Đề cương tâm lý học tư pháp NHẬN ĐỊNH CÓ ĐÁP ÁN

Đề cương tâm lý học tư pháp NHẬN ĐỊNH CÓ ĐÁP ÁN Câu 1: So sánh hoạt động nhận thức giữa giai đoạn điều tra và giai đoạn xét xử Trả lời: Giống nhau: Đều là hoạt động nhận thức trong hoạt động tư pháp, ;à quá trình tâm lý phản ánh hiện thực khách quan vào bản thân cá nhân thông qua các cơ quan cảm giác và trình độ tâm lý vốn có của cá nhân. Đều có chung mục đích hoạt động nhận thức

- Hoi dong xet xu: Tham phan, Kiemsat vien, hoi tham nhan dan j

/ i

Giai doan xet xfr ^"

- Dieu tra vien, Kiem satvien, Ngudi bao chua,ngudi lam chung, bi can,

Giai doan dieu tra

t ^Chuthi

Tieu chi

phanbiet

Cau 1: So sanh hoat dong nhan thuc giua giai doan dieu tra voi giai doanxet xu?

Traloi:

*Giong nhau:

-Deu la hoat dong nhan thiic trong hoat dong tu phap, la qua trinh tarn lyphan anh hien thuc khach quan vao ban than ca nhan thong qua cac CQ cam giac va

trinh do tarn ly von co cua ca nhan.^ :

-Be co chung muc dich hoat dong nhan thuc:

+ Nham xac minh sir that khach quan cua vu an, phan tfch tong hop cac sirkien, xac minh tat ca tinh tiet, chung cu co lien quan den vu an

+ Xac minh co hay khong co hay khong co hanh vi pham toi de tien hanh xet

- Nhan thuc cua can bp xet xu mangtmh chat giao tiep tam ly cao han vacung cang thang han, phuc tap han sovai giai doan dieu tra.

- La hoat dpng mang tinh npi dung, latat ca cac tinh tiet lien quan den vu anhinh sy, chung cu ve toi pham, venguoi pham toi, ve sy thiet hai cungnhu nhan thuc ve nhung quy dinh cuaphap luat de co the giai quyet dung dan

toi va thiet hai do toi

pham gay ra nen de mat

- Nhan thuc ve mo hinhcua vu an hinh sy, dien

bien cua vu an ra sao, hop

ly hay khong hop ly: cac

nguyen nhan dieu kienpham toi

-Phuang phap tac dong tam ly nao dugc six dung trong truang hgp bi can khaibao thieu thanh that la phuang phap truyen dat thong tin.

Day la phuang phap ma nguai six dung no cung cap cho nguai khac nhimgthong tin can thiet, lam cho nguai do nhan thuc dugc sir viec, dong thai hinh thanh

r

cho hg tam ly tich cue phu hgp vdi muc dich to tung

Nhung thong tin can truyen dat cd the la nhirng tinh tiet, chung cu cd lienquan den vu an, nhung ldi khai, tai lieu khac cd lien quan den nhung thong tin vequyen va nghTa vu cua ddi tugng

-Tac dung cua phuang phap trong trudng hgp ap dung nay cd y nghTa thongbao cho ddi tugng biet la ca quan tien hanh to tiing da cd thong tin hinh sir ve vu an

va yeu cau doi tugng thanh khan khai bao.

Cau 2: Phuong pha*p tac dong tam ly nao du-gc sir dung trong trircmg hop

bi can khai bao thieu thanh that? Noi ro tac dong ciia phuong phap nay?

Tra loi:

/a tap

tin do thong

hon ^

thong

lugng

•"

trung vai cudng do cao

- Thai gian xet xur ngan

.- f ;•

da mang tinh dinh huong

tin cd dong hon va nhilng

- Tien hanh giai quyet vdi

^ "

kien

; ^'cuy.

trungchpn

khbi giai quyet mot

Cau 3: Trong cac phwong phap tac dong tam ly, theo anh chi iihimgphinmg phap tac dong tain ly nao duroc sur dung pho bien nhat? Vi sao?

