SKKN làm thế nào để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi

Chính vì vậy trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, tổ chức cho trẻ chơi trong nhà trường tuỳ theo lứa tuổi của trẻ.Tôi thấy thật tội nghiệp cho các em ở thành phố, do tốc độ của

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN BẮC TỪ LIÊM

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

******************

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

Làm thế nào để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu

giáo 5 – 6 tuổi

Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo

NĂM HỌC 2016-2017

Mã SKKN

MỤC LỤC

2.2 Hạn chế của vẫn đề trước khi nghiên cứu cần phải giải quyết 6

3.2 Giải pháp 2: Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi

của trẻ

7

3.3 Giải pháp 3: Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời ca, địa điểm trước khi

tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian

7

3.4 Giải pháp 4: Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt

động

9

3.5 Giải pháp 5: Động viên tất cả các trẻ tham gia vào trò chơi 13

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

Tôi sinh ra và lớn lên trên mảnh đất đầy nắng gió Tuổi thơ của tôi gắn liền với những trò chơi dân gian, cùng bạn bè ngày ngày vui đùa trên những đồi cát trắng, nhất là những buổi chiều nắng xế với các trò chơi như thả diều hay đuổi bắt…Cũng bởi thế mà tôi yêu thích nghề dạy trẻ để mãi được sống và nhớ về tuổi thơ êm đềm

ấy và truyền dạy cho trẻ những trò chơi lý thú và bổ ích Bởi tôi biết rằng, những trò chơi ấy để lại những ấn tượng vô cùng mạnh mẽ và sâu sắc trong lòng trẻ thơ

“Chơi là cuộc sống của trẻ, tổ chức trò chơi chính là tổ chức cuộc sống cho trẻ” Trò chơi là một hoạt động không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày của trẻ Đặc biệt là ở trường mầm non cũng như trong bất kì hoạt động nào cũng đều có các trò chơi nhằm mục đích ôn luyện và củng cố kiến thức cho trẻ Điều đó chứng tỏ rằng trò chơi đóng một vai trò vô cùng quan trọng và không thể thiếu trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non Đối với Giáo dục mầm non, ngoài sự cần thiết có một môi trường Xanh - sạch - đẹp còn phải xây dựng bầu không khí vui tươi thân thiện cho trẻ thong qua các trò chơi, đặc biệt là trò chơi dân gian Qua các trò chơi dân gian trẻ như được lớn lên về thể lực, trí tuệ, tình cảm đạo đức và thẩm mĩ Mặt khác trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt đóng một vai trò và vị thế quan trọng trong đời sống trẻ thơ, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, nó làm cho thế giới xung quanh trẻ đẹp hơn và rộng mở hơn Chính vì vậy trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, tổ chức cho trẻ chơi trong nhà trường tuỳ theo

lứa tuổi của trẻ.Tôi thấy thật tội nghiệp cho các em ở thành phố, do tốc độ của quá trình đô thị hoá, các em ở một xã hội công nghiệp thì những trò chơi dân gian đối

với các em là một cái gì đó xa vời, nhường chỗ cho những trò chơi hiện đại, trò chơi điện tử… chỉ thui thủi chơi một mình, không được trải nghiệm cùng bạn bè đồng trang lứa để chơi những trò chơi lý thú và bổ ích Bởi vậy mỗi lần được bố

mẹ cho về quê thăm ông bà là em như mừng reo lên, với niềm vui được gặp ông bà

và hơn hết là cùng đám bạn ở quê thả diều, đánh cù, và các trò chơi dân gian khác, cùng chia sẻ niềm vui với bạn, lúc nào tôi cũng thấy khuôn mặt em rạng rỡ với nụ cười nở thắm trên môi Điều đó càng thôi thúc tôi ý nghĩ: Làm thế nào để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ Để lưu giữ loại hình sinh hoạt văn hoá mà cha ông ta

đã sáng tạo, lưu truyền từ đời này sang đời khác Ngày nay tiến trình xã hội hoá -

