Việc này thể hiện các điểm sau : - Giầy da Việt Nam hớng hoạt động kinh doanh vào các loại sản phẩm ngày càng có chất lợng cao ,mẫu mã kiểu dáng phù hợp với yêu cầu của khách hàng để tiế
Trang 1Thực tế hoạt động tiêu thụ sản phẩm giầy da trong
thời gian qua và một số giải pháp
Là một ngành kinh tế –kỹ thuật có u thế thu hút đợc nhiều lao động cho xã hội và tạo nguồn thu ngoại tệ cho đất nớc (đứng thứ 3 sau ngành dầu khí và dệt may ),ngành da giầy có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân
Công nghiệp giầy da là ngành sản xuất gắn liền với nhu cầu không thể thiếu của tiêu dùng xã hội ,là bộ phận của nhu cầu mặc thời trang Mấy năm gần đây ,giầy da tiêu thụ và xuất khâủ của Việt Nam tăng đến chóng mặt đạt đợc kết quả hết sức quan trọng thu đợc ngoại tệ cho đất nớc Ta xét bảng sau đây
Kết quả hoạt động kinh doanh da giầy Việt Nam
đơn vị :triệu đô
Tổng doanh thu 211.8 425 442.8 571.2 1053.41 939.9568Doanh thu từ xuất khẩu 118 244.1 388 528.5 964.5 870.4
Tỷ lệ doanh thu xuất
khẩu/doanh thu
55.7 57.45 87.64 92.53 91.56 92.6Giá trung bình xuất khẩu 2.1 2.4 3.28 3.29 3.15 3.21
Theo số liệu cho ở bảng ta thấy rằng doanh thu tiêu thụ hàng năm tăng mạnh qua các năm Doanh thu năm 1999 so với năm 1993 tăng gần 5 lần
Nếu nh năm 1993 ,tỷ trọng doanh thu từ xuất khẩu so với tổng doanh thu mới chỉ là 55.7% thì năm 1994 là 57.45% ;năm 1995 là 87.64%;năm 1996 là 92.53; năm 1997 là 91.56 và năm 1998 là 92.6% Điều đó chứng tỏ hiện nay chúng ta đang đẩy mạnh quá trình tiêu thụ qua xuất khẩu ,giầy da Việt Nam đang tận dụng đợc lợi thế của mình trên thị trờng thế giới
Trong những năm đầu ,đơn giá của hàng xuất khẩu trung bình còn thấp ,qua từng năm đã có sự tăng lên Việc này thể hiện các điểm sau :
- Giầy da Việt Nam hớng hoạt động kinh doanh vào các loại sản phẩm ngày càng có chất lợng cao ,mẫu mã kiểu dáng phù hợp với yêu cầu của khách hàng để tiếp cận đợc với thị trờng khó tính nh EU ,nhật bản Nơi mà chất lợng sản phẩm và mẫu mã là tối quan trọng
Trang 2-Tay nghề công nhân ngày càng đợc nâng cao ,có thể sản xuất đợc sản phẩm
có chất lợng tốt ,hợp với thị hiếu khách hàng
Tốc độ tăng năm 97
so 96
ớc đạt
Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu
Quốc doanh trung
Rõ Ràng ngành giầy dép Việt Nam đang hớng tới sự thành công Tính từ năm 1993 –1998 ,giầy dép Việt Nam tiêu thụ ở EU năm sau tăng hơn năm trớc bình quân 1.4-1.5 lần về giá trị Đến nay Việt Nam là 1 trong 5 nớc có số lợng giầy dép tiêu thụ nhiều nhất ở EU , không chỉ giá rẻ mà cả do chất lợng và mẫu mã đều chấp nhận đợc Chất lợng ,giá cả và thời hạn giao hàng đã củng số đợc lòng tin của các hãng giầy hàng đầu thế giới nên họ đã tăng số lợng nhà thầu trực tiếp tại việt nam lên gấp đôi so 1996 (trên 40 triệu đôi ) Tác động của chất lợng sản phẩm vào khả năng cạnh tranh của giầy Việt Nam đã làm thay đổi nhút ít về tỷ trọng % thị phần các khu vực xuất khẩu theo hớng đáng khích lệ :
Từ 1993 thị trờng EU luôn chiếm trên dới 80% ,năm 1997 còn 71% ;
