THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ Ở KHU DU LỊCH LỄ HỘI CHÙA HƯƠNG

Do lượng khách đến chùa Hương chiếm phần lớn tổng lượng khác đến HàTây nên doanh thu tại khu vực này chiếm một tỉ lệ cao so với tổng doanh thucủa toàn ngành Du lịch tỉnh Hà Tây... Mức ch

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ Ở KHU DU LỊCH LỄ HỘI

CHÙA HƯƠNG2.1 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN Ở KHU DU LỊCH CHÙA HƯƠNG.

2.1.1 Khách du lịch.

2.1.1.1 Lượng khách

- Hàng năm cứ vào mùa hội có tới bốn- năm chục vạn người về đây vãngcảnh Khách du lịch tới chùa Hương bao gồm khách Quốc tế và khách nội địavới mục đích chung là tham dự lễ hội, hành hương, tham quan thắng cảnh chùaHương Lượng khách đến Chùa Hương theo thời gian không ngừng tăng lênđiều đó khẳng định vị thế của khu vực Chùa Hương trên bản đồ du lịch Hà Tâynói riêng và Du lịch cả nước nói chung

Bảng 3 : Lượng khách tới chùa Hương từ 1998-2002

Nhìn vào kết quả trên ta thấy tổng lượng khách đến chùa Hương từ năm

1997 – 2002 có tăng nhưng không đều; Tổng lượng khách đến chùa Hương năm

1999 tăng mạnh đạt 395.000 lượt khách, tức tăng 125.000 lượt khách tươngđương 146%và tăng đều năm 2000 Năm 2002 lượng khách quốc tế và kháchnội địa tăng không đáng kể so với năm 2000 Tổng lượng khách năm 2002 chỉđạt 419.300 lượt khách tức tăng 16.300 lượt khách, tương đương tăng 4.1% so

với năm 2000.

Lượng khách nội địa tăng mạnh vào năm 1999 nhưng các năm tiếp theolại có xu hướng giảm dần Đến năm 2002 khách nội địa chỉ đạt 396.300 lượtkhách giảm 15.200 lượt khách tương đương tăng 4% so với năm 2000

Lượng khách quốc tế đến chùa Hương tăng mạnh vào năm 2000 đạt22.900 lượt khách đạt 5.6%, tổng số khách tăng14.900 lượt khách tức đạt 286%

Đó là con số đáng phấn khởi nhưng đến năm 2002 số lượng khách quốc tế chỉđạt 23.000 lượt khách tức chỉ tăng 0.4% so với năm 2000 chỉ chiếm 5.8% tổng

số khách đến chùa Hương và so với lượng khách quốc tế đến Hà Tây đạt20%.Tỷ lệ khách quốc tế so với tổng số khách tại khu vực Chùa Hương vẫn cònthấp hơn so với cả tỉnh rất nhiều vào những năm 1998, 1999 (3-2.8%) Đó chưaphải là con số đáng mừng vì lượng khách quốc tế chưa chiếm tỷ lệ không cao do

hạ tầng cơ sở vật chất phục vụ còn kém chưa đạt tiêu chuẩn và những nhu cầucủa khách

2.1.1.2 Luồng khách

- Khách du lịch trong nước tới chùa Hương bao gồm: khu vực phía Bắc

và các tỉnh khác trong cả nước Trong đó lượng khách đến đông nhất từ Hà Nộikhoảng 43%

là nguồn khách chủ yếu đến Chùa Hương, Hà Tây đứng thứ hai với lượng kháchkhoảng 17%, khách đến từ Hải Phòng 14,2%, Nam Định, Thanh Hoá 12%, cònlại là từ các tỉnh khác trong cả nước Sự chênh lệch trong cơ cấu khách đến chùaHương là rất lớn điều đó thể hiện sự phát triển tự phát của thị trường khách đếnthiếu sự định hướng và quy hoạch cụ thể đặc biệt là sự yếu kém trong công táctuyên truyền quảng bá tới các khu vực thị trường khác đặc biệt là thị trường từcác tỉnh phía Nam Khách đến chùa Hương hiện nay vẫn chủ yếu gói gọn trongphạm vi các tỉnh liền kề có hệ thống giao thông thuận tiện và thuận lợi cho việc

đi về trong ngày

Khách đến chùa Hương với nhiều mục đích khác nhau nhưng mục đíchcao nhất vẫn là đáp ứng cho nhu cầu của đời sống tinh thần

+ Khách đến với mục đích tín ngưỡng hoàn toàn: 78%.

