mà các giai cấp thống trị lập nên cho mình để bảo vệ đặc quyền xã hội của mình” 5
Mặc dù mang bản chất như vậy, song Nhà nước luôn thể hiện là đại diện cho lợi ích chung, lợi ích phổ biến và luôn luôn tuyên bố mình được sự thừa nhận chung của toàn thể xã hội Theo quan điểm của Mác và Ăngghen, Nhà nước ngay từ khi ra đời đã là một thiết chế không những bảo vệ những của cải
mà các cá nhân vừa cóm được, chống lại những truyền thống cộng sản của chế
độ thị tộc, một thiết chế không những thần thánh hoá sở hữu tư nhân rất bị khinh bỉ trước đây, và tuyên bố sự thần thánh hoá đó là mục đích tối cao của mọi xã hội loài người, mà còn in dấu ấn của sự công nhận của xã hội nói chung lên những hình thức mới, phát triển nối tiếp nhau của việc kiếm được tài sản; nói một cách khác là
Trang 4của việc tích luỹ của cải ngày càng nhanh; một thiết chế không những có thể kéo dài mãi mãi sự phân chia xã hội thành giai cấp, một sự phân chia mới chớm nở mà còn kéo dài mãi quyền của giai cấp có của được bóc lột giai cấp không có của, và quyền thống trị của giai cấp có của đối với giai cấp không có của
Hai ông cũng vạch ra tính chất lịch sử của hiện tượng Nhà nước, đó là Nhà nước không phải là sự xuất hiện và tồn tại mãi mãi với xã hội loài người
Đã từng có những xã hội không cần đến Nhà nước, không có một khái niệm nào
về Nhà nước và chính quyền Nhà nước cả Đến một giai đoạn kinh tế phát triển nhất định, giai đoạn tất nhiên phải gắn liền với sự phân chia xã hội thành giai cấp thì sự phân chia đó làm cho Nhà nước trở thành một tất yếu Hai ông khẳng
định rằng: “Xã hội loài người đang bước nhanh đến gần một giai đoạn phát triển sản xuất, trong đó sự tồn tại của những giai cấp không những không còn
là một sự tất yếu nữa, mà còn trở thành một trở ngại trực tiếp cho sản xuất Các giai cấp sẽ không tránh khỏi biến mất, cũng như xưa kia, chúng không tránh khỏi xuất hiện Giai cấp tiêu vong thì Nhà nước cũng không tránh khỏi tiêu vong theo xã hội sẽ tổ chức lại nền sản xuất trên cơ sở liên hợp tự do và bình đẳng giữa những người sản xuất, sẽ đem lại toàn thể bộ máy Nhà nước xếp vào các vị trí thực sự của nó lúc bấy giờ” 6
Mác và Ăngghen cũng rút ra kết luận về sự khác nhau giữa Nhà nước dân
chủ với các chế độ Nhà nước khác.“Sự khác biệt giữa Nhà nước với những Nhà nước ấy, tức là những Nhà nước có sự thống nhất thực thể giữa nhân dân và Nhà nước không phải là chỗ những yếu tố khác nhau của chế độ Nhà nước đã phát triển tới mức hiện thực đặc thù là ở chỗ bản thân chế độ Nhà nước đã phát triển cùng với đời sống của nhân dân, hiện thực tới mức tính hiện thực đặc thù
là ở chỗ Nhà nước chính trị đã trở thành chế độ của tất cả các mặt khác của Nhà nước” 7 hay nói cách khác “Tất cả những kết cấu Nhà nước khác đều là những hình thức Nhà nước đặc thù cụ thể, nhất định Còn trong chế độ dân chủ,
Trang 5nguyên tắc hình thức đồng thời cũng là nguyên tắc vật chất Vì thế chỉ có chế độ dân chủ mới là sự thống nhất chân chính giữa cái phổ biến và cái đặc thù” 8
Có thể thấy rằng, Mác và Ăngghen đã để lại cho chúng ta những chỉ dẫn hết sức quan trọng khi nghiên cứu về vấn đề Nhà nước Sự phân tích của Mác và Ăngghen về Nhà nước cho thấy mẫu mực việc vận dụng quan điểm duy vật lịch sử
và phương pháp biện chứng duy vật Mác và Ăngghen đã phân tích một cách toàn diện vấn đề Nhà nước cả trên hai phương diện lôgic tức là vạch ra quy luật khách quan của sự hình thành, phát triển và tiêu vong của Nhà nước, ở một trình độ khái quát cao về lý luận và trên phương diện lịch sử Đặc biệt hai ông đã chỉ ra các cấp
độ bản chất của Nhà nước giữa sự chuyển hoá giữa các hình thái tồn tại của nó, hai ông đã để lại một kho tàng lý luận cho sự phát triển của nhân loại
1.2 Ăngghen luận giải về nguồn gốc và bản chất của nhà nước
