Giải pháp hạn chế nợ khó đòi tại SGDI NHCTVN

-Trong quá trình xử lý tài sản đảm bảo, Sở vừa thực hiện theo các quy định của Ngân hàng công thương Việt Nam vừa áp dụng một cách thích hợp các giải pháp của mình cho phù hợp từng khoản

Giải pháp hạn chế nợ khó đòi tại SGDI NHCTVN

Việc xử lý tài sản thế chấp thu hồi nợ khó đòi tại Sở GDI-NHCTVN nói riêng và các ngân hàng thương mại nói chung đang có rất nhiều khó khăn Không phải mãi tận bây giờ, ngành ngân hàng mới đặt ra nhiệm vụ là phải tập trung xử lý nợ khó đòi mà thời gian qua, ngân hàng nhà nước, các ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng đã quan tâm rất nhiều đến việc này Sở GDI-NHCTVN đã thực hiện nhiều biện pháp cụ thể cho mục tiêu giảm thấp tỷ lệ

nợ quá hạn xuống còn 3,2% năm 2002 nhằm nâng cao chất lượng tín dụng, củng cố hệ thống ngân hàng Trên thực tế, đã thu được một kết quả nhất định, nhưng vẫn còn chưa đạt yêu cầu Trong thời gian thực tập tại SGDI-NHCTVN, sau khi đã tìm hiểu thực trạng, em mạnh dạn đưa ra ý kiến của mình, em mong rằng các ý kiến đó sẽ mang tính xây dựng, góp một phần vào đó giúp SGDI-NHCTVN nói riêng và ngân hàng thương mại nói chung trong việc hạn chế việc

nợ khó đòi.

I ĐỊNH HƯỚNG CỦA SGDI-NHCTVN VỀ HẠN CHẾ NỢ KHÓ ĐÒI.

Ngân hàng công thương Việt Nam là một trong những ngân hàng thưng mại lớn, ngân hàng thương mại quốc doanh, hoạt động của ngân hàng có vị trí rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của đất nước nói chung và lĩnh vực ngân hàng nói riêng Là một chi nhánh của Ngân hàng công thương Việt Nam, SGDI phải thực hiện theo các phương hướng và nhiệm vụ mà Ngân hàng công thương Việt Nam giao cho Vì thế trách nhiệm của sở trong thời gian tới là phải đảm bảo vốn cho nền kinh tế, cho đầu tư phát triển cho xuất khẩu, cho phát triển nông nghiệp nông thôn; phải mạnh dạn huy động vốn, nhất là vốn chung, dài hạn; cải tiến thủ tục, gắn việc cho vay vào phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả; mở rộng thêm hình thức cho vay hợp vốn để có doanh nghiệp vay được vốn phát triển sản xuất kinh doanh

-Sở giáo dục I tập trung kiện toàn lại toàn bộ công tác cho vay, chú trọng

vào khâu thẩm định dự án đánh giá khách hàng cho thật chính xác; rút kinh nghiệm cho dự án vay vốn Đài Loan để ngăn ngừa, cho nợ quá hạn xảy ra ở mức độ thấp nhất.

-Sở tập trung giải quyết nợ quá hạn bằng mọi biện pháp, tích cực thu hồi

nợ quá hạn để tránh trường hợp xảy ra trường hợp nợ khó đòi Đối với nợ quá hạn có tài sản đảm bảo, có đầy đủ giấy tờ hợp pháp do ngân hàng gửi thì có thể xử lý bằng bán, cho thuê hoặc chuyển cho các doanh nghiệp có chức năng kinh doanh nhận tài sản trả nợ dần Đối với tài sản đảm bảo chưa đủ giấy tờ hợp pháp thì làm việc với các cơ quan chức năng để nhanh chóng hoàn thành thủ tục pháp lý, trình lên ngân hàng nhà nước xin ý kiến để xử lý tài sản đảm bảo đó Đối với nợ quá hạn do yếu tố khách quan, được đồng ý cho giảm nợ thì xin ý kiến chỉ đạo của ngân hàng nhà nước về nguồn bù đắp để giải quyết -Trong quá trình xử lý tài sản đảm bảo, Sở vừa thực hiện theo các quy định của Ngân hàng công thương Việt Nam vừa áp dụng một cách thích hợp các giải pháp của mình cho phù hợp từng khoản cho vay, từng đối tượng.