Công nghiệp hoá đang len lỏi về các miền quê, những vùng đất nghèo dần dần thay thế cho bối cảnh xã hội hiện đại thì ngày càng có nhiều em không được làm quen

và chơi với những trò chơi dân gian của thiếu nhi như ngày trước đang ngày bị mai một và lãng quên Vì thế, giúp các em hiểu và quay về với cội nguồn của các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết Xuất phát từ vai trò quan trọng của trò chơi

dân gian đối với trẻ và nhu cầu hưởng thụ hoạt động này, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian là một việc làm vô cùng quan trọng và có ý nghĩa Nhưng làm thế nào để tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ một cách có hiệu quả? Điều này quả không dễ dàng đối với tất cả các giáo viên mầm non Với đề tài này tôi biết đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiều bạn đồng nghiệp trong ngành Với đề tài tôi đang viết nó có những điểm mới: Tôi dành sự quan tâm trong việc khơi dậy ở trẻ tình yêu gắn bó đối với các trò chơi dân gian nhằm khôi phục nét văn hoá tốt đẹp của dân tộc Chú trọng tính tích cực tham gia hoạt động của trẻ, kích thích sự sáng tạo của trẻ trong quá trình chơi đặc biệt là ở những trò chơi mà trong đó trẻ tự tay làm nên những đồ vật bằng học liệu sẵn có trong thiên nhiên Là một giáo viên được nhà trường phân công trực tiếp phụ trách lớp 5-6 tuổi ở trường mầm non chúng tôi, đứng trước thực trạng hiện nay, tôi luôn đau đáu trong lòng mình phải làm sao đây để tìm ra những giải pháp, cách làm hay để tổ chức tốt các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất Từ những thực tế của lớp mình phụ trách, tôi đã nghiên cứu và quyết định chọn đề tài: “Làm thế nào để tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” Đây là một đề tài khó nhưng với tình yêu nghề, tình yêu trẻ và với tâm nguyện sẽ góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào việc thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của bộ GD & ĐT cũng như việc góp phần giữ gìn và bảo vệ bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam nên tôi cố gắng tìm tòi nghiên cứu để thực hiện đề tài này đạt hiệu quả hơn

2 Cơ sở thực tiễn:

Trò chơi dân gian là một loại hình văn hoá rất đặc trưng của dân tộc Việt Nam Không chỉ ở bậc học mầm non mà ở mọi bậc học nào hay những lễ hội truyền thống của dân tộc, đâu đâu cũng có bóng dáng của trò chơi dân gian Bất cứ ở lứa tuổi nào cũng có thể tham gia vào các trò chơi dân gian Nó như là một sợi dây vô hình kết nối tình đoàn kết dân tộc vô cùng mạnh mẽ, không chỉ kết nối tình bạn đồng trang lứa mà nó còn là sợi dây gắn bó tình cảm giữa miền ngược với miền

xuôi, giữa vùng biển với đất liền và xa hơn nữa là tình cảm giữa những con người không cùng chung ngôn ngữ Chính vì vậy có thể nói phạm vi ứng dụng của trò chơi dân gian rất rộng rãi Ở trường mầm non: Hoạt động chủ đạo của các cháu là hoạt động vui chơi, trẻ học mà chơi – chơi mà học Trong tất cả các hoạt động của trẻ ở trường đều có thể lồng ghép, tích hợp các trò chơi dân gian vào, từ hoạt động chung, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động chiều, hoạt động mọi lúc mọi nơi hay các ngày hội ngày lễ Tuy nhiên, tuỳ vào từng tính chất, nội dung cụ thể của từng hoạt động mà giáo viên lựa chọn các trò chơi để đưa vào cho hợp lí Ở địa phương: Hằng năm vào các ngày lễ như: Quốc khánh 2/9, tết cổ truyền của dân tộc… có thể tổ chức các hội thi để giao lưu giữa các thôn dưới hình thức tổ chức các trò chơi dân gian Đặc biệt là các trò chơi: Kéo co, đánh cù, đánh quay… Đây

là những trò chơi có sức hút rất mạnh mẽ, ở đó các nam thanh, nữ tú được thể hiện sức mạnh, tài năng, sự khéo léo của mình, vừa có thể giao lưu kết bạn tạo nên một loại hình văn hoá đặc sắc của địa phương

3 Mục đích nghiên cứu

Sáng kiến kinh ngiệm làm thế nào để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo

5 – 6 tuổi Để từ đó nâng cao hiệu quả của việc tổ chức các trò chơi mang tính tích hợp nhằm phát triển và giáo dục toàn diện cho trẻ

4 Đối tượng nghiên cứu

- Sáng kiến kinh ngiệm làm thế nào để tổ chữ tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi

5 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm

Tôi khảo sát tổ chức trò chơi dân gian trên trẻ của lớp Tôi phụ trách

6 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp dùng lời

- Phương pháp giảng giải

7.Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu.

- Phạm vi nghiên cứu: Lớp mẫu giáo Lớn A4

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2016 đến tháng 3/2017.