Từ những khảo cứu thực tế lịch sử, dựa trên lập trường duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, Ăngghen đã luận chứng một cách khoa học nguồn gốc, bản chất, quy luật hình thành và phát triển của nhà nước như một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển của xã hội loài người Nhà nước, theo đó, không phải là một thực thể quyền lực từ bên ngoài áp đặt vào xã hội, mà là sản phẩm của một xã hội đã phát triển đến một giai đoạn nhất định, là bằng chứng của những mâu thuẫn, của những phân chia xã hội thành các lực lượng đối lập nhau mà tự chúng không thể giải quyết được Để những mặt đối lập và những giai cấp có quyền lợi mâu thuẫn nhau ấy không đi đến tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt cả xã hội, thì cần phải có một lực lượng tựa hồ như đứng trên xã hội, có nhiệm vụ làm dịu xung đột và giữ cho xung đột trong vòng trật tự, lực lượng ấy
là nhà nước
Những tiền đề kinh tế và xã hội của sự xuất hiện nhà nước, theo Ăngghen, là sự ra đời của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất và xã hội phân chia thành giai cấp Nhà nước là sản phẩm của xã hội đã phân chia giai cấp, là kết quả của những mâu thuẫn giữa các giai cấp không thể điều hoà được, là sản phẩm của sự phát triển xã hội Trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ chưa cần có
Trang 6một quyền lực công cộng tách khỏi nhân dân và đứng đối lập với nhân dân, thích ứng với tình trạng kinh tế thấp kém là tình trạng chưa phân hoá giai cấp, là những thị tộc, bộ lạc và đứng đầu các tổ chức này là các tộc trưởng do nhân dân bầu ra Quyền lực của những tộc trưởng này dựa vào sức mạnh đạo đức và uy tín, quyền hành và chức năng của cơ quan quản lý xã hội chưa mang tính chính trị Các thủ lĩnh, trong đó có thủ lĩnh quân sự, do nhân dân bầu ra không phải là người cai trị, họ chỉ thực hiện ý chí của nhân dân và không có đặc quyền, đặc lợi
Sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội đã đưa lại năng suất lao động ngày một cao và xuất hiện của cải dư thừa Đây là điều kiện khách quan làm xuất hiện sự chiếm đoạt của cải ở một số người có quyền lực và sự phân hoá xã hội thành những giai cấp đối kháng Sau lần phân công lao động xã hội thứ ba, đã có sự tích tụ của cải về một số ít người và sự bần cùng hoá một số đông người Sự ra đời của chế độ tư hữu và phân chia xã hội thành giai cấp như vậy đã làm cho chế độ cộng sản nguyên thuỷ tan rã
Mặt khác, chiến tranh cướp bóc và tranh giành lãnh thổ giữa các thị tộc,
bộ lạc đã làm tăng quyền lực cho thủ lĩnh quân sự Cùng với chế độ phụ quyền, quyền thừa kế chức vụ thủ lĩnh quân sự ngày càng làm cho họ giàu có, địa vị thống trị của họ được củng cố Họ bóc lột nhân dân ngày càng thậm tệ và trở thành lực lượng đối lập với nhân dân Cơ quan tổ chức của thị tộc, bộ lạc dần dần tách khỏi gốc rễ của nó trong nhân dân, từ chỗ là công cụ của nhân dân trở thành cơ quan thống trị và áp bức nhân dân Cuộc đấu tranh giữa hai giai cấp đối kháng lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử xã hội, chủ nô và nô lệ, dẫn tới nguy cơ các giai cấp đó tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt luôn cả xã hội Các tổ chức thị tộc, bộ lạc mất đi khả năng tự điều tiết, quản lý và một cơ quan quyền lực đặc biệt là nhà nước ra đời Quá trình hình thành nhà nước gồm nhiều giai đoạn, trong đó có giai đoạn cơ quan quản lý dưới chế độ cộng sản nguyên thuỷ chuyển hoá thành cơ quan nhà nước Đồng thời, do các đặc điểm về kinh tế - xã hội và lịch sử khác nhau nên có nhiều phương thức hình thành nhà nước khác
Trang 7nhau, như các phương thức Aten, Rôma, Giécmanh hay phương Đông v.v chẳng hạn
Về bản chất, nhà nước là bộ máy của một giai cấp này dùng để trấn áp một giai cấp khác Nhà nước là tổ chức chính trị của giai cấp thống trị về kinh tế nhằm bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác Nhà nước chỉ là công cụ chuyên chính của một giai cấp, không có và không thể
có nhà nước đứng trên giai cấp và nhà nước của mọi giai cấp Đối với đông đảo người sống trên một lãnh thổ rất rộng lớn, thì nhà nước là mối liên hệ chủ yếu nhất liên kết họ lại với nhau, nhưng nhà nước ngày càng trở thành kẻ áp bức và bóc lột đối với họ Nhà nước ra đời không những không thủ tiêu bóc lột mà còn biến bóc lột thành một chế độ
1.3.Ăngghen luận giải về những đặc trưng cơ bản của nhà nước
Bất cứ nhà nước nào, theo Ăngghen, cũng có những đặc trưng cơ bản sau đây:
Thứ nhất, nhà nước là cơ quan phân chia và quản lý dân cư theo địa vực.