-Thực hiện xử lý tài sản đảm bảo theo các văn bản do chính phủ đã ban hành Nghị định số 165/199/NĐ-CP về giao dịch đảm bảo, NĐ 178 về bảo đảm tiền vay về tổ chức tín dụng trong nước và NĐ 08/2000/NĐ-CP về đăng ký giao dịch bảo đảm.

-Phấn đấu 2002 giải quyết được nợ khó đòi từ nguồn vốn vay Đài Loan, giảm tỷ trọng nợ quá hạn xuống còn 3,2%

II GIẢI PHÁP CỦA SỞ GIÁO DỤC I- NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM VỀ HẠN CHẾ NỢ KHÓ ĐÒI.

II.1 Nâng cao trình độ cán bộ nhất là trong công tác xử lý tài sản đảm

bảo

-Thực hiện các lớp tập huấn, các c uộc hội thảo về kinh nghiệm đối phó với khả năng xảy ra rủi ro tín dụng và cách xử lý nợ khó đòi giữa các ngân hàng trong hệ thống Ngân hàng công thương Việt Nam và ngân hàng nước ngoài,

để từ đó học hỏi tiếp thu một cách có chọn lọc những kinh nghiệm để áp dụng vào thực tế tại Sở.

-Sở giáo dục I- Ngân hàng công thương Việt Nam thực hiện bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ, khả năng nắm bắt và hiểu biết về pháp luật, cơ chế, chính sách, văn bản có liên quan cho đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ tín dụng nói riêng để họ có đủ khả năng phòng ngừa và hạn chế hiệu quả nợ quá hạn, nợ khó đòi.

-Sở sắp xếp đội ngũ cán bộ một cách chuyên môn hoá để họ nắm bắt được tình hình thị trường, hiểu sâu, hiểu rõ hơn về công việc mình làm tạo điều kiện hạn chế sự xảy ra của nợ quá hạn cũng như làm công tác xử lý nợ khó đòi cho tốt.

II.2 Cần phân tích đánh giá khách hàng cũng như dự án

Dự án mà sẽ được đầu tư bằng khoản tín dụng do Sở cấp một cách chính xác; xem khách hàng là người có đáng tin cậy hay không, dự án có thực sự có hiệu quả hay không Phải chú ý đến hiệu quả dự án hơn là chú ý đến tài sản đảm bảo.

II.3 Cần một khung giá giao động hợp lý

Giúp định giá tài sản đảm bảo tránh định giá cao quá gây thiệt hại khi xử

lý hay thấp quá làm thiệt thòi cho khách hàng.

Sở cần đưa ra một niên độ giao động thích hợp về giá để áp dụng cho việc định giá tài sản đảm bảo giúp cho cán bộ ngân hàng được linh hoạt trong quá trình xét duyệt cho vay Hiện tại, để định giá tài sản trong việc xét duyệt cho vay, Sở đang áp dụng một khung giá chưa có độ giao động hợp lý làm cho nhiều khi giá trị tài sản tại thời điểm định giá khác xa so với lúc phát mại đặc biệt là các tài sản có sự biến động lớn như nhà đất, công trình… vì thế, khiến

Sở gặp nhiều khó khăn khi phải phát mại tài sản để thu hồi nợ Việc đưa ra biên độ giao động giá sẽ khác nhau đối với mỗi loại tài sản, tuỳ thuộc vào sự

nhạy cảm của giá tài sản với thị trường, nhiều hay ít để đưa ra biên độ giao động là lớn hay nhỏ Một biên độ giá như vậy sẽ giúp cho giá trị định giá của các tài sản không quá cao và cũng không quá thấp so với giá thị trường tại thời điểm định giá cũng như thời điểm phát mãi, giảm bớt rủi ro không thu hồi

đủ vốn cho Sở.

