Chúa Jesus vừa là Thiên Chúa vừa là người, cả hai bản tính đều trọn vẹn trong Ngài. Ngài vì còn người mà nhập thể xuống làm người phàm, chết đi như một vật hiến tế và phục sinh nhằm cứu chuộc con người. Chúa Jesus không bao giờ phạm tội. Qua cái chết và sự sống lại của Ngài, tín hữu được tha thứ tội lỗi và được hoà giải với Thiên Chúa. Tín hữu chịu lễ rửa tội như là biểu tượng cho sự cùng chết và cùng sống lại với Chúa Kitô để nhận lãnh sự sống mới. Qua đức tin, họ nhận lãnh lời hứa sẽ sống lại từ kẻ chết để được sống đời đời. Trong danh của Chúa Kitô, Chúa Thánh Thần ngự vào lòng tín hữu, ban cho họ hi vọng, dẫn họ vào sự hiểu biết chân xác về Thiên Chúa và ý chỉ của Ngài cũng như giúp họ tăng trưởng trong đời sống thánh khiết. Chúa Jesus sẽ trở lại để phán xét toàn thể nhân loại, để tiếp rước những người tin Ngài vào cuộc sống vĩnh cửu kề cận Thiên Chúa.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
====o0o====
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ HỌC PHẦN: TÔN GIÁO HỌC ĐẠI CƯƠNG
ĐỀ TÀI: GIÁO LÝ VÀ NGHI LỄ CƠ BẢN CỦA
KITO GIÁO
Họ và tên: ………
Đơn vị: ………
Mã sinh viên: ……….
GVHD:………
HÀ NỘI.2020
Trang 2MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: GIÁO LÝ CƠ BẢN CỦA ĐẠO KITÔ 3
1 Chúa sáng tạo ra vạn vật 3
2 Chúa Jesus cứu độ nhân loại 3
3 Kinh thánh 3
3.1 Kinh thánh Cựu Ước 3
3.2 Kinh thánh Tân Ước 6
4 Màu nhiệm Chúa Ba Ngôi 7
4.1 Ý nghĩa Ba Ngôi 7
4.2 Biểu dụ về Ba Ngôi 8
4.3 Tín điều căn bản 9
5 Tội tổ tông 10
6 Đức mẹ Maria 12
7 Thẩm quyền Giáo Hội 13
8 Mười điều răn 14
CHƯƠNG 2: NGHI LỄ CƠ BẢN TRONG KITÔ GIÁO 15
1 Các bí tích Công giáo ( Chính thống giáo gọi là Huyền nhiệm, Giáo hội Kháng cách gọi là Điển lễ) 15
2 Thánh lễ 17
3 Năm Phụng vụ 18
Trang 3CHƯƠNG 1: GIÁO LÝ CƠ BẢN CỦA ĐẠO KITÔ
1 Chúa sáng tạo ra vạn vật
Theo sách Sáng thế kí, Chúa sáng tạo ra thế giới trong 7 ngày: “ Ðầu tiên,Chúa đã dựng nên trời và đất Ngày thứ nhất , Ngài dựng nên ánh sáng Ngày Thứhai, Ngài dựng nên nước Ngày thứ ba, Ngài dựng nên cây cối.Ngày thứ bốn, Ngàidựng nên ngôi sao Ngày thứ năm, Ngài dựng nên thú vật.Ngày thứ sáu Ngài dựngnên loài người Còn ngày thứ bảy, Chúa nghỉ ngơi
2 Chúa Jesus cứu độ nhân loại
Chúa Jesus vừa là Thiên Chúa vừa là người, cả hai bản tính đều trọn vẹn trongNgài Ngài vì còn người mà nhập thể xuống làm người phàm, chết đi như một vậthiến tế và phục sinh nhằm cứu chuộc con người Chúa Jesus không bao giờ phạmtội Qua cái chết và sự sống lại của Ngài, tín hữu được tha thứ tội lỗi và được hoàgiải với Thiên Chúa Tín hữu chịu lễ rửa tội như là biểu tượng cho sự cùng chết vàcùng sống lại với Chúa Kitô để nhận lãnh sự sống mới Qua đức tin, họ nhận lãnhlời hứa sẽ sống lại từ kẻ chết để được sống đời đời Trong danh của Chúa Kitô,Chúa Thánh Thần ngự vào lòng tín hữu, ban cho họ hi vọng, dẫn họ vào sự hiểubiết chân xác về Thiên Chúa và ý chỉ của Ngài cũng như giúp họ tăng trưởng trongđời sống thánh khiết
Chúa Jesus sẽ trở lạiđể phán xét toàn thể nhân loại, để tiếp rước những ngườitin Ngài vào cuộc sống vĩnh cửu kề cận Thiên Chúa
3 Kinh thánh
