Tiểu luận cao học, XU LY TINH HUONG CT , nguyên nhân và các giải pháp chống tham nhũng ở việt nam hiện nay

LỜI MỞ ĐẦU Tham nhũng là một căn bệnh phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Vào những năm 50 cảnh sát Campuchia đã nói không úp mở rằng: làm ruộng ăn lúa, làm làng ăn hối lộ. Mới đây chủ tịch Đảng cầm quyền Um nô, Thủ tướng Malaixia – Mahathir Mohamad đã khóc trước đại hội đảng về nạn tham nhũng. Còn ở Việt Nam từ thời Hồng Đức và Gia Long đã có các bộ luật để chống tham nhũng. Thời Minh Mạng có” phép làm liêm”, thời Tự Đức có ” chính sách báo liêm” của Nguyễn Trường Tộ. Ngày nay tham nhũng đã trở thành quốc nạn, là 1 trong 4 nguy cơ đe dọa sự tồn vong của chế độ. Có thể nói tham nhũng là căn bệnh hiểm nghèo gắn liền với mọi Nhà nước, bởi lẽ chừng nào còn Nhà nước thì còn quyền lực, mà còn quyền lực thì dễ xuất hiện những người dùng sai quyền lực. Cuộc đấu tranh để loại bỏ những người sử dụng sai quyền lực ra khỏi bộ máy nhà nước các cấp là cuộc đấu tranh lâu dài, liên tục bền bỉ và kiên định của mọi nhà nước, chống mạnh thì thịnh, chống yếu thì suy, ngoài ra không có con đường nào khác. Ở nước ta từ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước XHCN là con đường hoàn toàn mới mẻ. Những năm qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách cởi mở, tạo điều kiện để các thành phần kinh tế phát triển. Tuy nhiên hệ thống pháp luật vẫn thiếu đồng bộ, một số văn bản pháp quy vừa mới ban hành đã sớm lạc hậu với thực tiễn, tạo nhiều sơ hở, dễ bị lợi dụng. Mặt khác, bước vào cơ chế mới, tâm lý nôn nóng làm giàu có mặt tích cực là động lực thúc đẩy xã hội phát triển, nhưng cũng có mặt tiêu cực là làm cho một số người bị tha hoá, đánh mất chính mình trong chủ nghĩa vị kỷ, hưởng lạc, trong khát vọng làm giàu bằng mọi giá, bất chấp pháp luật, đạo lý. Bộ máy Nhà nước của chúng ta trải qua các thời kỳ lịch sử khác nhau chưa đủ thời gian và kinh nghiệm để cải cách kịp thời, do đó khi bước vào thực hiện đường lối đổi mới của Đảng trên một số mặt đã bộc lộ không ít khuyết điểm, tình hình đó cùng với hệ thống thủ tục hành chính rườm rà, bộ máy cồng kềnh, tạo môi trường dung dưỡng cho tệ quan liêu tham nhũng. Hệ thống cơ quan tư pháp, hành pháp, thanh tra, kiểm tra chất lượng và hiệu lực, hiệu quả chưa cao. Điều này đòi hỏi chúng ta phải tích cực và chủ động chống tham nhũng có hiệu quả. Chính vì vậy em đã chọn đề tài: Nguyên nhân và các giải pháp chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay.

M c l c ục lục ục lục

LỜI MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG I 4

Nguyên nhân Tham nhũng và tác hại của nó 4

I Khái niệm về tham nhũng 4

II HÀNH VI VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN HÀNH VI THAM NHŨNG 5

1 Khái niệm về hành vi tham nhũng 5

2 Đặc điểm của hành vi tham nhũng 5

3 Động cơ tham nhũng 6

4 Mục đích tham nhũng 6

5 Một số phương thức thực hiện hành vi tham nhũng ở Việt Nam 6

III TÁC HẠI CỦA THAM NHŨNG 8

1 Tham nhũng là kẻ thù của nhân dân 8

2 Tham nhũng gây tổn hại to lớn về mặt kinh tế cho sự phát triển xã hội8 3 Tham nhũng phá hoại đội ngũ cán bộ, tầm thường hoá hệ thống pháp luật, là nguyên nhân liên quan trực tiếp đến sự sống còn của Nhà nước 9

IV NGUYÊN NHÂN CỦA TỆ THAM NHŨNG 14

1 Nguyên nhân gây ra tham nhũng có nhiều, nhưng nguyên nhân đầu tiên có tính chất sâu xa, bản chất là do chế độ người bóc lột người sinh ra 14

2 Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách ở nước ta còn nhiều kẽ hở 14

3 Do những sai lầm khuyết điểm trong hoạt động của một số cơ quan Đảng và Nhà nước 17

4 Những yếu kém trong công tác tổ chức cán bộ do sự buông lỏng, yếu kém trong quản lý Nhà nước 18

5 Do bản chất của nền kinh tế thị trường 19

6 Trình độ dân trí 19

7 Cuộc đấu tranh chống tệ tham nhũng động chạm đến những cán bộ có chức có quyền, có khi động chạm đến cả một tập thể ngành, cơ quan đơn vị, động chạm đến lợi ích thiết thực, đến thể diện, uy tín của cán bộ Hơn nữa, tệ tham nhũng vẫn còn cơ sở kinh tế, xã hội để tồn tại Vì thế cuộc đấu tranh chống tệ tham nhũng là một quá trình lâu dài, rất khó khăn phức tạp 19

Chương II 19

Thực trạng tham nhũng ở Việt Nam hiện nay 20

I Sơ lược về thực trạng tham nhũng trên Thế giới hiện nay 20

II THỰC TRẠNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 22

III THỰC TRẠNG CHỐNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM 30

CHƯƠNG III 34

CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG CHỐNG THAM NHŨNG Ở NƯỚC TA 34

I VAI TRÒ CỦA CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA THAM NHŨNG 34

II CÁC GIẢI PHÁP ĐẤU TRANH CHỐNG THAM NHŨNG Ở TRUNG QUỐC 35

III CHỐNG THAM NHŨNG, CÁCH LÀM CỦA CHA ÔNG TA NGÀY XƯA 38

IV CÁC GIẢI PHÁP CHỐNG THAM NHŨNG HIỆN NAY CỦA ĐẢNG TA 38

KẾT LUẬN 47

LỜI MỞ ĐẦU

Tham nhũng là một căn bệnh phổ biến ở nhiều nước trên thế giới Vàonhững năm 50 cảnh sát Cam-pu-chia đã nói không úp mở rằng: làm ruộng ănlúa, làm làng ăn hối lộ Mới đây chủ tịch Đảng cầm quyền Um nô, Thủ tướngMalaixia – Mahathir Mohamad đã khóc trước đại hội đảng về nạn tham nhũng.Còn ở Việt Nam từ thời Hồng Đức và Gia Long đã có các bộ luật để chống thamnhũng Thời Minh Mạng có” phép làm liêm”, thời Tự Đức có ” chính sách báoliêm” của Nguyễn Trường Tộ Ngày nay tham nhũng đã trở thành quốc nạn, là 1trong 4 nguy cơ đe dọa sự tồn vong của chế độ Có thể nói tham nhũng là cănbệnh hiểm nghèo gắn liền với mọi Nhà nước, bởi lẽ chừng nào còn Nhà nước thìcòn quyền lực, mà còn quyền lực thì dễ xuất hiện những người dùng sai quyềnlực Cuộc đấu tranh để loại bỏ những người sử dụng sai quyền lực ra khỏi bộmáy nhà nước các cấp là cuộc đấu tranh lâu dài, liên tục bền bỉ và kiên định củamọi nhà nước, chống mạnh thì thịnh, chống yếu thì suy, ngoài ra không có conđường nào khác

Ở nước ta từ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang cơchế thị trường có sự quản lý của Nhà nước XHCN là con đường hoàn toàn mới

mẻ Những năm qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chínhsách cởi mở, tạo điều kiện để các thành phần kinh tế phát triển Tuy nhiên hệthống pháp luật vẫn thiếu đồng bộ, một số văn bản pháp quy vừa mới ban hành

đã sớm lạc hậu với thực tiễn, tạo nhiều sơ hở, dễ bị lợi dụng Mặt khác, bướcvào cơ chế mới, tâm lý nôn nóng làm giàu có mặt tích cực là động lực thúc đẩy

xã hội phát triển, nhưng cũng có mặt tiêu cực là làm cho một số người bị thahoá, đánh mất chính mình trong chủ nghĩa vị kỷ, hưởng lạc, trong khát vọng làmgiàu bằng mọi giá, bất chấp pháp luật, đạo lý Bộ máy Nhà nước của chúng tatrải qua các thời kỳ lịch sử khác nhau chưa đủ thời gian và kinh nghiệm để cảicách kịp thời, do đó khi bước vào thực hiện đường lối đổi mới của Đảng trênmột số mặt đã bộc lộ không ít khuyết điểm, tình hình đó cùng với hệ thống thủtục hành chính rườm rà, bộ máy cồng kềnh, tạo môi trường dung dưỡng cho tệ

quan liêu tham nhũng Hệ thống cơ quan tư pháp, hành pháp, thanh tra, kiểm trachất lượng và hiệu lực, hiệu quả chưa cao Điều này đòi hỏi chúng ta phải tíchcực và chủ động chống tham nhũng có hiệu quả Chính vì vậy em đã chọn đề tài:

Nguyên nhân và các giải pháp chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay.

