KẾ TOÁN TÀI CHÍNH NÂNG CAO

Các yếu tố của Báo cáo Tài chính VAS 01 – Chuẩn mực chung  Doanh thu, thu nhập khác  Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt đ

Trang 1

PGS,TS MAI NGỌC ANH maingocanhhvtc@gmail.com

Cách tiếp cận nội dung ôn thi

 Sử dụng tài liệu do Bộ Tài chính phát hành năm 2019

 Khái quát các vấn đề lý thuyết theo chuẩn mực kế toán,

chế độ kế toán liên quan

 Lựa chọn, trình bày các vấn đề cơ bản, trọng tâm

 Học viên kết hợp nghiên cứu CMKT, Chế độ kế toán

 Các dạng câu hỏi và phương án trả lời

 Bài tập tình huống và gợi ý trả lời

 Những lưu ý khi làm bài ở từng nội dung

Trang 2

Tài liệu ôn thi

 Sử dụng tài liệu ôn thi do Bộ Tài chính phát hành 2019

 Luật Kế toán, Nghị định, Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam

 Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo TT200/2014 và TT

202/2014.

 Các văn bản về chế độ kế toán còn hiệu lực/bổ sung:

 Thông tư 20, 21, ngày 20/3/2006

 Thông tư 161 ngày 31/12/2007

 Thông tư 53 ngày 21/3/2016

 Học viên có thể tham khảo thêm giáo trình kế toán tài chính, kế

toán quản trị các trường Đại học viết từ năm 2015 sau khi đã cập

nhật chế độ kế toán mới.

4

Dự kiến chương trình

1 • Giới thiệu tổng quan

• Luật kế toán và văn bản hướng dẫn

• Các khái niệm, nguyên tắc kế toán

2 • Lập và trình bày BCTC

3 • Kế toán các nghiệp vụ gốc ngoại tệ

4 • Kế toán hàng tồn kho

5 • Kế toán tài sản cố định, BĐS đầu tư

6 • Kế toán tài sản cố định, BĐS đầu tư

7 • Kế toán bán hàng, thuế TNDN

Trang 3

chú

8 • Kế toán nợ phải trả, dự phòng phải

trả, trái phiếu phát hành, chi phí đi vay, vốn chủ sở hữu

9 • Kế toán đầu tư tài chính, hợp tác KD

10+11 • Kế toán hợp nhất kinh doanh và

BCTC hợp nhất

12 • Kế toán các sự kiện phát sinh sau

ngày kết thúc kì kế toán năm

• Sai sót, thay đổi chính sách kế toán

6

• Các vấn đề khác về KTTC

13 • Kế toán quản trị chi phí, giá thành

14 • Thông tin thích hợp và các quyết

định ngăn hạn

Trang 4

VẤN ĐỀ 1

7

KHUNG PHÁP LÝ VÀ LUẬT KẾ TOÁN VIỆT NAM

KHÓA ÔN THI KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN VIÊN

HÀNH NGHỀ NĂM 2019

8

1.1.Tổng quan về khung pháp lý kế toán

 Các mô hình thiết lập khung pháp lý kế toán

Các nước theo luật La Mã (Rules based)

 Các nước theo luật chung (Principles based)

Trang 5

1.1.Tổng quan về khung pháp lý kế toán Việt Nam

Nghị định 174 Hướng dẫn luật kế toán kế toán 30/12/2016

Thông tư 133 Ban hành chế độ kế toán DNNVV 26/08/2016

1.1.Tổng quan về khung pháp lý kế toán

Thông tư 161 Hướng dẫn các chuẩn mực KT đợt 1,2,3 31/12/2007

Thông tư 20 Hướng dẫn các chuẩn mực kế toán đợt 4 20/03/2006

Thông tư 21 Hướng dẫn các chuẩn mực kế toán đợt 5 20/03/2006

Thông tư 96 Hướng dẫn xử lý, phục hồi tài liệu kế toán 05/07/2010

Thông tư 53 Sửa đổi bổ sung một số điều của TT 200 21/3/2016

… Các quy định về chính sách tài chính và

thuế có ảnh hưởng đến kế toán

…

Trang 6

1.2 Luật kế toán Việt Nam

Nội dung cơ bản của Luật kế toán 2015

o Các định nghĩa liên quan

o Các nhiệm vụ, yêu cầu và nguyên tắc cơ bản của kế

toán

o Đối tượng của kế toán

o Các quy định về đơn vị tính, chữ viết, chữ số; kì kế

Trang 7

Các quy định về tài khoản và sổ kế toán

o Quy định chung về tài khoản, hệ thống TK

o Quy định về mở sổ, ghi sổ, khóa sổ kế toán

o Chữa sổ kế toán: Các phương pháp sữa sổ kế

toán: Điều kiện áp dụng và nội dung phương

pháp chữa sổ kế toán

14

Quy định về Báo cáo tài chính

o Các quy định chung

o Lập báo cáo tài chính

o Nội dung và hình thức công khai BCTC

o Báo cáo tài chính Nhà Nước

Trang 8

 Một số vấn đề khác

o Công tác kiểm tra kế toán

o Kiểm kê tài sản, bảo quản, lưu trữ tài liệu kế toán

o Công tác kế toán trong trường hợp tài liệu kế toán bị mất

hoặc bị hủy hoại

o Công việc kế toán trong các trường hợp:

