SKKN hướng dẫn học sinh viết chữ sáng tạo nghệ thuật

Ẩn sâutrong việc luyện nét chữ đẹp là rèn nết người, học sinh được rèn tính kiên trì, cẩnthận và óc sáng tạo; Bản thân tôi khi còn ngồi trên ghế nhà trường chữ viết của tôi không đẹpmẫu

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

3.1.1 Hiện trạng trưóc khi áp dụng giải pháp mói

Nét chữ - Nết người là câu nói mang nhiều ý nghĩa sâu sắc của dân tộc ViệtNam Ngày nay, mặc dù có nhiều phương tiện in ấn hiện đại song chữ viết vẫn cóvai trò vô cùng quan trọng đối với xã hội nhất là đối với công tác giáo dục Ẩn sâutrong việc luyện nét chữ đẹp là rèn nết người, học sinh được rèn tính kiên trì, cẩnthận và óc sáng tạo;

Bản thân tôi khi còn ngồi trên ghế nhà trường chữ viết của tôi không đẹp(mẫu chữ hiện tại của thời điểm đó không có tính thuyết phục tôi), khi- tôi ratrường và công tác được 2 năm cũng là lúc BGD ban hành mẫu chữ viết trongtrường tiểu học theo QĐ số 31/2002, mẫu chữ để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng tôibởi vẻ đẹp chuẩn mực hài hòa trong từng con chữ, tôi bắt đầu tập viết theo mẫu chữ

có sẵn, dần dần chữ viết của tôi cũng đẹp và đúng mẫu Từ đó tôi bắt đầu truyềncảm hứng của mình sang học sinh, tôi đã rèn luyện cho học sinh của lớp tôi, trườngtôi và những năm học sau học sinh của trường tôi luôn đạt giải cao trong Hội thiTrạng Nguyên Viết Chữ Đẹp do Nhà văn hóa Thiếu nhi tỉnh Bến Tre tổ chức, cuộcthi Nét chữ Việt do Bộ Giáo Dục tổ chức;

Mười lăm năm đã trôi qua kể từ ngày thứ trưởng bộ giáo dục Đặng HuỳnhMai kí QĐ số 31/2002 (theo chương trình chữ cải cách) thì chữ viết hiện tại của học sinh tôi bâygiờ đã có tiến bộ rõ rệt, chữ viết đúng theo mẫu BGD ban hành Ngoài mẫu chữchung được sử dụng theo QĐ số 31/2002 thì tôi không dừng lại ở đây mà tôi còn

chữ sáng tạo nghệ thuật) nhầm đáp ứng nhu cầu yêu thích

chữ viết tay sáng tạo nghệ thuật trong giai đoạn hiện nay;

Chữ viết tay sáng tạo nghệ thuật nó dựa trên cơ sở mẫu chữ chuẩn cửa BGD

& ĐT nhưng nó được sáng tạo mang dấu ấn riêng của bản thân nên chữ viết sángtạo không bắt buộc giống theo mẫu và nó được tô điểm thêm bởi chi tiết hoa vănđẹp mắt

(Minh họa chữ viết đủng mẫu và chữ viết sảng tạo nghệ thuật)

3.1.2 Ưu điểm của giải pháp cũ

Tôi rất may mắn vì mình được công tác trong một môi trường sư phạm tốt,nhà trường và Phòng Giáo dục ngoài việc nhắc nhở giáo viên trao dồi trình độchuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức còn khuyến khích giáo viên rèn luyệnchữ viết cho bản thân và học sinh, thể hiện rất rõ điều đó qua cuộc thi viết

chữ đẹp hàng năm trong học sinh, chính nhờ vào cuộc thi này mà đã khơi gợi ý

1

chí và niềm ham thích viết chữ đẹp của giáo viên và học sinh;

Bản thân tôi thì mười lăm năm qua mẫu chữ viết của BGD ban hành trongtrường Tiểu học đã ăn sâu vào máu vào tim của tôi, tôi nắm rất vững cấu tạo từngcon chữ vì vậy nên bản thân tôi viết đúng mẫu và biết cách hướng dẫn học sinhviết khá chuẩn mẫu chữ BGD quy định Đây là điểm mạnh để luyện viết chữ sángtạo nghệ thuật thành công bởi khi đã viết đúng đẹp mẫu chữ quy định của BGD thìchuyển sang viết chữ sáng tạo nghệ thuật sẽ rất dễ dàng;

Học sinh được học môn Tập viết l tiết/ tuần, mỗi giáo viên được trang bị

một bộ chữ dạy Tập viết, mỗi phòng học đều có treo Mau chữ viết của BGD;