CHƯƠNG I

NGUYÊN NHÂN THAM NHŨNG VÀ TÁC HẠI CỦA NÓ

I KHÁI NIỆM VỀ THAM NHŨNG

1 Quan niệm về tham nhũng của một số quốc gia trên thế giới

+ Nước Đức: Tham nhũng là hiện tượng mất phẩm chất, hối lộ, đút lót,thường xảy ra đối với công chức có quyền hành (Từ điển bách khoa của Đức)

+ Nước áo: Tham nhũng là hiện tượng lừa đảo, hối lộ, bóc lột

+ Thụy Sỹ: Tham nhũng là hậu quả nghiêm trọng của sự vô tổ chức củatầng lớp có trách nhiệm trong bộ máy Nhà nước Đó là hành vi phạm pháp đểphục vụ lợi ích cá nhân (Từ điển Bách Khoa của Thụy Sỹ)

+ Nước Pháp: Tham nhũng bao gồm những hành vi lạm dụng quyền hạn

để thu vén lợi ích vật chất

2 Khái niệm về tham nhũng của Việt Nam

Theo Từ điển Tiếng Việt thì: Tham nhũng là lợi dụng quyền hành để nhũng nhiễu dân và lấy của.

Tham nhũng là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vị thế xã hội để làmtrái pháp luật hoặc lợi dụng các sơ hở của pháp luật kiếm lợi cho bản thân, gâyhại cho xã hội, cho công dân Pháp lệnh chống tham nhũng ngày 26-2-1998

cũng ghi rõ trong điều 1: Tham nhũng là hành vi của những người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ và quyền hạn đó để tham ô, hối lộ hoặc cố ý làm trái pháp luật vì động cơ vụ lợi, gây thiệt hại cho tài sản Nhà nước, tập thể và

cá nhân, xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức Tham nhũng

là vật cản lớn nhất của tiến trình phát triển xã hội, là nguy cơ trực tiếp liên quan đến sự sống còn của các Nhà nước.

Mặc dù được thể hiện theo những cách khác nhau song tham nhũng đượchiểu khá thống nhất trong văn hoá pháp lý ở các nước trên thế giới, đó là việc lợidụng vị trí, quyền hạn thực hiện hành vi trái pháp luật nhằm trục lợi cá nhân haynói một cách khác tham nhũng là việc sử dụng hoặc chiếm đoạt bất hợp phápcông quyền hay nguồn lực tập thể

II HÀNH VI VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN HÀNH VI THAMNHŨNG

1 Khái niệm về hành vi tham nhũng

Hành vi tham nhũng là hành vi thoả mãn đầy đủ các dấu hiệu pháp lý của

một cấu thành tội tham nhũng đã được pháp luật qui định, đó là các hành vi có ýthức, có chủ định

2 Đặc điểm của hành vi tham nhũng

Hành vi tham nhũng là hành vi của một cá nhân hoặc một nhóm ngườitrong đó có kẻ cầm đầu, nó thường tạo thành từ các nhóm người có quan hệ thânquen, họ hàng và gần đây trên thế giới lại hình thành các hành vi tham nhũng cótính tổ chức của nhiều người dựa trên lợi ích ích kỷ của họ Loại hành vi nàyđang có xu hướng tăng lên rất mạnh mang lại hậu quả rất nghiêm trọng và có haiđặc trưng nổi bật: một là xuất hiện dưới phương thức tổ chức có đặc trưng khác

với hoạt động cá nhân, loại này được gọi là tham nhũng siêu ngạch với những

hình thức chủ yếu như biển lậu thuế có tổ chức, buôn lậu có tổ chức, làm giả có

tổ chức, vơ vét tổ chức, xâm chiếm có tổ chức biểu hiện chủ yếu là xâm chiếmvốn của Nhà nước, hai là được sự hoàn thiện với sự tham gia của quyền lực củamột tổ chức nhất định để đạt được mục đích thu được lợi ích hoặc lợi nhuận siêungạch

Về hình thức tham nhũng chủ yếu vẫn thông qua các hành vi tham ô, hối

lộ, lộng quyền, sách nhiễu, dùng quyền lực để mưu tư lợi, dùng tiền tài làm càn

vi phạm pháp luật, dùng tiền tài thao túng quyền lực, chiếm đoạt quyền lực

Về thủ đoạn, các hành vi tham nhũng được hình thành bằng nhiều cách:kết cấu bên trong, móc ngoặc ngoài nước cùng với sự hỗ trợ của các phương tiện

kỹ thuật phức tạp đã làm cho hoạt động tham nhũng ngày một trở nên khó bịphát hiện

Về lĩnh vực: Đối tượng mà các hoạt động tham nhũng săn đuổi nói chungtập trung vào nơi có tiền bạc, nguồn lực, quyền hạn, hợp đồng, tài chính, chức

vụ, cơ hội, cho nên các lĩnh vực có tỷ lệ thành án cao trên thế giới ngày nay vẫn

là các ngành ngân hàng, tài chính, thương mại, xuất nhập khẩu, dự trữ quốc gia,giao thông vận tải, bưu điện, xây dựng, các đề án nước ngoài, các nơi cấp phéphoạt động hoặc thông qua thủ tục hành chính, các cửa khẩu

3 Động cơ tham nhũng

Động cơ tham nhũng được hình thành từ các yếu tố cơ bản như lòng tham,ham muốn vật chất, lòng ham địa vị và quyền lực cao, muốn làm giàu một cách nhanh chóng, muốn có cuộc sống và lối sống hơn người về lợi ích hoặc còn do nhiều yếu tố như thiếu bản lĩnh, thiếu ý chí, dễ sa ngã dẫn đến sự không chấp nhận sự mất cân đối giữa nhu cầu tiêu dùng với khả năng thu nhập và địa vị công việc của mình

4 Mục đích tham nhũng

Mục đích của hành vi tham nhũng là cái đích mà người phạm tội đặt ratrong óc mình và mong muốn đạt đến bằng hành vi phạm tội và khi có điều kiệnkhách quan cho phép thực hiện thì nó dễ trở thành hiện thực

5 Một số phương thức thực hiện hành vi tham nhũng ở Việt Nam

Các hình thức cơ bản của tham nhũng ở nước ta hiện nay vẫn là tham ô,hối lộ, dựa vào quyền lực để sách nhiễu, dùng quyền lực để mưu lợi riêng, dùngtiền để làm chuyện phi pháp và các thủ đoạn mà kẻ phạm tội triệt để lợi dụng lànhững sơ hở của pháp luật, chính sách, trong các biện pháp tổ chức, quản lý vàđiều hành Thủ đoạn phạm tội rất đa dạng và phức tạp nhưng thường tập trung ởcác dạng sau :

- Có địa phương, đơn vị ra những chỉ thị, nghị quyết không đúng vớichính sách, luật pháp của Nhà nước để thu lợi bất chính, phổ biến là lấy đất công

để chia nhau, lấy đất của nông dân để bóc lột nông dân như một kiểu phát canhthu tô

- Đề ra hàng loạt các khoản bắt nông dân đóng góp, bưng bít thông tin,thiếu công khai minh bạch để xà xẻo, tư túi.