Cựu Ước ( Giao ước cũ ) là phần đầu của toàn bộ Kinh Thánh Kitô giáo được
tuyển chọn từ phần lớn kinh Tanakh của Do Thái giáo được viết và hoàn chỉnh bởinhiều tác giả khác nhau, được hình thành trong khoảng thế kỷ X – I TCN Sách
Trang 4được viết muộn nhất là Sách Khôn Ngoan, vào khoảng năm 50-30 trước biến cốChúa Giáng Sinh Cựu Ước được sắp xếp thành các phần khác nhau như luật pháp,lịch sử, thi ca (hay các sách về sự khôn ngoan) và tiên tri Tất cả các sách này đềuđược viết trước thời điểm sinh ra của Chúa Jesus người Nazareth, người mà cuộcđời và tư tưởng là trọng tâm của Tân Ước
Cựu Ước Kháng Cách có 39 sách trong khi số lượng các sách trong kinhTanakh của Do Thái giáo là 24 Có sự khác biệt này là vì theo sự sắp xếp trongkinh Tanakh, các sách Samuel, Các Vua và Sử ký được gộp thành một sách, 12sách tiểu tiên tri cũng được tính chung thành một sách
Công giáo Rôma và Chính thống giáo Đông phương thêm vào Cựu Ước một
số sách tổng cộng là 47 sách (được gọi là thứ kinh (deuterocanonical) ,Công giáocông nhận 7 sách (Tôbia, Giuđitha, Macabê quyển 1, Macabê quyển 2, KhônNgoan, Huấn Ca, và Barúc) cũng như một vài đoạn trong sách Étte và Đanien Một
số giáo hội Chính Thống thêm vào một vài sách như Maccabê quyển 3, ThánhVịnh 151, Étra quyển 1, Odes, Thánh Vịnh của Solomon và đôi khi là Macabêquyển 4 Các sách này không được công nhận bởi cộng đồng Kháng cách Nềntảng của thứ kinh được tìm thấy trong bản Bảy mươi Hi văn cổ, dịch từ KinhThánh Do Thái Đây là bản dịch được sử dụng rộng rãi bởi các tín hữu thời kỳ tiênkhởi cũng như được trích dẫn bởi Tân Ước
Nội Dung Kinh Thánh Cựu Ước
Ngũ Thư
Ngũ Thư ghi lại những dữ kiện lịch sử thể hiện mối tương quan gần gũi giữaThiên Chúa và loài người Nội dung các sách Ngũ Thư xác lập những niềm tin cănbản:
Trang 5– Có một Đấng quyền năng là Thiên Chúa sáng tạo vũ trụ và loài người Đấng
Các sách Lịch Sử
Các sách Lịch Sử ghi lại lịch sử thăng trầm của dân tộc Ít-ra-en để toát lênmột xác tín: khi Ít-ra-en tôn thờ Thiên Chúa và trung thành với lề luật thì họ đượcThiên Chúa chúc phúc và giúp họ chiến thắng địch thù Ngược lại, khi họ khôngtuân giữ lề luật, lãng quên Thiên Chúa thì họ sẽ lâm cảnh khồn cùng, làm thân nô
lệ cho dân ngoại
Các sách Giáo Huấn
Các sách Giáo Huấn có mục đích truyền đạt kinh nghiệm sống của các bậcthánh hiền nhằm giúp dân chúng nhận biết điều hay lẽ phải và sự khôn ngoan phùhợp với lề luật Ngoài ra, thông qua sách Thánh Vịnh, các thánh nhân còn dạy độcgiả những lời cầu nguyện lên Thiên Chúa
Các sách Ngôn Sứ
Ngôn Sứ là những người được Thiên Chúa kêu gọi để nói lời Thiên Chúa vànói thay cho Thiên Chúa Các Ngôn Sứ không chỉ loan báo sứ điệp bằng lời màcòn bằng cả đời sống Cũng vì những lời chân thật đó mà họ bị người đời cămghét, đánh đập, sỉ nhục, bỏ tù, kết án nhục nhã và giết chết
Trang 6Các sách Ngôn Sứ là lời kêu gọi liên lỉ để dân Ít-ra-en sửa đổi đời sống củamình và trở về với Thiên Chúa Đồng thời, thông qua các sách này, các Ngôn Sứcũng loan báo cho dân Chúa biết việc Người sẽ ban một Đấng Cứu Độ tới chonhân loại.