oChia tách

oHợp nhất; chuyển đổi hình thức sở hữu

oGiải thể, phá sản

16

Các quy định về tổ chức công tác kế toán

o Quy định về tổ chức công tác kế toán

o Quy định về người làm kế toán, kế toán trưởng

o Trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật, kế

toán trưởng và người làm kế toán

oQuy định về hành nghề kế toán

o Thuê làm kế toán, thuê làm kế toán trưởng

Trang 9

Quy định về hoạt động nghề nghiệp kế toán

oQuy định về hành nghề kế toán

oChứng chỉ kế toán viên

oThuê làm kế toán, thuê làm kế toán trưởng

18

1.3 Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam

Quan điểm, tư tưởng xây dựng

Phù hợp với thông lệ quốc tế, hệ thống IAS/IFRS

Chọn lọc, lựa chọn các chuẩn mực phù hợp

Có tính đến đặc thù của Việt Nam

Có lộ trình hoàn thiện

Trang 10

VAS 05 – Bất động sản đầu tư

VAS 06 – Thuê tài sản

VAS 07 – Kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết

20

 VAS 08: Thông tin tài chính về những khoản vốn góp liên

doanh

 VAS 10: Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái

 VAS 11: Hợp nhất kinh doanh

 VAS 14: Doanh thu và thu nhập khác

 VAS 15: Hợp đồng xây dựng

 VAS 16: Chi phí đi vay

 VAS 17: Thuế thu nhập doanh nghiệp

 VAS 18: Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng

 VAS 19 – Hợp đồng bảo hiểm

Trang 11

 VAS 21 - Trình bày báo cáo tài chính;

 VAS 22 - Trình bày bổ sung báo cáo tài chính của các ngân hàng

và tổ chức tài chính tương tự;

 VAS 23 - Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm;

 VAS 24 - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

 VAS 25 - BCTC hợp nhất và k.toán khoản ĐT vào cty con;

 VAS 26 - Thông tin về các bên liên quan.

 VAS 27 - Báo cáo tài chính giữa niên độ;

 VAS 28 - Báo cáo bộ phận;

 VAS 29 - Thay đổi chính sách kế toán, ước tính KT và các sai sót.

 VAS 30 - Lãi trên cổ phiếu

22

1.4 Chế độ kế toán doanh nghiệp

Quan điểm xây dựng chế độ kế toán doanh

nghiệp theo TT 200/2014

 Kế thừa các quy định của luật kế toán và hệ

thống chuẩn mực kế toán đã ban hành.

 Tôn trọng bản chất hơn hình thức của nghiệp vụ

Linh hoạt, mở hướng đến các đơn vị

 Phù hợp với thông lệ quốc tế

Xử lý kế toán tách biệt với xử lý thuế

Đề cao trách nhiệm của người hành nghề

Trang 12

1.4 Chế độ kế toán doanh nghiệp

1.4.1 Các quy định chung

Đối tượng áp dụng

Phạm vi điều chỉnh

 Đơn vị tiền tệ, lựa chọn đơn vị tiền tệ kế toán

Tổ chức kế toán ở đơn vị trực thuộc, hạch toán phụ

 Đảm bảo các yêu cầu chung về chứng từ kế toán

theo luật kế toán: các yếu tố, lập, kí chứng từ…

 Tăng cường sự chủ động cho doanh nghiệp

- Chứng từ hướng dẫn

- Sử dụng chứng từ của lĩnh vực khác quy định

- Chứng từ điện tử

Trang 13

1.4 Chế độ kế toán doanh nghiệp – Các quy định chung

1.4.3.Hệ thống tài khoản kế toán

 Thiết kế hệ thống tài khoản theo hướng gọn hơn,

giảm số lượng tài khoản

 Căn cứ vào bản chất kinh tế của đối tượng kế toán

để thiết kế tài khoản

 Không phân biệt các tài khoản kế toán gắn với việc

phân loại ngắn hạn, dài hạn (Tài sản, nợ phải trả).

 Vận dụng, mở tài khoản chi tiết theo yêu cầu quản

trị của doanh nghiệp.