- Gây khó khăn, sách nhiễu để đòi hối lộ dưới nhiều hình thức kể cả muabằng, bán điểm

- Vừa là bên A, vừa có quyền chỉ định bên B để hưởng hoa hồng, thamnhũng lớn trong các chương trình, dự án kể cả các chương trình, dự án nghiêncứu khoa học

- Khi xây dựng thì định mức kinh tế - kĩ thuật nâng cao lên, khi thực hiệnthì lắt léo để giảm xuống, có lúc có công trình còn trên dưới 50% lấy chênh lệch,chia chác làm cho hàng loạt công trình mặc dù được hội đồng nghiệm thu đánhgiá tốt nhưng mới sử dụng đã hư hỏng

- Lợi dụng buôn bán vận chuyển, đi nước ngoài câu kết với bọn “buôn lậuthế kỷ”, có tính quốc tế (nhập tàu, xe cũ, máy móc lạc hậu…) bất chấp hậu quảcho dân và nền kinh tế miễn là có chênh lệch, có hoa hồng

- Thông đồng với nhau để vay tiền ngân hàng, tiền nước ngoài (nhưODA) đến hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng mà không tính đến hiệu quả sử dụng

- Sử dụng tiền quỹ công, tiền tín dụng ưu đãi người nghèo, gia đình chínhsách để cho vay lấy lãi, buôn bán lập quỹ đen, mua tặng phẩm có giá trị lớn tặngnhau

- Tạo thành tích giả để tham ô dưới hình thức tiền thưởng, quà cáp, biếuxén nhau ngày lễ, ngày tết, việc hiếu hỷ đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng

- Tranh mua hàng xuất khẩu chạy chọt quota để lấy ngoại tệ mua hàngtiêu dùng xa xỉ về bán lãi chia nhau gây lãng phí và rối loạn thị trường

- Lập những “dự án lừa” trồng rừng trên giấy, thành lập các “công ty ma”

để hoàn thuế giá trị gia tăng để lấy tiền Nhà nước

- Thậm chí còn có tình trạng ăn cả tiền cứu trợ người đói nghèo, xã khókhăn, ăn chặn tiền ủng hộ đồng bào lũ lụt

Ngoài các thủ đoạn trên, kẻ phạm tội tham nhũng còn lợi dụng triệt để sựbuông lỏng về thanh tra, kiểm tra, kiểm soát để phạm các tội tham ô, hối lộ, sửdụng vốn vào hoạt động không đúng mục đích

III TÁC HẠI CỦA THAM NHŨNG.

1 Tham nhũng là kẻ thù của nhân dân.

Hồ Chủ Tịch đã từng nhận định: Tham nhũng là kẻ thù nguy hiểm của nhân dân, của bộ đội và của chính phủ vì nó không mang gươm mang súng mà

nó nằm trong các tổ chức của ta để làm hỏng ta Nó làm hỏng tinh thần trong sạch và ý chí khắc khổ của cán bộ ta Nó phá hoại đạo đức cách mạng ta là cần- kiệm - liêm - chính.

Tham nhũng còn gây ra tác hại làm giảm sút lòng tin của công dân đối với

bộ máy và công chức, viên chức Nhà nước, triệt tiêu động lực cơ bản nhất của

sự phát triển Điều này đã được V.I Lênin khuyến cáo: Nếu có cái gì đó có thể triệt tiêu được chủ nghĩa xã hội thì đó chính là tham nhũng, quan liêu Đây cũng

là bài học hàng đầu mà Đảng ta rút ra tại đại hội lần thứ 6 Đó là bài học lấy dânlàm gốc, dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra Đây cũng là bài học mà ông

cha ta đã truyền lại cho con cháu Trần Quốc Tuấn đã từng nói: Người dân vốn không hài lòng, sợ ta thì khinh địch, sợ địch thì khinh ta, để dân khinh là mất nước

2 Tham nhũng gây tổn hại to lớn về mặt kinh tế cho sự phát triển xã hội

Tham nhũng gây tổn hại to lớn về mặt kinh tế cho sự phát triển xã hội kéolùi sự phát triển tuỳ theo quy mô và mức độ gây hại của nó Tham nhũng đã gâythiệt hại vật chất hàng ngàn tỷ đồng, hàng trăm triệu đô la của Nhà nước Chiphí kinh tế của tham nhũng là rất khó xác định nhưng một số công trình nghiêncứu đã đưa ra đó là:

+ Tăng từ 3-10% cho giá của một giao dịch để đẩy nhanh giao dịch

+Một mức tổn thất tới 50% nguồn thu từ thuế của chính phủ do hối lộ vàtham nhũng

Một số minh chứng điển hình về tác hại của tham nhũng đối với nền kinhtế: chỉ riêng tổng thống của nước Công gô (Zaire cũ) với số tiền tham nhũngtrong các năm cầm quyền lên tới 9-10 tỷ USD, bằng 70% số nợ nước ngoài củanước này.Tại Việt Nam với mức thu nhập bình quân đầu người vào khoảng 400

USD/năm nhưng những vụ tham nhũng gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tếvẫn diễn ra hàng năm điểm hình như vụ án Minh Phụng - EPCO đã chiếm đoạthơn 3.547 tỷ đồng và 25,4 triệu USD của Nhà nước Ngoài ra tính đến khi vụ án

bị khởi tố ngân sách Nhà nước còn bị thiệt hại 115 tỷ đồng và 596.303 USD làphí bảo lãnh và lãi phát sinh của các khoản thiệt hại nói trên Bên cạnh đó còn lànhững vụ gây thiệt hại nhiều đến tiền của Nhà nước và nhân dân như vụTamexco đã thiệt hại 500 tỷ đồng, dệt Nam Định khoảng 900 tỷ đồng Đặc biệthiện nay tình trạng tham nhũng ở Việt Nam gây thiệt hại về kinh tế đang diễn ramạnh mẽ trong đầu tư xây dựng cơ bản, hoàn thuế giá trị gia tăng,lạm dụngquyền lực để bản thân và gia đình tham nhũng

3 Tham nhũng phá hoại đội ngũ cán bộ, tầm thường hoá hệ thống pháp luật, là nguyên nhân liên quan trực tiếp đến sự sống còn của Nhà nước

Tác hại của tham nhũng không chỉ dừng lại ở phương diện thiệt hại vậtchất hàng ngàn tỷ đồng, hàng trăm triệu USD của Nhà nước mà tham nhũng sẽlàm tầm thường hoá hệ thống pháp luật của Nhà nước, kỷ cương xã hội khôngthể giữ vững, gây mất đoàn kết nội bộ, làm giảm uy tín của Đảng và Nhà nướctrước nhân dân và là cơ hội để cho kẻ thù pháp hoại, xâm lược Nếu các nhàhành pháp mà tự mình phá hoại luật pháp thì làm sao có thể duy trì được phépnước Những kẻ tham nhũng chính là những tên đầu trò trong việc làm tê liệt hệthống hành pháp là cho Nhà nước trở thành đối lập và gánh nặng cho công dân

Tham nhũng tất yếu dẫn đến phá hoại đội ngũ cán bộ Nhà nước bởi vìnhững kẻ tham nhũng sẽ lừa dối và hư hoá cấp trên làm cho bộ máy trở thànhquan liêu, chúng sẽ tăng cường đưa thêm kẻ xấu vào guồng máy và triệt hại độingũ viên chưa tốt Những kẻ tham nhũng chính là những tên phá hoại từ bêntrong của hệ thống hành pháp quốc gia.Tham nhũng sẽ làm cho quần chúng mất

đi sự tin tuởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nước và đây cũng lànguyên nhân căn bản nhất dẫn đến thất bại của Đảng và Nhà nước

Chính với những tác hại to lớn kể trên cũng như nhiều tác hại do bệnhtham nhũng tạo ra, nhiều nước đã coi tham nhũng là quốc nạn của đất nước, làgiặc nội xâm nguy hiểm.Trong các văn kiện đại hội VIII, IX Đảng ta khẳng