Thị trờng bắc Mỹ (chủ yếu là hoa kỳ ) 95-96 là 2-6% nay 8% ;
Đông á (chủ yếu nhật ,Đài loan ,Hàn quốc )1996 là 8% nay 12% ;
SNG,Đông âu và các nớc khác khoảng 9%
Trang 3Bớc vào năm 1999 sản xuất và tiêu thụ của ngành da giầy Việt Nam đã có nhiều tiến triển so với năm 1998 , tiêu thụ cả năm tăng 25 % và đạt khoảng 1.45 tỷ USD trong đó giày thể thao chiếm 65% ,giầy nữ chiếm 14% ;giày vải chiếm 12%
Ngoài ra số lợng sản phẩm giầy dép có chất lợng và Mỹ thuật cao đã góp phần nâng cao đơn giá xuất khẩu bình quân từng chủng loại tăng
Tay nghề và năng suất của công nhân ,trình độ vận hành sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu của đội nhũ cán bộ quán lý đã nâng lên một bớc góp phần đa mức thu nhập bình quân của ngời lao động tăng dần 13% so 1996 xấp sỉ 600000
I/ Đánh giá thực trạng hoạt động tiêu thụ :
1 Những thành tích đã đạt đợc trong tiêu thụ sản phẩm những năm gần đây :
Công cuộc thực hiên chính sách kinh tế mở cùng với hoạt động ngoại giao
“Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nớc “và những thành quả đạt đợc đã tạo vị thế thuận lợi cho sự phát triển nội tại của Việt Nam và sự hoà nhập phân công lao
động quốc tế Đặc biệt là ba sự kiện lớn trong năm 1995 :
-Mỹ tuyên bố bình thờng hoá quan hệ với Việt Nam ;
-Tiến hành ký kết hiệp định khung kinh tế giữa Việt Nam và liên minh châu
âu ;
-Việt Nam gia nhập khối ASEAN
đã tạo cơ hội mới trong quan kệ kinh tế thơng mại với các doanh nghiệp
n-ớc ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam
Số lợng sản phẩm giầy dép có chất lợng và Mỹ thuật cao đã góp phần nâng cao đơn giá xuất khẩu bình quân từng chủng loại tăng
Trang 4Tay nghề và năng suất công nhân ngày càng đợc nâng cao ,có thể sản xuất
đ-ợc sản phẩm có chất lợng tốt ,hợp với thị hiếu khách hàng
Trình độ vận hành sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu của đội nhũ cán bộ quán lý đã nâng lên một bớc góp phần đa mức thu nhập bình quân của ngời lao
động tăng
Giầy da Việt Nam hớng hoạt động kinh doanh vào các loại sản phẩm ngày càng có chất lợng cao ,mẫu mã kiểu dáng phù hợp với yêu cầu của khách hàng tiếp cận đợc với thị trờng khó tính nh EU ,nhật bản Nơi mà chất lợng sản phẩm và mẫu mã là tối quan trọng Đến nay Việt Nam là 1 trong 5 nớc có số lợng giầy dép tiêu thụ nhiều nhất ở EU
Giầy da không chỉ giá rẻ mà cả do chất lợng và mẫu mã đều chấp nhận đợc Chất lợng ,giá cả và thời hạn giao hàng đã củng số đợc lòng tin của các hãng giầy hàng đầu thế giới
2.Những hạn chế trong tiêu thụ sản phẩm:
-Công tác tổ chức quản lí sản xuất ,tiêu thụ trong các doanh nghiệp việt nam còn lỏng lẻo kém hiệu quả :
+trình độ quản lí sản xuất ở các phân xởng còn yếu kém ,cha bố trí đúng ngời đúng việc Ngời sản xuất cha có tinh thần trách nhiệm với công việc ,gây lãng phí thậm chí đình trệ sản xuất
+ Quản lí tiêu thụ thiếu khoa học Việc hoạch toán chậm ,cha kịp thời phục vụ điều hành sản xuất nhất là các xởng xản xuất ,quyết toán chậm chạp ,sổ sách chứng từ luân chuyển chậm ,suất nhập cha rõ ràng tạo ra nhiều sơ hở làm giảm hiệu quả kinh tế
