Thành tựu và những bài học kinh nghiệm chủ yếu trong công cuộc đổi mới

Chơng 6 thành tựu và những bài học kinh nghiệm chủ yếu trong công cuộc đổi mới Công cuộc đổi mới vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội, do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xớng và lãnh đạo

Chơng 6 thành tựu và những bài học kinh nghiệm chủ yếu trong công cuộc đổi mới

Công cuộc đổi mới vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội, do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xớng và lãnh đạo từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12-1986) đến nay đã giành đợc những thành tựu to lớn và rất quan trọng, đa cách mạng nớc ta bớc sang thời kỳ phát triển mới – thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Tổng kết quá trình đổi mới, Đảng ta đã rút nhiều bài học kinh nghiệm quý, có giá trị chỉ đạo, công cuộc đổi mới tiếp tục phát triển tiến lên giành thắng lợi mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

I Thành tựu, hạn chế, nguyên nhân trong quá trình đổi mới

Công cuộc đổi mới trên đất nớc ta từ năm 1986 đến nay diễn ra trong bối cảnh

có nhiều thuận lợi, song cũng gặp nhiều khó khăn thử thách, có lúc tởng chừng không thể vợt qua Nhng dới sự lãnh đạo của Đảng, công cuộc đổi mới, từ đổi mới từng phần, tiến lên đổi mới toàn diện, đồng bộ và triệt để đã giành đợc nhiểu thành tựu to lớn, rất quan trọng

1 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (6-1996) đánh giá tổng quát mời năm đổi mới (1986 – 1996).

- Mời năm đổi mới (1986 – 1996) cách mạng nớc ta giành đợc nhiều thành tựu

to lớn, có ý nghĩa rất quan trọng Đặc biệt, nhiệm vụ đề ra cho kế hoạch 5 năm 1991 – 1995 đã đợc hoàn thành về cơ bản Đây là lần đầu tiên kế hoạch 5 năm đợc hoàn thành, có ý nghĩa rất lớn trong quá trình phát triển của cách mạng xã hội chủ nghĩa trên đất nớc ta

- Nớc ta ra khỏi khủng hoảng kinh tế – xã hội, nhng còn một số mặt cha vững chắc

- Nhiệm vụ đề ra cho chặng đờng đầu tiên của thời kỳ quá độ cơ bản hoàn thành đa nớc ta chuyển sang thời kỳ mới - đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

đất nớc

- Con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta ngày càng đợc xác định rõ hơn Đó không phải là con đờng trừu tợng, mà đợc xác định rõ về mục tiêu, giải pháp (con đ-ờng) để thực hiện mục tiêu đó

- Xét trên tổng thể, việc hoạch định và việc thực hiện đờng lối trong những năm qua cơ bản là đúng đắn, đúng định hớng xã hội chủ nghĩa Vai trò, uy tín của Đảng Cộng sản Việt Nam, của cách mạng Việt Nam đợc nâng cao Trong quá trình thực hiện có một số khuyết điểm, lệch lạc kéo dài, dẫn đến chệch hớng ở lĩnh vực này, hay lĩnh vực khác, ở mức độ này hây mức độ khác

2 Kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII (1996 – 2001).

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đánh giá kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII nh sau: “5 năm qua, bên cạnh một số thuận lợi, nớc ta gặp nhiều khó khăn: những yếu kém vốn có của nền kinh tế, những thiên tai lớn liên tiếp, cuộc khủng hoảng tài chính, kinh tế ở một số nớc châu á, tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp Trong hoàn cảnh đó, toàn Đảng, toàn dân ta ra sức thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII đạt đợc những thành tựu quan trọng”

Biểu hiện của những thành tựu quan trọng đó là:

Một là, kinh tế tăng trởng khá.

- Tổng sản phẩm trong nớc (GDP) tăng bình quân hàng năm 7%, tuy không đạt chỉ tiêu đề ra là tăng từ 9-10%, nhng tốc độ tăng trởng bình quân 5 năm qua của nền kinh tế nớc ta vào loại cao so với các nớc trong khu vực, trên thế giới cùng thời gian

đó

- Sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ng nghiệp phát triển liên tục trong nhiều năm, đặc biệt là sản xuất lơng thực Giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm, ng nghiệp tăng bình quân hàng năm 5% (mục tiêu đề ra 4,5%) Sản xuất lơng thực tăng nhanh, bình quân mỗi năm tăng trên 1,3 kg (1995) lên 453 kg (2000) Do đó, từ một đất nớc thiếu

ăn, hàng năm phải nhập khẩu hàng triệu tấn lơng thực, đến nay Việt Nam trở thành

n-ớc đứng thứ hai về xuất khẩu gạo trên thế giới

- Nông công nghiệp, nhịp độ tăng trởng bình quân hàng năm là 13,5% (mục tiêu đề ra tăng từ 14-15% Năng lực sản xuất các sản phẩm công nghiệp chủ yếu thời

kỳ này tăng trởng khá So sánh năm 2000 với năm 1996 thì: Công suất điện tăng 1,54 lần, xi măng tăng 2,1 lần, phân bón tăng hơn 3 lần, thép tăng 1,7 lần, mía đờng tăng hơn 5 lần, dầu thô trên 16 lần, khai thác khí 32 lần, kim ngạch xuất khẩu từ sản phẩm công nghiệp đạt 50% giá trị sản lợng toàn ngành

Các ngành dịch vụ tiếp tục phát triển, góp phần quan trọng làm tăng trởng kinh

tế và phục vụ đời sống nhân dân Giá trị các ngành dịch vụ tăng 6,4% năm Thị trờng hàng hoá ngày càng phong phú, giá cả ổn định, phơng thức mua bán linh hoạt, thuận tiện hơn Xuất khẩu năm 2000 đạt 14 tỷ USD, đa Việt Nam ra khỏi danh sách các

n-ớc có nền ngoại thơng kém phát triển Bình quân kim ngạch xuất khẩu thời kỳ 1996 – 2000 là 5.246 triệu USD/ năm so với thời kỳ 1991 – 1996 là 3.401 triệu USD/ năm, tăng bình quân 18%; nhập siêu giảm Năm 2000 đã chặn đợc đà giảm sút mức tăng trởng kinh tế, các chỉ tiêu chủ yếu đều đạt, hoặc vợt kế hoạch đề ra

Hai là, văn hoá, xã hội có những tiến bộ; đời sống nhân dân tiếp tục đợc cải thiện.