Nội dung của Kinh Thánh Cựu Ước mang nhiều chi tiết tiên báo cho những
sự việc sẽ diễn ra và được làm sáng tỏ trong Tân Ước Những gì được viết trongCựu Ước cũng là Lời Chúa và được Giáo Hội sử dụng trong cử hành Phụng Vụ.Chính vì thế, chúng ta cần tìm hiểu và đón nhận Cựu Ước với thái độ nghiêm túc
và thành kính
Tân Ước (giao ước mới) là phần cuối của Kinh Thánh Kitô giáo, được viết
bằng tiếng Hy Lạp bởi nhiều tác giả vô danh trong khoảng từ sau năm 45 sau côngnguyên tới trước năm 140 sau công nguyên (sau Cựu Ước) gồm 27 sách
Tân ước được cả Công Giáo, Chính Thống Giáo và đa số nhóm Kháng Cáchcông nhận đầy đủ
Nội dung Tân Ước
Sách Phúc âm: Gioan, Luca, Mác thêu, Mác cô
Ghi lại cuộc đời và quãng đường rao giảng tin mừng, sự chết và phục sinh củaChúa Jesus để cứu độ nhân loại
Tình yêu của Thiên Chúa với con người, về việc Ngài thiết lập giao ước mới
và vĩnh cửu cùng lời hứa cứu độ được thực hiện một cách trọn vẹn qua cuộc đờiĐức Jesus Kito
Trang 7Sách Lịch sử
Lịch sử hội Thánh tiên khởi, sau khi Chúa Giê-su không còn hiện diện cùngvới các Tông đồ, được ký thuật trong sách Công vụ các Sứ đồ (Công vụ Tông đồ)
Sách thư tín
Các Thư Tín bao gồm nhiều bức thư được viết để gởi các cá nhân hoặc các
giáo đoàn (congregation) Trong nhiều thư tín, các tác giả trình bày những luận
điểm thần học quan trọng cũng như cung cấp một cái nhìn thấu suốt nhằm lý giải
sự phát triển của hội Thánh tiên khởi
Sách Khải Huyền (sách tiên tri)
Sách tiên tri về ngày Tận thế của thế giới
4 Màu nhiệm Chúa Ba Ngôi.
4.1.Ý nghĩa Ba Ngôi
Khi làm toán, 1+1+1 phải bằng 3, nhưng trong Thần học thì chưa chắc nhưvậy Một bài toán nổi tiếng hóc búa của Đức Tin Kito giáo là bài toán mô tả 1+1+1không phải bẳng 3 Nhiều chuyên môn, nhà thần học đã và đang cố gắng giải thíchtrả lời cho câu hỏi tại sao Chúa có 3 ngôi vị ( Cha, Con và Thánh Thần) nhưng lạiđồng thời chỉ là một
Như chép trong Phúc âm, Chúa Jesus gọi Thiên Chúa là Cha, vậy hẳn rõ ràngNgười xem mình là con Thiên Chúa, cùng thần tính như Chúa Người nói như sau
về mối quan hệ giữa mình và Chúa Thánh Thần: “Thánh Linh mà Chúa cha sai đếnnhân danh thầy, sẽ dạy anh em về mọi điều và làm anh em nhớ lại mọi điều thầynói với anh em” (Ga, 14:26)
Trang 8Tư tưởng Ba Ngôi ngụ trong lời của Chúa Jesus ban truyền “ làm cho muôndân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa con vàChúa Thánh thần” (Mt, 28:19).