26

1.4.4.Hệ thống sổ kế toán

 Hướng dẫn các hình thức sổ kế toán

 Đảm bảo các yếu tố cơ bản của sổ kế toán và yêu

cầu mở sổ, ghi sổ, chữa sổ và khóa sổ theo luật

 Không bắt buộc về mẫu biểu, kể cả sổ tổng hợp

 DN tự quyết định dùng loại sổ, số lượng sổ kế toán

 Tôn trọng các loại sổ được kết xuất từ các phần

mềm kế toán.

Trang 14

1.4.5 Hệ thống báo cáo tài chính

 Dựa trên cơ sở các quy định của VAS 21 về khuôn

mẫu, trình bày và phương pháp lập 4 BCTC.

 Phân loại tài sản, nợ phải trả ngắn hạn và dài hạn

triệt để hơn theo VAS 21.

 Nhiều chỉ tiêu được bổ sung để đảm bảo triệt để

phân loại.

 Tổng hợp các chỉ tiêu theo đúng nội dung, bản

chất kinh tế

28

Hệ thống báo cáo tài chính

 Các chỉ tiêu không có số liệu được miễn trình bày;

DN không được phép đánh số lại các chỉ tiêu.

 Cho phép trình bày theo tính thanh khoản giảm

dần của tài sản và nợ phải trả.

 Quy định về nguyên tắc lập BCTC trong một số

trường hợp đặc thù như: Chia, tách, sáp nhập doanh

nghiệp; doanh nghiệp không đảm bảo giả định hoạt

động liên tục.

Trang 15

Tổng kết vấn đề 1

 Lưu ý:

Các câu hỏi thường là trình bày các quy định

Xác định đúng phạm vi câu hỏi (Theo từng điều của

luật hoặc bao quát một số điều có liên hệ với nhau)

Phân bổ thời gian hợp lý cho các câu hỏi lý thuyết

này

VẤN ĐỀ 2

NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN

& CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Trang 16

2.1 Các yêu cầu và nguyên tắc kế toán cơ bản

(Chuẩn mực chung – VAS 01)

 Chuẩn mực chung – VAS 01

 Đưa ra khuôn khổ chung hình thành chuẩn mực kế

toán (Các nước gọi đây là khuôn mẫu chung/khuôn mẫu

lý thuyết kế toán)

 Đề cập những vấn đề cơ bản

 Áp dụng khi chuẩn mực cụ thể không có quy định

32

2.1 Yêu cầu và nguyên tắc kế toán cơ bản

 Các yêu cầu đối với kế toán.

Lưu ý: IFRS gọi đây là các đặc tính chất lượng của thông tin kế

toán FW 2010 phân chia các thuộc tính cơ bản và các thuộc

tính nâng cao (Trình bày trung thực và tính thích hợp)

Trang 17

2.1 Các yêu cầu và nguyên tắc kế toán cơ bản

 Các nguyên tắc kế toán cơ bản quy định trong VAS 01 là

cơ sở cho việc đánh giá, ghi nhận và trình bày trên BCTC.

2.1 Các nguyên tắc kế toán cơ bản

 Theo luật kế toán

 Các nguyên tắc kế toán cơ bản quy định trong luật kế toán

2015 có khác biệt so với VAS 01

Luật kế toán bao hàm cả kế toán kinh doanh và KTNN

Cách tiếp cận của Luật và chuẩn mực kế toán có khác nhau

(vấn đề chuyên môn, nghề nghiệp/quản lý Nhà nước)

 Lưu ý luật kế toán 2015:

 Nguyên tắc tính theo giá trị hợp lý

 Nguyên tắc ưu tiên phản ánh theo bản chất

Trang 18

2.1 Yêu cầu và nguyên tắc kế toán cơ bản

 Dạng câu hỏi lý thuyết:

oTrình bày nội dung nguyên tắc?

oVận dụng nguyên tắc trong kế toán …… như thế nào?

oCho ví dụ minh họa?

Ví dụ 1: Trình bày nội dung nguyên tắc giá gốc? Nguyên

tắc này được vận dụng trong đánh giá TSCĐ HH như

thế nào? Cho ví dụ minh họa xác định nguyên giá TSCĐ

hình thành do mua trả góp?

Ví dụ 2: Nội dung nguyên tắc thận trọng/dồn tích…? Cho ví

dụ minh họa việc vận dụng nguyên tắc trọng yếu?