+ Khách đến với mục đích tham quan du lịch: 19%

+ Khách đến với mục đích khác: 03%

Theo kết quả khảo sát cho thấy lượng khách đến chùa Hương chiếm tỉ lệlớn so với lượng khách đến với Hà Tây Trong số này hầu hết là những ngườihành hương tín ngưỡng, với đủ các thành phần những người già, thương nhân,học sinh, sinh viên đến cầu tài, cầu lộc, cầu an cho gia đình và bản thân Trong

đó, khách thường đi theo 3 tuyến chính:

+ Động Hương Tích: 100%

+ Chùa Tuyến Sơn: 40%

+ Chùa Long Vân: 35%

- Khách tới chùa Hương chủ yếu là khách trong ngày, một số ít khách ở

xa thì lưu lại qua đêm (2%) chủ yếu nghỉ lại các nhà trọ bình dân

2.1.2 Doanh thu.

Do lượng khách đến chùa Hương chiếm phần lớn tổng lượng khác đến HàTây nên doanh thu tại khu vực này chiếm một tỉ lệ cao so với tổng doanh thucủa toàn ngành Du lịch tỉnh Hà Tây

Bảng 4 : Tình hình doanh thu của chùa Hương năm 1998-2001.

2000 (%)Tổng Doanh thu

Triệu 65.000 72000 82000 83723 96439 115Doanh thu từ

DT thành phần

kinh tế khác Triệu 37310 42430 46371 44723 55569 119.7Chi tiêu TB/ 1

Cơ cấu chi tiêu của khách có sự chênh lệch quá lớn Trung bình mộtkhách quốc tế có mức chi tiêu là 700.000 đồng và khách nội địa khoảng 250.000đồng trong đó tiền vé và đò là 25.000 đồng, tiền lưu trú qua đêm không đáng kểcòn lại là việc chi cho nhu cầu ăn uống, mua sắm Mức chi tiêu như vậy so vớitiềm năng du lịch vẫn còn thấy và không được phân bố đồng đều.

Tuy có sự tăng trưởng về khách và doanh thu và mức tiêu thụ bình quâncủa khách có tỷ lệ cao hơn so với các điểm du lịch khác, nhưng vẫn còn thấp vàcòn chưa tương xứng với khu du lịch vì: khách tham quan trong ngày, ít lưu trúlại qua đêm và thường có thói quen mang theo thức ăn trong các chuyến đi, ít sửdụng dịch vụ tại điểm du lịch dẫn đến mức chi tiêu của khách còn thấp Sở dĩ cóhiện tượng như vậy vì giá cả đồ ăn uống và các dịch vụ tại các điểm du lịch còn

ở mức cao vượt quá khả năng chi trả của người khách Điều kiện ăn uống cònchưa đảm bảo, không phù hợp với khẩu vị của khách Điều này làm cho doanhthu của doanh nghiệp mất đi một phần đáng kể từ dịch vụ cho thuê phòng, dịch

vụ ăn uống và các dịch vụ khác vừa gây mất vệ sinh, ô nhiễm môi trường sinhthái và cảnh quan điểm du lịch do khách để lại sau khi ăn uống Trong thời giantới để thu hút khách và tăng mức chi tiêu của khách cần nâng cao chất lượngdịch vụ, đưa ra các món ăn độc đáo hợp khẩu vị của du khách với giá cả hợp lý

Tỷ trọng của du lịch chùa Hương so với GDP toàn tỉnh có xu hướng tăng

từ 1997 - 2000 nhưng đến năm 2002 có giảm do ở Hà Tây có xuất hiện nhiềuđiểm du lịch mới hấp dẫn như Suối Hai - Ba Vì…Vậy ban quản lý khu du lịch

và các ban nghành chức năng cần có biện pháp thu hút khách du lịch, phát huyđược lợi thế về tài nguyên của điểm du lịch

2.1.3 Tình hình nộp ngân sách của chùa Hương trong một số năm

Hàng năm du lịch Chùa Hương đóng góp một phần đáng kể trong cơ cấunộp ngân sách của ngành du lịch vào ngân sách toàn tỉnh Biểu hiện qua số liệusau

Bảng 5 : Tình hình nộp ngân sách của chùa Hương từ 1998 - 2002.