Học sinh có nhu cầu muốn viết được chữ nghệ thuật sáng tạo

3.1.3 Nhược điểm của giải pháp cũ

Các em chưa biết tự mình sáng tạo, đa phần các em chỉ dựa vào mẫu chữ cósẵn mà viết theo;

Vở Tập viết trong trường tiểu học chưa có mẫu chữ sáng tạo nghệ thuật;

Các em chưa làm quen được với bút và mực chuyên dùng dành cho viết chữsáng tạo nghệ thuật;

3.2.2 Nội dung giải pháp

* Tính mói, sự khác biệt của giải pháp mói so vói giải pháp cũ

Tôi luôn ý thức rằng chữ viết của giáo viên là rất quan trọng nên tôi luôn rènluyện cho mình những mẫu chữ sáng tạo đẹp, tôi còn nghiên cứu thêm qua sách báođặt biệt là tài liệu "Nghệ thuật viết chữ đẹp”;

Hướng dẫn học sinh viết chữ sáng tạo nghệ thuật không chỉ dựa trên các nétsẵn có của mẫu chữ BGD mà còn có một điều hấp dẫn li kì là nó được sáng tạo dựavào cảm hứng từ thiên nhiên, cây cỏ, hoa bướm

Để viết được chữ sáng tạo nghệ thuật đẹp người viết phải sử dụng loại bútmáy chuyên dùng viết chữ nghệ thuật, bên cạnh đó còn phải biết cách cầm bút;

mình vì những mẫu chữ đẹp tôi đã mạnh dạn chia sẽ với mọi người kinh nghiệm

"Hướng dẫn học sinh viết chữ sáng tạo nghệ thuật" Hy vọng bài viết này giúp mọingười làm quen và yêu thích chữ viết tay sáng tạo nghệ thuật Sau đây là một sốphương pháp cần thiết để luyện viết chữ sáng tạo nghệ thuật

*Các bước thực hiện của giải pháp

Để học sinh viết được chữ sáng tạo nghệ thuật nên tập cho các em những

kiểu cơ bản sau đó mới tập các kiểu phức tạp hơn Chữ sáng tạo nghệ thuật bao

gồm tất cả những cách viết mẫu chữ thường, mẫu chữ hoa a Phân loại chữ viết

a.l Phân loại và hưóng dẫn viết chữ thường sáng tạo nghệ thuật

Hướng dẫn viết chữ thường sáng tạo nghệ thuật (cũng giống như hướng dẫnluyện viết chữ đúng mẫu của BGD, QĐ số 31/2002) được chia theo từng nhóm chữ

có nét tương đồng với nhau Nó được chia thành 4 nhóm, mục đích luyện viết theotừng nhóm giúp học sinh dễ viết và ghi nhớ tốt;

Nhóm 1: o, ô, ơ, q có nét tương đồng là nét cong;

Nhóm 2: a, ă, â, d, đ, u, ư, n, m, i, t, p, có nét tương đồng là nét móc ngược phải;

Nhóm 3: c, e, ê, r, s, X có nét tương đồng là nét vòng xoắn;

Nhóm 4: g, y, h, k, 1 có nét tương đồng là nét khuyết

a 2 Phân loại và hướng dẫn viết chữ hoa sáng tạo nghệ thuật

Hình dạng 29 chữ cái viết hoa tuy nhiều vẻ khác nhau song cũng có thể

chia thành 5 nhóm cấu tạo các nét cơ bản gần gũi giống nhau Do đó khi dạy học

i

sinh giáo viên cần chú ý phân tích kĩ các nét và hướng dẫn học sinh viết thật đẹpchữ đầu tiên của nhóm;

Nhóm 1: o, ô, ơ, q có nét tương đồng là nét cong kín;

Nhóm 2: a, ă, â, b, m, n, p, r, s có nét tương đồng là nét móc ngược trái;

Nhóm 3: i, t, V, k, h có nét tương đồng là nét cong trái;

Nhóm 4: c, g, e, ê, i có nét tương đồng là nét cong dưới;