Khi lý luận về Chúa, ta phải mở rộng hết cỡ ý nghĩa từ vựng để diễn đạt hếttầm vóc của Thiên Chúa “Tam vị nhất thể” có nghĩa là: bản thể là nhân loại nóichung, còn mỗi ngôi là cá nhân Mỗi cá nhân sở hữu những đặc tính khác nhau;nhưng dù khác đến đâu, ai ai cũng vẫn cùng nhân tính Định nghĩa nhân loại kiểu
ấy thì ta có thể tuyên bố “chúng ta có hàng tỉ ngôi, tất cả đều chung một nhântính” Cùng như vậy Tam vị gồm 3 ngôi, mỗi ngôi 1 thần tính Ba ngôi ấy là: Cha,Con, và Thánh Thần Hiểu theo nghĩa này sẽ tránh được sai lầm của Sabellius vàPhái Hình thức Mỗi người là một cá thể riêng biệt chứ không phải là một ngườimang hang triệu cái mặt nạ; Tam vị là 3 ngôi riêng biệt chứ không phải diễn viênđóng ba vai Ba ngôi ấy hiệp nhất thành Thiên Chúa
Tại sao không thờ riêng 3 Chúa mà lại thờ một Chúa 3 ngôi?
Vấn đề là nếu có 3 Chúa khác nhau, Cơ Đốc hữu không thể liệu chắc ChúaJesus có phải là vị Chúa đã kiến tạo nên trần gian không Cũng không biết Chúađang cai trị hiện thời là Chúa nào Chúa đang cái trị Ý nhiệm Ba Ngôi đảm bảo chomối quan hệ thường hẵng giữa Chúa và thế giới con người Chúa Cha được xem làđấng sang tạo vạn vật, Chúa Con nhập thể để cứu rỗi loài người, Chúa Thánh Thầnbiến đổi thế gian theo ý muốn của Chúa Ba Chúa, không phải mỗi Chúa đi mộtngả, mà là Ba Chúa hành sự theo ba cách khác nhau, hướng đến một mục tiêu:Chia sẻ tình yêu với Nhân loại
4.2.Biểu dụ về Ba Ngôi
Trải qua nhiều thế kỉ các nhà thần học cố gắng tìm ví dụ dễ hiểu nhất kháiniệm tuy ba mà một, tuy một mà ba Chẳng hạn thánh Patrick, dùng hình ảnh cây
Trang 9cỏ ba lá Một số người khác so sách với cách ta nói chuyện, Chúa Cha là người nói,Chúa Con là lời nói, Chúa Thánh thần là hơi dùng để nói Đến thế kỉ 20, Karl Barthđưa ra lối tư duy mới về Ba Ngôi Theo ông, Ba Ngôi cũng như một câu chuyện,câu chuyện này được kể ba lần, mỗi lần từ một khía cạnh, góc nhìn khác nhau, do
đó không dư thừa mà còn bổ sung cho nhau
4.3.Tín điều căn bản
Công đồng Nicea thứ nhất là công đồng gồm những Giám mục cơ đốc giáo
được triệu tập tại Nicea thuộc xứ Bithini (ngày nay là xứ Iznik của Thổ Nhĩ Kỳ)bởi Hoàng đế La Mã Constantine I vào năm 325 công nguyên Công đồng này có ýnghĩa lịch sử như là nỗ lực đầu tiên nhằm đạt đến sự thống nhất trong hộithánh Kitô giáo Chống lại các học thuyết sai lầm về Chúa Ba Ngôi thời bấy giờ
Từ đó thiết lập tín điều về Chúa Ba Ngôi (tín điều Nicea)
“Tôi tin kính một Thiên Chúa là Cha toàn năng, Đấng tạo thành trời đất,muôn vật hữu hình và vô hình Tôi tin kính một Chúa Jesus Kito, Con Một ThiênChúa, sinh bởi Ðức Chúa Cha từ trước muôn đời Người là Thiên Chúa bởi ThiênChúa, Ánh Sáng bởi Ánh Sáng, Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật, được sinh ra
mà không phải được tạo thành, đồng bản thể với Ðức Chúa Cha: nhờ Người màmuôn vật được tạo thành Vì loài người chúng ta và để cứu độ chúng ta, Người đã
từ trời xuống thế Bởi phép Ðức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòngTrinh Nữ Maria, và đã làm người Người chịu đóng đinh vào thập giá vì chúng ta,thời quan Phongxiô Philatô; Người chịu khổ hình và mai táng, ngày thứ ba Ngườisống lại như lời Thánh Kinh Người lên trời, ngự bên hữu Ðức Chúa Cha, vàNgười sẽ lại đến trong vinh quang để phán xét kẻ sống và kẻ chết, Nước Người sẽkhông bao giờ cùng Tôi tin kính Ðức Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa và là Ðấng
Trang 10ban sự sống, Người bởi Ðức Chúa Cha và Ðức Chúa Con mà ra, Người đượcphụng thờ và tôn vinh cùng với Ðức Chúa Cha và Ðức Chúa Con: Người đã dùngcác tiên tri mà phán dạy Tôi tin Hội Thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo vàtông truyền Tôi tuyên xưng có một Phép Rửa để tha tội Tôi trông đợi kẻ chết sốnglại và sự sống đời sau.”