định: Nạn tham nhũng đang là một nguy cơ trực tiếp quan hệ đến sự sống còncủa hệ thống chính trị Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã có nhiều biện phápkhắc phục, song hiệu quả còn thấp Phải tiến hành đấu tranh kiên quyết, thườngxuyên và có hiệu quả chống tham nhũng trong bộ máy Nhà nước, trong tất cảcác ngành, các cấp từ Trung ương đến cơ sở Kết hợp những biện pháp cấp báchvới những giải pháp có tầm chiến lược nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, kiệntoàn tổ chức, chấn chỉnh công tác quản lý, khắc phục sơ hở, vừa xử lý nghiêmkịp thời mọi vi phạm, tội phạm, huy động và phối hợp chặt chẽ mọi lực lượngđấu tranh nhằm ngăn chặn, đẩy lùi và loại trừ tham nhũng Thủ trưởng cơ quanđơn vị, cán bộ chủ chốt các cấp phải gương mẫu đi đầu trong đấu tranh chốngtham nhũng, trước hết là đối với bản thân Đấu tranh chống tham nhũng phảigắn liền với đấu tranh chống buôn lậu, lãng phí, quan liêu, tập trung vào cáchành vi tham ô, chiếm đoạt làm thất thoát tài sản Nhà nước, đòi hối lộ, đưa vànhận hối lộ

Tham nhũng đã có từ rất lâu trong lịch sử loài người, có thể từ thời kỳxuất hiện những hình thức ban đầu của Nhà nước Do tác hại của tham nhũng là

vô cùng lớn nên việc phòng chống tham nhũng luôn được coi là nhiệm vụ bứcxúc hàng đầu của các quốc gia Tuy nhiên gần đây một quan điểm trái ngược đãxuất hiện cho rằng tham nhũng không thể không nhất quán với phát triển, và đôikhi nó thậm trí còn thúc đẩy phát triển Những người nêu ra quan điểm hiện đạinày đã phủ một đám mây mơ hồ lên vấn đề tham nhũng Chẳng hạn họ cho rằngđịnh nghĩa về tham nhũng rất khác nhau giữa các nền văn hoá, hàm ý rằngnhững gì bị coi là tham nhũng ở phương Tây sẽ được lý giải một cách kháctrong khuôn khổ những tập quán của các nền kinh tế mới nổi Những người theochủ nghĩa xét lại cũng nều đặc trưng về những hiệu ứng của tham nhũng đối vớităng trưởng kinh tế, đây là những lý luận mơ hồ Dựa trên thực tế là, cho đếngần đây một số “con hổ” châu Á vẫn trải qua tăng trưởng kinh tế phi thường lẫntham nhũng ở mức độ cao Cuối cùng người ta cho rằng hiệu ứng của những cảicách thị trường đến tình trạng tham nhũng là không rõ ràng

Chủ đề trọng tâm của luận điểm “dầu bôi trơn bánh xe” là hối lộ có thể làmột cách làm có hiệu quả để vượt qua những qui định phiền hà và những hệthống pháp luật vô tích sự Cách lập luận này không thể khởi nguồn cho những

mô hình mang tính học thuật phức tạp, mà còn hợp pháp hoá cách ứng xử củacác công ty tư nhân sẵn sàng hối lộ cho được việc Khi xem xét sâu hơn lập luậnnày có rất nhiều lỗ hổng Nó lờ đi quyền tự do làm theo ý mình vốn rất lớn mànhiều chính trị gia và quan chức, nhất là ở các xã hội tham nhũng, có được trongviệc tạo dựng, gia tăng và giải thích các quy định phản tác dụng Do đó thay vìbôi trơn những bánh xe kêu cót két của một nền hành chính vững chắc, thamnhũng lại trở thành thứ tiếp sức cho những quy định quá đáng và tuỳ tiện Đây làmột cơ chế mà nhờ đó tham nhũng tự nuôi sống chính bản thân nó

Một biến thái kinh tế phức tạp của lập luận “dầu bôi trơn là tích cực” làquan điểm cho rằng hối lộ cho phép cung cầu hoạt động Quan điểm này kiênđịnh rằng trong cuộc đặt giá cạnh tranh để có được một hợp đồng mua hàng cuảchính phủ, người hối lộ nhiều nhất sẽ giành phần thắng và công ty có chi phíthấp nhất sẽ có khả năng chịu đựng số tiền hối lộ lớn nhất Điều đó chỉ hay về lýthuyết nhưng lại không đúng

Thứ nhất, bằng cách chỉ tập trung vào tệ hối lộ lập luận này không tính

đến tham nhũng là ăn cắp các nguồn lực công cộng, làm suy yếu tính ổn địnhkinh tế vĩ mô Không những thế những người nhận hối lộ có xu thế chuyểnnhững đồng tiền tham nhũng được vào các tài khoản ở nước ngoài Ví dụ theocách này Nigiênia đã tổn thất hàng tỷ tiền ngân sách trong những thập kỷ vừaqua

Thứ hai, việc giả định năng lực đấu thầu cao nhất bắt nguồn từ khía cạnh

hiệu quả - chi phí là không đúng, thay vào đó nó thường gắn với chất lượng dướimức tiêu chuẩn

Thứ ba, các chính trị gia hiếm khi chịu làm đối tượng của một khoản chi

trả bất hợp pháp trong cuộc đấu thầu cạnh tranh, trái lại họ đòi tiền hối lộ mộtcách kín đáo từ những đối tượng mà họ tin là sẽ được giữ bí mật

Thứ tư, việc nhìn nhận hối lộ như một cơ chế làm cân bằng cung cầu

không tính đến thực tế là nhiều hàng hoá công cộng không nên được phân phốicho những người đặt giá cao nhất,thay vào đó mục tiêu của các chương trình xoáđói giảm nghèo là phân bổ cac nguồn lực theo sự cần thiết của những ngườinhận

Cuối cùng quan điểm cung và cầu về tham nhũng cho rằng những kẻ hối

lộ nhận được những hàng hoá mà họ đã phải trả tiền cho chúng, điều này khôngphải lúc nào cũng đúng vì không thể cưỡng chế thi hành các giao dịch thamnhũng bằng luật pháp Một trường phái “ biện hộ cho tham nhũng” lý luận rằnghối lộ có thể làm tăng hiệu quả bằng cách giảm đáng kể thời gian cần thiết chocác thủ tục xin phép và công việc giấy tờ Vấn đề đối với lý lẽ “đồng tiền đitrước” này nằm ở giả định rằng cả hai phía đều thực sự tham gia vào vụ việc vàkhông đòi hỏi thêm tiền hối lộ Ở Ấn Độ một công chức cấp cao được hối lộkhông thể giải quyết các thủ tục xin phép nhanh hơn được một chút nào vì cónhiều người trong giới quan liêu cùng tham gia vào quá trình đó, nhưng ông tasẵn sàng đưa ra giải pháp làm chậm trễ quá trình cấp giấy phép đối với các công

ty đối thủ Ngay cả trong những xã hội mà vô vàn các qui định phản tác dụng đãđược tạo ra nhằm moi của hối lộ vẫn phải có một hạt nhân của các luật lệ và cácqui định phục vụ những mục tiêu xã hội hữu ích Những bộ luật đơn giản vàminh bạch về xây dựng, những qui định hợp lý về môi trường, những qui định rõràng nhằm đảm bảo sự lành mạnh của hệ thống ngân hàng và những qui địnhnghiêm ngặt về mua bán hạt nhân, ma tuý.là cần thiết trong bất cứ một xã hộinào Trong bối cảnh này lý lẽ tham nhũng như chất dầu bôi trơn là đặc biệt nguyhiểm vì tiền hối lộ sẽ phục vụ cho việc giày xéo lên những qui định như vậy vàlàm tổn hại các mục tiêu xã hội

Một yếu tố khác góp phần vào nạn hối lộ là quyền tự do định đoạt của cácchính trị gia trong việc hạn chế sự tiếp cận các đối thủ cạnh tranh tiềm năng vàothị trường dành cho những kẻ hối lộ Khối lượng “ dầu bôi trơn” đã gia cốnhững cấu trúc độc quyền khổng lồ Thông lệ tham nhũng cố hữu của những hệthống tài chính được giám sát một cách yếu kém và việc có tay trong đã góp

phần những cuộc khủng hoảng kinh tế vĩ mô ở Anbani, Bungari và mới đây là ởcác nước Đông Á.

