VAI TRÒ CỦA XÉT NGHIỆM TRONG Y HỌC, TẦM QUAN TRỌNG CỦA CHẤT LƯỢNG VÀ VAI TRÒ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG XÉT NGHIỆMTS.Trần Hữu Tâm Giám đốc - Trung tâm Kiểm chuẩn Xét nghiệm TP.HCM Trưởng Bộ môn
Trang 1VAI TRÒ CỦA XÉT NGHIỆM TRONG Y HỌC, TẦM QUAN TRỌNG CỦA CHẤT LƯỢNG VÀ VAI TRÒ QUẢN LÝ CHẤT
LƯỢNG XÉT NGHIỆMTS.Trần Hữu Tâm
Giám đốc - Trung tâm Kiểm chuẩn Xét nghiệm TP.HCM
Trưởng Bộ môn Xét nghiệm – Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch
Trang 2Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
Kết luận
Trang 3Khái niệm xét nghiệm y khoa
Thế kỷ 18
Thế kỷ 21
Trang 4Khái niệm xét nghiệm y khoa (tt)
Xét nghiệm (examination) là tập hợp các thao tác nhằm mục đích xác định giá trị hoặc đặc trưng của một thuộc tính
Phân loại theo kỹ thuật
Trang 5Khái niệm xét nghiệm y khoa (tt)
Phân loại theo chức năng
Chẩn đoán
Theo dõi
Trang 6Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
6 Đảm bảo chất lượng xét nghiệm
Kết luận
Trang 7Vai trò của XN y khoa
Kỹ thuật y học - Cận lâm sàng
Huyết học, Miễn dịch, Hóa sinh,
Imaging,…
Xét nghiệm
Thử nghiệm sinh lý
KT hình ảnh
Trang 8Xét nghiệm nước tiểu
Xét nghiệm miễn dịch
Xét nghiệm
vi sinh
Xét nghiệm khác (giải phẫu bệnh, đông máu, ngân hàng máu,….)
MRI Nội soi
Điều trị đúng
Mô hình fishbone phân tích sự tham gia của
cận lâm sàng vào điều trị
Trang 9Vai trò của XN y khoa (tt)
“Chi phí xét nghiệm chiếm một phần nhỏ trong toàn bộchi phí điều trị, nhưng kết quả xét nghiệm ảnh hưởngđến 60 – 70% những quyết định quan trọng như nhập
viện, xuất viện, điều trị,….”
(Plebani M (2010), Ann Clin Biochem, Vol 47)
Trang 10Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động
Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
6 Đảm bảo chất lượng xét nghiệm
Kết luận
Trang 11XN là điều kiện bắt buộc để Cơ sở y tế được cấp phép
hoạt động: (NĐ109/2016/NĐ-CP và TT41/2011/TT-BYT) Cụ thể:
BV: có ít nhất 02 trong 04 khoa nội, ngoại, sản, nhi + Khoa khám bệnh + Khoa cận lâm sàng: ít nhất 2 bộ phận xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh + Khoa dược + khoa, phòng chuyên môn khác.
PKĐK: có ít nhất 02 trong 04 chuyên khoa nội, ngoại, sản, nhi + Phòng cấp cứu + Buồng tiểu phẫu + Phòng lưu người bệnh + 2 bộ phận: xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh.