Giáo dục, đào tạo có bớc phát triển mới cả về quy mô, chất lợng, hình thức đào tạo và cơ sở vật chất Trình độ dân trí, chất lợng nguồn nhân lực đợc nâng lên Việt Nam đã đạt tiêu chuẩn quốc gia xoá nạn mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học Đến năm 2000 một số tỉnh, thành phố bắt đầu thực hiện chơng trình phổ cập trung học cơ sở

Khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên và công nghệ gắn bó hơn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội

Các hoạt động văn hoá, báo chí, xuất bản góp phần tích cực động viên toàn dân tham gia xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Hiện nay 80% số hộ trong cả nớc đợc xem truyền hình, 87% số hộ đợc nghe dài Tiếng nói Việt Nam

Thu nhập quốc dân bình quân đầu ngời trong 5 năm tăng gấp đôi, nhu cầu thiết yếu của dân về ăn, mặc, ở, nớc sạch, học tập, giải trí đợc đáp ứng tốt hơn

Mỗi năm tạo đợc việc làm cho hơn 1 triệu lao động Công tác xoá đói giảm nghèo trên phạm vi cả nớc đợc đẩy mạnh Tỷ lệ nghèo đói giảm từ 20% năm 1995, xuống còn 11% năm 2000 Tỉ lệ tăng dân số năm 2000 còn 1,55%, các chỉ số sức khoẻ cộng đồng đợc nâng lên

Các nét đẹp truyền thống đợc khôi phục, phong trào “Uống nớc nhó nguồn”;

“Đền ơn đáp nghĩa”, phong tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”; 100% các

bà mẹ Việt Nam anh hùng đã đợc các đơn vị, tổ chức từ thiện nhận phụng dỡng suốt

đời đã tạo ra bầu không khí xã hội lành mạnh, góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

Ba là, chính trị xã hội cơ bản ổn định; quốc phòng an ninh đợc tăng cờng Đây

là một nhân tố cực kỳ quan trọng để phát triển đất nớc.

Sức mạnh tổng hợp của nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân đợc tăng c-ờng Các lực lợng vũ trang nhân dân có nhiều cố gắng bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội Quân đội, công an đ ợc

điều chỉnh yêu yêu cầu mới Việt kết hợp quốc phòng – an ninh với phát triển kinh

tế, quốc phòng – an ninh với đối ngoại khá chặt chẽ

Bốn là, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đợc chú trọng; hệ thống chính trị

đ-ợc củng cố.

Trong nhiệm kỳ (1996-2000), Đảng Cộng sản Việt Nam có nhiều nghị quyết, chủ trơng, giải pháp quan trọng nhằm xây dựng củng cố Đảng về chính trị, t tởng, tổ chức, không ngừng nâng cao vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng Cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ơng 6 (lần 2) khoá VIII, tuy cha đạt đợc yêu cầu đề ra, nhng đã thu đợc kết quả và kinh nghiệm quý, đợc nhân dân đồng tình

Nhà nớc tiếp tục đợc xây dựng và hoàn thiện, nền hành chính đợc cải cách một bớc

Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội đã cố gắng đổi mới nội dung, phơng thức hoạt động Quyền làm chủ của nhân dân đợc phát huy

Năm là, quan hệ đối ngoại, hội nhập kinh tế quốc tế đợc tiến hành chủ động và

đạt nhiều kết quả tốt.

Việt Nam tăng cờng quan hệ, hợp tác với các nớc xã hội chủ nghĩa, các nớc láng giềng, các bạn bè truyền thống, mở rộng quan hệ với các nớc phát triển và nhiều nớc trên thế giới, nhiều tổ chức quốc tế, khu vực

Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục củng cố tình đoàn kết, hữu nghị với các đảng cộng sản, các phong trào độc lập dân tộc và tiến bộ trên thế giới, thiết lập quan hệ với các đảng cầm quyền trên thế giới, các đoàn thể nhân dân, các tổ chức chính trị – xã hội mở rộng hoạt động đối ngoại cả quy mô và địa bàn

Khẩu hiệu “Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nớc trong cộng

đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển ” đợc triển khai thực hiện

có hiệu quả Đến nay, nớc ta có quan hệ ngoại giao với 167 nớc, buôn bán song phơng với 154 nớc; có 70 nớc vùng lãnh thổ đầu t vào Việt Nam Trong 5 năm 1996 – 2000

có 1.500 dự án đợc cấp giấy phép, với tổng số vốn đăng ký gần 20,7 tỷ USD, nếu kể cả cấp mới và tăng vốn đầu t con số đó gần 24,7 tỷ USD; nớc ta là thành viên của ASEAN, AFTA, APEC

*Nguyên nhân thành tựu:

Một là, Đảng Cộng sản Việt Nam có bản lĩnh chính trị vững vàng và đờng lối

lãnh đạo đúng đắn

Hai là, Nhà nớc có nhiều cố gắng trong điều hành, quản lý.

Ba là, toàn dân và toàn quân phát huy lòng yêu nớc, tinh thần dũng cảm, đoàn

kết nhất trí, cần cù, năng động, sáng tạo, tiếp tục thực hiện đờng lối đổi mới, ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và làm tròn nghĩa vụ quốc tế

Yếu kém, khuyết điểm, nguyên nhân.