Hối lộ, tìm kiếm tiền tô cũng đòi hỏi một chi phí kinh tế lớn Tài năngđược sử dụng không đúng chỗ vì những việc làm có tiềm năng thu được nhữngkhoản đút lót sinh lợi thu hút những người mà lẽ ra đã chấp nhận những phầnthưởng tài chính khiêm tốn hơn do những nghề nghiệp thực sự có ích mang lại.Các quan chức tham nhũng đưa ra những quyết định tồi tệ về mặt công nghệ,việc ủng hộ những dự án không đạt tiêu chuẩn, phức tạp, đòi hỏi vốn lớn song

dễ hớt được những món tiền lớn hơn Do đó một hợp đồng lớn về quốc phònghay cơ sở hạ tầng có thể được ủng hộ hơn việc xây dựng hàng trăm trường tiểuhọc và trạm y tế Tai hại hơn các quan chức cho phát triển nhiều dự án “voitrắng” (cồng kềnh, chi phí cao) không có ích gì mà chỉ làm giầu cho một số quanchức và một số nhà cung cấp Tình trạng không hoạt động của bốn nhà đối tácmới đây ở Lagos, Nigieria là một ví dụ Không những thế các nhà thầu và cácquan chức dính líu vào các hoạt động tham nhũng gây ra những chi phí khổng lồ

về thời gian và năng suất bỏ ra Việc thương lượng những vụ làm ăn và nhữngkhoản thanh toán bất hợp pháp, đảm bảo bí mật của chúng và đề phòng nhữngrủi ro luôn hiện hữu là sẽ không nhận được những chữ ký và giấy phép đã đượchứa hẹn đều là những công việc mất thời gian, cả sự cần thiết phải đàm phán lạihay hối lộ thêm cho một quan chức khác nữa như vẫn từng xảy ra, cũng tốn thờigian không kém Trên thực tế bằng chứng từ nhiều quốc gia cho thấy mối quan

hệ cùng chiều giữa mức độ hối lộ và lượng thời gian mà một doanh nghiệp phảidành cho các quan chức Nhà nước Một cuộc điều tra năm 1993 đối với hơn1.500 doanh nghiệp ở 49 quốc gia cho thấy: chẳng hạn như ở Ucraina các ôngchủ công ty mất nhiều tiền hối lộ phải dành thời gian cho các quan chức vàchính trị gia nhiều hơn gần một phần ba so với những người hối lộ ít Nhữngcông ty hối lộ nhiều cũng phải mất 75 tuần công lao động mỗi năm trong thờigian quản lý cho việc thương lượng với các quan chức so với con số trung bìnhhàng năm là 22 tuần công lao động của các doanh nghiệp hối lộ ít Thêm vào đócác số liệu thu được từ hơn 3.600 doanh nghiệp ở 69 nước chứng tỏ rằng ở

những nước có tình trạng tham nhũng cao hơn các doanh nghiệp thường dànhmột phần lớn hơn trong thời gian quản lý cho các quan chức Ngoài ra cuộc điềutra cũng cung cấp bằng chứng cho thấy ở những nơi mà tệ hối lộ phổ biến hơnthì chi phí vốn và chi phí đầu tư của các doanh nghiệp có xu hướng cao hơn.

Như vậy tác hại của tham nhũng là vô cùng lớn và đặc biệt nguy hiểm đốivới tất cả các quốc gia Tham nhũng đã trở thành “quốc tế nạn” là một trongnhững vấn đề toàn cầu mà tất cả các quốc gia đều có trách nhiệm cùng tham giagiải quyết

IV NGUYÊN NHÂN CỦA TỆ THAM NHŨNG

Những năm qua cuộc đấu tranh tham nhũng của Đảng và Nhân dân tadiễn ra rất quyết liệt và đã thu được kết quả bước đầu song đến nay có thể nóinạn tham nhũng vẫn chưa được đẩy lùi một cách cơ bản Tình hình vẫn diễn raphức tạp, có nơi có chiều hướng gia tăng với những thủ đoạn hết sức tinh vi, cótrường hợp câu kết, móc nối ngang dọc giữa các phần tử thoái hoá biến chấttrong các cơ quan Nhà nước và ngoài xã hội, rất khó phát hiện làm cho cuộc đấutranh chống tham nhũng hết sức khó khăn Vậy do những nguyên nhân chủ yếunào ?

1 Nguyên nhân gây ra tham nhũng có nhiều, nhưng nguyên nhân đầu tiên

có tính chất sâu xa, bản chất là do chế độ người bóc lột người sinh ra.

Hồ Chủ Tịch đã nói: Tham ô, lãng phí, quan liêu là những xấu xa của xã hội cũ Nó do lòng tư lợi ích kỷ, hại nhân dân mà ra, nó do chế độ người bóc lột người mà ra.

Một đặc điểm nổi bật của sự vận động xã hội, khác với mọi sự vận độngvật chất khác trong tự nhiên ở chỗ con người hành động đều tính đến lợi íchhoặc mục đích tư lợi ích kỷ nào đó Bởi vậy chế độ tư hữu chính là cơ sở tưtưởng của các hành vi tham nhũng, không có tư tưởng tư lợi ích kỷ sẽ không cóhành vi tham nhũng thiệt người lợi mình

2 Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách ở nước ta còn nhiều kẽ hở

2.1 Hệ thống pháp luật

2.1.1 Trên phương diện xây dựng pháp luật

Trong đấu tranh phòng chống tham nhũng, pháp luật được coi là phươngtiện cứng rắn nhất và không thể thiếu được Lịch sử đấu tranh chống tham nhũngtrên phạm vi toàn thế giới cho thấy, nếu thiếu phương tiện pháp luật thì cuộc đấutranh này chỉ là cuộc chiến nửa vời dọa tham nhũng chứ không diệt được thamnhũng Vai trò của pháp luật trong đấu tranh chống tham nhũng được thể hiện ởnhiều nội dung khác nhau, từ việc xác định thế nào là tham nhũng, các loại hành

vi tham nhũng, các biện pháp phòng ngừa, các loại chế tài cho tới hình thức vàbiện pháp xử lý tham nhũng Ở một cách phân chia tương đối, pháp luật liênquan đến tham nhũng được sử dụng trên hai phương diện: Phòng ngừa thamnhũng và xử lý tham nhũng

2.1.1.1 Pháp luật về phòng ngừa tham nhũng được thể hiện ở rất nhiềungành luật, nhiều văn bản khác nhau: từ các văn bản về tổ chức bộ máy Nhànước, văn bản về các lĩnh vực kinh tế xã hội đến pháp luật đấu tranh trực diệnvới tham nhũng Nó có thể là ngành luật hiến pháp, luật đất đai, luật tài chính -ngân hàng, luật hành chính, luật dân sự, luật kinh tế Một đòi hỏi đối với các vănbản pháp luật này là phải đồng bộ, thống nhất, phải tạo được khuân mẫu pháp lý

có khả năng loại trừ sự nảy sinh của các hành vi tham nhũng Tuy nhiên đánhgiá một cách toàn diện hệ thống pháp luật này, chúng ta dễ dàng nhận thấy sựbất cập và còn nhiều kẽ hở, là mảnh đất sinh sôi, phát triển của tham nhũng, đặcbiệt là các quy định trong lĩnh vực quản lý tài chính, xét duyệt các dự án đầu tư,đấu thầu, duyệt chi, cấp phát ngân sách, cho vay, pháp luật về xây dựng cơ bản

và quản lý tài chính trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, xuất nhập khẩu, quản lý đấtđai, giải phóng mặt bằng Những biểu hiện cụ thể của sự bất cập đó là sự thiếuthống nhất, thiếu đồng bộ, còn nhiều kẽ hở, chưa thực sự phục vụ nhân dân,thiếu văn bản hướng dẫn kịp thời dẫn đến cách hiểu và giải thích khác nhau.Những văn bản quy định về các thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp dễ dẫnđến tình trạng quan liêu, gây phiền hà, sách nhiễu nhân dân để tham nhũng

2.1.1.2 Pháp luật về xử lý tham nhũng cũng còn những bất cập trước tìnhhình tham nhũng ngày càng diễn biến phức tạp hiện nay Bộ luật hình sự năm

1999 quy định 7 tội danh tham nhũng song sau gần 3 năm thi hành, cho đến naychưa có văn bản hướng dẫn cụ thể những quy định này Theo Pháp lệnh chốngtham nhũng và tinh thần của Bộ luật hình sự năm 1999 thì hành vi tham nhũng

có thể bị xử lý về hình sự hoặc hành chính, tuỳ tính chất, mức độ vi phạm Songtrên thực tế chúng ta chưa ban hành được một Nghị định về xử lý hành chính đốivới các hành vi tham nhũng ( khi chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình

sự ), do vậy trên thực tế đối với các hành vi vi phạm ở mức độ này đã có tìnhtrạng xử lý tuỳ tiện, nhiều nơi không xử lý Các chế tài đối với người có hành vitham nhũng được quy định trong luật là rất cần thiết song chế tài áp dụng đốivới người có trách nhiệm, nghĩa vụ trong đấu tranh phòng chống tham nhũng( nếu không thực hiện đầy đủ, đúng đắn trách nhiệm, nghĩa vụ luật định ) thì lạichưa được đề cập ( trừ những người có hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp )nên chưa có sự phối hợp đồng bộ trên thực tế

2.1.1.3 Trong việc xây dựng hệ thống pháp luật liên quan đến phòngchống tham nhũng, Nhà nước ta mới chỉ chú trọng đến pháp luật về xử lý thamnhũng, chưa chú ý đúng mức đến pháp luật về phòng ngừa tham nhũng Sắp tớichúng ta phải tập trung sức hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng ngừa thamnhũng, làm cho cơ hội phát sinh tham nhũng bị hạn chế đi dẫn đến bị loại trừ,làm cho tham nhũng giảm thiểu trong cuộc sống Pháp lệnh chống tham nhũngban hành năm 1998 mặc dù đã sửa đổi, bổ sung nhưng đến nay đã tỏ ra lạc hậu,nhiều quy định không thực hiện được trên thực tế, cần nâng cấp văn bản nàythành Luật chống tham nhũng với những quy định cứng rắn và cụ thể hơn, phùhợp với yêu cầu của cuộc đấu tranh chống tham nhũng trong tình hình mới

2.1.2 Hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật, hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật đặc biệt là pháp luật liên quan đến phòng chống tham nhũng chưa đươc các cơ quan, các cấp, các ngành chú ý đúng mức

Nhiều cán bộ, công chức không nắm được những quy định cơ bản trongpháp Lệnh chống tham nhũng và những quy định của Bộ luật hình sự về tội

tham nhũng Ở nhiều cơ quan, lãnh đạo không muốn tổ chức triển khai thực hiện

pháp luật về chống tham nhũng trong đơn vị mình bởi vì nó động chạm đến

chính bản thân người lãnh đạo đó Từ thực trạng đó mà trên thực tế nhiều người

có hành vi tham nhũng song không ý thức được đầy đủ hành vi của mình Một

số người khác cũng do không hiểu biết pháp luật mà chưa thấy được trách nhiệmcủa mình trong việc phát hiện, tố cáo hành vi tham nhũng

2.1.3 Trong hoạt động áp dụng pháp luật về phòng, chống tham nhũng, nhiều

vấn đề bức xúc đã nảy sinh trong lĩnh vực này và đây là một trong nhữngnguyên nhân của tình trạng tham nhũng ngày càng phức tạp Tình trạng bao che

xử lý nội bộ còn phổ biến Không ít vụ án tham nhũng đang bị điều tra bỗngnhiên bị đình chỉ Nhiều vụ án đưa ra xét xử song hình phạt còn nhẹ, chưa đủtính răn đe, phòng ngừa Đặc biệt trong thời gian qua đã xuất hiện không íttrường hợp chính những cán bộ được giao nhiệm vụ trực tiếp đấu tranh xử lý tộiphạm có hành vi tham nhũng lại là người có hành vi tham nhũng Ở một số địaphương đã nảy sinh tình trạng một số người có chức vụ, quyền hạn can thiệp vàohoạt động đấu tranh chống tham nhũng của cơ quan bảo vệ pháp luật Rõ ràng,

sự thiếu nghiêm minh công bằng trong việc xử lý người có hành vi tham nhũng

đã trở thành một trong những nguyên nhân làm cho tình trạng tham nhũng chưa

có chiều hướng thuyên giảm

2.2 Cơ chế chính sách

Nhiều chế độ chính sách còn mang tính ban phát, nên chưa loại trừ được

cơ chế xin-cho, tạo ra một tầng lớp độc quyền, đặc lợi và những tiêu cực khókiểm soát Một chế độ đãi ngộ cán bộ, công chức còn mang tính bao cấp như đấtđai, nhà ở, phương tiện…dẫn tới việc vận dụng tuỳ tiện Tiền lương chưa đảmbảo cuộc sống nên việc tìm thêm nguồn thu nhập khác trở thành phổ biến Chính

hệ thống pháp luật không chuẩn xác, do xử phạt tội tham nhũng quá nhẹ

Công tác cải cách hành chính đạt hiệu quả chưa cao Nạn sách nhiễu thamnhũng đang tạo nên rào cản trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

3 Do những sai lầm khuyết điểm trong hoạt động của một số cơ quan Đảng

và Nhà nước

Tệ tham nhũng nói chung và các tội phạm có tính chất tham nhũng pháttriển phổ biến và gây hậu quả hết sức nghiêm trọng như hiện nay chủ yếu vàtrước hết do những sai lầm, khuyết điểm trong hoạt động của nhiều cơ quanĐảng và Nhà nước và do sự thoái hoá biến chất của một bộ phận cán bộ, Đảngviên.

Ý thức tự phê bình và phê bình của cán bộ, đảng viên còn yếu Biểu hiện

cụ thể là chưa có cán bộ, đảng viên nào phạm pháp hoặc có hành vi tham nhũng,tiêu cực, lãng phí được phát hiện do kết quả của phê bình và tự phê bình trongnội bộ Một số vụ việc có liên quan đến tham nhũng, tiêu cực, lãng phí bị quầnchúng, công luận phát hiện, tố giác, song các tổ chức đảng liên quan, tổ chứcđảng cấp trên, các cơ quan thanh tra, kiểm tra hoặc không biết hoặc biết nhưngkhông tích cực ngăn chặn để những hành vi đó phát triển thành những vụ ánnghiêm trọng

Các ý kiến đồng tình với việc xác định những nguyên nhân dẫn đến việc

“chưa tạo ra được những chuyển biến cơ bản trong công tác xây dựng Đảngcũng như trong việc nâng cao chất lượng của các tổ chức đảng và của đội ngũcán bộ, đảng viên, nhất là chưa ngăn chặn và đẩy lùi được tệ tham nhũng, lãngphí” mà hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khoá IX đã chỉ ra Cụthể là, ở không ít nơi, sự chỉ đạo của các cấp uỷ chưa kiên quyết, chưa tập trungđúng mức, một số cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp chưa tự giác phê bình và tựphê bình, chưa làm gương cho cán bộ, đảng viên trong đấu tranh chống thamnhũng, lãng phí, việc xử lý một số vụ việc nổi cộm chưa nghiêm, vẫn còn cóbiểu hiện” trên nhẹ, dưới nặng “, nhiều cấp uỷ, tổ chức đảng chưa thực sự dựavào dân, chưa coi trọng tiếp thu ý kiến phê bình của dân để xây dựng, chỉnh đốnĐảng, một số chủ trương, biện pháp, quy chế, chính sách nhằm ngăn ngừa, đấutranh chống tệ tham nhũng, lãng phí quy định chưa hợp lý, chặt chẽ, có tính khảthi chưa cao, còn ít hiệu quả, thiếu sự phân công phối hợp chỉ đạo việc chốngtham nhũng một cách có hiệu lực, hiệu quả

Công tác kiểm tra Đảng, thanh tra, kiểm sát của các cơ quan chức năngcủa Nhà nước chưa được tiến hành thường xuyên, liên tục, còn nhiều yếu kém

Ở nhiều nơi, công tác kiểm tra của Đảng chưa chú ý kiểm tra, khắc phục tệ quanliêu.

4 Những yếu kém trong công tác tổ chức cán bộ do sự buông lỏng, yếu kém trong quản lý Nhà nước

Đây là nguyên nhân quan trọng làm phát sinh các tội có tính chất thamnhũng Đảng ta chỉ rõ: công tác cán bộ vừa bảo thủ, vừa trì trệ về nhiều mặt, viphạm các nguyên tắc đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đề bạt cán bộ Việc đào tạo,bồi dưỡng cán bộ nhất là cán bộ kinh tế từ trước đến nay chưa được coi trọngđúng mức, chưa đáp ứng được nhu cầu về phát triển kinh tế thị trường Việc bốtrí cán bộ ở nhiều cấp, nhiều ngành vẫn còn tư tưởng bè cánh, phe phái Côngtác đề bạt cán bộ còn bị chi phối bởi cách nhìn chủ quan, phiến diện, chưa chínhxác trong phương pháp đánh giá, lựa chọn cán bộ Công tác xử lý cán bộ thường

có khuynh hướng hữu khuynh Tình trạng tuỳ tiện, muốn xử lý nội bộ, xử lý nhẹcòn khá phổ biến Đặc biệt Đảng ta khẳng định giáo dục là quốc sách hàng đầunhưng chính mục tiêu này bị buông lỏng Tham nhũng một phần được mangtheo vào nhà trường, được “rèn” ngay khi thi tuyển vào và “luyện” trong quátrình ở nhà trường, những nơi có môi trường giáo dục thấp kém, những cán bộ

đã lọt qua môi trường đào tạo như thế không thể là những hạt giống tốt, càngkhông thể là hạt nhân chống tham nhũng Sự sai lầm trong bố trí, sử dụng cán bộ

và buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, đánh giá cán bộ, thiếu kiểm soát cho nêntrước sự cám dỗ của những lợi ích vật chất một bộ phận cán bộ, Đảng viên đã bịtha hoá

5 Do bản chất của nền kinh tế thị trường

Ngày nay sự phát triển của kinh tế thị trường là không thể phủ nhận được,tuy nhiên do bản chất của nền kinh tế thị trường, của việc tự do hoá cạnh tranhcũng là một trong những nguyên nhân gây ra tệ tham nhũng Trong nền kinh tếthị trường vai trò của đồng tiền được đặt lên rất cao Có không ít tổ chức, cánhân vì những mục tiêu riêng để tồn tại trong sự canh tranh khốc liệt đã dùngmọi thủ đoạn trong đó thủ đoạn hối lộ được sử dụng rất phổ biến

6 Trình độ dân trí

Nhìn chung trình độ dân trí còn thấp nên nhân dân chưa có nhiều khảnăng tham gia quản lý Nhà nước, kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quanNhà nước và của cán bộ, công chức Mặc dù gần đây đã có quy chế dân chủ,song nhìn chung việc thực hiện còn nhiều hạn chế

7 Cuộc đấu tranh chống tệ tham nhũng động chạm đến những cán bộ có

chức có quyền, có khi động chạm đến cả một tập thể ngành, cơ quan đơn vị,động chạm đến lợi ích thiết thực, đến thể diện, uy tín của cán bộ Hơn nữa, tệtham nhũng vẫn còn cơ sở kinh tế, xã hội để tồn tại Vì thế cuộc đấu tranh chống

tệ tham nhũng là một quá trình lâu dài, rất khó khăn phức tạp

CHƯƠNG II

THỰC TRẠNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

I SƠ LƯỢC VỀ THỰC TRẠNG THAM NHŨNG TRÊN THẾ GIỚI HIỆNNAY

Tham nhũng hiện nay đã trở thành một “quốc tế nạn” Chính vì vậy màtrong thời điểm cả thế giới đang dồn sự quan tâm đặc biệt tới sự kiện nước Mỹ

bị tấn công ngày 11 - 9 và hành động quân sự của Mỹ tại Apganixtan thì hộinghị quốc tế chống tham nhũng lần thứ 10 vẫn được tổ chức tại Praha Cộng hoàSéc từ ngày 7 đến ngày 11/10/2001 với hơn 1.200 đại biểu đến từ hơn 130 nước

và các tổ chức quốc tế tham dự Hội nghị cho thấy toàn thế giới đều nhận thứcđược tác hại to lớn của tham nhũng gây ra và các quốc gia đã có tiếng nóichung, hành động chung trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng trên qui môtoàn cầu

Xu hướng tham nhũng hiện nay trên thế giới đó là từ tham nhũng có sốlượng thấp đến tham nhũng có số lượng cao, mấy năm gần đây hoạt động thamnhũng với số lượng tiền cực lớn có xu hướng tăng lên Từ tham nhũng ở cấpthấp lên tham nhũng ở cấp cao, từ tham nhũng có tính chất thấp đến tham nhũng

có tính chất cao, hoạt động tham nhũng đã đi sâu vào lĩnh vực chính trị dựa trựctiếp vào quyền lực chính trị hoặc lấy quyền lực chính trị làm mục tiêu nó không

còn đơn thuần là kinh tế nói chung Từ tham nhũng đơn thuần đến tham nhũng

đa dạng như nhân viên ngân hàng lợi dụng chức vụ, dùng tiền giả đổi lấy tiềnthật trong kho bạc, ăn đút lót, viên chức cao cấp bán bí mật Nhà nước làm giầuích kỷ, tham nhũng trong lĩnh vực chứng khoán, xây dựng, giáo dục, trong cácdoanh nghiệp Nhà nước, trong các chương trình cho vay và nhận viện trợ, thamnhũng trong chấp pháp hành chính, tham nhũng trong việc nhận người

Ở Nga cuối năm 1998, một số quan chức Nga đã chuyển khoản tiền thamnhũng trên 10 tỷ USD sang các ngân hàng lớn của Mỹ

Ở Trung Quốc: Thời gian qua báo chí Trung Quốc cho công bố nhiều

vụ án tham nhũng dính líu tới cán bộ lãnh đạo cấp cao, trong đó không ítngười bị trừng trị nghiêm khắc Để làm trong sạch đội ngũ của Đảng, Hội nghịtoàn thể Trung ương 4 (khóa XVI) Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCS) sắp triệutập ở Bắc Kinh vào mùa thu này sẽ nhấn mạnh ''hai điều cấp bách” (liêm khiết

và gian khổ phấn đấu) Đây chẳng những là đường lối tư tưởng phải quán triệttrước sau như một của Đảng mà còn trở thành khâu then chốt gắn liền giữa lýluận và thực tiễn để làm trong sạch đội ngũ của Đảng, kiên quyết thanh trừ khỏiĐảng những phần tử thoái hóa, từ đó, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ củaĐảng

Trong năm 2014 và đầu năm 2015, hàng loạt cán bộ cấp cao của Trung

Tường, Phó đô đốc, Phó Chính ủy Hải quân Trung Quốc tự sát sau khi nhảy từtầng 13 của tŨA NHà 15 TẦNG Là TRỤ SỞ HẢI QUÕN CỦA QUÕN GIẢIPHÚNG NHÕN DÕN TRUNG QUỐC (PLA) TẠI THỦ đô Bắc Kinh Tờ THE WASHINGTON TIMES (MỸ) THỠ CHO RẰNG ỤNG MÓ NHẢY TỪ CỬA SỔTẦNG 15 VàO NGàY 13.11 Ban đầu vụ tự sát CỦA ỤNG MÓ được giữ bímật, nhưng tin đồn về vụ việc đÓ được lan truyền trên các trang mạng ở TrungQuốc Thông tin đồn đoán từ các mạng xÓ HỘI TRUNG QUỐC CHO RẰNGQUÕN ỦY TRUNG ương Trung Quốc đÓ TRIỆU TẬP ỤNG MÓ để tiến hànhđiều tra tham nhũng, khiến ông trầm cảm, dẫn đến tự sát ỄNG MÓ LẦN CUỐI

CỰNG được nhỠN THẤY TẠI THàNH PHỐ CẢNG CHU SAN (TRUNGQUỐC) VàO NGàY 22.10, SAU KHI ỤNG HOàN TẤT SỨ MẠNG PHỐI HỢPTỠM KIẾM MỎY BAY MẤT TỚCH (CHUYẾN BAY MH370) CỦA HÓNGHàNG KHỤNG MALAYSIA AIRLINES (MẤT TỚCH TỪ NGàY 8.3) Tuynhiên, chính quyền Trung Quốc và truyền thông nhà nước Trung Quốc vẫn chưachính thức xác nhận ông MÓ đÓ TỰ SỎT NHưng tờ SOUTH CHINA MORNING POST (HỒNG KỤNG) HỤM 16.11 XỎC NHẬN ỤNG MÓ NHẢY LẦU TỰVẪN THỤNG QUA CUỘC PHỎNG VẤN VỚI MỘT CỰU QUAN CHỨCHẢI QUÕN PLA Nhà quan sát chính trị Tang Jingyuan ở Trung Quốc nhậnđịnh việc ông MÓ TỰ TỬ KHỤNG được chính quyền Trung Quốc công bốthông tin chính thức là nhằm che đậy những vụ tham nhũng của các quan chứccấp cao hơn ông MÓ TRONG QUÕN đội, theo trang tin chuyên về Trung Quốc

CHINA TOPIX CỦA MỸ NGàY 22.11 Vài ngày trước đó, thiếu tướng SongYuwen, Phó chính ủy Quân khu Cát Lâm (Trung Quốc), được cho đÓ TREO

CỔ TỰ SỎT, THEO TỜ THE WASHINGTON POST (Mỹ) Ông Song là một trong

số 8 quan chức Trung Quốc bị bắt gần đây với cáo buộc tham nhũng Vào ngày2.9, thiếu tướng Hải quân Jiang Zhonghua cũng nhảy lầu tự sát từ một tŨA NHàCAO TẦNG THUỘC Căn cứ hải quân ở tỉnh Chiết Giang Đến nay, trên 200

quan chức cấp cao PLA bị điều tra với cáo buộc tham nhũng, theo CHINA TOPIX, nổi cộm nhất là tướng Từ Tài Hậu, nguyên Phó chủ tịch Quân ủy Trung

ương Trung Quốc Các điều tra viên chống THAM NHŨNG của Trung Quốcmới đây đÓ TỠM THẤY KHOẢNG 1 TẤN TIỀN MẶT (BAO GỒM USD,EURO, NHÕN DÕN TỆ) CỰNG NHIỀU TàI SẢN QUÝ GIỎ KHỎC TRONGTẦNG HẦM NGỤI NHà XA XỈ CỦA ỤNG Ở Bắc Kinh, và phải điều độnghơn 10 xe tải mới chở hết số tài sản này, Reuters dẫn thông tin của tạp chí

PHOENIX WEEKLY (HỒNG KỤNG) NGàY 20.11 CHO BIẾT THEO TẠP CHỚ THE DIPLOMAT (trụ sở ở Nhật Bản), chiến dịch chống tham nhũng của

ông Tập đến nay đÓ KHIẾN cho 56 quan chức cấp cao rớt chức, nhưng trong số

này chỉ có 3 quan chức của PLA, bao gồm ông Từ CHINA TOPIX cho rằng

chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập có thể sẽ khiến cho thêm nhiều vịtướng, quan chức cấp cao Trung Quốc phải tự sát

Mới đây công tố viên thành phố MiLan đã đề nghị mức án 13 năm tù vớiông Cesare Previti nguyên cố vấn luật và trợ lý thủ tướng Italia Berlusconi vì tộitham nhũng, thủ tướng Đức ông Gerhard Schroede đã quyết định xa thải bộtrưởng quốc phòng ông Scharping vì tội nhận hối lộ của khu vực tư nhân, giámđốc ngân hàng trung ương Pháp Jean Claude cũng phải ra hầu toà vì thamnhũng Washington xem xét khả năng bắt giữ quốc tế đối với tổng thốngUkraina ông Kuchma với lời buộc tội nhận hối lộ từ thời ông còn làm thủ tướngnăm 1993 theo điều 11 bộ luật hình sự Ukraina

Ở Nigenia tệ tham nhũng cũng rất nghiêm trọng, có công ty dùng cả trămtriệu USD để chi phí giao dịch và mua chuộc quan chức Tham nhũng còn nảysinh cả ở các tổ chức ít có quan hệ đến kinh doanh như uỷ ban Ôlimpic quốc tế

II THỰC TRẠNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Thực trạng tham nhũng ở Việt Nam hiện nay là rất nghiêm trọng, hiệntượng tham nhũng không những đặc biệt lan tràn trong số các quan chức làmviệc tại các cơ quan chuyên trách về kinh tế đối nội và đối ngoại mà nó xảy raphổ biến ở hầu hết các lĩnh vực như luật pháp, văn hoá, giáo dục, Thamnhũng đã và đang làm xói mòn lòng tin của nhân dân, của xã hội vào Đảng vàNhà nước Sự tha hoá của một số cán bộ Đảng viên cộng thêm thế lực thù địchlợi dụng diễn biến phức tạp cuả tình hình thế giới và trong nước ra sức tuyêntruyền, kích động, thực hiện diễn biến hoà bình đang trở thành một nguy cơ tolớn uy hiếp đến sự tồn vong của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Theo báo cáo của chính phủ tại kỳ họp thứ 10 khoá IX đã phát hiện và xử

lý trên 500 vụ tham nhũng với tổng thiệt hại tài sản trên 1,2 tỷ đồng và trên 34triệu USD Năm 1996 đã phát hiện 10 vụ tham nhũng lớn trên 100 tỷ đồng/vụ.Theo báo cáo của chánh án toà án nhân dân tối cao trước quốc hội từ năm 1992đến năm 1997 toà đã xét sử 3.021 vụ tham nhũng với 6.315 bị cáo, trong đó có64,5% số bị cáo bị tù, 10 tên đã bị tuyên phạt án tử hình Cho đến nay đã liên

tiếp xẩy ra một số vụ án lớn nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn đến tiền của, củaNhà nước và nhân dân, gây mất ổn định kinh tế xã hội

1- Vẫn còn nhiều uẩn khúc trong vụ tham nhũng tại Petro Việt Nam 1

Đến thời điểm này có thể kết luận được đường dây tham nhũng lớn nhấttại Petro Việt Nam được tổ chức trên một chiếc kiềng ba chân tương đối vữngchắc gồm ba nhân vật Nguyễn Quang Thường, Dương Quốc Hà và Trần NgọcGiao Các đại gia này mượn danh nghĩa rót tiền vào các hợp đồng dự án để rửatiền một cách hợp pháp

Sau khi phát hiện hành vi tham nhũng của ông Nguyễn Quang Thường vàDương Quốc Hà tại công trình sửa bể chứa nước phục vụ khai thác trên tàu ĐạiHùng, mới đây dư luận không khỏi thắc mắc về việc Vietsovpetro mua 80 tấnhoá chất chống cháy trong hợp đồng 93/94 VSP1 ký ngày 6/6/1994 với giá trịhợp đồng là 2,429 tỷ đồng và yêu cầu số hoá chất này phải là hàng của Pháp.Nhưng điều nghịch lý là khi nhận hàng Vietsovpetro biết chắc chắn bên cungcấp đã thay bằng 80 tấn hoá chất sản xuất tại thành phố Hồ Chí Minh có chấtlượng thấp hơn nhiều mà vẫn vui vẻ chấp thuận và không hề thay đổi giá trị hợpđồng

Hiện cơ quan điều tra mới chỉ phát hiện ra một vài thủ đoạn móc tiền củaNhà nước mà tổng số tiền đã lên đến hàng triệu USD, vậy hàng nămVietsovpetro ký không biết bao nhiêu hợp đồng thương mại và mua sắm trangthiết bị, vật tư với tổng giá trị lên tới hàng trăm triệu USD thì không biết số tiềnthất thoát sẽ là bao nhiêu Hầu hết các quan chức như Dương Quốc Hà, NguyễnQuang Thường đều có thâm niên công tác lâu năm trong ngành dầu khí như vậy,

có biết bao nhiêu hợp đồng đã qua tay ký duyệt thì tổng số tiền thất thoát sẽ lớnđến mức nào Còn nữa một công ty trách nhiệm hữu hạn tư cách pháp nhân rất

mờ mịt vậy mà lại trúng thầu hầu hết các hợp đồng quan trọng của Vietsovpetro

mà lại không phải là một công ty khác

- Gây thiệt hại vẫn được thăng chức

1