II.4 Sở chú trọng hơn nữa đến công ty mua bán được do chính Sở

thành lập

Theo luật các tổ chức tín dụng (01/10/98), các ngân hàng không trực tiếp kinh doanh bất động sản Nhưng thực tế, những tài sản đảm bảo hoặc những tài sản có được do thu nợ, siết nợ, gán nợ…rất cần được khai thác vì chúng có thể được khai thác cho thuê, bán lại hoặc liên doanh liên kết; nhất là những bất động sản có giá trị lớn như máy móc, thiết bị, người mua đứt cả không phải là dễ Muốn giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả, phải cần đến công ty mua bán nợ (trực thuộc Sở) mà hoạt động của nó giúp Sở đẩy nhanh quá trình khai thác, giải quyết các tài sản đảm bảo để thu hồi vốn, giúp cho việc làm lành mạnh hoá dư nợ tín dụng của Sở bằng cách đứng ra mua lại các tài sản đảm bảo và thực hiện các phương án khai thác sao có hiệu quả nhất, trên cơ sở nhất, Sở sẽ cấp khoản tín dụng mới, tạo nguồn, tạo điều kiện cho khách hàng khôi phục.

*Chú ý đến cách tổ chức công ty

-Vốn hoạt động: Xuất phát từ chức năng của công ty là khai thác các bất động sản, tài sản mà Sở nắm giữ thông qua siết nợ, gán nợ, mua được bằng phát mãi, khách hàng giao để trừ nợ… nên nhu cầu vốn của công ty là phục vụ côngtác quản lý và kinh doanh tiếp thị Lượng vốn này do Sở cung cấp.

-Tổ chức cán bộ: các thành viên chủ chốt của công ty nhất là Ban giám đốc

là cán bộ của Sở, được Sở cử và làm việc theo chế độ chuyên trách Nhân viên khác tuyển từ bên ngoài.

-Quan hệ giữa Sở và công ty: Trên cơ sở hợp đồng liên doanh liên kết Ngân hàng góp tài sản, công ty chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng và khai thác -Nguồn thu của công ty: Nguồn thu chính chủ yếu của công ty là việc bán tài sản, cho thuê từ việc được chia do đem tài sản đi liên doanh liên kết khai thác Nguồn thu này sẽ được chia cho Sở một tỷ lệ nào đó đã thoả thuận để vừađảm bảo cho Sở thu hồi vốn vừa trang trải chi phí hoạt động của công ty -Về thuế: Công ty kinh doanh không vì lợi nhuận nên sẽ được miễn VAT và đượcgiảm thuế thu nhập doanh nghiệp.

II.5 Cần một chế độ tài chính phù hợp để giải quyết các chi phí phát

sinh trong công tác cho vay có đảm bảo nhất là đảm bảo bằng tài sản đảm bảo

Chi phí này gồm rất nhiều khoản: Ngoài chi phí thẩm định, đánh giá do khách hàng chịu còn các chi phí cho cán bộ quản lý tài sản đó, chi phí phát sinh khi xử lý tài sản nếu phải nhờ đến toà án…Sở hiện tại chưa thực sự có quy định

rõ ràng về hạch toán chi phí này Thời gian tới, Sở cần giải quyết tốt vấn đề này tạo điều kiện cho việc xử lý tài sản đảm bảo đúng quy định, tránh khó khăn cho cán bộ làm công tác thu nợ khi phải xử lý tài sản đảm bảo

II.6 Nâng cao trách nhiệm của cán bộ tín dụng nhất là trách nhiệm đối

với tài sản đảm bảo mà anh ta quản lý.

