Giải thớch: - Vị ngọt của cuộc sống là những giỏ trị tốt đẹp, cú tớnh nhõn văn được chắt lọc từ những yờu thương, sẻ chia, dõng hiến; từ những thành cụng; từ sự thanh thản của tõm hồn...
Trang 1Sở GD & ĐT NGhệ an Kỳ thi chọn đội tuyển dự thi
học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT
năm học 2010 - 2011 hớng dẫn và biểu điểm Chấm đề chính thức
(Hớng dẫn và biểu điểm chấm gồm 02 trang)
Môn: Ngữ văn (Ngày 08/10/2010)
-A YấU CẦU CHUNG:
1 Cú kiến thức văn học và xó hội đỳng đắn, sõu rộng; kỹ năng làm văn tốt: bố cục rừ ràng, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt trong sỏng, giàu hỡnh ảnh và sức biểu cảm, khụng mắc lỗi chớnh tả
2 Đỏp ứng yờu cầu đổi mới cỏch thức kiểm tra, đỏnh giỏ, cơ cấu đề thi năm nay cú nhiều thay đổi Bờn cạnh dạng đề truyền thống, cú thờm những đề mở Thớ sinh cú thể lựa chọn nhiều cỏch trỡnh bày, nhiều phương thức biểu đạt, nhiều thao tỏc lập luận Hướng dẫn chấm chỉ nờu một số nội dung cơ bản ở dạng đề truyền thống, những định hướng giải quyết ở đề mở, định tớnh chứ khụng định lượng Giỏm khảo cần hết sức linh hoạt khi vận dụng hướng dẫn chấm Cẩn trọng
và tinh tế đỏnh giỏ bài làm của thớ sinh trong tớnh chỉnh thể, phỏt hiện, trõn trọng những bài cú ý kiến và giọng điệu riờng Chấp nhận cỏc cỏch kiến giải khỏc nhau, kể cả khụng cú trong hướng dẫn chấm, miễn là hợp lý, cú sức thuyết phục
3 Tổng điểm của toàn bài là 20,0 điểm, cho lẻ đến 0,5 điểm Hướng dẫn chấm chỉ đưa ra một số mức điểm, trờn cơ sở đú giỏm khảo cú thể thống nhất định ra cỏc thang điểm cụ thể hơn
B YấU CẦU CỤ THỂ
Cõu 1 (8,0 điểm)
Đõy là một đề mở, thớ sinh cú thể vận dụng nhiều phương thức biểu đạt, nhiều thao tỏc nghị luận khỏc nhau, miễn là đỏp ứng được những yờu cầu cơ bản sau:
1 Giải thớch:
- Vị ngọt của cuộc sống là những giỏ trị tốt đẹp, cú tớnh nhõn văn được chắt lọc từ những
yờu thương, sẻ chia, dõng hiến; từ những thành cụng; từ sự thanh thản của tõm hồn
- Vị đắng của cuộc sống là những cảm giỏc, dư vị đọng lại từ những nhọc nhằn, buồn đau,
mất mỏt, thất bại trong cuộc đời mỗi người
2 Bỡnh luận:
- Cuộc đời là sự tổng hoà của nhiều hương vị cuộc sống, trong đú ngọt và đắng là hai vị trỏi
ngược nhau, là dư vị đọng lại trong lũng người từ hai mặt tốt - xấu, hạnh phỳc - bất hạnh, thành cụng - thất bại
- Hương vị cuộc sống thường khụng rạch rũi Cú khi lẫn trong cỏi ngọt ngào lại là nỗi đắng cay và ngược lại Cú khi niềm vui người này là nỗi buồn của kẻ khỏc
- Mỗi hương vị của cuộc sống cú những giỏ trị riờng, chỳng ta khụng chỉ nõng niu vị ngọt
mà cũn phải biết chấp nhận, trõn trọng vị đắng, bởi chớnh nú giỳp ta trưởng thành hơn.
- Cảm nhận được vị ngọt và vị đắng của cuộc đời chớnh là ta biết đỏnh giỏ những giỏ trị cuộc
sống, nghĩa là ta đang lớn lờn, hướng tới những giỏ trị nhõn văn
3 Bài học nhận thức và hành động:
- Mỗi người luụn phải biết trõn trọng những giỏ trị tốt đẹp mà mỡnh đang cú, luụn nỗ lực
kiếm tỡm những vị ngọt mới, biết vươn lờn sau những thất bại, đắng cay, biết chắt lọc vị ngọt từ những vị đắng của cuộc đời.
