SKKN một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ mẫu giáo 3 4 tuổi hoạt động tích cực

UBND HUYỆN GIA LÂM TRƯỜNG MẦM NON ÁNH SAO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM, GIẢI PHÁP MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI HOẠT ĐỘNG TÍCH CỰC Lĩnh v

UBND HUYỆN GIA LÂM TRƯỜNG MẦM NON ÁNH SAO

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM, GIẢI PHÁP

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 3-4

TUỔI HOẠT ĐỘNG TÍCH CỰC

Lĩnh vực : Giáo dục mẫu giáo Cấp học : Mầm non

Tác giả : Lưu Hồng Thu Đơn vị công tác: Trường mầm non Ánh Sao Chức vụ : Giáo viên

NĂM HỌC: 2019-2020

2

PHỤ LỤC

1- Giáo trình Giáo dục mầm non - NXB Đại học Sư Phạm Tác giả: Nguyễn Thị Hòa

2- Modum 1, 2 xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm 3- Tạp chí Giáo dục Mầm non

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ

6

Hình ảnh 1 Hình ảnh 2

Hình ảnh 3 Hình ảnh 4

Hình ảnh 5

Hình ảnh 6

Hình ảnh 7

Hình ảnh 8

Hình ảnh 9

Hình ảnh 10 Hình ảnh 11

10

Hình ảnh 12

Hình ảnh 12

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, khơi dậy và phát triển tối đa khả năng tiềm ẩn của trẻ Trẻ không thể tiếp thu các kiến thức 1 cách bài bản, có hệ thống như trẻ phổ thông Vì thế cần tạo cho trẻ 1 môi trường để trẻ hoạt động và trải nghiệm, vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức 1 cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn

Trẻ lứa tuổi mầm non việc học của trẻ được thông qua hình thức “học mà

chơi, chơi mà học” trẻ có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá

1 cách tích cực về thế giới Quá trình khám phá và học hỏi của trẻ diễn ra thông qua nhiều hoạt động trong đó hoạt động vui chơi có ý nghĩa rất quan trọng Vui chơi không chỉ là hoạt động giúp trẻ giải trí, thư giản mà còn giúp trẻ cảm nhận

và khám phá thế giới xung quanh 1 cách tự nhiên, thuận lợi nhanh chóng Tất

cả các trò chơi đều có tiềm năng và hỗ trợ cho việc học của trẻ Đối với trẻ mầm non thì môi trường hoạt động có vai trò quan trọng nhất đối với sự phát triển của trẻ Trẻ hoạt động thường xuyên với môi trường giúp trẻ phát triển tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ, tâm lí cũng như đời sống tình cảm mà thông qua trò chơi những phẩm chất ý chí cũng được hình thành như: tính mục đích, tính kỉ luật, tính dũng cảm

Môi trường nói chung và môi trường giáo dục nói riêng

Vậy môi trường là gì?

Môi trường là tập hợp tất cả các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người, ảnh hưởng tới con người và tác động đến các hoạt động sống của con người như: không khí, nước, độ ẩm, sinh vật, xã hội loài người và các thể chế

Môi trường giáo dục là gì?

Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp góp phần thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ Qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

Môi trường giáo dục trong trường mầm non gồm môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học Cả hai môi trường này đều rất quan trọng đến việc dạy và học của cô và trẻ Trẻ em sẽ tham gia vào các hoạt động và các loại trò chơi khác nhau tùy thuộc vào môi trường mà trẻ đang ở đó Vì vậy trẻ cần

có cơ hội để chơi và học ở môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học

1 / 13

13

14

15

16

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

Ở mỗi giai đoạn sự phát triển của trẻ đều có những đặc điểm tâm lí khác nhau cha mẹ và cô giáo cần hiểu rõ được đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ để có những phương pháp giáo dục phù hợp để định hướng và giúp trẻ phát triển đúng từng giai đoạn Trẻ ở độ tuổi Mẫu giáo thích khám phá những điều mới lạ

và hay tò mò Trong giai đoạn này trẻ rất muốn khám phá thế giới xung quanh,

tò mò và liên tục thắc mắc đặt nhiều câu hỏi với cha mẹ với cô giáo Trẻ giao tiếp và rất thích bắt chước tập làm nguời lớn, trẻ thích được tự lập Vì vậy việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm là vô cùng quan trọng và đã được nhà trường chỉ đạo về các lớp ở các điểm trường để cùng thực hiện Nhận thức được tầm quan trọng môi trường đối với sự phát triển của trẻ, tôi đã mạnh dạn

lựa chọn đề tài “Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo bé 3-4 tuổi hoạt động tích cực” làm đề tài nghiên cứu cho

năm học này

17

18

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

A Cơ sở lý luận:

