-68- Thể hiện tri thức qua các điều kiện toàn vẹn của hệ quản trị cơ sở dữ liệu Tri thức của con người đã được biết đến từ lâu, đặc biệt là vai trò của nó đối với cuộc sống của con ngườ
Trang 1-68-
Thể hiện tri thức qua các điều kiện toàn vẹn của hệ quản trị cơ sở dữ liệu
Tri thức của con người đã được
biết đến từ lâu, đặc biệt là vai trò của nó
đối với cuộc sống của con người Trong
tất cả các lĩnh vực ta đều thấy vai trò to
lớn của tri thức Đặc biệt trong lĩnh vực
công nghệ thông tin thì tri thức được áp
dụng rất nhiều Khoá luận này nghiên
cứu một phần trong việc ứng dụng của
tri thức đối với việc điều khiển, kiểm tra
dữ liệu của hệ quản trị cơ sở dữ liệu
thông qua các điều kiện toàn vẹn
Cơ sở dữ liệu có tác dụng lưu trữ
thông tin cho xử lí Các cơ sở dữ liệu
được hoạt động thông qua cá hệ quản trị
cơ sở dữ liệu Các hệ quản trị cơ sở dữ
liệu sẽ thực hiện các hoạt động chèn,
xoá, sửa thông tin trong cơ sở dữ liệu
Có rất nhiều hệ quản trị cơ sở dữ liệu
được phát triển bởi các công ty phát triển
phần mềm khác nhau Nhưng tất cả các
hệ quản trị cơ sở đều có một cấu trúc
chung nhất Trong các hệ quản trị cơ sở
dữ liệu có một phần được gọi là dữ liệu
meta hay từ điển dữ liệu Nó chứa các
cấu trúc để điều khiển cơ sở dữ liệu Các ràng buộc toàn vẹn giúp kiểm tra các dữ liệu được nhập vào, kiểm tra tính đúng của dữ liệu đã lưu trong cơ sở dữ liệu
Nó có vai trò rất lớn cho các nhà phát triển phần mềm và những người sử dụng bình thường bởi cơ chế tự động của nó
Do các ràng buộc được xây dựng lên dựa trên tri thức Tri thức có nhiều loại đó là:
1 Tri thức thủ tục
2 Tri thức mô tả
3 Tri thức meta
4 Tri thức may rủi
5 Tri thức cấu trúc
Chúng được thể hiện với nhiều cách khác nhau
1 Thể hiện tri thức bằng cặp ba: đối tượng- thuộc tính- giá trị
2 Thể hiện tri thức bằng sự kiện không chắc chắn
3 Thể hiện tri thức bằng các luật
Sinh viên : Nguyễn văn Tần Giáo viên hướng dẫn:
PGS.TS Đỗ Trung Tuấn
Trang 2-69-
4 Thể hiện tri thức bằng các
mạng ngữ nghĩa
5 Thể hiện tri thức bằng
bảng đen
6 Thể hiện tri thức bằng các
khung
7 Thể hiện tri thức bằng các
SCRIPTS
8 Thể hiện tri thức bằng
logic mệnh đề
Các loại tri thức trên với các cách thể
hiện khác nhau đã và đang giữ vai trò rất
quan trọng trong hệ quản trị cơ sở dữ
liệu Nhờ có các tác động của tri thức mà
hệ quản trị cơ sở dữ liệu có thể đảm bảo
tính toàn vẹn trong cơ sở dữ liệu Tính
toàn vẹn của dữ liệu trong cơ sở dữ liệu
là rất quan trọng nó liên quan đến việc
lưu trữ và xử lí dữ liệu Do đó các dữ
liệu nhập vào cơ sở dữ liệu cần thoả mãn
các điều kiện Các điều kiện mà dữ liệu
cần thoả mãn được phát biểu dưới dạng
các ràng buộc về tính toàn vẹn
Trong các quan hệ thì các ràng buộc sẽ
được định nghĩa, liên kết với nó và các
ràng buộc toàn vẹn được lưu trong từ
điển dữ liệu như một phần của sở đồ
mức logic Các ràng buộc này dẽ dàng
được lưu trong cơ sở dữ liệu dưới dạng
các metadata Khi nói đến các ràng buộc
ta cần quan tâm đến khái niệm như khoá
chính đảm bảo cho toàn vẹn thực thể,
khoá phụ đảm bảo cho toàn vẹn tham chiếu, các phục thuộc hàm, các ràng buộc check, ràng buộc unique, các Assertion, các Trigger Ta có thể tổng kết tác động của các điều kiện trong điều khiển dữ liệu nhập vào đó là:
Các ràng buộc cho dữ liệu nhập vào đặc
tả một tập các giá trị có thể được kết hợp với một thuộc tính Nó buộc dữ liệu nhập vào phải thoả mãn điều kiện nào đó Các ràng buộc như vậy cũng sẽ cấm các giá trị nhập vào là NULL Các phụ thuộc hàm là sự tổng quát của phụ thuôc khoá Chúng yêu cầu rằng giá trị đối với một tập các thuộc tính nhất định xác định duy nhất giá trị đối với một tập các thuộc tính khác.Các ràng buộc tham chiếu đảm bảo rằng dữ liệu xuất hiện trong một quan hệ đã cho sẽ xuất hiện trong quan
hệ đuợc tham chiếu với nó.Các trigger
và các Assertion là những tác nhân giúp cho việc kiểm tra dữ liệu nhập vào cũng như theo dõi, điều khiển quá trình nhập
dữ liệu Chúng giúp cho thực hiện các điều kiện phức tạp hơn Các Assertion là các biểu thưc khai báo chỉ định các vị từ
mà chúng ta yêu cầu luôn thoả mãn Các Trigger là các thủ tục đuợc thực hiện khi các sự kiện nhất định xảy ra.Có một số nhược điểm khi sử dụng các ràng buộc
đó là sử dụng chúng rất “đắt” Tốn kém
Trang 3-70-
tài nguyên cho việc thực thi các ràng
buộc
Các ràng buộc toàn vẹn đó đều
đựoc xây dựng dựa trên công nghệ tri
thức Qua đó phần nào ta thấy được vai
trò của tri thức trong hệ quản trị cơ sở dữ
liệu Với tiềm năng ứng dụng rất lớn,
công nghệ tri thức đã và đang được các
chuyên gia tin học quan tâm nghiên cứu
để xây dựng lên những sản phẩm có ích
nhất cho cuộc sống, chẳng hạn như các
hệ chuyên gia, phục vụ đắc lực cho con
nguời Để từng bước nâng cao chất
lượng cuộc sống
Cuối khoá luận là một ứng dụng
nhỏ cho phép lưu trữ và quản lí thông tin
mượn, trả đồ án của sinh viên Ứng dụng được xây dựng là một ví dụ để làm rõ hơn vai trò của các điều kiện toàn vẹn trong việc điều khiển dữ liệu nhập vào
cơ sở dữ liệu và kiểm tra tính hợp lệ của các dữ liệu đã được lưu trong cơ sở dữ liệu Chúng ta sẽ có ba thao tác chính tác động với cơ sở dữ liệu đó là chèn, xóa, sửa Chúng ta có thể điều khiển được các điều kiện đi kèm với các trường trong các quan hệ Bằng cách xác lập hay hủy
bỏ các điều kiện ràng buộc Ứng dụng chính là một sản phẩm để thấy rõ hơn vai trò điều khiển dữ liệu dựa trên tri thức