Nhóm 5: u, ư, y, d, đ, X có nét tương đồng là nét cong trên

b Hướng dẫn học sinh viết chữ sáng tạo nghệ thuật dựa vào mẫu chữ

của BGD trong vỏ’ Tập viết

Mau chữ của BGD ban hành năm 2002 ỉà món quà có giá trị nghệ thuật vôcùng quý báu mà thứ trưởng BGD Đặng Huỳnh Mai đã dành tặng cho ngành giáodục Tôi luôn trân trọng, giữ gìn và phát huy nó, vì thế mà tôi luôn tìm ra nhữnggiải pháp hay để hướng dẫn học sinh ngày càng viết sáng tạo hơn Tôi luôn lấy mẫuchữ BGD làm điểm chuẩn khi hướng dẫn học sinh viết sáng tạo nghệ thuật Cácbước được tôi thực hiện như sau:

• Một tuần/ 1 tiết ở giờ học chính khóa môn Tập viết giáo viên cần giúp các

em nắm vững cấu tạo con chữ, các nét và quy trình viết;

Giáo viên nên dùng hình ảnh trực quan hướng dẫn mẫu, có thể viết mẫu hoặcđính mẫu chữ có sẵn do thiết bị cung cấp lên bảng;

Cho học sinh tập viết vào bảng con nhiều lần, giáo viên chú ý chỉnh sửa uốnnắn cho học sinh Học sinh viết đẹp ở phần nầy thì sang phần hướng dẫn viết chữsáng tạo nghệ thuật sẽ thuận lợi hơn;

• Tôi dành thời gian 15 phút/ ltuần ở buổi 2 cho học sinh luyện viết, trong

15 phút này tôi chia làm 3 bước:

Bước 1: Củng cố lại mẫu chữ đã học ở tiết Tập viết chính khóa bằng cáchcho học sinh viết bảng con, giáo viên viết bảng lớp (hoặc có thể gọi một học sinhlên bảng lớp viết)

Bước 2: Dựa vào chữ mẫu ở bước lđể chuyển sang bước 2 hướng dẫn họcsinh viết sáng tạo nghệ thuật;

i

Từ nét móc, nét cong, nét khuyết, nét xoắn của con chữ hướng dẫn học sinh

vẽ thêm một nét phụ dài ra hoặc cong lượn sao cho hợp lí, đẹp mắt;

Bước 3: Giáo viên viết cho học sinh xem một kiểu sáng tạo;

Bước 4: Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào trí tưởng tượng mà thiết kế ranhiều kiểu chữ khác nhau (nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcsinh) Giáo viên theo dõi và uốn nắn nếu học sinh sáng tạo chưa đúng cách, họcsinh sáng tạo đẹp hợp lí nên tuyên dương, đính lên bảng cho cả lớp tham khảo học

(Minh họa cách viết chữ hoa A)

Học sinh biết cách sáng tạo chữ hoa A thì sẽ viết sáng tạo 'được chữ

hoa Ă, Â, B, M, N, p, R, s vì chúng có nét tương đồng là nét móc ngược

trái

Nét 2 : Tiếp tục với nét cuối có chiều cao như nét 1 ta có thể tạo ra

một hiệu ứng đẹp hơn bằng cách kéo dài nó ra hoặc uốn lượn thêm sự sáng

tạo;

Ghép nét 1 nét 2 lại Nét 2 là phần có thể tạo nên nét chấm phá sáng tạo

(Mình họa sáng tạo nghệ thuật kiểu chữ hoa ở nhỏml)

• Lưu ý ỏ’ chữ viết thường sáng tạo

VD: Khi hướng dẫn viết chữ a thường sáng tạo, sẽ tách nó ra làm 2 nét; Nét 1 : Giữ nét đậm dần đưa bút xuống, nét đưa lên là nét thanh dần đến điểm ban đầu;

riêng cho nét chữ của mỗi người;

Để đạt kết quả cao hơn ngoài việc dựa vào mẫu chữ của BGD, giáo viên

nên kết hợp với việc sử dụng hình ảnh minh họa để gợi ý hướng dẫn học sinh

viết chữ nghệ thuật, kèm theo là một số tư vấn để học sinh biết cách lựa chọn

dụng cụ học tập thích hợp cho việc viết chữ sáng tạo nghệ thuật như sau:

c Đưa hình ảnh minh họa về thiên nhiên, con vật vào làm ý tưởng để hướng dẫn sáng tạo chữ viết nghệ thuật