Nếu khoản vay gặp phải sự cố chủ quan gây ra như định giá tài sản đảm bảo không đúng giá trị thực tế, tài sản đảm bảo không đủ “Tư cách” hoặc khoản vay vượt quá tỷ lệ quy định tính trên giá trị tài sản đảm bảo thì trước hết phải quy trách nhiệm cho cán bộ thực hiện công việc này Còn nếu gặp phải

sự cố khách quan, sở nên hạch toán vào kết quả kinh doanh, và coi đó là rủi ro trong kinh doanh tín dụng.

II.7 Lựa chọn tài sản phù hợp hơn nữa đối với từng hình thức đảm

bảo cụ thể.

Với loại tài sản có gía trị lâu dài tức là không bị mất giá do thời gian, với

các loại tài sản ít mất giá trị sử dụng như đất đai, nhà cửa Giấy tờ có giá thì khi cho vay nên làm giấy chuyển giao giấy tờ về Quyền sở hữu hay quyền sở hữu tài sản cho ngân hàng Khi mà người vay không trả được nợ thì đương nhiên tài sản là của Sở mà không cần phải phát mại tài sản để thu hồi nợ Cách này áp dụng cho các tài sản có giá trị ngang giá trị tiền vay cộng với lãi Ưu điểm rõ rệt nhất của nó là tránh được thủ tục phiền hà trong việc phát mãi tài sản đảm bảo và sự liên két trách nhiệm với hành vi của con nợ khi anh ta có hành vi gây ra trách nhiệm dân sự hoặc hình sự.

Với tài sản có giá trị hao mòn theo thời gian, khó tiêu thụ như máy móc,thiết bị lại phải khác Để đảm bảo cần thiết phải đánh giá lại giá trị tài sản đảm bảo mà mức độ thường xuyên của nó phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể để đối phó kịp thời khi có dấu hiệu khả nghi xuất hiện vào thời điểm trả nợ, khách hàng không trả nợ được, sở sẽ giải quyết bằng cách phát mãi tài sản đảm bảo, nếu doanh nghiệp bị phá sản, phải trả hết số nợ do tài sản đảm bảo chưa đủ để trả nợ trước khi trả các món nợ khác Người có đảm bảo tài sản được ưu tiên đòi nợ hơn các chủ nợ khác.

II.8 Cần coi tài sản đảm bảo là một bộ phận cấu thành nguyên tắc tín

dụng nên thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và chú ý hơn nữa đến công tác quản lý, điều hành việc xử lý.

-Coi trọng tài sản đảm bảo, xem nó như một bộ phận cấu thành nguyên tắc tín dụng cũng là chủ trương của ngân hàng nhà nước, nó tạo sự bình đẳng giữa ngân hàng và khách hàng do đó hạn chế được quan niệm không đúng coi tài sản đảm bảo là điều kiện tiên quyết thì xem xét cho vay; tạo điều kiện cho ngân hàng lựa chọn khách hàng sao cho có uy tín, hoạt động có hiệu quả, có khả năng trả nợ để cho vay ; lựa chon được biện pháp bảo đảm phù hợp với cả hai bên và lựa chọn tài sản đảm bảo Đó là nhân tố quan trọng giúp giảm bớt tồn đọng tài sản cần phải xử lý.

-Đối với tài sản đảm bảo thuộc diện sẽ phát mãi cần thường xuyên bảo

quản, bảo dưỡng, tránh việc sau khi tòa án quyết định phát mãi thì tài sản đã

cũ kỹ, hỏng hóc, giảm giá khiến ngân hàng không thể thanh lý được.

-Sở đề ra kế hoạch từng người, từng việc để nâng cao trách nhiệm, hiệu quả.

II.9 Đối với vấn đề phát mãi tài sản.

-Nếu người vay đã tìm mọi nguồn thu từ kết quả sản xuất kinh doanh và nguồn thu khác mà vẫn không trả hết nợ, phải phát mãi tài sản từ sở tạo điều kiện cho họ tự bán tài sản nhằm thu đựơc giá trị sát thực và tránh cho sở những chi phí phát sinh.

