Những vấn đề chung về nguồn vốn và hoạt động huy động vốn của NHTM

Huy động vốn Với nguồn vốn tự có của mình, cho dù nguồn vốn đó có lớn đến đâu chăng nữa, một ngân hàng cũng không thể nào đáp ứng thoả mãn các nhu cầu tín dụng chính đáng của tất cả khác

Những vấn đề chung về nguồn vốn và hoạt động huy động vốn

của NHTMI.Khái quát chung về NHTM

1.1

Khái niệm về NHTM

Lịch sử hình thành và phát triển của ngân hàng gắn liền với sự

phát triển của nền sản xuất hàng hoá.Quá trình phát triển kinh tế là điều kiện

và đòi hỏi sự phát triển của ngân hàng, đến lượt mình sự phát triển của hệ thống ngân hàng trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế

Nghề ngân hàng bắt đầu với nghiệp vụ đổi tiền hoặc đúc tiền của các

thợ vàng Đầu tiên những người buôn tiền đã dùng vốn tự có để cho vay, nhưng điều đó không kéo dài Từ hoạt động thực tiễn, họ nhận thấy thường xuyên có người gửi tiền vào và có người lấy tiền ra, song tất cả người gửi tiềnkhông rút tiền cùng một lúc, đã tạo ra số dư thường xuyên ở trong két Do tínhchất vô danh của tiền, nhà buôn tiền có thể sử dụng tạm thời một phần tiền gửi của khách để cho vay Hoạt động này làm thay đổi cơ bản hoạt động của nhà buôn tiền -kẻ cho vay nặng lãi – thành nhà buôn tiền – Ngân hàng Hoạt động cho vay dựa trên tiền gửi của khách, tạo nên lợi nhuận lớn hơn nên các ngân hàng tìm đủ mọi cách mở rộng thu hút tiền gửi để cho vay bằng cách trả lãi cho người gửi tiền Bằng cách cung cấp các tiện ích khác nhau mà ngân hàng huy động được ngày càng nhiều tiền gửi, là điều kiện để mở rộng cho vay và hạ lãi suất cho vay

Tóm lại, ngân hàng là một loại hình tổ chức quan trọng đối với nền kinh

tế.Các ngân hàng có thể được định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ hoặc vai trò mà chúng thực hiện trong nền kinh tế Vấn đề là những yếu tố trên luôn không ngừng thay đổi.Thực tế, rất nhiều các tổ chức tài chính bao gồm cả các công ty chứng khoán, quỹ tương hỗ và công ty bảo hiểm hàng đầu đều đang

cố gắng cung cấp các dịch vụ của ngân hàng Ngược lại, ngân hàng cũng đang

mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ về bất động sản và môi giới chứng khoán,

tham gia hoạt động bảo hiểm, đầu tư vào quỹ tương hỗ và thực hiện nhiều dịch vụ mới khỏc

Cỏch tiếp cận thận trọng nhất là cú thể xem xột cỏc tổ chức này trờn

phương diện những loại hỡnh dịch vụ mà chỳng cung cấp Ngõn hàng là cỏc tổchức tài chớnh cung cấp một danh mục cỏc dịch vụ tài chớnh đa dạng nhất - đặc biệt là tớn dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toỏn – và thực hiện nhiều chức năng tài chớnh nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế

1.2 Cỏc hoạt động chủ yếu của NHTM

1.2.1

Huy động vốn

Với nguồn vốn tự có của mình, cho dù nguồn vốn đó có lớn đến đâu

chăng nữa, một ngân hàng cũng không thể nào đáp ứng thoả mãn các nhu cầu tín dụng chính đáng của tất cả khách hàng, cho nên muốn có đủ khả năng tài chính để hoạt động, ngân hàng phải tìm mọi cách để thu hút các nguồn vốn từ bên ngoài

*Vay trên thị trờng tăng bằng cách phát hành kỳ phiếu, trái phiếu

*Vay NHTW, các tổ chức tín dụng và NHTM khác

Theo luật ngân hàng các NHTM có thể huy động vốn gấp 20 lần vốn tự

có của mình, trong đó số vốn ngân hàng huy động bằng cách nhận tiền gửi có quy mô lớn hơn nhiều so với các khoản vay mợn khác

1.2.2

*Theo mục đớch sử dụng: Tín dụng tiêu dùng, tín dụng đầu t, tín

dụng thời vụ, tín dụng xuất nhập khẩu

*Cách thức cho vay có thể cho vay trực tiếp nh chuyển tiền vào tài

khoản khách hàng hoặc phát tiền mặt, cũng có thể là chiết khấu thơng phiếu

Khi cho vay ngân hàng quan tâm đến việc bảo toàn vốn của mình và có lợi nhuận tối đa, khách hàng thì muốn nhận đợc khoản tín dụng với những điều kiện u đãi nhất