36

2.2 Các yếu tố của Báo cáo Tài chính

VAS 01 – Chuẩn mực chung

 Tình hình tài chính, gồm các yếu tố:

oTài sản

oNợ phải trả

oVốn chủ sở hữu

 Tình hình kinh doanh, gồm các yếu tố:

oDoanh thu và thu nhập khác

oChi phí

Lưu ý: (Học viên đọc VAS 01 để nắm được định nghĩa,

điều kiện ghi nhận các yếu tố của BCTC)

Trang 19

 Khi nghiên cứu các yếu tố của BCTC, lưu ý:

 Cách tiếp cận “rủi ro và kiểm soát”

 Phản ảnh quá khứ, hiện tại và tương lai

 Lợi ích kinh tế hiện tại và tương lai

 Bản chất được ưu tiên hơn hình thức

38

 Tài sản

 Là nguồn lực do doanh nghiệp kiểm soát và có thể thu

được lợi ích kinh tế trong tương lai

 Tài sản được ghi nhận trong Bảng cân đối kế toán khi

(1) doanh nghiệp có khả năng chắc chắn thu được lợi

ích kinh tế trong tương lai và

(2) giá trị của tài sản đó được xác định một cách đáng tin

cậy

Trang 20

 Nợ phải trả

 Là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các

giao dịch và sự kiện đã qua mà doanh nghiệp phải thanh

toán từ các nguồn lực của mình

 Nợ phải trả được ghi nhận trong Bảng cân đối kế toán

khi (1) có đủ điều kiện chắc chắn là doanh nghiệp sẽ

phải dùng một lượng tiền chi ra để trang trải cho những

nghĩa vụ hiện tại mà doanh nghiệp phải thanh toán, và

(2) khoản nợ phải trả đó phải xác định được một cách

đáng tin cậy

40

 Doanh thu, thu nhập khác

 Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong

kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh

thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp

phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp

vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu

 Doanh thu và thu nhập khác được ghi nhận trong Báo cáo kết

quả hoạt động kinh doanh khi (1) thu được lợi ích kinh tế

trong tương lai có liên quan tới sự gia tăng về tài sản hoặc

giảm bớt nợ phải trả và (2) giá trị gia tăng đó phải xác định

được một cách đáng tin cậy

Trang 21

 Chi phí

 Là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế

toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ

tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn

chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông

hoặc chủ sở hữu

 Chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí khác được ghi nhận

trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi (1) các

khoản chi phí này làm giảm bớt lợi ích kinh tế trong tương lai

có liên quan đến việc giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả

và (2) chi phí này phải xác định được một cách đáng tin cậy

VẤN ĐỀ 3

TỔNG QUAN

VỀ LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Trang 22

3.1 Những vấn đề chung về trình bày BCTC

(Chuẩn mực 21, TT200)

 Những vấn chung được trình bày trong VAS 21

oMục đích của báo cáo tài chính

oYêu cầu lập và trình bày BCTC

oChính sách kế toán áp dụng trong lập BCTC

oNguyên tắc lập và trình bày BCTC (Hoạt động liên tục,

cơ sở dồn tích, nhất quán, trọng yếu và tập hợp, bù trừ,

có thể so sánh…)

Lưu ý: Dạng câu hỏi chủ yếu là trình bày và cho ví dụ

minh họa vận dụng nguyên tắc

44

3.1 Những vấn đề chung về trình bày BCTC

 Những vấn chung được trình bày trong TT 200/2014

oYêu cầu đối với thông tin trình bày trên BCTC

oTrung thực, hợp lý

oThích hợp

oĐầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu

oCó thể kiểm chứng, kịp thời, dễ hiểu

oCó thể so sánh

oNguyên tắc lập và trình bày BCTC (DN hoạt động liên

tục, không hoạt động liên tục, chuyển đổi sở hữu…)

Trang 23

3.2 Lập và trình bày Bảng cân đối kế toán

 Bảng cân đối kế toán – VAS 21 quy định:

o Cấu trúc cơ bản của bảng cân đối kế toán

oTrình bày riêng biệt tài sản, nợ ngắn hạn và dài hạn

oTrình bày theo tính thanh khoản giảm dần

o Nguyên tắc phân biệt ngắn hạn và dài hạn tại thời điểm lập

báo cáo tài chính

oTài sản

oNợ phải trả

o Các khoản mục chủ yếu cần trình bày trên Bảng cấn đối kế

toán gồm các khoản mục nào?

o Một tài sản được xếp vào loại tài sản ngắn hạn, khi tài sản này:

(a) Được dự tính để bán hoặc sử dụng trong khuôn khổ của chu kỳ

kinh doanh bình thường của doanh nghiệp; hoặc

(b) Được nắm giữ chủ yếu cho mục đích thương mại hoặc cho mục

đích ngắn hạn và dự kiến thu hồi hoặc thanh toán trong vòng 12 tháng

kể từ ngày kết thúc niên độ; hoặc

(c) Là tiền hoặc tài sản tương đương tiền mà việc sử dụng không gặp

một hạn chế nào.

o Tất cả các tài sản khác ngoài tài sản ngắn hạn được xếp vào loại tài

sản dài hạn.