*Những yếu kém, khuyết điểm:

Việc thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII có những yếu kém, khuyết điểm sau

đây:

Một là, nền kinh tế phát triển cha vững chắc, hiệu quả sức cạnh tranh thấp.

Nhịp độ tăng trởng kinh tế 5 năm qua chậm dần Năm 2000 có tăng trở lại,

nh-ng vẫn cha đạt mức tănh-ng trởnh-ng cao nh nhữnh-ng năm giữa thập niêm 90 Nhìn chunh-ng, năng suất lao động còn thấp, chất lợng sản phẩm cha tốt, giá thành cao Hệ thống tài chính, ngân hàng còn nhiều yếu kém, thiếu lành mạnh Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm Quan hệ sản xuất trên một số mặt cha phù hợp, kinh tế nhà nớc cha đợc củng

cố, kinh tế tập thể cha mạnh Khả năng cạnh tranh của nền kinh tế thấp Trong 3 năm gần đây, khả năng cạnh tranh kinh tế nớc ta luôn đứng hàng áp chót so với các nớc trong khu vực

Hai là, một số vấn đề văn hoá - xã hội bức xúc và gay gắt chậm đợc giải quyết.

- Tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị 7,4%, thời gian sử dụng lao động ở nông thôn là 70% Giải quyết việc làm cho ngời lao động đang trở thành vấn đề nóng bỏng của xã hội ta hiện nay Chất lơng giáo dục, đào tạo thấp so với yêu cầu

- Các hoạt động khoa học – công nghệ cha đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Công tác quản lý báo chí, văn hoá, xuất bản nhiều mặt buông lỏng, nảy sinh những khuynh hớng không lành mạnh Chăm sóc sức khoẻ của nhân dân, nhất là đối với ngời nghèo còn nhiều phiền hà và tiêu cực Mức sống của nhân dân, nhất là nông dân ở một số vùng quá thấp Chính sách tiền lơng, phân phối trong xã hội còn nhiều bất cập Khoảng cách thu nhập giữa các vùng, các tầng lớp dân c còn lớn Tình trạng vi phạm quyền làm chủ của nhân dân cha đợc giải quyết cơ bản; hiện tợng khiếu kiện của nhân dân cha đợc giải quyết tốt Tai nạn giao thông xảt ra thờng xuyên, rất nghiêm trọng Các tệ nạn xã hội, nhất là nạn ma tuý, bệnh AIDS tăng, trật tự an toàn xã hội cha đợc đảm bảo vững chắc

Ba là, cơ chế chính sách không đồng bộ và cha tạo động lực mạnh để phát triển.

Một số cơ chế, chính sách còn thiếu, cha nhất quán, cha sát với cuộc sống, thiếu tính khả thi; nhiều cấp, ngành cha có chủ trơng biện pháp quyết liật khắc phục khó khăn, không kịp thời thay thế, sửa đổi những cơ chế, chính sách không còn phù

hợp; cha bổ sung những cơ chế, chính sách mới có tác dụng giải phóng mạnh mẽ lực lợng sản xuất, khai thác mọi nguồn lực trong nớc; có những chính sách đúng, bị biến dạng qua nhiều tầng nấc hành chính quan liêu Việc ban hành các thể chế còn chậm, thiếu đồng bộ

Bốn là, tình trạng tham nhũng, suy thoái về t tởng chính trị, đạo đức lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên là rất nghiêm trọng.

- Nạn tham nhũng kéo dài trong hệ thống chính trị và trong nhiều tổ chức kinh

tế là nguy cơ lớn, đe doạ sự sống còn của chế độ Tình trạng lãng phí, quan liêu còn khá phổ biến

- Kỷ cơng, kỷ luật cha nghiêm

Những yếu kém, khuyết điểm trên đã làm hạn chế thành tựu mà lẽ ra nhân dân

ta có thể đạt cao hơn trong 5 năm qua

*Nguyên nhân yếu kém, khuyết điểm

Những yếu kém, khuyết điểm kể trên có nguyên nhân khách quan và chủ quan, những nguyên nhân chủ quan là chính Có 4 nguyên nhân chủ quan chủ yếu sau:

Một là, việc tổ chức thực hiện nghị quyết, chủ trơng, chính sách của Đảng cha

tốt; kỷ luật, kỷ cơng cha nghiêm

Hai là, một số quan điểm, chủ trơng cha rõ, cha có sự nhận thức thống nhất và

cha thông suốt ở các cấp, các ngành

Ba là, cải cách hành chính chậm, thiếu kiên quyết, hiệu quả thấp.

Bốn là, công tác lý luận, t tửng, công tác quản lý cán bộ có nhiều yếu kém, bất

cập

3 Kết quả 10 năm thực hiện chiến lợc phát triển kinh tế – xã hội (1991 –

2000).

Văn kiện Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: “Tuy một số chỉ tiêu của kế hoạch 5 năm (1996 – 2000) không đạt, một số nhiệm vụ do Nghị quyết Đại hội VIII đề ra cha đợc thực hiện tốt Nhng 10 năm thực hiện chiến lợc ổn định và phát triển kinh tế xã hội (1991 – 2000) đã đạt đợc những thành tựu to lớn và rất quan trọng”

Những thành tựu nổi bật là:

Một là, đất nớc đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế – xã hội Tổng sản phẩm trong

nớc (GDP) năm 2000 tăng gấp đôi so với năm 1990 Kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội

và năng lực sản xuất tăng nhiều Từ chỗ sản xuất không đáp ứng nhu cầu thiét yếu của nhân dân và nền kinh tế, đến nay lơng thực, thực phẩm và nhiều mặt hàng tiêu dùng không những đảm bảo đủ nhu cầu và chiếm lĩnh thị trờng trong nớc, mà còn tăng đợc xuất khẩu Sản xuất nông, công nghiệp, xuất khẩu đều tăng vợt mức so với chỉ tiêu chiến lợc đề ra

Hai là, chuyển đổi từ cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, sang cơ chế thị trờng