Tra 161:

-Phuong phap tac dong tam ly dupe sir dung pho bien nhat la:

+ Phuong phap truyen dat thong tin ket hop voi thuyet phuc

+ Phirang phap menh lenh (chu yeu la hoat dong cai tao)

+ Phuong phap giao tiep tam ly

-Cu the cua cac phuong phap nay nhu sau:

+ Phucmg phap truyen dat thong tin ket hop voi thuyet phuc: Biroc sir dunghau het o cac giai doan to tung

Thuyet phuc la sir dung ly le, kien thirc, tinh cam de thuyet phuc nguoi khacthay doi nhan thuc, thai do, cam xuc cho dung dan hon, tich cue hon va phu hop voi

yeu cau to tung.

Truyen dat thong tin la phuong phap ma nguoi sir dung no cung cap chonguoi khac nhung thong tin can thiet, lam cho ngudi do nhan thuc duoc sir viec,dong thoi hinh thanh cho ho tam ly tich cue phii hop voi muc dich to tung

Hai phuong phap nay tac dong Ian nhau, neu co truyen dat thong tin ma khong

co thuyet phuc thi hieu qua dat duoc cung khong cao va nguoc lai Nguoc lai haiphuong phap nay phai xuat hien dong thoi citng luc voi nhau

+ Phuong phap menh lenh (chu yeu la hoat dong cai tao): La phuong phapcuong che tam ly nham ap dat y chi cua nguoi tac dong toi nguod khac, doi hoinguoi do phai tuan theo y chi cua nguoi tac dong Bay la phuong phap ap dung phobien nhat trong phuong phap cai tao de pham nhan thay doi thai do song, lao dpng.Tat nhien, cac giai doan to tung khac cung co the ap dung phuong phap nay, nhung

ap dung han che hon va phai tuan theo quy dinh ciia phap luat khi ap dung

+ Phuong phap giao tiep tam ly: La su dung hoac thiet lap cac quan he giaotiep, dinh huong va dieu khien cac giao tiep nay dien ra theo huong nh^m dat dupe

mue dich cua ngudi dilu khien Day la phuang phap dugc ap dung hlu hit a tat ca

cac giai doan to tung

Cau 4: Trinh bay dac diem hoat dong nhan thirc, thiet ke, giao due ciiahoat dong cai tao Theo anh chi, hoat dong nao co vai tro quan trong nhat tronggiai doan cai tao? Vi sao?

Tra 161:

a.Dac diem cua hoat dong nhan thuc trong qua trinh cai tao:

-Nhan thirc nham lam sang to nhung sai sot ve nhan each dan den pham toi,phuc vu cho hoat dong cai tao, giao due ngirdi pham toi

-Nhan thirc thong qua ho so cua pham nhan va sq tiep xuc tr^e tiep vdi conngirdi cua pham nhan khi nhap trai

-Ngirdi quan giao phai nhan thuc, nghien cuu tat ca cac dac diem, nhu cau,hung thu, cac thuoc tinh tarn sinh ly cua pham nhan de ap dung cac hinh thuc va noidung cai tao giao due phu hop

-Ngudi quan giao phai nghien cuu cac dac diem ciia pham nhan mot each lientuc trong suot qua trinh cai tao, dong thdi ghi nhan dugc su chuyen bien ciia nhungdac diem nay de de ra phuang an xay dimg ke hoach cai tao hap ly

b.Dac diem cua hoat dong thiet ke trong qua trinh cai tao:

-Do ngudi quan giao true tiep thuc hien tren ca sd nghien cuu cac dieu kiencai tao va dac diem nhan than cua tung pham nhan

-Hoat dong thiet ke mang tinh tap the: ke hoach cai tao, giao due pham nhan

la ket qua cua sir thao luan, thong nhat cua tap the quan giao cho tap the pham nhantrong trai

Chinh yeu to tap the cua hoat dong thiet ke ma vai tro cua tap the trong hoat

dong cai tao dugc de cao, ren luyen tich cue, sir tu y thuc cho pham nhan, day laphuang tien giao due quan trong

-Phircmg tien dk lap KH va ra cac quyet dinh mang tinh thiet ke cua can boquan giao la nhat ky, phieu ghi chep, danh gia ve tirng pham nhan.