+ Cơ cấu bộ máy trong các doanh nghiệp cha khoa học Nhiều nơi mắc quá nhiều về thủ tục hành chính ,bộ máy quản lí cồng kềnh ,tệ quan liêu còn tồn tại
-Trình độ tay nghề cuat công nhân các xởng sản xuất còn thấp Đây là khó khăn chung của toàn ngành Cả nớc cha có một trờng đào tạo chuyên nghiệp cho lao động ngành da-giầy ,vì vậy kĩ thuật chế biến ,năng lực điều hành máy móc ở các dây chuyền kem dẫn đến tỉ lệ sản phẩm hỏng cao ,đó cũng là một lí do tăng chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp Việt Nam
Trang 5-Nguồn vốn kinh doanh của các doanh nghiệp trong nớc còn hạn hẹp Tuy
đã đợc nhà nớc đầu t nhng với tình trạng nh hiện nay ,với sự cạnh tranh gay gắt trên các thị trờng đòi hỏi doanh nghiệp da giầy Việt Nam phải nỗ lực nhiều trong việc thu hút vốn để đầu t vào công nghệ nhằm tạo chất lợng sản phẩm
-Đối với công tác nghiên cứu thị trờng gần nh các doanh nghiệp Việt Nam
đều cha có phòng nghiên cứu thị trờng mà hay gộp chung vào phòng kinh doanh xuất nhập khẩu Điều này dẫn đến hiện trạng là ta hay bị thiếu thông tin ,khả năng
xử lý thông tin kém ,hạn chế cơ hội kí kết giao dịch với các khách hàng cả mới lẫn
cũ Ngoài ta công tác nghiên cứu ,thiết kế mẫu mã sản phẩm là khâu quan trọng quyết định đến khâu tiêu thụ cũng không đợc đầu t thích đáng Do chậm đổi mới ,sáng tạo trong kiểu dáng giầy ,dép nên không đáp ứng đợc thị hiếu ngời tiêu dùng ,hạn chế khá năng tiêu thụ sản phẩm
-Chính sách cạnh tranh ,phân phối và giá cả sản phẩm của da giầy Việt Nam cha đạt yêu cầu
-Các hoạt động hỗ trợ tiêu thụ cha phát huy đợc hiệu quả do tình hình chung
về sản xuất kinh doanh khó khăn Thêm vào đó ,cũng nh sự hạn chế trong khâu nghiên cứu thị trờng ,doanh nghiệp Việt Nam cha chú trọng đến bộ phận tiêu thụ sản phẩm tơng xứng với quy mô hoạt động của mình Mạng lới tiêu thụ hẹp ,phơng thức tiêu thụ chủ yếu là bán buôn tại doanh nghiệp nên ít quảng cáo ,khuyếch trơng rộng ra thị trờng bên ngoài
-Máy móc thiết bị của ngành cũ kỹ lạc hậu và thiếu tính đồng bộ không còn phù hợp với nhu cầu sản phẩm hiện nay các doanh nghiệp mới chỉ đầu t nâng cấp đợc một số máy móc thiết bị do thiếu kinh phí
-Khâu cung cấp nguyên liệu có nhiều hạn chế Da động vật gia súc còn mang tính tự nhiên cha chuyên môn hoá kỹ thuật lấy da ,bảo quản nguyên liệu cha
đợc quan tâm nên chất lợng da kém bất định ảnh hởng tới tiến độ sản xuất và chất lợng sản phẩm
-Sự quản lý không thống nhất của chính phủ ,những thủ tục hành chính rờm
rà ,thói quen quan liêu của cán bộ ngành thuế ,hải quan đã gây không it trở ngại cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp
Trang 6-Công tác cung cấp nguyên liệu cha đợc chuyên môn hoá
- Đặc điểm quy trình công nghệ kéo dài ,thời gian thi hồi vốn lâu ,gây đình trệ sản xuất ,chậm tiêu thụ ,giảm hiệu quả kinh tế ,tăng chi phí lu kho ,bảo quản ,tăng giá thành sản phẩm
- Công nhân giầy da cha đợc đaò tạo chuyên nghiệp
- Tình trạng thiếu vốn kinh doanh