Trang 24

 Nợ phải trả

o Một khoản nợ phải trả được xếp vào loại nợ ngắn hạn, khi khoản nợ

này:

(a) Được dự kiến thanh toán trong một chu kỳ kinh doanh bình

thường của doanh nghiệp; hoặc

(b) Được thanh toán trong vòng 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế

toán năm.

o Tất cả các khoản nợ phải trả khác ngoài nợ phải trả ngắn hạn được

xếp vào loại nợ phải trả dài hạn.

48

 Lưu ý:

 Nội dung, cơ sở số liệu và phương pháp lập một số chỉ tiêu

theo thông tư 200/2014 (hoặc phân tích tác động/ghi nhận)

 Tiền và tương đương tiền

oNợ phải thu, phải trả ngắn hạn và dài hạn

oCác chỉ tiêu về Thuế

oHàng tồn kho; TSCĐ các loại

oĐầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn

oCác khoản dự phòng …

oVốn chủ sở hữu (CP quỹ, thặng dư vốn, CL tỷ giá )

oCác chỉ tiêu mới được sửa đổi, bổ sung…theo TT 200

Trang 25

3.3 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

 Báo cáo kết quả kinh doanh – VAS 21 quy định

o Thông tin cần trình bày trên báo cáo

o Phân loại hoạt động

oHoạt động SXKD tạo ra doanh thu

oHoạt động khác

o Cách thức trình bày thông tin chi phí

oTheo chức năng

oTheo bản chất kinh tế

Lưu ý: Lập/phân tích tác động/ghi nhận vào Báo cáo kết quả

hoạt động kinh doanh (Theo mẫu TT 200)

50

3.4 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

 Phân loại các hoạt động

• Hoạt động kinh doanh: Là các hoạt động tạo ra doanh thu chủ

yếu của doanh nghiệp và các hoạt động khác không phải là

các hoạt động đầu tư hay hoạt động tài chính

• Hoạt động đầu tư: Là các hoạt động mua sắm, xây dựng,

thanh lý, nhượng bán các tài sản dài hạn và các khoản đầu

tư khác không thuộc các khoản tương đương tiền

• Hoạt động tài chính: Là các hoạt động tạo ra các thay đổi về

quy mô và kết cấu của vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh

nghiệp

Trang 26

 Các luồng tiền cần trình bày

Luồng tiền từ hoạt động kinh doanh:

Luồng tiền phát sinh từ hoạt động kinh doanh là luồng tiền có liên

quan đến các hoạt động tạo ra doanh thu chủ yếu của doanh nghiệp,

nó cung cấp thông tin cơ bản để đánh giá khả năng tạo tiền của

doanh nghiệp từ các hoạt động kinh doanh để trang trải các khoản

nợ, duy trì các hoạt động, trả cổ tức và tiến hành các hoạt động đầu

tư mới mà không cần đến các nguồn tài chính bên ngoài.

Thông tin về các luồng tiền từ hoạt động kinh doanh, khi được sử

dụng kết hợp với các thông tin khác, sẽ giúp người sử dụng dự đoán

được luồng tiền từ hoạt động kinh doanh trong tương lai.

52

 Luồng tiền từ hoạt động đầu tư

Luồng tiền phát sinh từ hoạt động đầu tư là luồng tiền có

liên quan đến việc mua sắm, xây dựng, nhượng bán, thanh

lý tài sản dài hạn và các khoản đầu tư khác không thuộc

các khoản tương đương tiền

Trang 27

 Luồng tiền từ hoạt động tài chính

 Luồng tiền phát sinh từ hoạt động tài chính là luồng tiền

có liên quan đến việc thay đổi về quy mô và kết cấu của

vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh nghiệp

54

 Phương pháp lập luồng tiền từ hoạt động kinh doanh

Phương pháp trực tiếp: Theo phương pháp này các chỉ tiêu phản ánh

các luồng tiền vào và các luồng tiền ra được trình bày trên báo cáo và

được xác định theo một trong 2 cách sau đây:

- Phân tích và tổng hợp trực tiếp các khoản tiền thu và chi theo từng

nội dung thu, chi từ các ghi chép kế toán của doanh nghiệp.

- Điều chỉnh doanh thu, giá vốn hàng bán và các khoản mục khác trong

báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh cho:

+ Các thay đổi trong kỳ của hàng tồn kho, các khoản phải thu và các

khoản phải trả từ hoạt động kinh doanh;

+ Các khoản mục không phải bằng tiền khác;

+ Luồng tiền liên quan đến hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính.