- Đồng thời phải biết trõn trọng, sẻ chia trước niềm vui, nỗi buồn của người khỏc, biết cỏch
đưa lại những vị ngọt và đừng làm tổn thương, đừng mang đau khổ, bất hạnh cho mọi người
Biểu điểm:
Trang 1/ 2
Trang 2- Điểm 7-8: Đáp ứng được các yêu cầu trên, hành văn trong sáng, có cảm xúc, giàu hình ảnh.
- Điểm 5-6: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên, hành văn trong sáng, mạch lạc
- Điểm 3-4: Đáp ứng được một nửa yêu cầu, còn một số lỗi về diễn đạt, chính tả
- Điểm dưới 3: Không hiểu đề hoặc hiểu còn mơ hồ, nhiều lỗi diễn đạt
Câu 2 (12 điểm).
Trên cơ sở những kiến thức văn học sâu sắc, tinh tế, đặc biệt là các vấn đề lí luận văn học (đặc trưng của nghệ thuật, quá trình sáng tạo của người nghệ sĩ ), bài viết cần đáp ứng một số yêu cầu sau đây:
1 Giải thích:
- Nghệ thuật có kỉ luật sắt: chính là những yêu cầu nghiêm ngặt đặt ra đối với tác phẩm, với người nghệ sĩ (Yêu cầu về sự sáng tạo, đặc trưng loại thể, các giá trị )
- Kỉ luật của nghệ thuật không phải là sự trói buộc theo những nguyên tắc, khuôn mẫu áp đặt từ bên ngoài, kỉ luật của nghệ thuật phải xuất phát từ sự tự ý thức, lương tâm trách nhiệm của người nghệ sĩ
=> Ý kiến của Nguyễn Đình Thi nhấn mạnh, đề cao tinh thần tự chủ - tự giác của người nghệ sĩ trong lao động sáng tạo, phủ nhận sự áp đặt, trói buộc nghệ thuật theo những khuôn mẫu (chú ý các từ “không thể là” – “phải là”)
2 Bình luận:
a Ý kiến của Nguyễn Đình Thi thể hiện sự nhận thức đúng đắn về đặc trưng của nghệ thuật
và bản chất của lao động sáng tạo
- Nghệ thuật là một hình thái lao động nghiêm túc, có những nguyên tắc, yêu cầu nghiêm ngặt mà mỗi nghệ sĩ khi bước vào lãnh địa đó phải tuân thủ nếu muốn tồn tại Người nghệ sĩ không chỉ cần có tài mà còn phải có tâm, không được phép cẩu thả, hời hợt
- Bản chất của lao động nghệ thuật là sáng tạo Nghệ thuật không chấp nhận sự áp đặt theo những kiểu mẫu định sẵn Sáng tạo nghệ thuật là hoạt động tinh thần mang tính cá thể hóa cao độ, mỗi nghệ sĩ phải phát huy tinh thần tự chủ, nỗ lực tìm tòi, vượt lên trên những lề lối cũ để tạo nên những sản phẩm độc đáo, mang tính đơn nhất, in đậm dấu ấn chủ quan của người sáng tạo
b Ý kiến của Nguyễn Đình Thi được đúc kết từ thực tiễn sáng tạo, hoạt động nghệ thuật của một người nghệ sĩ đầy tài năng và tâm huyết, chính vì thế nó có sức thuyết phục sâu sắc, lớn lao
c Ý kiến của Nguyễn Đình Thi đã đặt ra một vấn đề cơ bản, có ý nghĩa sinh tử đối với nghệ thuật, mang tính thời sự Vấn đề đó cho đến hôm nay vẫn còn vẹn nguyên giá trị, mang lại những bài học kinh nghiệm cho người sáng tạo, các nhà quản lí nghệ thuật và người tiếp nhận
Biểu điểm:
- Điểm 10-12: Đáp ứng được các yêu cầu trên, hành văn trong sáng, có cảm xúc, giàu hình ảnh
- Điểm 7-9: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên, hành văn trong sáng, mạch lạc
- Điểm 4-6: Đáp ứng được một nửa yêu cầu, còn một số lỗi về diễn đạt, chính tả
- Điểm dưới 4: Không hiểu đề hoặc hiểu còn mơ hồ, nhiều lỗi diễn đạt
HÕt
Trang 2/ 2