Nội dung Đvị tính 1997 1998 1999 2000 2002 So sánh với

TH 2000

Nhìn vào bảng ta thấy số nộp ngân sách của chùa Hương từ năm

1998-2000 tăng nhanh nhưng đến năm 2002 thì tình hình nộp ngân sách giảm chỉ đạt4,23 tỷ đồng; giảm 8% so với năm 2000 và giảm 9.9 % so với kế hoạchnăm 2002 Mặc dù tình hình nộp ngân sách Du lịch của toàn tỉnh là tăng Đây làtình trạng đáng lo ngại đối với hoạt động Du lịch tại khu vực chùa Hương Do

đó, toàn ngành Du lịch tỉnh Hà Tây đặc biệt là huyện Mỹ Đức cần có biện pháp

đầu tư, quản lý phát triển du lịch để thu hút khách, tăng tổng doanh thu để tăngnhanh nguồn thu ngân sách của khu vực và toàn ngành nói chung và tỉnh nóiriêng Ngoài ra chính biện pháp quản lý còn lỏng lẻo, nhiều cán bộ chỉ vì lợiích trước mắt đã giúp những hộ kinh doanh chốn thuế Nhiều cán bộ làm ở bộphận gác cổng đã cấu kết với những người làm nghề môi giới đón khách giữađường Khi đó khách vẫn phải bỏ số tiền bằng vé tham quan nhưng nhà nướckhông thu được đồng nào mà hoàn toàn vào tay những người đó.

Muốn nâng cao nguồn ngân sách nhà nước không chỉ tập chung đầu tưphát triển kinh doanh thu hút khách mà cần có biệt pháp quản lý chạt chẽ, hìnhthức xử phạt nghiêm khắc đối với cán bộ vi phạm

2.1.4 Cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ phát triển Du lịch.

(Nguồn: Sở Du lịch Hà Tây)

Nhận xét :

Đây là toàn bộ đơn vị kinh doanh lưu trú trong khu vực có đăng kí kinhdoanh Đây là lĩnh vực kinh doanh phục vụ khách còn rất nhiều hạn chế chưatìm ra được biện pháp tốt Tuy số các khách sạn còn ít so với lượng khách đếnvào mùa lễ hội nhưng vẫn không sử dụng hết công suất phong vì rất nhiều yếu

tố như chất lượng cơ sở vất chất cũng nh trình độ phục vụ của đội ngũ nhânviên Trong các khách sạn của công ty và khách sạn tư nhân đều chưa đạt tiêuchuẩn Các khách sạn nhìn chung còn có chất lượng kém do lâu ngày khôngđược tu bổ sửa chữa Các tiện nghi sinh hoạt trong khách sạn còn nghèo nàn,trang thiết bị không đồng bộ nên khả năng đáp ứng nhu cầu của khách là kém.Điều này dẫn đến tình trạng doanh thu từ việc thuê phòng của các công ty Dulịch chưa cao và không hấp dẫn khách ở lại qua đêm tại các điểm Du lịch

Các nhà trọ của người dân trong vùng càng không đảm bảo đáp ứng nhucầu của khách Tình trạng chen lấn mất vệ sinh kéo dài Thêm vào đó công trình

vệ sinh không có hoặc không đảm bảo Mặc dù điều kiện như vậy nhưng giá cảthường không ổn định gây ra không ít khó khăn cho khách