Trang 28

 Phương pháp lập luồng tiền từ hoạt động kinh doanh

Phương pháp gián tiếp: Các chỉ tiêu về luồng tiền được xác định trên

cơ sở lấy tổng lợi nhuận trước thuế và điều chỉnh cho các khoản:

- Các khoản doanh thu, chi phí không phải bằng tiền như khấu hao

TSCĐ, dự phòng

- Lãi, lỗ chênh lệch tỷ giá hối đoái chưa thực hiện;

- Tiền đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp;

- Các thay đổi trong kỳ của hàng tồn kho, các khoản phải thu và các

khoản phải trả từ hoạt động kinh doanh (trừ thuế thu nhập và các

khoản phải nộp khác sau thuế thu nhập doanh nghiệp);

- Lãi lỗ từ hoạt động đầu tư.

 Nắm được cách lập theo từng phương pháp

 Nội dung và cách lập các chỉ tiêu cơ bản của từng luồng tiền

 Nội dung, cách lập một số chỉ tiêu đặc biệt (Thuế, cổ tức, lãi vay,

phát hành cổ phiếu, trái phiều, mua cổ phiếu quỹ, …)

 Luồng tiền trình bày trên cơ sở thuần

 Luồng tiền liên quan đến ngoại tệ

 Các trường hợp thanh toán bù trừ

 Biết cách phân tích tác động của một nghiệp vụ kinh tế/một tình

huống đến các chỉ tiêu của báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Trang 29

 Ví dụ dạng câu hỏi:

o Số liệu của TK 131 (331) được sử dụng để lập những chỉ

tiêu nào trên Bảng cân đối kế toán năm? Trình bày nội

dung, cơ sở số liệu, phương pháp lập và cho ví dụ minh

họa?

o Trình bày nội dung, cơ sở số liệu, phương pháp lập và cho

ví dụ minh họa lập các chỉ tiêu liên quan đến TSCĐ hữu

hình ( VH, BĐS) trên Bảng CĐKT lập cuối năm?

o Trích bảng cân đối kế toán, hoặc báo cáo kết quả kinh

doanh, Nêu nội dung, cơ sở số liệu và phương pháp lập

các chỉ tiêu liên quan? Lập ĐK kế toán kết chuyển…?

58

 Ví dụ dạng câu hỏi:

o Trình bày nội dung và phương pháp lập các chỉ tiêu liên

quan đến hàng tồn kho trên Bảng cân đối kế toán năm?

Cho ví dụ minh họa?

o Nêu các chỉ tiêu liên quan đến thuế và các khoản phải

nộp NN trên Bảng cân đối kế toán năm? Trình bày nội

dung, phương pháp lập từng chỉ tiêu? Cho ví dụ minh

họa?

o Trình bày cơ sở số liệu và phương pháp chung lập báo

cáo kết quả hoạt động kinh doanh?

o Các chỉ tiêu khác tiếp cận tương tự…

Trang 30

Dạng bài tập:

o Cho số liệu về số dư, yêu cầu lập các chỉ tiêu…

o Thực hiện kế toán các nghiệp vụ phát sinh trong kì, khóa sổ

kế toán, lập các chỉ tiêu liên quan

o Thực hiện các bài tập lớn (bán hàng, xác định kết quả kinh

doanh…) lập báo cáo hoặc chỉ rõ số liệu được sử dụng để

lập báo cáo… (Xem các phần tiếp theo)

o Lập và trình bày một số chỉ tiêu trên BCTC riêng và BCTC

hợp nhất (Xem các phần tiếp theo)

o Phân tích 1 nghiệp vụ/tình huống tác động đến các BCTC

Trang 31

Kế toán các giao dịch có gốc ngoại tệ

(Chuẩn mực 10, thông tư 200, TT 53, TT 179)

Lý thuyết.

oNhận diện các giao dịch có gốc ngoại tệ

oNguyên tắc kế toán các nghiệp vụ có gốc ngoại tệ

oTrình tự kế toán các giao dịch nhập, xuất ngoại tệ,

đánh giá lại số dư có gốc ngoại tệ

Bài tập.

Tính tỷ gía hối đoái, xử lý chênh lệch tỷ giá, đánh giá

lại số dư có gốc ngoại tệ, trình bày trên BCTC (tài

liệu cho trước hoặc tự cho ví dụ)

Phân tích nghiệp vụ tác động đến BCTC

62

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

 Thế nào là giao dịch có gốc ngoại tệ?

(a) Mua hoặc bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà giá cả được

xác định bằng ngoại tệ;

(b) Vay hoặc cho vay các khoản tiền mà số phải trả hoặc phải

thu được xác định bằng ngoại tệ;

(c) Trở thành một đối tác (một bên) của một hợp đồng ngoại hối

chưa được thực hiện;

(d) Mua hoặc thanh lý các tài sản; phát sinh hoặc thanh toán các

khoản nợ xác định bằng ngoại tệ;

(e) Dùng một loại tiền tệ này để mua, bán hoặc đổi lấy một loại

tiền tệ khác

Trang 32

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

Nguyên tắc chung – VAS 10

 Ghi nhận ban đầu

o Ghi nhận ban đầu theo đơn vị tiền tệ kế toán bằng

việc áp dụng tỷ giá hối đoái giữa đơn vị tiền tệ kế toán

và ngoại tệ tại ngày giao dịch.

o Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch là tỷ giá giao ngay.

o Doanh nghiệp có thể sử dụng tỷ giá xấp xỉ với tỷ giá

hối đoái thực tế tại ngày giao dịch (Tỷ giá hạch toán)

nếu tỷ giá ít biến động.