Bệnh viện
Trang 12Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động
Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
6 Đảm bảo chất lượng xét nghiệm
Kết luận
Trang 13Tầm quan trọng của chất lượng XN
Trang 14Tầm quan
trọng của chất lượng XN (tt)
Trang 15Tầm quan trọng của chất lượng XN (tt)
Trang 16CHÍNH XÁC ĐÚNG
TIN CẬY
Trang 17Tầm quan trọng của chất lượng XN (tt)
Trang 18Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
6 Đảm bảo chất lượng xét nghiệm
Kết luận
Trang 19Vai trò của quản lý chất lượng XN
Quản lý chất lượng (Quality management - QM): các hoạtđộng có phối hợp để định hướng
và kiểm soát một tổ chức về chất lượng
Trang 20Vai trò của quản lý chất lượng XN
Xét nghiệm tin cậy
Trang 21Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
Kết luận
Trang 22Các giai đoạn trong XN
Trước xét
nghiệm Xét nghiệm
Sau xét nghiệm Quá trình xét nghiệm được chia thành 3 giai đoạn:
Trang 23Các giai đoạn trong XN (tt)
Yêu cầu XN Lấy và bảo
quản nghiệm
nghiệm phẩm đến PXN
Nhận nghiệm phẩm
Xử lý nghiệm phẩm
XÉT NGHIỆM
Trước xét nghiệm
Trang 24Các giai đoạn trong XN (tt)
Phân tích
mẫu thử
Xem xét kết quả kiểm tra chất lượng
Thẩm định kết quả xét
nghiệm
SAU XÉT NGHIỆM
Xét nghiệm
Trang 25Các giai đoạn trong XN (tt)
Xuất kết quả XN Biện luận/diễn
giải kết quả Phê duyệt và
trả kết quả
Lưu kết quả Lưu trữ, xử lý
nghiệm phẩm
Sau xét nghiệm
Trang 26Tỷ lệ sai số trong các giai đoạn XN
Hawkins R (2012) Ann Lab Med, 32 (1)
Trang 27Tỷ lệ sai số trong các giai đoạn XN
Giai đoạn trước xét nghiệm: 49 – 73%
Yêu cầu xét nghiệm không rõ ràng,
Đọc/Nhập sai yêu cầu xét nghiệm (VD: ure ≠ uric),
Nhận dạng sai bệnh nhân/nghiệm phẩm,
Lấy nghiệm phẩm sai quy cách,
Lấy nghiệm phẩm không đủ lượng/bị tan huyết/huyết khối,
Sử dụng ống đựng nghiệm phẩm không phù hợp,
Bảo quản/Vận chuyển nghiệm phẩm không đúng qui định,
Thao tác sai trong sử dụng pipette, ly tâm,…
Trang 28Tỷ lệ sai số trong các giai đoạn XN
Giai đoạn xét nghiệm: 7 – 13%
Sự cố của thiết bị xét nghiệm,
Thao tác sai do không nắm rõ kỹ thuật, không tuân thủ SOP,
Môi trường thực hiện xét nghiệm bị nhiễm bẩn (không khínhiễm bẩn gây ra nhiễm chéo, nước dùng cho xét nghiệmkhông đạt tiêu chuẩn,…),
Các lỗi chưa xác định trong kiểm tra chất lượng,…
Trang 29Tỷ lệ sai số trong các giai đoạn XN
Giai đoạn sau xét nghiệm: 38 – 66%
Báo cáo/trích lọc sai kết quả xét nghiệm,
Biện luận/diễn giải sai kết quả xét nghiệm,
Nhầm số liệu,
Ghi chép sai kết quả, sai đơn vị,
Trả kết quả không đúng bệnh nhân,
Không trả kết quả đúng thời hạn yêu cầu, nhất là những kếtquả quan trọng ảnh hưởng đến sự sống còn của bệnh nhân,
Không bảo mật được thông tin kết quả xét nghiệm của bệnhnhân (ví dụ: xét nghiệm HIV, ung thư,…),
Xử lý các chất thải không đúng qui định,…
Trang 30Tỷ lệ sai số trong các giai đoạn XN
Theo báo cáo của Viện Tiêu
chuẩn Phòng xét nghiệm Lâm
khoảng 8,8 tỷ USD mỗi năm
Theo báo cáo của Hội Hóa
Sinh Lâm Sàng Úc: 11% ca
tử vong tại Úc là các sai sót y
khoa có thể tránh được
TỔN THẤT PHỤ
Trang 31Tỷ lệ sai số trong các giai đoạn XN
Nếu xác xuất mọi việc là hoàn hảo 99%, chỉ có 1% sai sót
thì……Ta vẫn có:
50.000 toa thuốc bị kê sai mỗi tuần
Mỗi năm có 4 ngày phải uống nước không an toàn
Hơn 8.000 trẻ sơ sinh bị đánh rơi bởi nữ hộ sinh, bác sĩ hoặc
y tá
(Prof D Corkindale, University of South Autralia, CA 1992)
Trang 32Vai trò của xét nghiệm đối với y học
Vị trí pháp lý của XN trong cấp phép hoạt động Tầm quan trọng của chất lượng xét nghiệm
5 Vai trò của quản lý chất lượng xét nghiệm
7
6 Đảm bảo chất lượng xét nghiệm
Kết luận
Trang 33Kết luận
TQM
Trang 34Xin chân thành cảm ơn