2.1.4.2 Cơ sở phục vụ dịch vụ ăn uống

Trong những năm qua, dịch vụ ăn uống tại đây còn tỏ ra yếu kém, không

đủ năng lực phục vụ khách Thực tế là trong các cửa hàng ăn uống của các Nhàhàng, món ăn chưa được phong phú, nấu nướng chưa ngon, thái độ phục vụchưa tốt, đặc biệt là giá cả quá đắt đỏ Với những lý do đó thì hầu như các cửahàng ăn uống của các công ty Du lịch chỉ phục vụ một số ít các khách theo đoàncòn chủ yếu khách mang theo đồ ăn hoặc ăn tại các quán tư nhân

Các cửa hàng phục vụ ăn uống của tư nhân được làm tạm thời nên vệ sinhchưa thật đảm bảo Vào mùa lễ hội số lượng khách tập trung nhiều vào một thờiđiểm rất ngắn nên việc phục vụ cũng như sinh hoạt của khách còn gặp nhiềukhó khăn

Bảng 7: Tình hình cung ứng dịch vụ ăn uống tại khu vực chùa Hương năm 2002

STT Địa điểm Số lượng cửa hàng Diện tích (m 2 )

2.1.4.3 Giao thông.

Đây là một nhược điểm lớn của khu Du lịch Tuy có hệ thống đường bộ

và đường sông khá phong phú nhưng quy mô và chất lượng đường còn kém

Trên các tuyến đường chính lòng đường nhiều đoạn còn quá hẹp do việclấn chiếm của nhân dân hai bên đường Nhiều đoạn đường bị cày xới khấpkhểnh do đào cống thoát nước hay sử dụng lâu ngày mà không được tu sửa đặcbiệt là đoạn đường cách chùa hơn 10km

- Thêm vào đó khu vực chùa Hương là vùng đồng chiêm trũng thườngxuyên bị ngập úng và hàng năm có từ 2-5 trận lũ núi vì vậy đường xá bị sạt lởxuống cấp gây nhiều khó khăn cho du khách

- Hệ thống đường mòn nối giữa các đền chùa, hang động cũng khôngđảm bảo an toàn cho khách du lịch Với chất lượng đường như vậy vào mùa lễ

hội tình trạng ách tắc giao thông luôn xẩy ra, một số vụ tai nạn trên các tuyếnđường này cũng tăng nhanh trong trong những năm vừa qua Tình trạng này gâynên tốc độ di chuyển của các phương tiện vận chuyển là thấp, tốn thời gian nghỉngơi của du khách trong các chuyến Du lịch gây bất tiện và tâm lý không thoảimái cho khách.

- Ngoài ra, đặc điểm của khu Du lịch chùa Hương là phải qua suối Yếnbằng đò một đoạn đường dài trong thời gian hơn 1 tiếng do đó giao thông trênnước ở đây cũng rất quan trọng Tuy nhiên số xuồng được trang bị đủ thậm chírất nhiều hơn so với lượng khách tới tham quan (6000 đò) nên dẫn đến tìnhtrạng tranh giành khách mất trật tự trị an.Vào mùa lễ hội lượng khách tập trungrất đông đặc biệt vào thứ bảy và chủ nhật nên khu vực bến đò lúc nào cũng tắcđường gây cản trở khó khăn cho khách

- Vệ sinh trên suối tuy đã được công ty vệ sinh môi trường xử lý nhưngvẫn chưa đảm bảo Vẫn còn nhiều rác trên suối Yến gây mất vệ sinh và mất mỹquan Dọc hai bên bờ suối các hộ kinh doanh và khách du lịch vứt xuống khôngđược dọn kịp thời

- Ngoài ra khu du lịch chùa Hương là một điểm có thể phát triển nhiềuloại hình du lịch khác nhau để hấp dẫn du khách, tuy vậy muốn kéo thời gianlưu lại dài cần phải đầu tưư cho khu vui chơi giải chí,và hệ thống cơ sở hạ tầng

và kỹ thuật

2.1.4.5 Nguồn nhân lực.

Lực lượng lao động trong ngành Du lịch trên địa bàn huyện Mỹ Đức tậptrung chủ yếu tại các công ty, các doanh nghiệp nhưng có sự phân bố khôngđồng đều Số lượng phục vụ tại các cơ sở lưu trú chiếm tỉ lệ thấp trong tổng sốlao động (35%) Trong khi đó lực lượng lao động chở đò có khoảng 6.000người chiếm một lượng khá động dẫn đến tình trạng cung lớn hơn cầu, tìnhtrạng tranh giành khách liên tiếp xẩy ra