c Dae diem ciia hoat dong giao due trong qua trinh cai tao:

-CM the quan trong nhat la can bo quan giao, hoat dong giao due hudng dendoi tugng dac thu la ngudi pham toi

-Noi dung giao due sau rong, toan dien, mang tinh he thong, bai ban nhamthay doi each nhin nhan, quan diem, lap truong, hinh thanh mot so ky nang, ky xao,nghe nghiep mim sinh cho nguoi pham toi Hoat dong giao due trong qua trinh caitao co the coi la hoat dong quan trong nhat tac dong d^n ngudi pham toi, no la mucdich cuoi cung cua hoat dong to tung

-Mang tinh cuong che, khong mang tinh cong khai nhu trong giai doan xet

xu Trong hoat dong nay luon ton tai mqh bat binh dang giua chu the va doi tugnggiao due dong thai the hien sau sac y chi cua chu the giao due

-Phuong tien giao due: Mang tinh da dang, phong phu (thong qua ngon ngu,phi ngon ngu, tai lieu, phim anh, con nguoi thuc te, thong qua cac hoat dong san

xuat, lao dong, hoc tap, giai tri ).

-Thai gian tac dong: mang tinh on dinh, lau dai

=> Hoat dong co vai tro quan trong nhat la hoat dong giao due vi:

-Giao due la de hinh thanh nhan thuc tich cue va giao due ky nang, ky xaotrong thoi quen lao dong, trong nghe nghiep

-Giao due de bien 1 nguofi khiem khuyet trd thanh 1 ngudi hoan thien nhd tacdung giao due co he thong

Can 5: Trinh bay hoat dong nhan thuc cua giai doan cai tao?

Tralcri:

-Hoat dong nhan thuc cua giai doan cai tao:

+ Chu the nhan thuc: Ngudi quan giao

+ Muc dich: Giup pham nhan co tam ly on dinh, hudng thien va cai tao tot

hem, dong thai trang bi kien thuc nhit dinh di pham nhan de tai hoa nhap cong ddng

sau khi ra trai

Nguai quan giao phai nghien cuu cac dac diem cua pham nhan mot each lientuc trong suot qua trinh cai tao, ddng thai ghi nhan dugc su chuyen bien cua nhungdac diem nay de de ra phuong an xay dung ke hoach cai tao hop ly

+ Noi dung:

Nhan thuc cac dac diim nhan than cua pham nhan nhu nhu cau, hung thu, cacdac diem tam ly tieu cue, tich cue, hoan canh gia dinh, cac moi quan he XH, nghenghiep, trinh do VH cua pham nhan; nhung tinh huong, hoan canh cu the ma pham

nhan da thuc hien hanh vi pham toi; he thong cac bien phap ap dung chung,

rieng de giao due pham nhan va giup pham nhan cai tao tot han

- Hpat dong giao due cua giai doan cai tao:

+ Chu the giao due: La can bo quan giao va nguai pham toi nhung chii yeu lacan bo quan giao

+ Boi tuong dugc giao due: Nguai pham toi

Giao due ve nhan each.

Giao due ve ky nang va thoi quen lao dong

Chuan bi tarn ly de tai hoa nhap cong dong

Cau 6: Trinh bay dac diem tarn ly cua pham nhan va tap the pham nhan?

YnghTa?

Traldi:

a Dac diem tam ly:

* Cua pham nhan:

-Co the la chan chuong, buon ba, bat can, mac ke, pho thac cho nguoi quangiao Lo l^ng, s^ hai ve cac bien phap giao due se bi ap dung cung nhu cac moi quan

he gia dinh, XH trong hien tai va tuong lai Mac cam, tranh tiep xuc

-Tuy nhien cung co nhung tam ly khac nhu:

+ Boi voi nhung pham nhan da hoan toan hoi han thi ho thich nghi voi moitruong, tham gia tich cue vao cac hoat dong cua trai, tich cue cai tao tot de som tro

ve voi gia dinh

+ Doi voi nhung pham nhan cho rang bi oan hoac cho muc an qua nang,khong nhan thuc duoe hanh vui nguy hiem cua minh thi tho o, lanh nhat voi cac hoatdong cua trai, neu co cung la doi pho, phan khang, mang tinh chieu le, co khi trontrai neu co dieu kien