5 Tội tổ tông
Tội Tổ Tông, hay còn gọi là Tội Nguyên Tổ, Tội Tổ Tông truyền,hoặc nguyên tội là một tín điều của Hội thánh Công giáo, ám chỉ đến tình trạngmắc tội ngay từ khi sinh ra của tất cả mọi người, xuất phát từ sự sa ngã củaAdam do ăn trái cấm trong Vườn Địa Đàng Khái niệm Tội Tổ Tông được ám chỉđến lần đầu tiên vào thế kỷ thứ 2 do thánh Irênê, Giám mục thành Lugdunum xứGallia (Gaule), thuộc Đế quốc La Mã (nay là Lyon, Pháp) trong các tác phẩm củaông tấn công vào thuyết ngộ giáo Các giáo phụ tiếp theo như Augustinô tiếp tụcphát triển giáo lý này dựa trên các thư của Thánh Phaolô Tông Đồ trong TânƯớc (Romans 5:12–21 và1 Corinthians 15:22) và Thánh Vịnh 51 trong Cựu ướcPsalm 51:5
Hội Thánh Công giáo dạy:
Ông Ađam, với tư cách là con người đầu tiên, vì tội của mình, đã đánh mất sựthánh thiện và công chính nguyên thủy mà ông đã lãnh nhận từ Thiên Chúa, khôngphải cho riêng mình ông nhưng cho tất cả mọi người
Vì tội đầu tiên của họ, ông Ađam và bà Evà đã lưu truyền cho hậu duệ mộtbản tính nhân loại đã bị thương tật, nên đã mất đi sự thánh thiện và sự công chínhnguyên thủy Sự mất mát đó được gọi là “tội tổ tông”
Trang 11Hậu quả của tội tổ tông là bản tính nhân loại bị suy yếu trong các sức lực tựnhiên của mình, u mê dốt nát, phải đau khổ, bị sự chết thống trị và hướng chiều vềtội lỗi (sự hướng chiều này được gọi là “dục vọng”)
Theo giáo lý của Hội Thánh Công giáo, mỗi một con người đều được dựngnên theo hình ảnh Thiên Chúa Trong con người "tồn tại một khao khát mãnh liệthướng về điều thiện vì được làm từ hình ảnh Thiên Chúa, nhưng cũng có xu hướnghướng về sự dữ do Tội Tổ Tông." Tuy nhiên, con người không "thừa hưởng" tội từbất kỳ ai: "Tội tổ tông, mặc dầu truyền đến mỗi người, nhưng không hề mang tínhcách một tội của bản thân nơi bất kỳ ai trong con cháu ông Ađam." Trái lại, cái mà
ta thừa hưởng chính là cái bản tính con người sa ngã của mình "Hậu quả của tội tổtông là bản tính nhân loại bị suy yếu trong các sức lực tự nhiên của mình, u mê dốtnát, phải đau khổ, bị sự chết thống trị và hướng chiều về tội lỗi (sự hướng chiềunày được gọi là “dục vọng”)”
Do đó, Hội Thánh ban phép Rửa Tội để tha tội, kể cả cho trẻ em dù chúngchưa từng phạm tội riêng Tội mà phép Rửa Tội tha chính là Tội Tổ Tông, và tộinày bị mắc phải đơn thuần chỉ là bởi do sinh ra là con người Sách Giáo lý của HộiThánh Công giáo giải thích thêm: "Khi nghe theo Tên Cám Dỗ, ông Ađam và bàEvà đã phạm một tội cá nhân, nhưng tội đó ảnh hưởng đến bản tính nhân loại, mộtbản tính mà họ sẽ lưu truyền trong tình trạng đã sa ngã Đó là một tội được lưutruyền cho toàn thể nhân loại qua việc sinh sản, nghĩa là qua việc lưu truyền mộtbản tính nhân loại đã mất sự thánh thiện và công chính nguyên thuỷ Do đó, tội tổtông được gọi là “tội” theo nghĩa loại suy: đó là một thứ tội con người bị “nhiễm”chứ không phải đã “phạm”; một tình trạng, chứ không phải một hành vi." "Ðó làmột tội mà chúng ta "vướng mắc" chứ không phải là một tội mà chúng ta vấpphạm; đó là tình trạng lúc chào đời chứ không phải là một hành vi cá nhân Do sự