Thời gian Nội dung thực hiện

Bắt đầu Kết thúc

Tháng 9/2016 Tháng

10/2016

- Lựa chọn đề tài

- Chia nhóm trẻ

- Khảo sát nhóm 1

Tháng 10/2016 Tháng

11/2016

- Đăng ký đề tài sáng kiến kinh nghiệm

- Xây dựng đề cương chi tiết

Tháng 12/2016 Tháng 2/2017

- Thực hiện các biện pháp rèn những trẻ chơi yếu

- Ghi chép chi tiết các biện pháp rèn trẻ

và kết quả tiến bộ của trẻ

Tháng 2/2017 Tháng 3/2017

- Khảo sát sau khi thực hiện đề tài

- Đánh máy, in, đóng quyển SKKN

- Nộp bản SKKN

II NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Cơ sở lý luận của vấn đề:

Trong bối cảnh xã hội hiện nay, cùng với tốc độ phát triển như vũ bảo của nền kinh

tế Thì các bậc phụ huynh luôn bận rộn với công việc ít có thời gian quan tâm đến con cái, ít có thời gian để giải thích ý nghĩa và dạy cho con cách chơi các trò chơi dân gian Chính vì vậy mà nó ngày càng mai một, ít thấy các em chơi các trò chơi truyền thống Để gìn giữ bản sắc văn hoá của cha ông để lại cùng với việc thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của bộ Giáo dục và đào tạo Giờ học giờ chơi của trẻ ở trường mầm non thì trò chơi dân gian cần được chú trọng

2 Thực trạng của vấn đề:

2.1 Ưu điểm của vấn đề khi nghiên cứu:

Bản thân tôi yêu nghề mến trẻ, chịu khó học hỏi và tích cực nghiên cứu tài liệu và được Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học như: Phòng học mới khang trang, có khuôn viên rộng rãi thoáng mát, tranh

ảnh, sách báo, đồ dùng đồ chơi đầy đủ Bản thân là một giáo viên đứng lớp mẫu

giáo lớn, có tinh thần trách nhiệm cao trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, hiểu tâm sinh lí và nguyện vọng của trẻ trong độ tuổi mẫu giáo lớn khi tham gia vào các trò

chơi dân gian 100% trẻ đã được học qua lớp mẫu giáo nhỡ nên đã được tham gia

một số trò chơi và thuộc lời đồng dao của một số trò chơi dân gian Các cháu năng động, khoẻ mạnh, thích tìm tòi khám phá những điều mới lạ xung quanh Được phụ huynh quan tâm hỗ trợ các nguyên vật liệu dễ kiếm ở nhà để làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các trò chơi Đồ chơi đơn giản, dễ kiếm, đảm bảo an toàn cho trẻ

và đảm bảo khoa học

2.2 Hạn chế của vấn đề trước khi nghiên cứu cần phải giải quyết:

Có những cháu sinh đầu năm, có những cháu sinh cuối năm, cónhững cháu phát

âm chưa rõ ràng còn nói lắp, nói ngọng, có những cháu còn chậm, nhút nhát chưa

tự tin, mạnh dạn chưa hứng thú trong giờ học, giờ chơi Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hẹp, vì đa số trò chơi dân gian chỉ tổ chức lồng ghép với các hoạt động khác.Quan điểm của một số phụ huynh chỉ chú trọng đến việc học chưa chú ý tạo điều kiện để cho trẻ được hoạt động vui chơi Dẫn đến việc trẻ tham gia các trò chơi dân gian ở lớp cũng như ở gia đình đạt kết quả chưa cao Bản thân giáo viên chưa nắm bắt hết các trò chơi dân gian dành cho lứa tuổi của lớp mình, chưa thực

sự lôi cuốn trẻ tham gia trò chơi Việc lồng ghép tích hợp trò chơi dân gian vào các hoạt động học tập của trẻ chưa được logic nên khi tổ chức các hoạt động có trò chơi dân gian chưa mang lại hiệu quả cao Khả năng chú ý có chủ định của một số trẻ còn hạn chế Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú

3 Các biện pháp

3.1 Giải pháp 1: Khảo sát trẻ

Tổng

số

trẻ

Thời gian khảo sát Trẻ yêu thích,

hứng thú

Hiểu biết về trò chơi dân gian

Tinh thần đoàn kết- ý thức tập thể Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt 50

Đầu năm

tháng 9

3.2 Giải pháp 2 : Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của trẻ Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, giáo viên nên có sự cân nhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễ nhớ,

dễ hiểu Bên cạnh đó, trong trường mầm non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độ tuổi Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng

độ tuổi Cụ thể như sau:

* Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé ( từ 2 đến 4 tuổi ): khả năng chú ý có chủ định còn kém, nhận thức còn đơn giản Vì vậy trẻ chỉ có thể chơi được các trò chơi đơn giản như: " Lộn cầu vồng",

" Chi chi chành chành", " Tập tầm vông", " Nu na nu nống", " Dung dăng dung dẻ"

* Với trẻ mẫu giáo nhỡ và lớn ( từ 4 đến 6 tuổi ): khả năng chú ý có chủ định và nhận thức của trẻ đã cao hơn rất nhiều so với lứa tuổi trước Vì thế, trẻ có thể chơi được các trò chơi dài hơn và khó hơn

Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ MGL, tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:

- Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp

- Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm

- Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ

- Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ

- Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp

Từ những tiêu chí trên, tôi đã lựa chọn các trò chơi sau cho trẻ lớp MGL: " Thả đỉa

ba ba", " Ô ăn quan", " Chuyền thẻ", " Hát chuyền sỏi", " Trốn tìm", " Đếm sao", " Kéo co", " Rồng rắn lên mây", "Chồng đống chồng đe", " Trồng nụ trồng hoa", " Ném còn", " Cướp cờ"

3.3 Giải pháp 3: Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời ca, địa điểm trước khi tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian

* Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian:

Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được

Ví dụ như trò: " Chơi chuyền" đòi hỏi phải có 10 que chuyền và một đồ vật có dạng khối cầu như quả bóng, quả bưởi non Trò chơi " Ném còn" không thể diễn

ra nếu thiếu quả còn - đồ chơi truyền thống của trò chơi đó Hay đơn giản như trò chơi " Bịt mắt bắt dê" cũng không thể được tổ chức nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt

Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáo viên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có

đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi

* Dạy trẻ đọc thuộc lời ca ( đối với những trò chơi có lời đồng dao ):

Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi trẻ không bao giờ chỉ hùng hục thực hiện các vận động của mình mà chúng thường vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời đồng dao nào đó Các bài đồng dao đó khiến cho không khí chơi vui

vẻ, nhộn nhịp hơn Mặc dù không phải bài đồng dao nào cũng có ý nghĩa, song bài nào cũng phù hợp với tư duy hồn nhiên của trẻ Ví dụ như: chơi " Chi chi chành chành", trẻ hát " Chi chi chành chành - Cái đanh thổi lửa - Con ngựa chết trương - Tam vương ngũ đế " Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành Hay như chơi " Rải ranh" trẻ hát " Rải ranh - Bẻ cành - Hái ngọn - Chọn đôi" Cùng với lời hát trong trẻo là bàn tay rải những viên sỏi một cách khéo léo, tung viên cái lên, nhặt một hoặc hai viên con dưới đất, rồi lại giơ tay đỡ viên cái vừa rơi xuống

Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều, hoạt động ngoài trời Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia chơi

* Chuẩn bị địa điểm để tổ chức trò chơi:

Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau Có những trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham gia chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như " Kéo co", " Rồng rắn lên mây", " Thả đỉa ba ba", " Trồng nụ trồng hoa"

Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như " Chi chi chành chành", " Tập tầm vông", "Rải ranh", " Chuyền thẻ", " Ô ăn quan" Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi

3.4 Giải pháp 4 : Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động

Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định Vì thế, hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó Nếu như hoạt động chung được tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ được gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất; hay như ở hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ năng chơi theo nhóm Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động

*Với HĐ ngoài trời: tận dụng không gian rộng và thoáng, giáo viên nên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như:

"Rồng rắn lên mây", "Bịt mắt bắt dê", " Nhảy dây", "Nhảy lò cò", " Thả đỉa ba ba"

* Với hoạt động góc: nên tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: " Ô ăn quan", "Chơi chuyền", "Rải ranh", "Chuyền thẻ", "Kéo cưa lửa xẻ"

*Với hoạt động chung và hoạt động chiều ( chủ yếu diễn ra trong phòng nhóm ): nên tổ chức cho trẻ các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ như: "Ô ăn quan", "Tập tầm vông", "Rải ranh", "Chơi chuyền", "Chơi cờ", "Vấn đáp", "Đếm sao", " Đọc câu"

Đặc biệt khi tích hợp trò chơi dân gian trong hoạt động chung, giáo viên cần lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm của từng môn học

Ví dụ:

- Với môn thể chất: nên lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng Trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui chơi và ngược