+ Boi voi nhung pham nhan pham toi chuyen nghiep, tai pham hoac tai phamnguy hiem thi co the la lanh nhat voi cuoc song trong trai, co thi la gia tao chaphanh tot noi quy trai nhung san sang phan khang, tron trai khi co so ho

-Ngoai ra dac diem tam ly cua pham nhan con tuy thuoc tung giai doan khacnhau cua qua trinh chip hanh hinh phat nhu:

+ Giai doan bat dau vao trai: La giai doan thich nghi, lam quen nen tam lychung thuong la buon ba, chan nan, bi quan, de noi gian do su thay doi qua Ion trong

cuoc song.

+ Giai doan hinh thanh nhung hung thu, nhu cau lanh manh trong diiu kienmdi d trai: pham nhan bat dau thich nghi vdi hdan eanh song hien tai.

+ Giai doan thich nghi vdi mdi trudng: Da so pham nhan nhan thuc dugc hau

qua do hanh vi pham toi cua hg gay ra, quyet tarn chap hanh tot cac quy dinh hgctap, cai tao d trai de sdm trd ve

+ Giai doan trudc khi tra tu do: hoi hop, nao nuc khi gan dugc tu do nhung

cung lo lang ve nhung khd khan trudc mdt ma hg phai gap khi tai hda nhap cdng

ddng lam cho lip de cau gat, chan nan

* Cua tap the pham nhan:

-Thudng ton tai nhung mau thuan, xung dot tarn ly, bdi vi cac thanh vien cuatap the thudng la nhung ngudi cd tarn ly tieu cue, khiem khuyet nhan each nen detao ra mot tap the xung dot

-Thudng cd nhung nhdm nhd cd bidu hien tarn ly tieu cue bdi vi nhung nhdm

nay

thudng lien kit vdi nhau nhdm thda man cac nhu cau hung thu tieu cue, lech lac

-Thudng xay ra hien tugng lay Ian tarn ly

b YnghTa:

-Ap dung cac phuong phap tac ddng tarn ly phu hgp

-Kip thdi phat hien nhung xung dot nhd trong tap th! pham nhan; ngan chan

su xuat hien cac nhdm nhd tieu cue, ddng thdi cd nhung bien phap nham xda bd tarn

ly tieu cue trong tap the pham nhan

Cau 7: Dae diem tarn ly cua can bo quan giao trong cai tao pham nhan?Nhung nhuoc diem tarn ly can khac phuc?

Traldi:

a Dae diem tarn ly:

-Long yeu nghe, say me vdi cdng viec.

-Co niem tin vao kit qua cai tao ngudi pham toi cho du cong viec co the gap

r

rat

nhieu kho khan

-Can bo quan giao phai ed trinh do van hoa va trinh do chuyen mon cao; colong nhan ai, kien nhan, kien tri trong viec giao due cai tao pham nhan; phai co 6c tochuc, sap xep, quan ly cong viec cai tao cua pham nhan va tap the pham nhan hop ly,dat hieu qua cao nhat; co kha nang giao tiep

b Nhirffc diem tam ly:

-Xem nguoi pham toi nhat la cac nguoi pham toi rat nghiem trong, dac bietnghiem trqng la nhung nguoi nguy hiem, kha nang cai tao ho la han che

-Tam ly khong ton trong nguoi pham toi, de gat gong, lam dung phuong phapmenh lenh trong qua trinh cai tao

Cau 8: NhiiTig dac diem tam ly ciia boat dong bao chfira?