Môi trường là yếu tố góp phần tích cực trong hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ Trong lớp học không thể thiếu những mảng trang trí, những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ thì giáo viên cần tạo một môi trường lớp học với những màu sắc sinh động, đồ dùng đa dạng bắt mắt….Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, thuận tiện, gần gũi quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địa phương, luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ

Các góc chính được duy trì thường xuyên Vì vậy chúng ta cần bố trí, sắp xếp các góc phải thật linh hoạt để có thể di chuyển tạo không gian cho trẻ hoạt động Môi trường trong trường mầm non bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng,

đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ, thẩm mĩ, đạo đức,

xã hội, thỏa mãn nhu cầu nhận thức mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo

Các nhà giáo dục đều thừa nhận 1 điều rằng cách tiếp cận tốt nhất để giáo dục trẻ mầm non đó là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để thúc đẩy

sự phát triển tính chủ động khả năng tư duy cho trẻ Các cách tiếp cận tốt thường thể hiện tính hợp lí cao và kết nối việc học và đời sống của trẻ Mỗi đứa trẻ là 1 cá thể riêng biệt chúng khác nhau về thể chất, tâm lí, tình cảm, xã hội, trí tuệ và hoàn cảnh gia đình Do đó mỗi trẻ em đều có hứng thú và cách học và tốc độ học tập khác nhau và đều có thể thành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Mỗi nhà trường cũng cần phải xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ được trải nghiệm Môi trường giáo dục trong trường mầm non là rất quan trọng trực tiếp ảnh hưởng đến hạt động chăm sóc và giáo dục trẻ Hiệu quả của việc tao môi trường nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ

Trên cơ sở đó tôi đã căn cứ vào hướng dẫn của Phòng GD & ĐT Huyện Gia

Lâm cùng với sự chỉ đạo của BGH nhà trường về thực hiện: “Xây dựng môi

trường lấy trẻ làm trung tâm” Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường,

vào khả năng nhu cầu học tập và kinh nghiệm sống của trẻ đáp ứng được chương trình giáo dục mầm non Từ đó tôi lên kế hoạch về xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để trẻ hoạt động tích cực

3 / 13

21

22

23

24

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

B Thực trạng vấn đề:

Năm học 2019 – 2020 bản thân tôi được phân công giảng dạy lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi với tổng số là 25 trẻ Khi bước vào thực hiện đề tài này bản thân tôi cũng có những thuận lợi và gặp một số khó khăn sau:

1 Thuận lợi.

- Hoạt động của lớp được sự quan tâm sát sao và chỉ đạo kịp thời của BGH nhà trường

- Lớp có diện tích khá rộng rãi, thoáng mát

- Trẻ được phân chia theo đúng độ tuổi Số trẻ nam và nữ cân đối

- Đa số trẻ đi học rất đều

- Đồ dùng , đồ chơi phục vụ cho việc chơi và học của trẻ phong phú về màu sắc và hình ảnh, hấp dẫn thu hút trẻ

- Giáo viên nhiệt tình gần gũi trẻ, năng động, sáng tạo và ham học hỏi, có năng khiếu về hội họa và thẩm mĩ nên thuận lợi cho việc thiết kế thẩm mĩ trong và ngoài lớp

- Phụ huynh cũng đã góp 1 phần về vật chất để xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

2 Khó khăn.

a Về phía trẻ

- Đa số trẻ trong lớp lần đầu tiên đến trường nên chưa có nề nếp học tập Tuy

cùng một độ tuổi nhưng khả năng hoà nhập không đồng đều Một số bé còn nhút nhát, một số bé đi học chưa đều, do sức khoẻ hoặc hạn chế về thể chất Một số bé lại quá hiếu động Đặc biệt lớp có bé tăng động hay đánh bạn