định hớng xã hội chủ nghĩa

Ba là, từ chỗ thừa nhận hai thành phần kinh tế nhà nớc và kinh tế tập thể là chủ

yếu, đã chuyển sang thừa nhận tồn tại nhiều thành phần kinh tế dới chủ nghĩa xã hội, trong đó kinh tế nhà nớc cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc, kinh tế nhà nớc giữ vai trò chủ đạo của nền kinh tế

Bốn là, đời sống nhân dân đợc cải thiện Tỉ lệ nghèo đói giảm từ 30% năm

1992, xuống còn 20% năm 1995 và 11% năm 2000, tỉ lệ tăng dân số giảm từ 2,31% xuống 1,58%; tuổi thọ bình quân tăng từ 65 tuổi lên 68 tuổi; bảo vệ chăm sóc sức khoẻ của cộng đồng đợc cải thiện; văn hoá, thể thao phát triển mạnh Do đó trình độ dân trí, chất lợng nguồn nhân lực và tính năng động xã hội đợc nâng cao hơn trớc

Năm là, phát triển mạnh mẽ quan hệ đối ngoại, phá thế bao vây cấm vận, tham

gia tích cực vào đời sống của cộng đồng quốc tế

Từ chỗ bị bao vây cấm vận, chúng ta đã từng bớc chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, mở rộng quan hệ với các tổ chức tài chính quốc tế, phát triển quan hệ với hầu hết các nớc, gia nhập và có vai trò ngày càng tích cực trong nhiều tổ chức quốc tế và khu vực

Sáu là, tình hình chính trị – xã hội cơ bản ổn định, quốc phòng – an ninh đợc

tăng cờng, sức mạnh về mọi mặt của đất nớc đã lớn hơn nhiều so với 10 năm trớc

Nguyên nhân của những thành tựu:

- Đảng có đờng lối đổi mới, chiến lợc phát triển kinh tế – xã hội 10 năm đúng

đắn, luôn đợc cụ thể hoá và phát triển cho phù hợp với thực tiễn

- Đó là sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, năng lực quản lý của Nhà nớc

- Sự đoàn kết, ý chí phấn đấu vơn lên của quân và dân ta trong 10 năm qua và

sự giúp đỡ quốc tế

Bên cạnh những thành tựu to lớn nói trên 10 năm thực hiện chiến lợc phát triển kinh tế – xã hội vẫn còn những mặt yếu kém, bất cập, cha đáp ứng đợc yêu cầu phát triển, cha tơng xứng với tiềm năng của nhân dân và đất nớc đợc thể hiện tập trung ở những yếu kém, khuyết điểm 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII (1996 – 2000)

ý nghĩa của những thành tựu:

Thành tựu đạt đợc trong 10 năm thực hiện Chiến lợc phát triển kinh tế – xã hội (1991 – 2000) và kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII (1996 – 2000) là to lớn

và rất quan trọng Đây là mốc hết sức quan trọng trong lịch sử mấy nghìn năm dựng nớc và giữ nớc của dân tộc ta Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới là một trong ba thành tựu vĩ đại của cách mạng nớc ta trong thế kỷ XX dới sự lãnh đạo của Đảng

Những thành tựu về kinh tế, xã hội, chính trị, quốc phòng, an ninh và đối ngoại trong thời gian qua đã làm tăng cờng sức mạnh của đất nớc, tạo ra thế mới, lực mới để

đất nớc ta bớc vào thế kỷ XXI Những thành tựu đó, đã làm thay đổi bộ mặt đất nớc, cuộc sống của nhân dân đợc cải thiện, củng cố vững chắc độc lập dân tộc và chế độ xã hội chủ nghĩa, nâng cao vị thế và uy tín của nớc ta trên trờng quốc tế

Thắng lợi đó chẳng những khẳng định đờng lối đổi mới đúng đắn, hình thức,

b-ớc đi, cách làm trong đổi mới là phù hợp, mà quan trọng hơn giúp ta có thêm nhận thức mới, quan niệm mới về con đờng tiến lên chủ nghĩa xã hội trên đất nớc ta

4 Kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của

Đảng (4-2001 đến 12 – 2005).

Từ sau Đại hội IX của Đảng, tình hình chính trị thế giới diễn biến nhanh chóng phức tạp; kinh tế khu vực và thế giới hồi phục chậm; bệnh dịch SARS luôn tác động

đến nớc ta Trong nớc, mặc dù công cuộc đổi mới đã đạt nhiều tyhành tựu quan trọng, nhng nhìn chung tình hình kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn, yếu kém Trong bối cảnh đó, quan triệt và thực hiện Nghị quyết Đại hội IX, chúng ta đã đạt đợc những thành tựu quan trọng:

- Nền kinh tế đã vợt qua thời kỳ suy giảm, đạt tốc độ tăng trởng khá cao và phát triển tơng đối toàn diện

- Hoạt động văn hoá - xã hội có tiến bộ trên một số mặt, việc gắn phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội có chuyển biến tốt, đời sống các tầng lớp nhân dân đợc cải thiện, chỉ số phát triển con ngời đợc nâng cao

- Chính trị – xã hội ổn định, quốc phòng – an ninh đợc tăng cờng, hoạt động

đối ngoại mở rộng

- Việc xây dựng Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và t pháp Sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân đợc phát huy

- Công tác xây dng Đảng đợc coi trọng

Nguyên nhân của những thành tựu : Là kết quả phấn đấu của toàn Đảng, toàn

dân, toàn quân, trong đó vai trò quan trọng của sự lãnh đạo các cấp uỷ Đảng; sự đổi mới điều hành có hiệu quả của bộ máy Nhà nớc các cấp; sự đổi mới phối hợp hoạt