Tra 16-i:

* Gom co:

-Dac diem tam ly cua hoat dong nhan thuc trong bao chua:

+ Chu the cua hoat dong bao chua la bi can, bi cao, luat su, nguoi bi tam giunhung chu yeu la luat su

+ Tinh chat cua nhan thuc la doc lap so voi cac co quan tien hanh to tung.+ Chiu su chi phoi boi chuc nang bao chua nen nguoi bao chua (BC) thuong

quan

tam hon den viec nhan thuc cac chung cu go toi - tinh chat mot chieu trong nhanthuc, vi vay nguoi bao chua de bi roi vao tinh trang thieu khach quan trong vu andan den loi bao chua se kem thuyet phuc va khong hieu qua

+ Chiu sir chi phoi boi quyen loi cua than chu va nhirng tro ngai, rao can trongtiep can vcri ho so, tai lieu cua vu an cung nhu trong viec tu thu thap, tim kiem chung

cu phuc vu cho hoat dong bao chu^

+ Pham vi nhan thuc rdng, ddi hoi ngudi bao chua phai tien hanh nhan thuc

va tim kiem nhung chung cur, tai lieu con dura duoc phan anh trong hd so vu an dekien nghi co quan to tung xu ly, khong bo sot nham giai quyet thda dang van dequyen loi hop phap, chinh dang cua than chu

-Thiet ke trong bao chua:

+ TK trong hoat dong bao chua la tong hop cac thao tac tu duy ve ke hoachhoat dong nham bao ve quyen loi chinh dang cho ngudi bi buoc toi ma minh co trachnhiem buoc toi

+ Muc dfch: tao dieu kien ke hoach hda hoat dong bao chua

+ Hoat dong thiet ke bao trum cac giai doan to tung hinh su nhung d giai doanxet xu hoat dong thiet ke rat quan trong vi day la giai doan tap trung cao nhat cho sirchuan bi cua ngudi bao chua va cung co tinh chat hien thuc nhat ve kha nang bao vecho than chu cua ngudi bao chua

-Giao due trong bao chua: Mang tinh chat gduc nhat dinh doi vdi ngudi bi

buoc toi cung nhu cong dong

+ D/v than chu: kheo leo phan tich cho than chir thay diem sai cua ho de ggi

cho ho thai do an nan hoi cai, thanh khan khai bao, chap nhan mot muc do trachnhiem nhat dinh ve viec lam cua minh

+ Doi vdi cong dong: khi xin giam nhe cho ngudi pham toi hoac chung minh ngudi pham toi bi oan sai ngudi BC da dua den nhdng thong tin mang tinh giao due

cho cong dong, cung co long tin cua ngudi dan vao cong ly va su cong bang cuaphap luat

-Giao tiep, to chuc va chung nhan trong hoat dong bao chua:

+ Hoat dong giao tiep: Muc dich la thiet lap tarn ly tin cay Ian nhau de timkiem nhung kha nang phap ly va thuc te de giup dd cho than chu Dae diem: mangtinh quan he da chieu va tinh dong thuan cao

+ Hoat dong to chuc: dugc thuc hien bdi chinh ca nhan ngudi bao chua, thehien d viec chuan bi nhung phuong tien, dieu kien ve vat chat, tarn ly de dat hieu qua

cao trong cac giai doan to tung Ngudi bao chua phai chuan bi chu dao tarn ly, sirthdng nhat ve xu sir cho than chu de dam bao hieu qua tot nhat cua boat dong bao

chua.

-Hoat dong chiing nhan: the hien d viec chu the chinh (ngudi bao chua) kyxac nhan vao cac loai bien ban, giay td ghi nhan su co mat cua minh trong mot sohoat dong to tung Tao ra tinh hop phap doi voi vai tro, vi tri to tung cua nguoi baochira thong qua su cong nhan ve tu each to tung cua ngudi bao chua tu phia co quan

to tung cung nhu tu phia ngudi bi buoc toi

Cau 9: Trinh bay yeii to nao da tao ra tinh chat ximg dot ciia hoat dong

BC va no the hien nhir the nao?