1/ phơng hớng phát triển trong thời gian tới :
a/dự báo nhu cầu thị trờng :
Dới đây sẽ tập hợp các nhận định của các nhuyên gia hàng đầu của hiệp hội giầy Đức ,ý và liên đoàn giầy Châu Âu :
Trong khi các nớc châu á đang giữ vai trò chủ yếu trong sản xuất và xk thì
đài loan và Nhật Bản lại trở thành các nớc nhập khẩu lớn
xu hớng tiêu dùng trên các thị trờng cùng với sự phát triển của xã hội ,nhu cầu tiêu dùng đòi hỏi ngày một cao Xu hớng tiêu dùng nhằm vào các chủng loại giầy dép ,phong phú về chủng loại mẫu mã ,đảm bảo chất lợng và giá cả hợp lý
Đối với từng khu vực kinh tế và thơng mại khác nhau có thị hiếu tiêu dùng khác nhau :
Trang 7-Thị trờng EU :
Với 360 triệu dân Đây là thị trờng lớn có sức tiêu thụ giầy dép cao 6-7
đôi /ngời /năm Hàng năm EU có nhu cầu nhập khẩu giầy dép với khối lợng lớn.đây
là thi trờng yêu cầu cao về chất lợng và mẫu mã (65% là giầy dép mốt thời trang )
-Thị trờng mỹ và Bắc mỹ :
với số dân trên 260 triệu ngời bình quân tiêu thụ giầy dép là 6-7 đôi /ngời /năm Xu hớng tiêu thụ những lợi giầy dep mang tính quốc tế cao kiểu dáng đẹp mang nhãn mác của các hãng nổi tiếng Xu hớng tiêu dùng là giầy dép thời trang
-Thị trờng SNG và một số nớc đông âu:
dân số trên 300 triệu ngời tiêu dùng 5-6 đôi /ngời /năm ,có sức tiêu thụ lớn không cần hạn ngạch ,xu hớng tiêu dùng giầy dép phổ thông chất lợng không quá cao ,có triển vọng hợp tác theo phơng thức hàng đổi hàng
-Thị trờng Nhật Bản và một số nớc phát triển trong khu vực :
Bình quân tiêu thụ giầy dép là 6-7 đôi /ngời /năm Xu hớng tiêu thụ những loại giầy dép mang tính quốc tế cao kiểu dáng đẹp mang nhãn mác của các hãng nổi tiếng Xu hớng tiêu dùng là giầy dép thời trang
Dự báo phát triển của toàn ngành đến 2010 :
(về giá trị xuất khẩu và sản phẩm chủ yếu )
Chỉ tiêu đơn vị tính dự kiến 2000 dự kiến 20101.Các sản phẩm chủ yếu
610.000561.000265.000258.086127.000110.458114.000107.61118.00010.000
Trang 82 Kim ngạch xuất khẩu 1000 USD 1.350.000 4.700.000
2/ Một số biện pháp nhằm mở rộng thị trờng và đẩy mạnh tốc độ tiêu thụ sản
phẩm ở các doanh nghiệp giầy da việt nam
Qua việc phân tích những lí luận chung nhất về công tác tổ chức tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất ,qua việc phân tích tình hình chung về kết quả sản xuất kinh doanh ,đặc biệt là chất lợng của công tác tiêu thụ sản phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam thời gian qua ,em nhận thấy các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển đợc trong thời gian tới phải liôn coi trọng và quan tâm tới công tác tổ chức tiêu thụ sản phẩm Em xin đa ra một số ý kiến góp phầm nâng cao chất lợng công tác tiêu thụ sản phẩm nh sau :
A:biện pháp từ phía nhà nớc :
1/ Chính sách bảo hộ của nhà nớc: Để bảo hộ và phát triển sản xuất trong
nớc ,nhà nớc cần có biện pháp kiên quyết hơn để ngăn chặn hàng nhập lậu của Trung Quốc đang tràn vào thị trờng nội địa ,cạnh tranh bất bình đẳng về giá vả với các sản phẩm da giầy trong nớc