động hệ thống tổ chức mặt trận và các đoàn thể nhân dân

Những thành tựu trên, chứng tỏ công cuộc xây dựng bảo vệ Tổ quốc đang đi

đúng đờng lối đổi mới và những định hớng mà Đại hội IX đề ra, tiếp tục làm tăng thêm thế và lực của đất nớc, đặt nền móng và tạo điều kiện thuận lợi cơ bản để chúng

ta vững bớc tiến lên giành những thành tựu to lớn hơn, giữ vững định hớng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Bên cạnh đó, việc thực hiện Nghị quyết Đại hội IX cũng còn một số yếu kém, khuyết điểm, kinh tế tăng khá, nhng cha tơng xứng với khả năng, chất lợng hiệu quả

và sức cạnh tranh còn thấp, cha vững chắc, thu hút đầu t nớc ngoài cha mạnh mẽ ; còn nhiều vấn đề xã hội bức múc cha đợc giải quyết ; cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn

Đảng, thực hiện cải cách hành chính trong hệ thống chính quyền cha tạo đợc sự chuyển biến cơ bản ; tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suy thoái t tởng, chính trị, phẩm chất lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên còn nghiêm trọng, kỷ cơng phép nớc cha nghiêm, các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại còn một số hạn chế Khắc phục những yếu kém trên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đề ra, sớm đa nớc ta thoát khỏi nớc nghèo, kém phát triển, đến năm 2020 đa đất nớc ta trở thành nớc công nghiệp, theo hớng hiện đại

Nguyên nhân của những khuyết điểm, yếu kém trên có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, song chủ yếu là nguyên nhân chủ quan nh : t duy của Đảng trên một số lĩnh vực chậm đổi mới ; chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt ; một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, kể cả một số cán bộ chủ chốt các cấp yếu kém về phẩm chất, năng lực, vừa thiếu tiên phong, gơng mẫu, vừa không đủ trình độ, năng lực hoàn thành nhiệm vụ

II Những bài học chủ yếu của những năm đổi mởi

Tổng kết 15 năm đổi mới (1986 – 2000), Báo cáo Chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng khẳng định : Những bài học trong công cuộc đổi mới

do các Đại hội VI, VII, VIII của Đảng nêu lên đến nay vẫn còn giá trị lớn Trong dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ơng khoá IX trình Đại hội X của

Đảng cũng đề cập đến các bài học kinh nghiệm đó và đặc biệt nhấn mạnh một số bài học chủ yếu sau đây :

1 Trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng của chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh.

Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu cơ bản, sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn bộ lịch sử cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng.

Vấn đề dân tộc bao giờ cũng mang tính giai cấp, mỗi giai cấp đều có quan điểm riêng của mình về vấn đề dân tộc Vào thế kỷ thứ XVI, XVII, XVIII vấn đề, dân tộc gắn liền với giai cấp t sản Thời kỳ này giai cấp t sản đã giơng cao ngọn cờ dân tộc để chống chế độ phong kiến lỗi thời, lạc hậu hình thành nền các dân tộc t sản ở châu Âu Khi chủ nghĩa t bản phát triển thành chủ nghĩa đế quốc, giai cấp t sản chẳng những là

kẻ thù của nhân dân trong nớc, mà còn là kẻ thù của các dân tộc trên thế giới, giai cấp

t sản không còn là lực lợng nắm vững ngọn cờ dân tộc, đa dân tộc tiến lên đợc nữa

Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng tháng Mời Nga, năm 1917, giai cấp công nhân

đại diện cho phơng thức sản xuất mới – phơng thức sản xuất xã hội chủ nghĩa, là giai cấp duy nhất có khả năng nắm vững và giải quyết tốt vấn đề dân tộc, kết hợp đúng

đắn lợi ích giai cấp và lợi ích dân tộc Từ đó độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, là một xu thế phát triển tất yếu của lịch sử

Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ngời sáng lập Đảng ta, đã sớm nhận thức đợc tất yếu

đó Ngời khẳng định, Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng đợc các dân tộc bị áp bức và những ngời lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ ; Muốn cứu nớc và giải phóng dân tộc không có con đờng nào khác con đờng cách mạng vô sản Ngời còn chỉ rõ Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng đợc dân tộc, cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của cách mạng thế giới

Đảng ta, ngay từ khi mới ra đời trong Chính cơng vắn tắt, Sách lợc vắn tắt –

c-ơng lĩnh đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định, con đờng cách mạng Việt Nam phải trải qua hai giai đoạn, t sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để tiến lên xã hội cộng sản Luận cơng Chính trị tháng 10 – 1930 và các văn kiện của Đảng sau này tiếp tục khẳng định con đờng phát triển tất yếu của cách mạng Việt Nam độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Đi lên chủ nghĩa xã hội là quy luật phát triển tất yếu của xã hội loài ngời Đối với dân tộc ta đó còn là sự lựa chọn của chính lịch sử, của Đảng ta, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của nhân dân ta Đó là mục tiêu, lý tởng của Đảng, của cách mạng Việt Nam Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn luôn nắm vững ngọn vờ

độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Vì vậy, đã giải quyết đúng đắn hàng loạt vấn đề

về chiến lợc, sách lợc của cách mạng, đa cách mạng nớc ta đi từ thắng lợi này, đến thắng lợi khác

Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là quan điểm nhất quán, t tởng xuyên suốt của Đảng ta trong quá trình đổi mới.