Hoạt động thanh toán

Ngày nay với sự ra đời của nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt đó

tạo một bớc chuyển mới của hệ thống thanh toán cho phép các giao dịch diễn ra

mà không cần lợng lớn tiền mặt Có hai loại

*Thanh toán ngay

*Thanh toán trả chậm

a.Thanh toán ngay

Các công cụ thanh toán ngay gồm

:

*Séc: Séc bảo chi, séc định mức, séc chuyển tiền, séc chuyển

Là sự thanh toán mà sự chi trả không có hiệu lực chấp hành tức thời và

dứt khoát, mà chỉ có sự chi trả sau thời gian thoả thuận giữa ngời chủ nợ và ngờimắc nợ Các công cụ thanh toán trả chậm gồm

:

*Các thơng phiếu: Hối phiếu, kỳ phiếu

*Các giá khoán động sản: Cổ phiếu, trái phiếu

1.2.4

Các hoạt động khác

Các NHTM có nhiều khách hàng tham gia xuất nhập khẩu, thu chi nhiều

ngoại tệ, nên hình thành ra nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ, nghiệp vụ này đem lại lợi nhuận cho ngân hàng bằng việc mua ngoại tệ vào với giá thấp, bán ra với giá cao hơn hoặc do những biến động về tỷ giá trên thị trờng nên việc cho vay, mua bán có lợi qua chênh lệch tỷ giá Ngoài ra các NHTM còn tham gia đầu t chứng khoán, từ vốn khách hàng

…

II.Hoạt động huy động vốn

2.1 Nguồn vốn và vai trũ của nguồn vốn

Có rất nhiều quan điểm khác nhau khi nói về vốn, vậy vốn là gì? Theo em hiểu "vốn là t bản mang lại giá trị thông d" từ quan điểm đó ta thấy sự cần thiết của vốn trong nền kinh tế: thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đáp ứng mọi yêu càu cải tạo, đầu t, đổi mới trong mọi ngành mọi lĩnh vực

2.1.1 Vai trũ vốn của NHTM đối với nền kinh tế

Ngõn hàng là một trung gian tài chớnh và thụng qua hoạt động của

mỡnh ngõn hàng đó gúp phần nõng cao hiệu quả sử dụng cỏc nguồn vốn Bằngphương thức huy động cỏc nguồn vốn nhỏ lẻ nhàn rỗi hoặc tạm thời nhàn rỗi của cỏc tầng lớp dõn cư để đỏp ứng cỏc yờu cầu về sử dụng vốn của cỏc chủ thể cú dự ỏn hoặc kế hoạch sử dụng vốn hiệu quả.Sự kết hợp cỏc nghiệp vụ huy động vốn, sử dụng vốn với cỏc dịch vụ trung gian, ngõn hàng đó tập hợp

và phõn bổ cỏc nguồn lực trong nền kinh tế một cỏch hiệu quả, đồng thời giảmthiểu chi phớ vốn cho nền kinh tế Bởi sự ra đời của ngõn hàng đó giảm thiểu

chi phí một cách đáng kể, khi ta tưởng tượng không có NHTM nói riêng và các trung gian tài chính nói chung: người cho vay sẽ phải tìm gặp người đi vay có nhu cầu vay vốn phù hợp với vốn liếng của mình, sau đó phải thẩm định dự án của người đi vay Không những thế thông qua kỹ năng hoạt động của ngân hàng cũng hạn chế được các vấn đề của thị trường như thông tin không cân xứng:sự lựa chọ đối nghịch hoặc rủi ro đạo đức

…

Hoạt động huy động vốn của NHTM đã đem lại thu nhập cho những

người gửi tiền và làm đa dạng hoá thêm danh mục đầu tư của những người có tiền Gửi tiền vào ngân hàng được đánh giá là một trong những sự lựa chọn antoàn và có tính sinh lời thông qua việc nắm giữ các trái phiếu, kỳ phiếu hay sổtiết kiệm gửi tiền của ngân hàng Ngày nay khi thị trường tài chính phát triển