2/ Chính sách tạo môi trờng thuận lợi cho các doanh nghiệp da giầy làm
ăn đúng pháp luật ,khuyến khích sản xuất hàng xuất khẩu :
Các biểu mẫu và thuế suất cần phải đợc rõ ràng ,chi tiết Mặt hàng gia công
đã đợc miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu ,phụ liệu và bao gồm cả dụng cụ ,công cụ
có liên quan Chấm dứt tình trạng sản xuất phải trình định mức tiêu hao nguyên phụ liệu cho từng mẫu mã sản phẩm gia công bởi làm chậm trễ thời gian làm thủ tục hải quan
- Từng bớc thay đổi cơ cầu sản xuất sản phẩm da giầy theo hớng giảm dần khối lợng gia công ,tăng dần sản xuất và trực tiếp tiêu thụ trong nớc và xuất khẩu Để thực hiện đợc mục tiêu này đòi hỏi nhiều yếu tố chung và riêng cho ngành
da giầy , đây là mục tiêu lâu dài của ngành Lợi thế cạnh tranh chỉ dựa trên cơ sở
Trang 9giá nhân công rẻ sẽ không còn mạnh nh xa Ta đang bị cạnh tranh bởi thị trờng lao
động Trung Quốc ,Ân độ ,Inđônêxia ,Thái Lan …
Thực tiễn đòi hỏi tiếp tục cuộc đổi mới mạnh mẽ về cơ chế kinh tế cả tầm vĩ mô và vi mô ,trong đó có hoạt động kinh koanh ngành da ,giầy dép Thị trờng các sản phẩm da và giả da trên thế giới rất nhậy cảm ,muốn giành giật thị trờng về sản phẩm da giầy không chỉ là giá cả ,chất lợng mà còn mẫu mã theo thị hiếu ,theo vùng ,theo mùa ,theo cơn sốt …
Vấn đề này vần đợc thực hiện và giải pháp sau :
+ Thực hiện u đãi thuế nhập khẩu nguyên kiệu để phục vụ cho xuất khâủ +Ưu đãi thuế quan trong việc nhập khâủ thiết bị ,đây chuyền sản xuất các loại sản phẩm bằng da ,giả da ,giầy vải ,giầy thể thao…
+Đợc vay tín dụng u đãi theo quy định của nhà nớc cho tất cả các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tức là “thế chấp bằng thiết bị mua bằng vốn vay “có thể tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vay vốn nớc ngoài coá hiệu quả cao
Trợ giúp thông tin và tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp đi nghiên cứu thị trờng nớc ngoài
+Miễn giảm thuế nhập khẩu da bò có nh thế da thuộc Việt Nam mới cạnh tranh đợc với da thuộc đang ồ ạt ngập vào dới mọi hình thức để sản xuất giầy da xuất khẩu và tiêu thụ nội địa mới đảm bảo đợc sự công bằng trong cùng một sân chơi giữa các nhà sản xuất là mgời Việt Nam và ngời nớc ngoài tránh đợc tình trạng nhà sản xuất nớc ngoài lấn áp nhà sản xuất trong nớc
+Chi phí dịch vụ cho sản xuất ở Việt Nam hiện nay rất cao so với các nớc đó là một nguyên nhân quan trọng làm cho giá thành sản phẩm lên cao Đáng chú
ý là chi phí dịch vụ cho hải quan trong quá trình xuất nhập khẩu ,chi phí điện
,n-ớc ,bu điện ,xăng dầu cho sản xuất Nhà n… ớc có thể quan tâm hỗ trợ nhằm làm giảm chi phí dịch vụ này
3/ Chính sách đào tạo nhân lực :
Hiện nay nớc ta cha có trờng đào tạo kỹ s chuyên ngành da giầy Trong thời gian gần đây tổng công ty da giầy phối lợp với trờng cao dẳng kỹ thuật công nghiệp nhẹ đã mở 3 khoá học cao đẳng kỹ thuật da giầy ,nhà nớc nên có sự tài trợ cho ngành da giầy phối hợp với trờng ĐH Bách Khoa mở lớp kỹ s cho ngành ,đồng thời