- Điều đáng chú ý là lực lượng lao động trong khu vực trình độ còn hạnchế, số lượng lao động được đào tạo qua các trường Du lịch còn ít mà chủ yếu

là được học qua các khoá học do công ty tổ chức Nhìn chung so với những nămtrước tỉ lệ cán bộ có trình độ đã tăng lên nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu.Song song với vấn đề đó thu nhập người lao động trong các công ty du lịch cònthấp (thu nhập bình quân 1người/tháng: 286.000) Đây là một trong nhữngnguyên nhân gây ra chất lượng và hiệu quả công việc chưa đạt tiêu chuẩn cao vìbản thân người lao động chưa yên tâm với việc làm đảm bảo cuộc sống cá nhân

2.1.4.6 Y tế, bảo hiểm.

Khu Du lịch thắng cảnh chùa Hương là khu Du lịch có cả địa hình sông

núi và mặt nước rộng, việc tiến hành các hoạt động Du lịch của khách nh Dulịch leo núi, Du lịch trên mặt hồ nước có độ sâu và bề rộng lớn thì dù có cẩnthận đến mấy cũng không thể không có những tai nạn rủi ro xẩy ra Vì vậy vaitrò của các cơ quan cơ sở cấp cứu y tế bảo hiểm là rất quan trọng.

Về lĩnh vực này có thể nói đây là một trong những khâu yếu kém của khuvực chùa Hương Nó biểu hiện ở chỗ các trang thiết bị cần thiết cho việc cấpcứu cho nạn nhân khi xẩy ra tai nạn rất nghèo nàn, cơ sở y tế, cấp cứu còn ít,thiếu các phòng sơ cứu có trang thiết bị hiện đại, không xe cứu thương nên cótai nạn phải gọi đến các bệnh viện cho xe đến Điều này đôi khi gây nên khókhăn cho công tác chăm sóc sức khoẻ cho du khách

Tuy nhiên, hoạt động bảo hiểm cho khách đã được tiến hành Các tổ chức

Du lịch đã liên kết với các hãng bảo hiểm để bảo hiểm cho khách thông qua giá

vé thắng cảnh Hình thức này không gây phiền hà cho khách mà việc của các tổchức Du lịch cũng được thực hiện đơn giản hơn

* Những nhận xét, đánh giá về tình hình Du lịch chùa Hương

số lượng cũng tăng lên

+ Hệ thống các sọt rác công cộng đã phần nào làm giảm sự mất vệ sinhtại điểm Du lịch, và được bố trí phù hợp với cảnh quan gây được ấn được tốtvới du khách

+ Hiện tượng ăn xin gần như không còn, mất trộm cắp đã giảm Cónhững phòng thường trực của công an huyện Mỹ Đức trên đường đến các hang,động chùa tại điểm Du lịch đã hạn chế được tình trạng mất trật tự và an ninh đãđược đảm bảo hơn trước

- Những hạn chế :

+ Trong những năm qua trong hoạt động du lịch rất phổ biến ở khu dulịch là thói quen tự túc mang đồ ăn uống trong mỗi chuyên đi Đây chính là mặthạn chế của điểm du lịch Đối với khách du lịch việc chuẩn bị cho các bữa ănvừa tốn thời gian vừa ảnh hưởng tới chất lượng của bữa ăn do nguội và bọc gói.Trong hành trình khách phải mang đồ ăn gây mệt mỏi và mất mỹ quan Ngoài raviệc khách ăn xong vứt rác lung tung còn gây ô nhiễm môi trường, mất vệ sinhlàm mất đi sự trong lành của môi trường cảnh quan Đối với các tổ chức du lịchviệc tổ chức ăn uống của khách đồng nghĩa mất đi một khoản thu nhập đáng kể.Mặt khác những hậu quả của nó còn làm mất đi sự hấp dẫn tại điểm du lịch, sở

dĩ khách có thói quen như vậy vì một phần do khả năng thanh toán của kháchkhông cao, một phần do giá cả, ngoài ra còn do sự bố trí các điểm dịch vụkhông hợp lý do đồ ăn không hợp khẩu vị, do chất lượng các dịch vụ và nhânviên phục vụ không đáp ứng được nhu cầu của khách

+ Cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém đường vào khu du lịch còn nhiềuđoạn do sử dụng trong thời gian dài mà không được tu bổ nên gập ghềnh khó đi

+ Các sản phẩm du lich còn nghèo nàn đơn điệu ở dạng tự nhiên chưa xâydựng được các sản phẩm đặc trưng các tour khép kín ổn định để hấp dẫn khách

và các sản phẩm thủ công gắn với điểm du lịch để bán cho khách làm quà lưuniệm

+ Các hoạt động du lịch mang tính thời vụ chưa tổ chức tốt du lịch quanhnăm gắn liền với lữ hành nên ảnh hưởng xấu đến nguồn tài nguyên du lịch

+ Công tác huy động gọi vốn đầu tưư và huy động các thành phần kinh tếtrong và ngoài tỉnh còn chậm

+ Các chùa động hoạt động trái phép đã cấm hoạt động nhưng chưa giảiquyết triệt để làm mất mỹ quan khu du lịch

2.2 MỘT SỐ DỰ BÁO CÁC CHỈ TIÊU PHÁT TRIỂN CỦA KHU

DU LỊCH CHÙA HƯƠNG.

2.2.1 Dự báo luồng khách sắp tới.

Bảng 8:Dự báo khách du lịch đến chùa Hương từ 2004-2010

TT khách du lịch Đơn vị Năm2004 Năm2006 Năm2010

1 khách quốc tế LK 92.000 70.000 110.000

2 khách nội địa LK 420.000 660.000 840.000

(Nguồn:Viện nghiên cứu phát triển du lịch.)

Tuy trong mấy năm gần đây tổng lượng khách đến khu du lịch ChùaHương có giảm nhưng cùng với du lịch Việt nam, Hà Tây đang cố gắng thu hút,hấp dẫn khách Chùa Hương là một điềm du lịch lớn trong tỉnh nên đượccác cấp chính quyền đang cố gắng quảng bá và tìm mọi biện pháp để nâng caochất lượng sản phẩm du lịch Các cấp lãnh đạo đã quan tâm, chỉ đạo để khu dulịch ngày càng phát triển Những tồn tại của khu du lịch đang được cố gắng giảiquyết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách Hiện nay ở Hà Tây đanghình thành các khu du lịch nghỉ dưỡng vui chơi giải trí tổng hợp như Ba Vì,Suối Hai, Đồng Mô nên trong thời gian tới lượng khách đến Chùa Hương sovới cả tỉnh sẽ giảm Để khắc phục tình hình này các cấp lãnh đạo quản lý chặtchẽ để tăng lượng khách tới chùa Hương năm 2004 đạt 620.000 lượt kháchtăng so với năm 2003 là 23.000 (bổ xung số liệu) lượt khách Đến năm 2010tổng lượng khách đạt 950.000 lượt khách trong đó khách nội địa đạt 840.000lượt khách và 110.000 khách quốc tế

- Khách nội địa tới chùa Hương chủ yếu từ Hà Nội hoặc các tỉnh phíaBắc Hiện nay đời sống của người Việt Nam đã được cải thiện, ngày càng cónhiều người muốn đi chùa không chỉ để lễ phật cầu tài, cầu lộc cho gia đình,bản thân mà còn chiêm ngưỡng cảnh sơn thuỷ hữu tình của “Nam thiên đệ nhấtđộng” Dự kiến lượng khách nội địa năm 2004 sẽ đạt 420.000 lượt khách vàđón được 29.000 lượt khách quốc tế, chiếm 4.8 %tổng số khách

- Tuy nhiên số lượng khách nghỉ qua đêm tại khu du lịch chùa Hương chỉchiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số khách đến khu vực Năm 2002 tỷ lệ này = 2 %đối với cả khách quốc tế và nội địa Muốn tăng lượng khách nghỉ qua đêm thì