Giáo viên dùng hình ảnh của thiên nhiên, con vật vào để hướng dẫn các emsáng tạo thêm những nét phụ từ các nét móc, nét cong, nét khuyết, nét xoắn của chữviết, học sinh của chúng ta sẽ rất nhanh nhạy mà sáng tạo ra hàng loạt những kiểuchữ mang dáng dấp hình ảnh thiên nhiên con vật rất đáng yêu, ngộ nghĩnh Tôinghĩ rằng một đứa trẻ khi còn nhỏ biết yêu cây cỏ, muôn thú thì lớn lên nó sẽ yêuthương con người, một đứa trẻ lúc nhỏ mà nó tàn ác với thiên nhiên và con vật (Vídụ: chặt phá cây, bắn phá chim) thì lớn lên nó cũng sẽ tàn ác với cả con người Nêntôi muốn thông qua việc đưa hình ảnh ấy vào nhằm giáo dục cho các em tình yêuthiên nhiên, yêu con vật để cái tâm các em lúc nào cũng trong sáng, hiền hòa vàđẹp đẽ như những con chữ của các em vậy

c l Dùng hình ảnh bông lúa để gợi ý học sinh viết chữ sáng tạo chữ nghệ thuật

Cây lúa là một loại cây gắn bó thân thiết với người dân Việt Nam, khôngnhững vậy cây lúa còn mang một giá trị văn hóa tinh thần sâu sắc vàrnó cũng đã trởthành nhiều đề tài sáng tác cho các nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ, họa sĩ

(Minh họa cách viết chữ a thường)

Học sinh biết cách sáng tạo chữ a thường thì sẽ viết sáng tạo được chữ ă, â, n, m, u,

ư, p, i vì có nét tương đồng là nét móc ngược phải

Khi học sinh viết xong các nét cơ bản giáo viên hướng dẫn các em từ nétmóc, nét cong, nét khuyết, nét xoắn vẽ thêm các nét phụ dài hơn và điểm lên nétphụ một số chấm phá có dạng hình bông lúa

(Minh họa kiểu chữ sáng tạo nghệ thuật ỉấyỷ tưởng dựa vào bông lúa)

C.2 Dùng hình ảnh dây to’ hồng để gọi ý học sinh viết chữ sáng tạo chữ nghệ thuật

Dây tơ hồng là một loại dây leo, loài cây này thường thấy ở những hàngrào ven đường, nó chuyên sống kí sinh vào thân cây khác, nó có tác dụng chữabệnh như: ho, hen suyễn, kiết lỵ, đau khớp

• 9 * r

Kiêu chữ này giáo viên gợi ý học sinh từ các nét (móc, cong, khuyêt, xoắn)

vẽ thêm những nét phụ thật uyển chuyển mềm mại quanh nét cơ bản, giống như

dây tơ hồng đang ôm phủ lấy một thân cây nào đó.

Lá cây có nhiều hình dạng khác nhau tùy vào sự tưởng tượng và sự yêu thích của họcsinh mà gợi ý các em từ 4 nét (móc, cong, khuyết, xoắn) cho ra những nét phụ có hình ảnhtương tự một chiếc lá

(Minh họa kiểu chữ sáng tạo nghệ thuật lấy ý tưởng dựa vào dây leo tơ hồng)

C.3 Dùng hình ảnh hoa lá đễ gợi ý học sinh viết chữ sáng tạo nghệ

Kiểu chữ này khi học sinh viết xong nét cơ bản và nét phụ thì giáo viên gợi ý để các em vẽ lên nét phụ hình ảnh con bướm hoặc râu bướm

(Minh họa kiểu chữ sảng tạo nghệ thuật ỉấyỷ tưởng dựa vào lá cây)

C.4 Dùng hình ảnh con bướm để gọi ý học sinh sáng tạo chữ nghệ

(Minh họa kiểu chữ sáng tạo nghệ thuật lẩy ý tưởng dựa con bướm và râu bướm)

trái tim

(Minh họa kiểu chữ sáng tạo nghệ thuật lấy ý tưởng dựa vào hình ảnh trái tim)

Ngoài những hình ảnh trên thì trong quá trình giảng dạy giáo viên gợi ý thêmnhiều hình ảnh khác để từ đó mà học sinh sáng tạo thêm nhiều kiểu chữ hấp dẫn khác.Chúng ta hướng dẫn các em viết sáng tạo nghệ thuật dù có bay bỗng lã lướt đẹp mắt thếnào chăng nữa cái cốt lõi cũng phải dựa vào các nét cơ bản của mẫu chữ BGD quy định.Bởi vì, mẫu chữ của BGD là mẫu chữ đẹp nhất và hoàn thiện nhất từ xưa đến giờ, chúng

ta chỉ dựa vào nó để sáng tạo thêm các nét phụ từ 4 nét (móc, cong, khuyết, xoắn) chocon chữ trở nên đẹp hơn, chứ không nên thêm nét phụ vào các nét khác còn lại trên conchữ mà làm mất đi hình dạng của mẫu chữ mà BGD ban hành năm 2002