Mở đầu quá trình đổi mới đất nớc, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của

Đảng (12-1986) đã khẳng định : đổi mới vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội, đổi mới để có chủ nghĩa xã hội nhiều hơn, tốt hơn Tổng kết hai năm đổi mới, Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ơng Đảng (3-1989) nêu lên những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo công cuộc đổi mới Một trong những nguyên tắc đó là : Đi lên chủ nghĩa xã hội là con đờng tất yếu của cách mạng nớc ta, là sự lựa chọn sáng suốt của Bác Hồ

và của Đảng ta, xây dựng nớc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là mục tiêu lý tởng của

Đảng và nhân dân ta

Tổng kết 5 năm đổi mới, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng nêu lên 5 kinh nghiệm bớc đầu, trong đó có kinh nghiệm : Phải giữ vững định hớng xã hội chủ nghĩa trong cuông cuộc đổi mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng (6-1996), tổng kết chặng đ-ờng đổi mới 10 năm (1986 – 1996) đã nêu lên 6 bài học chủ yếu Bài học đầu tiên

là : Giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong quá trình đổi mới; nắm vững hai nhiệm vụ chiến lợc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc; kiên trì chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (4-2001), Đảng ta tiếp tục khẳng định : trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin và t tởng Hồ Chí Minh

Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là hai mục tiêu cơ bản của cách mạng n ớc

ta, hai mục tiêu đó có mối quan hệ chặt chẽ tác động và chi phối lẫn nhau Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ

sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc Không có độc lập dân tộc thì không thể đi lên chủ nghĩa xã hội đợc và ngợc lại không đi lên chủ nghĩa xã hội thì nền độc lập dân dân tộc không đợc bảo vệ vững chắc

Trong công cuộc đổi mới, độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc là mục tiêu cơ bản của cách mạng nớc ta đã đợc thực hiện, song còn nhiều nguy cơ có thể dẫn đến mất độc lập dân tộc Hiện nay các thế lực thù địch trong và ngoài nớc đang tìm mọi cách để chống phá làm suy yếu cách mạng nớc ta, phá hoại nền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Do đó, Tổ quốc ta vẫn đang đứng trớc hoạ xâm lăng của chủ nghĩa

đế quốc Các thế lực thù địch đang đẩy mạnh chiến lợc diễn biến hoà bình, bạo loạn lật đổ nhằm chống phá cách mạng nớc ta, đe doạ nền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên đất nớc ta

Độc lập dân tộc theo quan điểm của Đảng là độc lập thật sự, đó là nền độc lập

về chính trị, kinh tế, văn hoá, đối ngoại là nền độc lập không có nạn dân tộc này áp bức dân tộc khác, một nền độc lập dân tộc mà mọi ngời dân đợc ấm no, tự do, hạnh phúc Nền độc lập đó chỉ có thể đợc thực hiện khi gắn liền với chế độ mới, thế độ xã hội chủ nghĩa và chỉ có chủ nghĩa xã hội mới có điều kiện để bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc

Từ khi giành đợc độc lập, thống nhất, cả nớc đi lên chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội đã trở thành mục tiêu trực tiếp, hàng đầu của cách mạng nớc ta Trong sự nghiệp đổi mới (1986 2000), công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta bên cạnh những thành tựu đạt đợc to lớn và rất quan trọng, tạo ra thế và lực mới, đa

n-ớc ta chuyển sang thời kỳ mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nn-ớc Song, đất nớc ta vẫn đang đứng trớc nhiều khó khăn, thử thách lớn Bốn nguy cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khoá VII) của Đảng (1-1994) nêu ra và

đ-ợc Đại hội IX của Đảng tiếp tục khẳng định, đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp, đan xen, tác động lẫn nhau, không đợc xem nhẹ nguy cơ nào

Công cuộc đổi mới toàn diện đất nớc vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là cuộc cách mạng sâu sắc toàn diện, triệt để trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Đây là cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp gay go phức tạp, cần phải có

thời gian phấn đấu lâu dài của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta Đồng thời, xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp mới mẻ, chúng ta còn ít kinh nghiệm, kẻ thù phá hoại quyết liệt, tình hình thế giới khu vực diễn biến phức tạp luôn tác động mạnh đến

sự nghiệp đổi mới của nhân dân ta

Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh.

Mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội chỉ đợc thực hiện thành công trên cơ sở nền tảng lý luận là chủ nghĩa Mác – Lênin và t tởng Hồ Chí Minh Lênin cho rằng : Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng và chỉ một đảng nào đợc một lý luận tiền phong hớng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong Vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ : Đảng mà không có chủ nghĩa cũng nh ngời không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhng chủ nghĩa chân chính nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin

Đảng ta xác định chủ nghĩa Mác – Lênin cùng với t tởng Hồ Chí Minh là nền tảng t tởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và nhân dân ta Do đó, công cuộc đổi mới đất nớc, vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội phải dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh thì mới thành công

Thực tiễn cho thấy, khi nào Đảng ta nắm vững, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn Việt Nam thì chúng ta có đờng lối, phơng pháp cách mạng đúng và đa cách mạng đến thành công Ngợc lại, nắm không vững, vận dụng không sát, cách mạng gặp khó khăn, dậm chân tại chỗ, thâm chí thụt lùi, hoặc thất bại Với ý nghĩa đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng xác

định kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh là một trong những bài học kinh nghiệm chủ yếu của công cuộc đổi mới Thờng xuyên đề phòng, chống giáo dục, cứng nhắc hoặc từ bỏ nguyên tắc chung

Để đa công cuộc đổi mới phát triển đúng hớng, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, Đảng và nhân dân ta, kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh, kiên quyết đấu tranh chống những khuynh hớng sai trái,

xa rời mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Những yêu cầu nắm vững để giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và vhủ nghĩa xã hội trong quá trình đổi mới.