-Đồng thời sở phát triển dịch vụ thuê và cho thuê đối với tài sản đảm bảo

vì người vay vẫn giữ nguyên quyền sở hữu tài sản được cấp vốn và giữ đến khi chính thức không trả được nợ.

-Đối với tài sản là máy móc, thiết bị không đồng bộ, sở liên kết với đối tác cung cấp sản phẩm để từ đó phối hợp với khách hàng để giải quyết những khó khăn có thể.

II.10 Chú ý phân loại tài sản và lập quỹ dự phòng.

III NHỮNG KIẾN NGHỊ VỀ VẤN ĐỀ HẠN CHẾ NỢ KHÓ ĐÒI TẠI SỞ GIÁO DỤC I- NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM.

III.1 Kiến nghị với nhà nước.

III.1.1 Cần hoàn thiện cơ chế đảm bảo tiền vay.

Vấn đề này nên theo hướng không quy định đảm bảo, cầm cố, bảo lãnh là một điều kiện bắt buộc phải thực hiện để vay vốn hoặc được miễn thực hiện

mà chỉ nên quy định có tính khuôn khổ pháp luật, tách bạch ra tin dụng chính sách và tín dụng thương mại Với tín dụng thương mại, cần đưa ra nhiều biện pháp đảm bảo tiền vay một cách phong phú, đa đạng, trên cơ sở đó, các tổ chức tín dụng được lựa chọn khách hàng, lựa chọn dự án để quyết định hay không quyết định cho vay và cho vay có đảm bảo hay không cần tài sản đảm

bảo; và áp dụng với mọi chủ thể kinh tế mà không phân biệt đối xử Với tín dụng chính xác thì do chính phủ chỉ định cho vay và không cần đến tài sản làm đảm bảo, nhưng khi bị tổn thất có các nguyên nhân khách quan gây ra thì chínhphủ phải có trách nhiệm xử lý Với cơ chế như vậy, sẽ khắc phục được một

số tồn tại:

-Nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của ngân hàng và khách hàng trong việc quyết định cho vay và trả nợ Nhà nước không can thiệp quá sâu vào quyết định của các bên

-Xoá bỏ cơ chế “xin cho” đảm bảo

-Ngân hàng sẽ lựa chọn được khách hàng có uy tín để cho vay, lựa chọn được biện pháp đảm bảo phù hợp, lựa chọn được tài sản làm đảm bảo Từ đó

sẽ giảm việc cho vay bị động, phụ thuộc, giảm việc nhận bất cứ tài sản đảm bảo nào nên sẽ giảm được tồn đọng tài sản cần xử lý.

III.1.2 Cần đưa ra giải pháp về định giá tài sản đảm bảo.

-Thành lập một tổ chức chuyên môn về định giá tài sản đảm bảo

-Đưa ra một khung giá mở, tạo điều kiện cho các ngân hàng linh hoạt hơn trong việc định giá, không đi quá xa so với quy định của ngân hàng và cũng không cố định vào khung giá đó, tránh tình trạng giá theo khung giá của nhà nước quá thấp so với giá thị trường nhất là thị trường bất động sản Nhà nước cần thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để tránh tình trạng hiêủ lầm giữa khách hàng và ngân hàng và tránh tình trạng cùngmột tài sản đảm bảo nhưng lại được đánh giá khác nhau với các ngân hàng khác nhau.

III.1.3 Đơn giản hoá thủ tục đảm bảo

-Theo quy định thì tài sản định giá từ 50 triệu trở lên thì phải qua công chứng, nhưng thủ tục về công chứng chưa có sự thống nhất về quy trình Bộ tư pháp có trách nhiệm hướng dẫn các mẫu giấy tờ để công chứng đến nay vẫn

chưa có mẫu hợp đồng đảm bảo các ngân hàng thương mại quốc doanh, cổ phần…đều có mẫu riêng.