Traldi:

a.Than chu:

-Quan he tarn ly giua ngudi bao chua va than chu dugc thuc hien trong motdieu kien khong binh thudng (than chu e de, tham do, khong dam ndi het su that,chua mudn chia se het vdi ngudi bao chda nhung lai chd dgi su ung ho tuyet doi tirphia ngudi bao chua )

b.Ngirdi bao chua:

-Co danh gia ca nhan mang tinh phan xet doi vdi hanh vi pham toi cua ngudiphamtoi

-Co the cd nhung danh gia chu quan ban dau khi tiep xuc vdi nhftng bangchung, su kien lien quan den vu an

-Cd nhung nhan xet mang tinh phien dien, quy ket khdng cd co sd khienngudi bi buoc toi that vong

-Y lai vao kien thuc ca nhan, kinh nghiem va ban lmh nghe nghiep

c.Cac chu the khac trong to tung HS:

- ^ - Dieu tra vien: Cd tarn ly lo ngai khi biet cd su^ham du cua ngudi bao chua;

su khac biet ve chuc nang to tung cua hai ben

-Kiem sat vien: mdi quan he co tfnh chit dac biet vi mang tinh to tung doitrong nhau, day cung la nhan to can ngai su thiet lap quan he giao tidp giua cac benvdi nhau va la rao can cho viec thiet lap tam ly giao tiep tarn ly giua ho de dan dennhung tam ly tieu cue anh hubng den hieu qua cong viec.

-Vdi Tham phan va HTND: luon coi ngudi bao chua la khai thac thong tinmot chieu, thien ve chieu hudng gd toi cho than chu nen khong mang tinh khachquan; mot vai ngudi trong HDXX cho rang ngudi bao chua chi dua ra ly le de gd toicho than chu ma fchong co trach nhiem phap ly ve nhung de xuat cua minh trong khiHDXX phai chiu trach nhiem phap ly ve quyet dinh cua minh Neu bao chua thang,ngudi bao chua duoc hudng toan bo danh lgi, con HDXX thi khong

Caii 10: Ngudi bao chfra co the giup gi cho than chii trong viec vuot quanhfmg trang thai tarn ly tieu cue va bang each nao?

+ Su dung pp thuyet phuc: nham tao ra su hgp tac cua ngudi pham toi vdi coquan cd trach nhiem, cd the su dung phuong phap thuyet phuc logic hoac tinh cam

de dat dugc muc lieu.s*s

+ Sir dung phirang phap dat van de va thay doi tu duy: nham bupc nguaipham toi khai sir that tren ca sdr cac du lieu da dugc xac dinh thong qua cac cau hoi

va cau tra ldi Tuy nhien day la pp khong dugc pho bien trong hpat dpng bao chuanhung doi khi co the ap dung cho than chu khi cd bang chung ve su tham gia ciiathan chu vao vu an qua ro nhung than chu co tarn ly choi toi

Cau 11: Hay neu ro nhung pham chat nghe nghiep quan trong ciia ngudibao chu^?

a Dae diem tarn ly cua nguoi bi hai:

-Buc xuc, phan no (muc do co the giam han so vai gdoan dieu tra do tam ly

cua

nguai BH da on dinh han)

-Sg set, lo lang rang bao chua se tra thu (do giao tidp cong khai tai phien toanen bao chua biet dugc nguai bi hai va noi dung to cao cua hg)

-Bi am anh, mat binh trnh, xau ho trong 1 so trudng hgp*

-Thuong hai, thong cam cho hdan canh cua bj cao (cung co th do bj muachuoc, boi thudng thda dang).

-Che giau mot phan loi cua minh va bat hop tac

-> VI tinh chat cong khai ciia hoat dong xet xu va trong trudng hop quyen loi

cua ngudi bi hai da duoc giai quyet, thong thuong ty le ngu'di bj hai tham gia phien

toa it hem trong giai doan

b Phuwng phap tac dong tam ly:

-Phuong phap thuyet phuc: trong truong hop ngudi bi hai co bieu hien bathop tac, co tinh giau diem sir that

Noi dung thuyet phuc:

+ Chi cho ngudi bj hai thay trach nhiem cua minh trong viec hop tac khai bao

nham lam sang to vu an.

+ Moi quan he phap luat khi phat sinh toi pham khong chi la mot qhe ca nhan

rieng giua BC va ngudi bi hai ma quan trong la moi quan he giua ngudi pham toi vdi

NN va vi loi ich chung cua XH

+ Thuyet phuc bang cac chung cii cho thay Idi khai cua ho khong dung;

thuyet phuc ve su an tdan cua ho khi tham gia to tung

-Phuong phap giao tiep tam ly co dieu khien:

+ To chuc giao tiep cong khai tai phien tda can chu y bao ve ngudi bj hai de

ton

thuong nhu PN, tre em

+ T6 chuc giao tiep can chu y cac mdi quan he te nhj nhu mqh le thuoc giua

BC vdi ngudi bj hai trudc khi pham toi.