Một là, kiên trì và đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới Công cuộc đổi mới toàn diện

đất nớc bắt đầu từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12-1986), đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu chủ nghĩa xã hội, mà là quan niệm đúng đắn hơn về chủ nghĩa xã hội và thực hiện mục tiêu ấy bằng những hình thức, bớc đi, cách làm phù hợp

Đổi mới ở Việt Nam phải xuất phát từ thực tiễn và nhu cầu đòi hỏi của xã hội Việt Nam, có chịu ảnh hởng và sự tác động của các nhân tố bên ngoài, nhng yếu tố bên trong là quyết định Trong quá trình đổi mới, một mặt Đảng phải khắc phục những nhận thức không đúng, những sai lầm, khuyết điểm mắc phải trong cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội Mặt khác, thông qua đổi mới Đảng ta từng bớc nhận thức và hình thành nền t duy mới về chủ nghĩa xã hội và con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta Chỉ có đổi mới và đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới đất nớc,

để chúng ta có chủ nghĩa xã hội nhiều hơn, tốt hơn, giữ vững độc lập dân tộc

Trong công cuộc đổi mới có thời kỳ nớc ta đứng trớc những khó khăn, thử thách lớn, có những khó khăn tởng chừng khó vợt qua, nhng Đảng, Nhà nớc và nhân dân ta kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, nhờ đó mà vợt qua mọi khó khăn, thử thách, đứng vững, phát triển vững chắc theo con đờng xã hội chủ nghĩa

Hai là, tiếp tục nắm vững và thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lợc xây dựng chủ

nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Hai nhiệm vụ đó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Phải xây dựng chủ nghĩa xã hội đạt đợc những kết quả thiết thực làm cho đất nớc mạnh lên về mọi mặt thì mới có điều kiện đánh thắng kẻ

thù trong mọi tình huống, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Ngợc lại có tăng cờng quốc phòng – an ninh, tăng cờng phòng thủ đất nớc, bảo vệ vững chắc Tổ quốc thì mới có

điều kiện xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ chiến lợc của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới Trong đó xây dựng chủ nghĩa xã hội là nhiệm vụ hàng đầu, bảo vệ Tổ quốc là nhiệm vụ thờng xuyên không một phát lơi lỏng Cần đấu tranh phê phán những quan điểm coi nhẹ, hạ thấp và tách rời giữa hai nhiệm vụ chiến lợc đó

Ba là, trong quá trình đổi mới phải giữ vững nguyên tắc chiến lợc, linh hoạt

sáng tạo trong sách lợc, chủ động nắm bắt, giải quyết những vấn đề mới nảy sinh

Đây là nghệ thuật lãnh đạo của Đảng ta để đa đất nớc phát triển theo con đờng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của Việt Nam

Trong quá trình đổi mới dù bất kể hoàn cảnh nào Đảng ta vẫn thể hiện sự kiên

định về nguyên tắc chiến lợc cách mạng, những nguyên tắc đó đã đợc Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ơng Đảng (3-1989) của Đảng xác định Nắm vững những nguyên tắc đó là vấn đề cực kỳ quan trọng quyết định hớng đi đúng và hiệu quả của quá trình đổi mới đất nớc Nhờ giữ vững nguyên tắc chiến lợc cách mạng

mà trong quá trình đổi mới Đảng ta đã nhạy cảm nắm bắt đợc những biến động chính trị của các nớc xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, Liên Xô, từ đó tránh đợc những sai lần, thiếu sót trong quá trình đổi mới

Sự nhạy cảm nắm bắt cái mới phụ thuộc vào trình độ, trí tuệ, kinh nghiệm lãnh

đạo và năng lực chỉ đạo thực tiễn của Đảng Thực tiễn cho thấy, mỗi chính sách kinh

tế – xã hội trong quá trình thực hiện đều mang lại những kết quả hữu hiệu, đồng thời cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề mới, phức tạp Do đó, Đảng cần phải có dự kiến trớc, theo dõi để chủ động ngăn ngừa giải quyết tránh bị động, lúng túng

Bốn là, giữ vững và tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng đối với quá trình đổi mới.

Đảng ta, ngời khởi xớng và lãnh đạo công cuộc đổi mới, những thắng lợi và thành tựu, những thất bại và tổn thất của cách mạng Việt Nam trong những năm qua gắn liền với trách nhiệm của Đảng Muốn đổi mới thành công phải không ngừng giữ vững và tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp đổi mới, đó là một tất yếu khách quan

Trong quá trình đổi mới, Đảng ta nghiêm túc xem xét những sai lầm, khuyết

điểm và yếu kém của mình, tự đổi mới và chỉnh đốn Đảng, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, Các thế lực thù địch thờng xuyên chống phá chủ nghĩa xã hội và độc lập dân tộc, luôn chĩu mũi nhọn vào Đảng, tập trung phá hoại nền tảng, t tởng và tổ chức của Đảng Nhận thức rõ yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng và âm mu chống phá của kẻ thù, Đảng ta xác định trong giai đoạn hiện nay lãnh

đạo kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt Coi trọng tổng kết xây dựng Đảng, củng cố Đảng về chính trị, t tởng, tổ chức không ngừng tăng cờng bản chất giai cấp công nhân và tính tiền phong của Đảng Đổi mới phơng thức lãnh đạo của Đảng, nâng cao trình độ và hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với công cuộc đổi mới Giữ điều quyết định trớc hết là phải giữ vững sự lãnh đạo của Đảng, nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp đổi mới

Năm là, đổi mới trên cơ sở bảo vệ, kế thừa và phát huy truyền thống quý báu

của dân tộc, những thành tựu cách mạng đã giành đợc trong quá trình đổi mới Đồng thời, Đảng phải nghiêm túc phê phán những sai lầm, khuyết điểm đã mắc phải và

c-ơng quyết sửa chữa khuyết điểm, sai lầm đó Chỉ rõ, phê phán khuyết điểm sai lầm là cần thiết, nhng, phải đánh giá đúng những thành tựu đã đạt đợc, không đợc phủ định sạch trơn quá khứ, không quay lng lại với quá khứ, không hoang mang, dao động, mất phơng hớng khi xem xét, sửa chữa sai lầm, khuyết điểm đã mắc phải

Sáu là, trong quá trình đổi mới Đảng phải quan tâm đến việc xác lập đờng lối

và cụ thể hoá đờng lối đổi mới trên mọi lĩnh vực đời sống, kinh tế – xã hội Điều này