Địa vực thì ổn định còn dân cư thì ngày càng di động, nên người ta phải lấy sự phân chia địa vực cư trú làm nơi cho dân chúng thực hiện những quyền và nghĩa
vụ của mình, không kể họ thuộc về thị tộc hay bộ lạc nào Cách tổ chức dân cư theo địa vực cư trú ngày càng được thừa nhận trong tất cả các quốc gia và làm nên sự khác biệt giữa nhà nước với thị tộc, bộ lạc trước đây Các thị tộc, bộ lạc được hình thành dựa trên cơ sở những quan hệ huyết thống còn nhà nước được hình thành trên cơ sở phân chia dân cư theo địa vực cư trú và quyền lực nhà nước có hiệu lực đối với mọi cư dân sống trên địa vực ấy
Thứ hai, nhà nước là một cơ quan quyền lực có tính chuyên nghiệp và
cưỡng chế đối với mọi thành viên trong xã hội, quyền lực này không còn ăn khớp với dân cư tự tổ chức thành lực lượng vũ trang nữa Trước đây những người đứng đầu thị tộc, bộ lạc quản lý xã hội bằng đạo đức và uy tín, còn giờ đây những người đại diện cho nhà nước thực hiện quyền lực bằng sự cưỡng bức của pháp luật Hơn nữa, nhà nước không phải chỉ gồm những người được vũ
Trang 8trang mà có cả công cụ vật chất phụ thêm nữa, như nhà tù và các loại cơ quan cưỡng bức mà xã hội thị tộc, bộ lạc không hề biết đến
Thứ ba, để duy trì nhà nước cần phải có những sự đóng góp của cư dân là
thuế Thuế là các khoản bắt buộc phải nộp cho nhà nước, là nguồn thu chính để nuôi sống bộ máy nhà nước Việc thu thuế dựa trên cơ sở quyền lực nhà nước với sự hậu thuẫn của các cơ quan và phương tiện cưỡng chế
1.4 Ăngghen luận giải về những chức năng của nhà nước
Trước hết, theo Ăngghen, nhà nước có hai chức năng là chức năng thống trị của giai cấp và chức năng xã hội Chức năng thống trị của giai cấp nói lên rằng bất cứ nhà nước nào cũng là công cụ chuyên chính của một giai cấp, sẵn sàng sử dụng mọi công cụ, biện pháp có thể để bảo vệ sự thống trị của giai cấp
đó Chức năng xã hội của nhà nước nói lên rằng bất cứ nhà nước nào cũng phải thực hiện việc quản lý những hoạt động chung vì sự tồn tại của xã hội Hai chức năng này có mối quan hệ qua lại với nhau, chức năng xã hội là cơ sở của sự thống trị chính trị và sự thống trị chính trị còn kéo dài chừng nào nhà nước còn thực hiện chức năng xã hội của nó
Đồng thời, nhà nước với tư cách là đại biểu cho chủ quyền của một quốc gia còn thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại Chức năng đối nội của nhà nước là duy trì trật tự xã hội theo lợi ích của giai cấp cầm quyền Nhà nước xây dựng và thực thi các chính sách, sử dụng quân đội, cảnh sát, bộ máy tuyên truyền và các công cụ khác nhằm duy trì và phát triển xã hội theo những nguyên tắc và chuẩn mực nhất định Nhà nước thực hiện chức năng đối nội là chủ yếu,
vì nó ra đời và tồn tại trước hết trên phạm vi quốc gia - dân tộc Chức năng đối ngoại của nhà nước là bảo vệ lãnh thổ quốc gia, trong một số trường hợp là mở mang lãnh thổ quốc gia và quan hệ với các nước khác vì lợi ích của giai cấp thống trị cũng như lợi ích quốc gia Chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp thống trị
1.5 Ăngghen luận giải về vấn đề nhà nước tiêu vong
Theo Ăngghen, nhà nước tiêu vong cũng là một tất yếu như sự xuất hiện của nó trong điều kiện xã hội nhất định Nhà nước không tồn tại, cũng như từ xa
Trang 9xưa xã hội đã có thời kỳ không cần đến nhà nước, thậm chí không có một khái niệm nào về nhà nước Đến một giai đoạn phát triển nhất định của xã hội, giai đoạn đương nhiên phải gắn liền với sự phát triển của kinh tế và phân chia xă hội thành giai cấp th́ sự xuất hiện của nhà nước trở thành một tất yếu Nhưng sẽ đến thời kỳ sự tồn tại của những giai cấp nói trên không còn là một tất yếu nữa, hơn nữa sự tồn tại của các giai cấp còn là trở ngại trực tiếp cho sản xuất Khi giai cấp không còn thì nhà nước cũng không tránh khỏi tiêu vong