thuât

về bút: Đối với chữ viết đúng mẫu thì-học sinh sử dụng bút ngòi mài là đạt hiệu quả,còn đối với viết chữ sáng tạo nghệ thuật để đạt đến đỉnh của nghệ thuật thì giáo viên nênhướng dẫn học sinh lựa chọn loại bút ngòi plus (Calligraphy), khi viết đảm bảo nét thanhđậm rõ ràng, nét chữ mềm mại, uyển chuyển hơn;

về mực: Mực tốt đạt chất lượng là mực khi viết mau khô, không bay màu theo thờigian, khi viết không lắng cặn, màu sắc đẹp Chẳng hạn như mực

Pilikan 4001, mực Hero, mực Pilol

về cách cầm bút: Khi cầm bút bằng 3 ngón tay sẽ đảm bảo tính khoa học và chữ viết

sẽ đẹp hơn Nhưng không phải em nào cũng biết cách cầm bút đúng vì nhiều nguyên nhân

do cha mẹ và một số thầy cô còn lơ là, chủ quan Để các em có thói quen cầm bút đúng thìngay từ buổi đầu cầm bút giáo viên và phụ huynh nên hướng dẫn học sinh sử dụng "con cáđịnh vị" được gắn vào đầu cây viết, sản phẩm sẽ đảm bảo 100% các em cầm bút đúng, giáoviên và phụ huynh không còn mất thời gian trong việc hướng dẫn cách cầm bút nữa Khi các

em đã hình thành được cách cầm bút đúng thì có thể không sử dụng "con các định vị" nữanhưng các em vẫn còn duy trì tốt được thói quen cầm bút đúng

Làm sao để học sinh có thể dựa vào hình ảnh thiên nhiên, hoa lá, mà viết được chữsáng tạo nghệ thuật, đấy chính là vấn đề quan trọng trong quá trình hướng dẫn của giáo viên

và sau đây là một số gợi ý mà giáo viên cần nhắc nhở uốn nắn cho các em trong quá trìnhluyện viết;

hướng dẫn của giáo viên và sau đây là một số gợi ý mà giáo viên cần nhắc nhở uốn nắn chocác em trong quá trình luyện viết;

• Giáo viên cần hướng dẫn học sinh nắm rõ cấu tạo con chữ mẫu của

(Mình họa nhiều cách sáng tạo từ nét khuyết)

• Lưu ý các nét thêm vào từ 4 nét (móc, cong, khuyết, xoắn) luôn là nét thanh nhằm giúp người xem dễ đọc hơn;

- Nét thanh phụ thuộc vào việc đưa bút lên, dùng ngón tay giữa từ từ đưa bút lên nhẹ nhàng sao cho nét chữ mềm mại

- Nét đậm ít hay nhiều tùy thuộc vào việc đưa bút xuống, dùng ngón cái vàngón trỏ ấn mạnh tay hơn một chút, ngòi bút hơi nghiêng để nét đậm được mượt mà, bóngbẩy;

Chữ sáng tạo nghệ thuật cũng giống như khuôn mặt của một con người, nếu biết cáchlàm đẹp thì gương mặt trở nên xinh xắn hơn, còn nếu lạm dụng vào việc thấm mĩ dao kéoquá nhiều lâu dần sẽ gây ra tác dụng phụ như biến chứng, biến dạng dẫn đến khó coi Chính

vì vậy giáo viên cần coi trọng việc hướng dẫn các em sáng tạo thêm các nét phụ từ 4 nét(móc, cong, khuyết, xoắn) , tuyệt đối không lạm dụng sáng tạo ở nét cơ bản vì làm thế ítnhiều nó dẫn đến biến dạng đi hình dáng của con chữ gây phản cảm người xem, người đọc

d.l Học sinh viết tên riêng vói chữ sáng tạo nghệ thuật

Với chữ sáng tạo nghệ thuật, các kiểu chữ đẹp sẽ kết hợp hài hòa với các tên riêngđược viết hoa và viết sáng tạo đẹp mắt, nó được kết hợp với sự trang trí dây leo, hoa bướmlàm cho chữ viết nổi bật hơn qua ánh mắt người thưởng thức;

Dưới đây là một số tên riêng được viết sáng tạo nghệ thuật hy vọng sẽ khơi dậy ngọnlửa đam mê trong lòng người đọc

(Bài viết minh họa chữ viết sáng tạo đẹp, hợp lí)

d Hướng dẫn học sinh viết tên riêng, văn bản viết tay vói chữ sáng tao nghê thuât