-Các giấy tờ về sở hữu thường xử dụng đất có nhiều loại nhưng chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể để kiểm tra các thông tin của tài liệu công chứng khiến thủ tục công chứng rắc rối và mất nhiều thời gian Vì thế chính phủ cần cải tiến hệ thống liên quan đến giấy tờ sở hữu tạo điều kiện cho việc công chứng.

-Khi cần thiết phải xử lý tài sản đảm bảo, thật là vô lý khi mà ngân hàng phải khởi kiện mới được phát mãi Đáng lý ra sau khi được xác nhận của công chứng, các tài sản đảm bảo đều hợp lệ, hợp pháp thì ngân hàng xuất trình đủ

hồ sơ vay, hồ sơ đảm bảo và tái công chứng là có thể tiến hành phát mãi.

-Cần thống nhất việc công chứng trong cả nước và giao toàn bộ việc xác nhận công chứng cho phòng công chứng.

-Cơ quan tư pháp cần quy định rõ loại giấy tờ nào cần thiết cho hợp đồng công chứng về cầm đảm bảo bảo lãnh

-Quy định về trách nhiệm thực hiện việc đăng ký các giao dịch đảm bảo đối với từng cơ quan có thẩm quyền Các cơ quan này chịu trách nhiệm về thủ tục đăngký, nộp vào hệ thống dữ liệu quốc gia làm cơ sở cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản hay quyền sử dụng đất, tạo điều kiện cho công tác đảm bảo, tránh tình trạng không có chứng nhận sở hữu, nhiều tài liệu sở hữu khác nhau tài liệu giả… việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn nhiều bất cập, các cơ quan nhà nước cần thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để đảm bảo tính pháp lý của khoản vay đảm bảo.

-Quy định thuận lợi hơn về thủ tục chuyển nhượng quyền sở hữu tài sản

và quyền sử dụng đất cho người mua tài sản đảm bảo, nhất là đối với các loại giấy tờ cụ thể chứng minh về việc mua tài sản đảm bảo cầm cố để làm cơ sở cho cơ quan có thẩm quyền làm thủ tục chuyển quyền sở hữu, sang tên.

III.1.4 Cần quy định mức cho vay với các loại tài sản đảm bảo phù hợp

hơn nữa.

Nhẽ ra, chính phủ không cần can thiệp vào mức cho vay, không cần quy định mức cho vay tối đa đối với từngloại tài sản cụ thể (hiện nay mức tối đa là 70% giá trị tài sản đảm bảo) Ví như, những tài sản đảm bảo như chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, sổ tiết kiệm, sổ lương… thì có thể cho vay đến 90%, 95% hay thậm chí 100% giá trị Ngược lại có những tài sản mà giá cả biến động mạnh như bất động sản, động sản, máy móc… thì mức cho vay có thể chỉ 50% hay 40% thậm chí còn thấphơn nữa Vì thế, chính phủ cần để cho ngân hàng tự quyết định

III.1.5 Cần một chính về xử lý tài sản đảm bảo để hạn chế những bất

cập, giúp ngân hàng khi phát mại tài sản

*Cần một cơ chế xử lý tài sản đảm bảo

-Quy định nhiều hình thức xử lý tài sản đảm bảo

+Bên thế chấp tự bán tài sản

+Cả hai bên cùng bán tài sản

+Giao cho ngân hàng bán tài sản

+Gán nợ hoặc thoả thuận bằng phương thức khác

-Nâng cao quyền hạn của ngân hàng trong việc bán tài sản đảm bảo trong một số trường hợp:

+Bên thế chấp vắng mặt không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ, không có người thừa kế hoặc người thừa kế không thực hiện nghĩa vụ đó.

+Sau một thời gian quy định, tài sản không được xử lý như thoả thuận -Đề ra nhiều phương thức bán tài sản để vận dụng linh hoạt vào từng trường hợp:

+Bán trực tiếp cho người có nhu cầu