- Hơn nữa tâm lý trẻ mẫu giáo bé còn chưa ổn định, ở lứa tuổi này bé đang trải qua “thời kì khủng hoảng tuổi lên ba” tính độc lập bắt đầu xuất hiện ở trẻ, nhu cầu muốn khẳng định mình là rất lớn, trẻ muốn có thẩm quyền đối với mọi vật xung quanh, cái gì cũng dành về mình, do đó tính ích kỉ càng có dịp phát triển

b Về phía phụ huynh

- Mặc dù rất quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh là công nhân hoặ đi làm

xa nên ít có thời gian dành cho con vì vậy việc thống nhất quan điểm, biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ giữa giáo viên và phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn

- Nhiều phụ huynh còn nhầm lẫn giữa sự yêu thương và bao bọc Đôi khi yêu con quá mà ‘‘che chắn” con quá kĩ

c Quá trình điều tra thực tiễn:

- Qua việc nghiên cứu 1 số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi hoạt động tích cực thì tôi khảo sát thực

25

26

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

Kết quả điều tra 25 cháu đầu năm như sau:

STT Phân loại khả năng

Trẻ đạt Chưa đạt

Sl Tỉ lệ

% Sl

Tỉ lệ

%

1 Trẻ tham gia tích cực vào các

hoạt dộng xây dựng môi trường

lấy trẻ làm trung tâm

5 20% 20 80%

2 Kĩ năng sử dụng các học liệu,

nguyên vật liệu sẵn có từ thiên

nhiên của trẻ

2 8% 23 92%

3 Mức độ hứng thú khi tham gia

hoạt động

4 16% 21 84%

- Qua khảo sát tình hình thực tế ở lớp tôi nhận thấy:

+ Số trẻ tham gia xây dựng môi trường cũng rất ít, chủ yếu là cô giáo xây dựng + Đa số trẻ chưa có kĩ năng chơi với các vật liệu từ thiên nhiên

+ Trẻ hoạt động chưa tích cực, chưa hiệu quả

Từ những việc khảo sát tình hình thực tế ở lớp cũng như việc tiến hành để xây dựng 1 môi trường lấy trẻ làm trung tâm, bản thân tôi đưa ra 1 số biện pháp như sau:

C Các biện pháp

1 Biện pháp 1: Bố trí sắp xếp các góc hoạt động trong và ngoài lớp phù hợp, tiện lợi, đa dạng, phong phú.

Môi trường trong lớp học:

Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ các cô giáo cần tạo nên một môi trường trong lớp học với những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; Khi thiết kế các góc hoạt động trong lớp giáo viên cần cần chú ý:

- Bố trí các góc hoạt động hợp lí: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn ào, góc thư viện, sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng…

- Các góc hoạt động có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi

- Sắp xếp các góc để giáo viên có thể dễ dàng quan sát, giám sát được toàn bộ hoạt động của trẻ

(Hình ảnh 1: Minh hoạ cách bố trí góc chơi hợp lý)

- Tên hoặc ký hiệu các góc đơn giản, gần gũi với trẻ, được viết theo đúng quy định mẫu chữ hiện hành

5 / 13

29

30

31

32

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

- Nhiều góc sẽ ở trong phòng, nhiều góc sẽ ở ngoài trời

(Hình ảnh 2: Minh hoạ góc chơi được tổ chức bên ngoài lớp học)

- Các góc phải được bày biện hấp dẫn

- Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc chưng cho từng góc

- Học liệu, nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi trong góc hoạt động đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ Vì vậy các đồ dùng và học liệu

mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác

- Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng,

để ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất

- Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu được thay đổi và bổ sung phù hợp với mục tiêu sự kiện hoạt động và hứng thú của trẻ

- Có nguyên vật liệu mang tính mở (lá cây, hột hạt…), sản phẩm hoàn thiện, sản phẩm chưa hoàn thiện…