đòi hỏi Đảng phải phát huy tinh thần độc lập, tự chủ, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của Việt Nam để đề ra đờng lối, chủ trơng, chính sách đúng, phù hợp với quy luật khách quan Để đa đờng lối đổi mới vào cuộc sống, Đảng luôn cụ thể hoá đờng lối chiến lợc thành các chủ trơng, chính sách cụ thể trên từng lĩnh vực để Nhà nớc tổ chức thực hiện Đồng thời Đảng

biết lựa chọn hình thức, bớc đi và cách làm phù hợp nên đã giành đợc những thành tựu

to lớn, rất quan trọng, tạo thế và lực mới đa đất nớc bớc sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Bài học kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, t tởng Hồ Chí Minh trong quá trình đổi mới có ý nghĩa lịch sử

và hiện thực to lớn đối với cách mạng Việt Nam Bài học này phản ánh vấn đề có tính nguyên tắc hàng đầu chỉ đạo toàn bộ công cuộc đổi mới ở nớc ta Nếu xa rời nguyên tắc đó, công cuộc đổi mới đất nớc sẽ mất phơng hớng và không giành đợc thắng lợi

2 Đổi mới phải dựa vào nhân dân, vì lợi ích của nhân dân, phù hợp với thực tiễn, luôn luôn sáng tạo.

Chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định: Quần chúng nhân dân là ngời sáng tạo ra lịch sử, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân Thực tiễn lịch sử phát triển của xã hội loài ngời từ trớc tới nay cho thấy, không có sự tham gia tích cực của quần chúng thì không có cuộc cách mạng nào trong lịch sử giành đợc thắng lợi Cách mạng xã hội chủ nghĩa muốn giành đợc thắng lợi cũng phải dựa vào sức mạnh của quần chúng, do quần chúng sáng tạo nên, song quần chúng nhân dân phải đợc tổ chức lãnh

đạo và trực tiếp tham gia vào sự nghiệp cách mạng Đề cập tới vai trò quần chúng nhân dân đối với sự nghiệp cách mạng, Lênin chỉ rõ: “Cách mạng là ngày hội của những ngời bị áp bức và bóc lột Không lúc nào quần chúng nhân dân có thể tỏ ra là ngời tích cực sáng tạo ra những trật tự xã hội mới nh trong thời kỳ cách mạng”

Cách mạng vô sản là cuộc cách mạng sâu sắc, triệt để và vĩ đại nhất trong lịch

sử xã hội loài ngời, nó không chỉ đơn thuần là xoá bỏ xã hội cũ mà còn xoá bỏ tận gốc rễ nạn ngời bóc lột ngời, nạn dân tộc này áp bức dân tộc khác, đồng thời xây dựng nên xã hội mới, có cuộc sống ấm nó, tự do, hạnh phúc cho con ngời và mọi dân tộc Sức mạnh đó không phải của ai khác ngoài quần chúng nhân dân, chỉ có dựa vào quần chúng nhân dân thì giai cấp vô sản mới hoàn thành sứ mệnh của mình Lênin cho rằng: tính chủ động sáng tạo của quần chúng là nhân tố cơ bản của xã hội mới, chủ nghĩa xã hội không phải là kết quả của những sắc lệnh từ trên ban xuống, chủ nghĩa xã hội sinh động, sáng tạo là sự nghiệp của bản thân quần chúng nhân dân

Chúng ta không phủ nhận vai trò của cá nhân lãnh tụ trong mỗi thời kỳ lịch sử, song bản thân các lãnh tụ chỉ có đợc vai trò của mình khi họ ý thức đợc vai trò của quần chúng và đa ra đợc những giải pháp đúng, huy động đợc đông đảo quần chúng vào cuộc đấu tranh chống kẻ thù, xây dựng và bảo vệ đất nớc

Đối với dân tộc ta trải qua hàng mấy ngàn năm lịch sử dựng nớc và giữ nớc, th-ờng xuyên gặp thiên tai địch hoạ, nhng vẫn tồn tại phát triển là do ông cha ta biết phát huy đợc sức mạnh của quần chúng nhân dân Nhng con đê trị thuỷ, khai sông, lấn biển, mở mang đất đai trồng trọt, những tiềm lực kinh tế, quân sự to lớn đủ sức đối phó với hàng chục cuộc chiến tranh xâm lợc quy mô lớn đều là sự nghiệp của đông

đảo quần chúng nhân dân Nhng đạo quân xâm lợc đông đảo và tàn bạo nh: Hán, Nguyên, Minh, Thanh; những đội quân nhà nghề đợc trang bị hiện đại nh thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, tởng nh có thể đè bẹp nớc Việt Nam nhỏ bé, tiềm lực kinh tế, quân

sự hạn chế ít hơn chúng nhiều lần, nhng kết cục tất cả bọn xâm lợc đều phải chuốc lấy thất bại nhục nhã Kết quả đó không phải là của ai khác mà là công sức của toàn dân một lòng, cùng cả nớc đánh giặc

Quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò quần chúng trong lịch sử, kế thừa truyền thống của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm nhận thức đợc vai trò sức mạnh của quần chúng và không ngừng phát huy sức mạnh vô địch đó Trong tác phẩm “Đờng Cách mệnh”, Ngời chỉ rõ: Cách mệnh là việc chung của cả dân chúng, chứ không phải là việc của một, hai ngời Công nông là gốc cách mệnh, học trò, nhà buôn, điền chủ nhỏ là bầu bạn của công nông

Từ quan điểm đó Ngời luôn đặt niềm tin vào nhân dân, hớng vào nhân dân, dựa chắc vào nhân dân, phát huy tiềm năng to lớn và sức sáng tạo của nhân dân vào sự nghiệp cách mạng Ngời nói: “Dân là chủ, dân nh nớc, mình nh cá Lực lợng bao nhiêu là nhờ ở dân hết” Ngời luôn luôn coi nhân dân là cội nguồn của sức mạnh, là gốc rễ của mọi thắng lợi, Ngời khẳng định “Gốc có vững cây mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân