Bài giảng Sinh học 11: Sinh trưởng và phát triển ở động vật

Bài giảng Sinh học 11: Sinh trưởng và phát triển ở động vật thông tin đến các khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật; phát triển không qua biến thái; phát triển qua biến thái.

03 02

Câu 1: Ở người, đầu của thai nhi 2 – 3 tháng tuổi dài bằng 1/2 cơ thể, đến 5 tháng tuổi bằng 1/3, khi sinh bằng 1/4 và đến tuổi 16 – 18 chỉ còn bằng 1/7 cơ

thể Đây là quá trình gì ở con người mà em biết?

Trả lời: Quá trình sinh trưởng (tế bào lớn lên).

Câu 2: Ở người, hợp tử trải qua 8 ngày phát triển thành phôi vị làm tổ trong dạ con người mẹ với các tế bào khác nhau, sau đó phát triển thành phôi thần kinh với mầm các cơ quan và qua 9 tháng 10 ngày phát triển thành cơ thể em bé với tất cả cơ quan khác nhau về cấu tạo và chức

năng, đến tuổi dậy thì (13 -14 tuổi) phát triển cơ thể trưởng thành có khả năng sinh sản Đây

là quá trình gì ở con người mà em biết?

Trả lời: Quá trình hình thành nên các cơ quan của cơ thể người để lớn lên (quá trình phát

triển).

Câu 3: Lợn, bò, trâu, gà, vịt, cá chép, con người thuộc loại động vật có xương sống hay không xương sống? Quá trình sinh trưởng và phát triển của chúng có điều gì đặc biệt?

Trả lời: Là ĐVCXS.

Quá trình sinh trưởng và phát triển của chúng không thay đổi về hình thái bên

ngoài mà kích thước cơ thể lớn dần theo thời gian.

Câu 4: Bươm bướm, ếch, bọ cánh cứng, bọ rùa, nhái, cóc có quá trình sinh trưởng và phát triển từ giai đoạn còn non đến trưởng thành như thế nào?

Trả lời: Quá trình sinh trưởng và phát triển của chúng từ giai đoạn còn non đến

trưởng thành có sự thay đổi về hình thái.

Câu 5: Bọ ngựa, cào cào, châu chấu, gián, ve sầu, có giai đoạn ấu trùng đã giống con trưởng thành nhưng để trở thành cơ thể trưởng thành chúng phải trải qua nhiều lần lột xác Trong nhiều lần lột xác đó, các động vật này có thay đổi hình thái hay không? Đây là quá trình gì của các động vật được kể tên?

Trả lời: Không.

Quá trình lột xác để cơ thể lớn lên.

Chủ đề: sinh trưởng và phát triển ở động vật

Bài: sinh trưởng và phát triển ở động vật

I KHÁI NIỆM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

Sinh trưởng ở động vật là

gì?

Sinh trưởng ở động vật là

gì?

1 Khái niệm sinh trưởng

Sinh trưởng của cơ thể động vật là quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào

Ví dụ:

Ở người, đầu của thai nhi 2 – 3 tháng tuổi dài bằng 1/2

cơ thể, đến 5 tháng tuổi bằng 1/3, khi sinh bằng 1/4 và đến tuổi 16 – 18 chỉ còn bằng 1/7 cơ thể

I KHÁI NIỆM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

Phát triển ở động vật là gì?

2 Khái niệm phát triển

Phát triển của cơ thể động vật là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hóa (biệt hóa) tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể

Ví dụ: Ở người, hợp tử trải qua 8 ngày phát triển thành phôi

vị, sau đó phát triển thành phôi thần kinh với mầm các cơ quan và qua 9 tháng 10 ngày phát triển thành cơ thể em bé,

phát triển cơ thể trưởng thành có khả năng sinh sản

I KHÁI NIỆM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

3 Khái niệm biến thái

Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của động vật sau khi sinh ra hoặc nở

từ trứng ra

Dựa vào biến thái, người ta chia phát triển thành:

- Phát triển không qua biến thái.

- Phát triển qua biến thái:

+ Phát triển qua biến thái hoàn toàn

+ Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

II PHÁT TRIỂN KHÔNG QUA BIẾN THÁI

- Đa số động vật có xương sống và rất nhiều loài động vật không xương sống phát triển không qua biến

II PHÁT TRIỂN KHÔNG QUA BIẾN THÁI

1 Giai đoạn phôi thai

- Diễn ra trong tử cung của người mẹ

- Hợp tử phân chia nhiều lần hình thành phôi Sau đó các tế bào của phôi phân hóa tạo các cơ quan, kết quả là hình thành thai nhi

2 Giai đoạn sau sinh

Giai đoạn sau sinh ra ở người không có biến thái, con sinh ra có đặc điểm hình thái và cấu tạo tương

tự như ở người trưởng thành

Phát triển ở động vật không qua biến thái là gì ?

II PHÁT TRIỂN KHÔNG QUA BIẾN THÁI

Phát triển ở động vật không qua biến thái là gì ?

=> Phát triển của động vật không qua biến thái là kiểu phát triển mà con non có đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lí tương tự với con trưởng thành.

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

- Phát triển qua biến thái hoàn toàn có ở đa số các loài côn trùng ( bướm, ruồi, ong,…) và lưỡng cư

- Quá trình phát triển của bướm gồm hai giai đoạn: giai đoạn phôi và giai đoạn hậu phôi:

Quan sát đoạn clip và hình ảnh về quá trình phát triển qua biến thái hoàn toàn của bướm Trình bày các diễn biến của quá trình này ?

1 Phát triển qua biến thái hoàn toàn

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

1 Phát triển qua biến thái hoàn toàn

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

1 Phát triển qua biến thái hoàn toàn

1.1 Giai đoạn phôi

- Diễn ra trong trứng đã thụ tinh

- Hợp tử phân chia nhiều lần hình thành phôi

- Các tế bào của phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan của sâu bướm

- Sâu bướm chui ra từ trứng

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

1 Phát triển qua biến thái hoàn toàn

1.2 Giai đoạn hậu phôi

- Xảy ra biến thái từ sâu bướm thành nhộng và sau đó thành bướm

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

1 Phát triển qua biến thái hoàn toàn

Phát triển của động vật qua biến thái hoàn toàn là gì ?

Phát triển của động vật qua biến thái hoàn toàn là kiểu phát triển mà ấu trùng có hình dạng, cấu tạo và sinh

lí rất khác với con trưởng thành, trải qua giai đoạn trung gian (ở côn trùng là nhộng) ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành

Phát triển của động vật qua biến thái hoàn toàn là kiểu phát triển mà ấu trùng có hình dạng, cấu tạo và sinh

lí rất khác với con trưởng thành, trải qua giai đoạn trung gian (ở côn trùng là nhộng) ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

Phát triển qua biến thái không hoàn toàn có ở một số loài côn trùng như châu chấu, cào cào, gián,…

Quan sát đoạn clip về sự phát triển qua biến thái không hoàn toàn ở châu chấu Trình bày các diễn biến của quá trình này ?

Quan sát đoạn clip về sự phát triển qua biến thái không hoàn toàn ở châu chấu Trình bày các diễn biến của quá trình này ?

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

2.1 Giai đoạn phôi

- Diễn ra trong trứng đã thụ tinh

- Hợp tử phân chia nhiều lần hình thành phôi

- Các tế bào của phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan của ấu trùng

- Ấu trùng chui ra từ trứng

2.2 Giai đoạn hậu phôi

III PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI

2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

Phát triển của động vật qua biến thái không hoàn toàn là gì ?

Phát triển của động vật qua biến thái không hoàn toàn là kiểu phát triển mà ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện trải qua nhiều lần lột xác ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành

C LUYỆN TẬP

Câu 1 : Theo em, mối quan hệ giữa sinh trưởng

và phát triển là gì từ 2 ví dụ :

+ Nòng nọc phải lớn đạt kích thước nào đó mới biến

thành ếch, cơ thể ếch phải đạt kích thước nào đó mới

có thể sinh sản được và ngược lại, cơ thể trước tuổi

phát dục lớn rất nhanh, đến tuổi sau phát dục tốc độ

sinh trưởng chậm lại

+ Ở người, sinh trưởng nhanh nhất khi thai nhi đạt 4

tháng tuổi và ở tuổi dậy thì

 Sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể có mối quan hệ mật thiết với nhau, đan xen nhau và luôn liên quan đến môi trường sống

Sự sinh trưởng tạo tiền đề cho sự phát triển Tốc độ sinh trưởng diễn ra không đồng đều ở các giai đoạn phát triển khác nhau

C LUYỆN TẬP

Câu 2: Phân biệt kiểu phát triển biến thái hoàn toàn và biến thái không hoàn toàn :

Đặc điểm so sánh Biến thái

hoàn toàn

Biến thái không hoàn toàn

1- Con non phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác  con trưởng thành

2- Con non rất khác con trưởng thành, trải qua giai đoạn trung gian  con trưởng thành

3- Phát triển của bướm

4- Đều gồm 2 giai đoạn: Phôi và hậu phôi

5- Phát triển của châu chấu

6- Một số loài côn trùng (châu chấu, cào cào, gián )

7- Giai đoạn phôi: Hợp tử đều phân chia  phôi, phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan  ấu trùng

8- Đa số các loài côn trùng (bướm, ruồi, ong ) và lưỡng cư

Đặc điểm so sánh

Phát triển qua biến thái

Giống nhau

4- Đều gồm 2 giai đoạn: Phôi và hậu phôi

7- Giai đoạn phôi: Hợp tử đều phân chia  phôi, phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan  ấu trùng

Hình dạng, cấu tạo và sinh

lý của con non so với con

trưởng thành

2- Con non rất khác con trưởng thành, trải qua giai đoạn trung gian  con trưởng thành

1- Con non phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác  con trưởng thành

C LUYỆN TẬP

Câu 3: Rắn lột xác có phải là phát triển qua biến thái hay không?

Rắn lột bỏ da không phải là biến thái vì rắn thay lớp da cũ bằng lớp da mới không

có sự biến đổi rõ rệt về cấu tạo, hình dạng cũng như đặc điểm sinh lý.

D VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI MỞ RỘNG

Câu 1: Tại sao sâu bướm phá hoại mùa màng, cây cối rất ghê gớm, trong khi đó bướm trưởng thành thường không gây hại cho cây trồng?

Sâu bướm ăn lá cây nhưng không có enzim tiêu hoá xenlulôzơ nên tiêu hoá và hấp thụ hiệu quả thấp nên sâu phải ăn rất

nhiều lá cây mới đáp ứng được nhu cầu chất dinh dưỡng cho cơ thể để chuẩn bị cho giai đoạn nhộng nằm im trong kén không

thể kiếm ăn để rồi sau đó thành bướm.

Bướm trưởng thành chỉ ăn mật hoa, trong ống tiêu hóa chỉ có enzim saccaraza tiêu hóa đường saccarozo nên không phá

hoại cây trồng mà còn giúp cây trồng thụ phấn.

 Để bảo vệ mùa màng đối với sâu bướm ta làm thế nào?

D VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI MỞ RỘNG

- Ngoài các công tác tưới tiêu và bón phân hợp lí, chúng ta cần:

+ Thường xuyên thăm vườn để phát hiện kịp thời các giai đoạn phá hoại của sâu.

+ Dùng các biện pháp sinh học để diệt sâu bướm gây hại mùa màng.

D VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI MỞ RỘNG

lượng từ 1,5 – 1,8kg mà không nuôi kéo dài tới năm thứ ba khi cá có thể đạt tới khối lượng tối đa

2,5kg? (BTVN)

nào, nên xuất chuồng gà nào? Tại sao? (BTVN)