- Có sản phẩm mua sẵn, sản phẩm cô và trẻ tự làm, sản phẩm của địa phương đặc trưng văn hóa vùng miền (trang phục, dụng cụ lao động…)

- Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu an toàn, vệ sinh, phù hợp với thể chất và tâm lí của trẻ mầm non

(Hình ảnh 3: Minh hoạ các vật liệu do cô và trẻ sưu tầm)

Ví dụ : Góc nấu ăn, góc bán hàng tôi sắp xếp sát đối diện nhau để thuận tiện

cho việc mua bán Góc nghệ thuật và góc gia đình gần nhau để thuận lợi cho việc tổ chức các bữa tiệc gia đình Bên cạnh việc sắp xếp phù hợp tôi còn tạo tạo ranh giới giữa các góc hoạt động như Tận dụng các giá đồ chơi tạo thành ranh giới của các góc

Ví dụ: Ranh giới giữa góc gia đình và góc nghệ thuật tôi ngăn bằng 1 giá gỗ

qua đó tôi cũng tận dụng mặt sau của giá gỗ để đặt các phách gõ, trống, đàn để cho trẻ dễ lấy và dễ hoạt động hơn

(Hình ảnh 4: Minh hoạ các sự phân góc rõ ràng)

- Ở góc dưới các góc và các mảng tôi tận dụng các hộp đựng bánh, các giỏ quà

để đựng đồ cho trẻ theo từng chủ đề từng nội dung để trẻ có thể tự hoạt động

và thay đổi theo từng chủ đề và nội dung đó

- Trên các mảng tường thay vì theo lối xây dựng cũ cứng nhắc thì bây giờ tôi đính các móc treo, các giỏ làm cho các mảng tường đa dạng, phong phú và đẹp mắt hơn

- Riêng góc xây dựng tôi ưu tiên không gian rộng, thuận tiện cho trẻ vận động

33

34

Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi hoạt động tích cực

muốn tạo sự liên kết giữa 2 góc để trẻ có thể giao lưu với nhau

- Khoảng rộng ở các góc cách nhau hợp lí để đảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ hoạt động theo khả năng, hứng thú và sở thích riêng Có chỗ hoạt động chúng và hoạt động cá nhân Có góc cố định cũng như có góc di động hoặc thay đổi theo chủ đề

- Qua cách bố trí, sắp đặt các mảng, các góc chơi hợp lí ở lớp mình tôi nhận thấy trẻ hoạt động tích cực hơn, có hiệu quả hơn Trẻ được trao đổi, giao lưu với nhau thoải mái mà không ảnh hưởng đến các góc khác Trẻ có không gian riêng yên tĩnh để hoạt động Thỏa mãn nhu cầu hoạt động và sáng tạo của trẻ

(Hình ảnh 5: Minh hoạ trẻ vận động thoải mái tại các góc chơi)

Môi trường bên ngoài lớp học:

Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ Xây dựng môi trường ngoài lớp học phù hợp, an toàn, sạch đẹp, hấp dẫn sẽ tạo cơ hội cho trẻ hoạt động, đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ

Khi bố trí các góc, khu vực hoạt động ngoài trời cần lưu ý:

Các góc hoạt động ngoài trời cần được xác định rõ ràng

Mỗi góc hoạt động có nhiều loại học liệu, đồ chơi và phương tiện, trong đó có loại đặc trưng cho từng góc, khu vực, tạo cơ hội cho trẻ tham gia hoạt động

Đồ chơi, học liệu, trang thiết bị ở các góc hoạt động đảm bảo an toàn, vệ sinh: không có đồ sắc nhọn, không độc hại, được vệ sinh sạch sẽ, được bảo dưỡng định kì, sửa chữa kịp thời, tạo hình ảnh và ấn tượng riêng của trường, lớp

(Hình ảnh 6: Minh hoạ trẻ vận động với nhiều đồ chơi ngoài trời)

Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non đáp ứng yêu cầu chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm là thực sự cần thiết và rất quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Xây dựng tốt môi trường giáo dục trong trường mầm non là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ

2 Biện pháp 2: Trang trí theo hướng mở linh hoạt

- Trang trí mục đích là phối hợp giữa các mảng hình màu sắc, đường nét sao

7 / 13

37

38

39

40