Trang 12thống nhất của toàn thể loài người, tội này được truyền lại cho con cháu của Ađamtrong bản tính loài người
Trong thần học Công giáo, Tội Tổ Tông được xem là một tình trạng mang tội,tức là một sự thiếu vắng tính thánh thiện và hoàn hảo, khác với tội thực là nhữngtội mà người ta thực sự làm "Tội tổ tông không hề mang tính cách một tội củabản thân nơi bất kỳ ai trong con cháu ông Ađam" Và mặc dù "vì tội tổ tông, maquỷ đã có được một quyền thống trị nào đó trên con người" nhưng con người vẫnđược tự do lựa chọn có đi theo nó hay không; "Con người vẫn còn tự do"
Tín điều Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội dạy rằng Đức Mẹ Maria không bịnhiễm Tội Tổ Tông: "Rất Thánh Trinh Nữ Maria ngay từ lúc đầu tiên tượng thai,bởi ân sủng và đặc ân của Thiên Chúa toàn năng, trông vào công nghiệp của ĐứcKitô Jesus Đấng Cứu độ loài người, đã được gìn giữ tinh tuyền khỏi mọi vết nhơcủa nguyên tội." Theo Tín điều trên, Đức Mẹ Maria là trường hợp ngoại lệ duynhất không mắc phải Tội Tổ Tông
Cả Chính Thống giáo và đa số nhóm Kháng Cách đều công nhận giáo lý này
6 Đức mẹ Maria
Bà Maria sớm đã được tôn kính trong đức tin của Kitô giáo, đặc biệt làtrong Giáo hội Công giáo Rôma và Chính Thống giáo Đông Phương Họ gọi bà
là Đức Mẹ Trong Tin Lành và Hồi Giáo, Maria cũng được nhìn nhận với một vị trí
đặc biệt Ngày lễ mừng kính bà được Công giáo Roma, Chính thống giáo Đôngphương và Anh giáo đồng cử hành là ngày 8 tháng 9 Ngoài ra, còn có thêm rấtnhiều ngày lễ suy tôn bà Maria, tính theo những tước hiệu và sự kiện, được Giáohội Công giáo mừng kính vào các ngày khác trong năm
Trang 13Giáo hội Công giáo Rôma, Chính thống giáo Đông phương, Anh giáo,Lutheran, Giám lý đều coi Đức Mẹ Maria là mẹ Thiên Chúa ở Công đồng chungEpheso
Giáo Hội Công giáo Rôma, Chính thống giáo Đông phương, Anh giáo, KhángCách, Mặc Môn tin Mẹ Maria Hồn xác lên trời theo văn kiện Thiên Chúa vô cùngvinh hiển (Munificentissimus Deus)
Giáo hội Công giáo Rôma, vài nhóm Anh giáo, vài nhóm Lutheran, trướcMartin Luther tin Đức mẹ Vô nhiễm nguyên tội theo văn kiện Thiên Chúa bất khảngộ (Ineffabilis Deus)
Giáo hội Công giáo Rôma, Chính thống giáo Đông phương, vài nhóm Anhgiáo, vài nhóm Lutheran, Martin Luther, John Wesley tin Đức mẹ Đồng trinh chọnđời ở Công đồng Constantinople II
Giáo Hội Kháng Cách chỉ xem Mẹ Maria đồng trinh cho đến khi sinh ChúaJesus và chỉ coi bà là mẹ trần thế của Chúa Kito, nên chỉ tôn trọng chứ không tônkính Mẹ Maria như Công giáo
7 Thẩm quyền Giáo Hội
Trong hầu khắp lịch sử Kito giáo, gia nhập giáo hội được xem là yếu tố cănbản của đức tin Thoạt đầu nguyên thủy sau khi Chúa Jesus chết và phục sinh, CơĐốc hữu đơn thuần chỉ ngồi với nhau hội họp và ăn uống với nhau, ca hát, cầunguyện, tương tự dân Do Thái
Dần dần, Tin mừng lan truyền khắp nơi vượt xa cả lãnh thổ Do Thái, dẫn tớiviệc hình thành giáo hội