64

(Chuẩn mực 10, thông tư 200, TT 179)

Tại ngày lập Bảng CĐKT

o Phân biệt:

o Các khoản mục tiền tệ: (VAS 10) Là tiền và các khoản

tương đương tiền hiện có, các khoản phải thu, hoặc nợ

phải trả bằng một lượng tiền cố định hoặc có thể xác định

được (Xem thêm TT 200)

o Các khoản mục phi tiền tệ là khoản mục không phải

các khoản mục tiền tệ đã nêu

Trang 33

(Chuẩn mực 10, thông tư 200, TT 179)

Tại ngày lập Bảng CĐKT

o Các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ phải được báo

cáo theo tỷ giá hối đoái cuối kỳ;

o Các khoản mục phi tiền tệ có gốc ngoại tệ phải được

báo cáo theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch;

o Các khoản mục phi tiền tệ được xác định theo giá trị

hợp lý bằng ngoại tệ phải được báo cáo theo tỷ giá

hối đoái tại ngày xác định giá trị hợp lý.

66

(Chuẩn mực 10, thông tư 200, TT 53, TT 179)

Các loại tỷ giá trong kế toán theo TT 200/2014.

 Tỷ giá giao dịch thực tế

-Tỷ giá trong hợp đồng mua, bán ngoại tệ (thực tế đã xảy

ra hoặc sẽ xảy ra gắn với giao dịch cụ thể)

- Tỷ giá mua, bán do ngân hàng TM công bố (mua, bán

chuyển khoản, giao ngay theo từng trường hợp cụ thể…)

 Tỷ giá ghi sổ kế toán(TT 200/TT53 – Đích đanh, BQ)

Được tính trên cơ sở các tỷ giá đã dùng để ghi sổ trong

quá khứ; gắn với các khoản mục tiền tệ

Trang 34

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

 Áp dụng tỷ giá đối với các khoản mục

 Khoản mục tiền tệ gốc ngoại tệ:

 Ghi tăng: tỷ giá giao dịch thực tế (Hợp đồng mua hoặc bán

của ngân hàng hoặc NH công bố – chi tiết xem TT 200/2014;

53/2016)

- Ghi giảm: Tỷ giá ghi sổ (TT200)/giao dịch thực tế (TT53)

- Đánh giá lại: tỷ giá HĐ, tỷ giá công bố của NHTM có giao

dịch thường xuyên (tỷ giá mua đối với tài sản hoặc bán đối với

nợ) DN được lựa chọn và chứng minh về ngân hàng

Lưu ý: Không đánh giá lại nếu đã dự phòng rủi ro tỷ giá

68

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

 Áp dụng tỷ giá đối với các khoản mục

 Khoản mục phi tiền tệ: là các tài sản thuộc HTK,

TSCĐ, Đầu tư…Doanh thu, chi phí (Bao gồm cả các

khoản nhận ứng trước, trả trước, tạm ứng, kí quỹ mà

chắc chắn sẽ không nhận ngoại tệ về hoặc sẽ không trả

ngoại tệ)

- Ghi nhận các khoản mục này theo tỷ giá thực tế HĐ/

mua hoặc bán của NH tại thời điểm phát sinh (Giá gốc)

Lưu ý: Nếu dùng khoản kí quỹ, ứng trước để thanh toán

mua tài sản, chi phí thì phần giá trị tương ứng được ghi

theo tỷ giá quá khứ (Tương tự với doanh thu, thu nhập)

Trang 35

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

 Áp dụng tỷ giá xấp xỉ với tỷ giá trung bình (TT53/2016)

 Tỷ giá xấp xỉ chênh lệch không quá +-1% so với tỷ giá

mua/bán chuyển khoản trung bình;

 Được sử dụng để thay thế cho tỷ giá thực tế trong các

trường hợp đã nêu;

 Đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ theo

tỷ giá chuyển khoản của ngân hàng (mua/bán/TB)

70

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

 Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái

 Mọi chênh lệch tỷ giá đều ghi nhận ngay trong kì

 Đối với DN 100% vốn Nhà nước, giai đoạn trước hoạt

động thì theo dõi 413, khi đi vào hoạt động thì phân bổ

vào doanh thu, chi phí tài chính

 Chuyển đổi đơn vị tiền tệ kế toán, có chênh lệch tỷ giá

 Không vốn hóa chênh lệch tỷ giá vào giá trị tài sản

Trang 36

(Chuẩn mực 10, TT200, TT 53, TT 179)

Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái liên quan đến các

hoạt động ở nước ngoài:

 Hoạt động ở nước ngoài không thể tách rời

Quy đổi ngoại tệ ra VND như các hoạt động khác liên

quan đến ngoại tệ của DN

 Cơ sở ở nước ngoài

 BCTC riêng của cơ sở nước ngoài

 Quy đổi đồng tiền báo cáo của cơ sở ở nước ngoài

ra VND (Tài sản, nợ; Vốn chủ sở hữu, thu nhập và

 Tài sản, nợ phải trả chuyển đổi theo tỷ giá cuối kì (tỷ

giá của NHTM có giao dịch thường xuyên)

 Vốn chủ sở hữu quy đổi theo tỷ giá tại ngày góp vốn

 Lợi nhuận chưa phân phối, các quỹ phát sinh sau

ngày đầu tư được quy đổi theo kết quả quy đổi của báo

cáo kết quả kinh doanh.

 Lợi nhuận, cổ tức đã chia được quy đổi theo tỷ giá tại

ngày trả cổ tức.

Trang 37

(Chuẩn mực 10, TT 53, TT200, TT 179)

Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái do chuyển đổi đơn vị

tiền tệ khác ra VND

 Các khoản mục thuộc báo cáo kết quả kinh doanh

được quy đổi theo tỷ giá thực tế khi phát sinh.

 Có thể sử dụng tỷ giá bình quân kì lập báo cáo khi tỷ

giá biến động không quá +-3%.

 Mọi chênh lệch tỷ giá do chuyển đổi BCTC được phản

ánh ở chỉ tiêu “Chênh lệch tỷ giá hối đoái – 417”.

74

(Chuẩn mực 10, TT 53, TT200, TT 179)

Lưu ý

Phân tích tác động của các giao dịch có gốc ngoại tệ đến

các báo cáo tài chính

 Bảng cân đối kế toán (Trình bày khoản mục tiền tệ)

 Báo cáo kết quả kinh doanh (Xử lý chênh lệch tỷ

giá hối đoái)

 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Trình bày các dòng

tiền là ngoại tệ; Ảnh hưởng của thay đổi tỷ giá hối

đoái)

Trang 38

(Chuẩn mực 10, TT 53, TT200, TT 179)

Lưu ý các dạng bài tập

 Tính toán áp dụng tỷ giá trong các giao dịch mua bán,

thanh toán, vay nợ…

 Đánh giá lại các khoản mục tiền tệ

 Bài tập về kế toán hoạt động XNK trực tiếp hoặc XNK

Trang 39

oTài sản đang trong quá trình chế biến dở dang

Có sự khác biệt khi sử dụng tài khoản HTK và trình bày

về hàng tồn kho trên BCTC

Tái phân loại hàng hóa BĐS

Chi phí sản xuất dở dang trong điều kiện không bình thường

Vật tư, phụ tùng thay thế dài hạn

78

Vấn đề 5- Kế toán hàng tồn kho

(Chuẩn mực kế toán VN số 02 – TT 200, TT161, TT228,89)

Đánh giá hàng tồn kho

Hàng tồn kho được đánh giá theo giá gốc Trường hợp giá

trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì đánh

giá theo giá trị thuần có thể thực hiện được

-Ghi sổ và trình bày BCTC theo giá gốc

-Trình bày giá trị thuần có thể thực hiện được thông qua

khoản dự phòng giảm giá (hoặc điều chỉnh giảm giá gốc

một cách trực tiếp trên báo cáo)

Trang 40

Vấn đề 5 - Kế toán hàng tồn kho

(Chuẩn mực kế toán VN số 02 – TT 200, TT161, TT228,89)

 Giá gốc của hàng tồn kho:

Chi phí mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp

khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng

thái hiện tại

 VAS 02 hướng dẫn nguyên tắc chung các chi phí cấu thành

giá gốc của HTK nói chung: Chi phí mua, chi phí chế biến…

Chi phí mua: Giá mua thuần thương mại, chi phí mua, chi

phí vận chuyễn, bốc dỡ, các khoản thuế không được hoàn

oGiá gốc vật tư, hàng hóa mua ngoài

oGiá gốc vật tư, HH tự chế biến, thuê ngoài gia công

oGiá gốc vật tư,HH nhận góp vốn, tài trợ, biếu tặng,

trao đổi, được cấp

oGiá gốc phế liệu thu hồp nhập kho

Lưu ý: - Các khoản chiết khấu, giảm giá

- Các chi phí, tổn thất trên mức bình thường

Định dạng
Số trang	170
Dung lượng	4,35 MB