đã làm tăng tính lỏng của các công cụ huy động vốn của ngân hàng Ngoài việc hưởng lãi từ trái phiếu, kỳ phiếu, sổ tiết kiệm, khách hàng có thể hưởng chênh lệch giá từ việc mua bán chúng, mang đi chiết khấu khi cần tiền, chúng

có thể là tài sản thể chấp khi đi vay nếu ngân hàng chấp nhận

Mặt khác, thông qua hoạt động huy động vốn của NHTM cũng góp

phần hình thành nên tỷ suất lợi nhuận tối thiểu của doanh nghiệp Nó buộc cácdoanh nghiệp phải hoạt động với tỷ suất lợi nhuận lớn hơn so với lãi suất huy động của ngân hàng; là cơ sở tham chiếu để cá nhân, tổ chức lựa chọn nên tiến hành sản xuất kinh doanh hay gửi tiền vào ngân hàng

Sự phát triển của ngân hàng về quy mô, uy tín, công nghệ, mạng lưới

chi nhánh… được coi là tấm gương phản ánh sự phát triển kinh tế của một nước Một nền kinh tế phát triển là ở đó ngành dịch vụ phát triển và một trongnhững dịch vụ đi đầu đó là dịch vụ ngân hàng Huy động vốn là một trong cáchoạt đông thu hút khách hàng đến với ngân hàng, tạo điều kiện cho khách hàng tiếp xúc, sử dụng các dịch vụ tiện ích của ngân hàng Điều này không những làm tăng nguồn vốn huy động của ngân hàng mà còn góp phần hình thành nên thói quen, phong cách giao dịch, sử dụng các phương tiện giao

dịch, thanh toán hiện đại, nhanh chóng, tiện lợi thông qua các dịch vụ, nghiệp

vụ ngân hàng hiện đại

2.1.2 Vai trò vốn của NHTM đối với chính NHTM

Hoạt động huy động vốn là cơ sở để ngân hàng thực hiện các hoạt động kinh doanh của mình Nguồn vốn của ngân hàng bao gồm: Vốn chủ sở hữu vàvốn huy động Như chúng ta đã biết vốn chủ hữu phần lớn không sinh lời trựctiếp, chúng chủ yếu được sử dụng cho việc đầu tư vào tài sản cố định, xây dựng nhà cửa, mua sắm thiết bị, đầu tư vào công nghệ, thành lập chi nhánh mới… Một phần khác đầu tư vào chứng khoán có độ an toàn cao.Vốn chủ sở hữu là điều kiện bắt buộc để ngân hàng có thể được NHTW cấp phép thành lập Ngoài ra một ngân hàng còn cần đến vốn ban đầu để mua sắm thiết bị, xây dựng cơ sở hạ tầng, thuê nhân viên để đi vào hoạt động Mặt khác vốn chủ sở hữu còn tạo niềm tin của ngân hàng đối với công chúng về sức mạnh của ngân hàng, vì vậy ngân hàng có thể thu hút thêm nhiều khách hàng đến giao dịch Bên cạnh đó vốn chủ sở hữu còn đóng vai trò "đệm đỡ" chống rủi

ro phá sản cho ngân hàng, nó giúp phần nào trang trải những thua lỗ về tài chính và nghiệp vụ Vốn chủ sở hữu còn là căn cứ trong những chỉ số hoạt động của ngân hàng ví dụ tỷ lệ an toàn tối thiểu(Vốn tự có / Tài sản có rủi ro),chỉ số đo hiệu quả hoạt động của ngân hàng như ROE, ROA

…

Mặc dù có vị trí quan trọng như vậy, nhưng vốn chủ sở hữu chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng, nó thường không được đưa vào hoạt động kinh doanh trực tiếp của ngân hàng Nguồn vốn mà ngân hàng

sử dụng chủ yếu trong quá trình kinh doanh là nguồn vốn nợ với các khoản tiền gửi, các khoản đi vay

Ngân hàng là một trung gian tài chính đi vay để thực hiện kinh doanh thulợi nhuận Nguồn vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu và quan trọng giúp ngân hàng thực hiện các hoạt động kinh doanh của mình.Quy mô, cơ cấu vốn huy động sẽ trực tiếp quyết định đến quy mô và cơ cấu tín dụng của NHTM

Các ngân hàng không thể cho vay dài hạn với quy mô lớn trong khi vốn huy động nhỏ và thời hạn ngắn

Thông qua hoạt động huy động vốn cũng thể hiện uy tín, quy mô sức

cạnh tranh của NHTM trên thị trường Bởi vốn huy động / tổng nguồn vốn là một trong những chỉ tiêu đánh giá khả năng cạnh tranh của ngân hàng Một ngân hàng có nguồn vốn ngày càng tăng (đặc biệt là vốn dài hạn) thì càng khẳng định được uy tín và sức mạnh của mình Khách hàng có tin tưởng mới gửi tiền vào ngân hàng và nguồn vốn gia tăng thể hiện vị thế của ngân hàng trên thị trường Và điều này cũng sẽ tạo điều kiện tốt cho ngân hàng trong các lĩnh vực khác như nghiệp vụ cho vay, phát triển sản phẩm mới