Trang 10tiếp tục hỗ trợ chỉ tiêu và kinh phí đào tạo ,dạy nghề cho công nhân kỹ thuật chuyên ngành da giầy
4/ Chính sách hợp tác :
Cũng nh các nớc , da giầy phải tập trung thành các khu công nghiệp riêng ,có
ít nhất ở 3 vùng : Bắc ,trung ,nam để thuận tiện trong phân công và hợp tác sản xuất , cạnh tranh với thị trờng ngoài nớc ,đồng thời mới dễ dàng áp dụng các tiến bộ kỹ thuật và thuận lợi trong việc sử lý nớc thải và bảo vệ môi trờng Cụ thể với tổng công ty da giầy Việt Nam cần thiết phải cây dựng 3 dự án gầm 2 trung tâm liên hợp sản xuất giầy ở phía bắc và phía nam ,một trung tâm sản xuất da thành phẩm với quy mô lớn có công nghệ tiên tiến và trang thiết bị hiện đaị Đề nghị nhà nớc tạo nguồn vốn u đãi hoặc vốn tài trợ và cấp đất cho 3 trung tâm sản xuất của ngành da giầy mỗi trung tâm từ 15- 20 ha đất
5/ Chính sách về nguồn nguyên liệu :
Đề nghị bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn trong chơng trình mập hoá
đại gia súc ,nhanh chóng lai tạo rộng rãi đàn bò vàng ,đàn dê và giống trâu nớc Việt Nam để tăng số đầu con lên khoảng 30% trớc năm 2010 Tổ chức khai thác da trong chơng trình nạc hoá đàn lợn xuất khẩu thịt ,chỉ đạo các đô thị giết mổ tập trung để thuận lợi khai thác da Đầu t khu chăn nuôi khép kín từ nuôi dỡng làm thịt lột da để tăng chất lợng da tơi sống
định 59/cp và 28/cp ,tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhà nớc đủ sức cạnh tranh với các thành phần kinh tế khác trong tình hình hiện nay
Trang 117/Chính sách về thị trờng : Để chủ động trong sản xuất và kinh doanh tự
vơn lên chiếm lĩnh thị trờng trong và ngoài nớc ,tổng công ty da giầy Việt Nam cần đơc đầu t một trung tâm nghiên cứu thiết kế mẫu mốt với trang thiết bị tiên tiến
đội ngũ các bộ thiết kế có trình độ và đủ mạnh ,đáp ứng cung cấp các mẫu mã chào hàng cho tổng công ty và ngành da giầy Việt Nam , tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp thu ứng dụng công nghệ mới Bên cạnh việc củng cố thị trờng truyền thống ,chú trọng mở rộng thị trờng sang các nớc EU,Nhật Bản,liên xô cũ và đông
âu, chú trọng các điều kiện để chuẩn bị vào thị trờng mỹ
B: Từ phía doanh nghiệp :
1/tăng cờng các hoạt động hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm :
Tăng c ờng hoạt động quảng cáo xúc tiến:
Trong nền kinh tế thị trờng mục tiêu của doanh nghiệp là thu đợc lợi nhuận cao mà để thu nhiều lợi nhuận thì phải sản xuất và tiêu thụ đợc hàng hoá, đẩy nhanh quá trình tái sản xuất Sản phẩm muốn tiêu thụ đợc thì ngoài vấn đề chất l-ợng giá cả mẫu mã thị hiếu thì phải làm cho ngời tiêu dùng biết đến nó, không chỉ vài ngời mà nhiều ngời biết đến Quảng cáo sẽ làm cho ngời tiêu dùng biết đầy đủ
Trong thời gian tới để tăng sản lợng tiêu thụ và mở rộng thị trờng các doanh nghiệp cần tăng cờng công tác quảng cáo trên một số mặt sau:
- Xác định mục tiêu quảng cáo : Mục tiêu quảng cáo có thể gồm:
+ Tăng số lợng hàng tiêu thụ trên thị trờng truyền thống: Bằng việc nhắc lại những mối quan hệ tốt đẹp của 2 bên trong thời gian qua, giới thiệu cho khách hàng