Giai cấp vô sản giành lấy nhà nước và biến những tư liệu sản xuất thành sở hữu của xã hội, từng bước tự xoá bỏ mình với tư cách một giai cấp, xoá bỏ sự khác biệt giai cấp và mọi sự đối lập giai cấp, đồng thời xoá bỏ cả nhà nước Khi nhà nước đã trở thành đại diện của toàn thể xã hội, không còn giai cấp nào bị áp bức nữa, không còn đấu tranh sinh tồn cá nhân nữa, vai trò của nhà nước sẽ mất dần đi Nhà nước sẽ đi đến chỗ tự tiêu vong cũng là một tất yếu khách quan khi
nó đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình, khi chủ nghĩa cộng sản văn minh được hoàn thành
Trong tác phẩm này Ăngghen còn bàn về các hình thức nhà nước và cho rằng hình thức cộng hoà dân chủ là hình thức nhà nước ngày càng trở nên tất yếu đối với chúng ta, vì hình thức nhà nước đó không chính thức thừa nhận sự chênh lệch về của cải nữa mà của cải chỉ có thể phát huy quyền lực của nó một cách gián tiếp Chừng nào giai cấp vô sản chưa trưởng thành đến mức có thể tự giải phóng, thì phần lớn họ sẽ xem chế độ hiện tồn như một chế độ duy nhất có thể có được về mặt chính trị Nhưng khi giai cấp vô sản đã trưởng thành thì nó
tự tổ chức thành một đảng riêng biệt và cái ngày mà cái nhiệt kế đầu phiếu phổ thông chỉ điểm sôi trong những người công nhân, thì họ cũng như các nhà tư bản sẽ biết phải làm gì
Trang 10CHƯƠNG II: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĂNGGHEN VÀO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM
2.1 Tư tưởng của Hồ Chí Minh về Nhà nước và công cuộc xây dựng Nhà nước Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trên cơ sở thế giới khách quan và phương pháp luận biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã nhận thức đúng đắn bản chất của chủ nghĩa tư bản, của chế độ thực dân, nhận thức đúng xu thế vận động phát triển của dân tộc và thời đại, đánh giá một cách khoa học các di sản tư tưởng, văn hoá của dân tộc và nhân loại Người đã trở thành “anh hùng giải phóng dân tộc và là một nhà văn hoá lớn Một trong những đóng góp to lớn của Hồ Chí Minh đó là lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân
và vì dân của Việt Nam Tư tưởng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân của Hồ Chí Minh là sự kết tinh của các giá trị tư tưởng văn hoá chính trị của phương Đông và phương Tây trên nền tảng chủ nghĩa Mác -Lênin Đây là sự biểu hiện của một thành quả vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, của hệ thống quan điểm Mác - Lênin về Nhà nước vào điều kiện cụ thể của nước ta, là một bộ phận cấu thành cơ sở lý luận của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Suốt cuộc đời cách mạng, Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò kim chỉ nam của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với Đảng Cộng sản Việt Nam - lực lượng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, lãnh đạo sự nghiệp xây dựng Nhà nước Việt
Nam mới Năm 1925, Hồ Chí Minh đã nói: “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất
là chủ nghĩa Mác - Lênin” 9
Hồ Chí Minh đã có những quan điểm sáng tạo lớn liên quan đến vấn đề xây dựng Nhà nước, Người đã chỉ ra rằng ở Đông Dương cuộc đấu tranh không diễn ra giống như là ở phương Tây Từ nhận thức ấy, khi cùng với Đảng ta và