…

Huy động vốn giúp tăng cường mở rộng mối quan hệ giữa ngân hàng vớingân hàng và với các tổ chức tài chính khác trong nền kinh tế Sự liên kết, điều hoà vay muợn các nguồn vốn lẫn nhau sẽ làm tăng vòng quay của đồng tiền, tăng hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế Các ngân hàng dư thừa vốn tạm thời sẽ có cơ hội cho các ngân hàng thiếu vốn tạm thời vay để lấy lãi Không những thế, nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của mình các ngân hàng có thể liên kết thoả thuận với nhau mức lãi suất trần, sàn các phương thức huy động để tránh xảy

ra các cuộc chạy đua lãi suất, các cuộc chạy đua gây thiệt hại về kinh tế lẫn nhau

Tóm lại, hoạt động huy động vốn là cơ sở, tiền đề tạo ra nguồn vốn cho

hoạt động kinh doanh của ngân hàng Nó tác động không chỉ cho vay, đầu tư

và các nghiệp vụ kinh doanh khác của NHTM mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế quốc dân Nguồn vốn huy động của NHTM gia tăng thể hiện sự tích luỹ tập trung vốn đạt hiệu quả cao tạo điều kiện để phát triển kinh tế đất nước Nhưng điều này sẽ hạn chế sự phát triển của các cơ sở sản xuất, kinh doanh tư nhân Lãi suất gia tăng sẽ thúc đẩy nguồn vốn huy động gia tăng nhưng sẽ làm hạn chế đầu tư dân cư Như vậy,có thể nói huy động vốn phù hợp với mục tiêu kinh doanh của ngân hàng và đáp ứng được nhu cầu phát

triển của nền kinh tế thực sự là một vấn đề quan trọng không chỉ đối với các nhà ngân hàng mà còn đối với các nhà hoạch định chính sách phát triển kinh

tế của quốc gia

2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn của NHTM

Để tồn tại và phát triển, ngân hàng luôn cần phải thích nghi với môi

trường kinh doanh, bao gồm nhiều nhân tố đan xen và ảnh hưởng lẫn nhau Hoạt đọng của NHTM vừa chịu ảnh hưởng của các nhân tố đó đồng thời lại tác động trở lại môi trường kinh doanh Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt độnghuy động vốn của NHTM có thể được chia làm hai nhóm chính: Các nhân tố

từ phía ngân hàng và các nhân tố bên ngoài ngân hàng

2.2.1 Các nhân tố từ phía ngân hàng

2.2.1.1

Uy tín, quy mô ngân hàng

Tạo được sự tin tưởng của khách hàng là một yếu tố quan trọng

trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng Một ngân hàng phải trải qua quá trình hoạt động lâu dài để xây dựng được hình ảnh quen thuộc và uy tín trước mắt khách hàng Uy tín và các chính sách huy động thích hợp sẽ thu hút ngày càng nhiều khách hàng, đến giao dịch Khách hàng thường lựa chọn gửi tiền vào những ngân hàng có truyền thống lâu đời với chất lượng dịch vụ đã được khẳng định trong nhiều năm Mức độ thâm niên và uy tín của ngân hàng còn tạo điều kiện cho khách hàng của mình có thể giao dịch rộng rãi với các đối tác, vì đối tác hoàn toàn tin tưởng vào uy tín của ngân hàng đặc biệt trong nghiệp vụ bảo lãnh thanh toán quốc tế… Uy tín của ngân hàng được thể hiện qua tổng hợp rất nhiều yếu tố: Hiệu quả hoạt động kinh doanh, năng lực tài chính, lượng vốn chủ sở hữu lớn, tỷ lệ an toàn vốn đạt tiêu chuẩn, đảm bảo khả năng thanh toán, đáp ứng nhu cầu thanh toán chi trả bất cứ lúc nào khi khách hàng gửi tiền yêu cầu Nâng cao uy tín đồng thời với việc tăng cường quan hệ khách hàng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, không chỉ

tiếp cận thị trường trong nước mà các ngân hàng phải nâng cao uy tín trên cả thị trường quốc tế và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế

2.2.1.2

Các dịch vụ ngân hàng

Sự cạnh tranh trong lĩnh vực dịch vụ tài chính đang ngày càng trở

nên quyết liệt khi ngân hàng và các đối thủ cạnh tranh mở rộng danh mục dịch

vụ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người gửi tiền Các hình thức huy động mới kèm theo các dịch vụ uy đãi, khuyến mãi tăng hàm lượng công nghệ hiện đại trong sản phẩm dịch vụ đang là hướng phát triển của các NHTM nhằm tích cực thu hút đông đảo khách hàng Sản phẩm dịch vụ của ngân hàng cung ứng càng đa dạng sẽ càng đáp ứng được nhu cầu của khách hàng, do vậy sẽ thu hút vốn từ dân cư, các doanh nghiệp, tổ chức xã hội Ngân hàng cần có nhữngchính sách phù hợp để đa dạng hoá các dịch vụ đi đôi với việc nâng cao chất lượng của các hoạt động này nhằm mục đích thu hút ngày càng nhiều các nguồn vốn vào trong ngân hàng Ngày nay, nhờ sự tiến bộ của công nghệ thông tin đã xuất hiện nhiều sản phẩm dịch vụ mới liên quan đến hoạt động huy động vốn của ngân hàng như dịch vụ ngân hàng tại nhà(Home banking), máy rút tiền tự động ATM, thẻ tín dụng…Với những sản phẩm dịch vụ mới tỷ

lệ và thanh toán qua ngân hàng càng tăng

2.2.1.3 Đội ngũ cán bộ ngân hàng

Trình độ, năng lực luôn ảnh hưởng đến hoạt động huy động vồn

của NHTM Họ chính là những người hoạch định chính sách phát triển kinh doanh của ngân hàng: huy động và sử dụng vốn một cách hợp lý với mục tiêu

an toàn và sinh lời Đồng thời họ cũng là những người trực tiếp gặp gỡ, giao dịch với khách hàng Các cán bộ, nhân viên ngân hàng cần nâng cao trình độ nghiệp vụ, phong cách, thái độ phục vụ văn minh lịch sự tạo nên văn hoá riêng của ngân hàng

Ngày nay trong nền kinh tế thị trường với mức độ cạnh tranh

trong lĩnh vực ngân hàng ngày càng gia tăng Cán bộ ngân hàng không những

thực thi nhiêm vụ nhanh chóng, chính xác, linh hoạt mà còn phải co kiến thức sâu rộng có thể tư vấn cho khác hàng trong các lĩnh vực kinh doanh: mua bán ngoại tệ, kinh doanh chứng khoán,…Các ngân hàng không nhưng cần phải nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ, nhân viên của mình mà còn phải xây dựng mối quan hệ, kết hợp các phòng ban, các chính sách

khuyến khích…tạo nên động lực lao động, khơi dậy trí sáng tạo, niềm tự hào phát huy tốt nhất nội lực lao động, niềm tự hào phát huy tốt nhất nội lực của ngân hàng nhằm xây dựng hình ảnh tốt nhất trong tâm trí khách hàng

2.2.1.4 Công nghệ ngân hàng

Ngày nay cùng với sự phát triển khoa học kỉ thuật thì công nghệ

hiện đại luôn là sự lựa chọn và cũng là mục tiêu phát triển của các NHTM Công nghệ góp phần đưa dịch vụ ngân hàng tới khách hàng nhanh chóng, chính xác, thuận tiện, hiệu quả, tiết kiệm chi phí Việc thay thế lực lượng lao động thủ công bằng hệ thống máy tính hiện đại, nối mạng điện tử đã rút ngắn thời gian và chi phí cho các giao dịch chuyển tiền, thanh toán bù trừ chỉ trongvài giây đồng thời tăng tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế Với sự giúp

đỡ của công nghệ các loại hình dịch vụ mới đã ra đời như dịch vụ qua mạng Internet, thẻ ATM…giúp cho công tác huy động vốn ngày càng đạt hiệu quả cao Việc áp dụng tiến bộ của khoa học kỹ thuật giúp cho các ngân hàng nâng cao sức cạnh tranh và ngày càng đáp ứng nhu cầu của hội nhập quốc tế

2.2.1.5

Hoạt động Marketing ngân hàng

Marketing góp phần to lớn trong việc nâng cao chất lượng sản

phẩm dịch vụ tạo uy tín hình ảnh và tăng sức cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường Các ngân hàng phải vận dụng đồng bộ chính sách Marketing hỗn hợp: chính sách sản phẩm, giá cả, phân phối và xúc tiến hỗn hợp Phải nghiên cứu thị trường để đưa ra chính sách Marketing phù hợp với từng giai đoạn phát triển của ngân hàng Chính sách sản phẩm cần tạo ra được tính độc đáo, khác biệt của sản phẩm dịch vụ đồng thời khách hàng dễ nhận biết được lợi ích của sự khác biệt đó Với chính sách giá cả thì chính sách lãi suất chính là