+ Trong giao tiep can chu y lang nghe Idi trinh bay cua ngudi bj hai, lam chongudi BH thay duoc ton trong hoac duoc khuyen khich trong giao tiep

-Phuong phap truyen dat thong tin: thong tin lien quan den chimg cd mauthuan, den quyen va nghia vu cua ngudi bj hai trong viec dua ra chung cu ve vu an

va yeu clu boi thucmg Khong nen truy^n dat nhung thong tin lam cho nguoi bi hai

bi ton thucmg, bi am anh do ngudi pham toi gay ra neu thay khong that can thiet

-Phuong phap dat va thay doi van de tu duy: duoc ap dung nham lam sang tocac thong tin ve vu an bang each dat cac cau hoi de kiem tra chung cii chua ro hoac

mau thuan) va mo hinh vu an.

Cau 13: Trinh bay nguyen nhan xa hoi tain ly ciia tinh hinh toi phamtrong thoi ky qua do len CNXH?

Tra 161:

*Khai niem: nguyen nhan cua tinh trang pham toi la tong the cac nhan to xahoi va tarn ly mang tinh chat va tu tudng do tu ban than cua no mau thuan ved nhungmoi quan he co tinh chat nhan dao cua xa hoi da lam phat sinh toi pham

Nguyen nhan cua tinh trang pham toi khong dong nghla vdi nguyen nhanhanh vi toi pham cua hanh vi toi pham cua mot nguoi con nguoi cu the

-Xet trong mot moi quan he nhan qua thi nguyen nhan cua tinh trang phamtoi la tat ca moi quan he eo lien quan den tinh trang pham toi

-Nhung nhan to xa hoi tarn ly co tac dong tarn ly trong viec tao nen khuynhhuong di den hanh vi pham toi cua nhung ca nhan cu the Dieu kien cua tinh trangpham toi cung la tong the nhan to cimg ton tai voi nguyen nhan tinh trang pham toinhung tu ban than no khong lam nay sinh ra hanh vi pham toi ma chi cd tac dong voihanh vi pham toi tao dieu kien nay sinh ra chung

*Nguyen nhan:

Moi trudng Ion la nhung yeu to va hien tuong (thuoc ve kien true thuong tangcua xa hoi) mang tinh tieu cue tac dong den sir nay sinh va ton tai cua tinh trangpham toi

-Do tac dong tieu cue cua cac nude TBCN.

+ Cac niroc tir ban luon tim each chdng pha CNXH noi chung va Viet Namnoi rieng mot each toan dien tren tat ca cac mat ve kinh te, xa hoi, chinh tri, van hoa,

tutuong

+ Hinh thuc thuc hien: Bao vay cam van kinh te, sir dung chien tranh tarn lygian diep ttr do nham kich dong pha hoai, tuyen truyen loi song Phuong Tay.Dong thai gieo rac tir tuang khong lanh manh Truyen ba van hda do truy kich dongdue vong thu tinh cua con nguai Tat ca cac hoat dong do lam cho mot so nguai trdthanh ke pham toi Day la mot trong nhirng nguyen nhan quan trong lam phat sinh vaphat trien toi pham Vi vay viec chu dong phong ngiia tich cue dau tranh vai cac tacdong tieu cue cua CNTB va cac the lire thu dich chong lai CNXH la nghia vu chienluge cor ban va lau dai

-Do tac dong tieu cue cua nhung tan du cua xa hoi cu de lai:

+ Nhung nguai da tung la toi pham va cac bang nhom toi pham tu che do cu.+ Nhung doi tuong tung la nguy quan, nguy quyen, nhung ke khong ua che

do mai do tu tuang che do cu da an sau vao y thuc cua ho

+ Nhung te nan xa hoi, nhung nguai coi thuang phap luat

+ Tinh tu do cua nen san xuat nho lac hau, loi thai khien cho chinh sach cuaDang, Phap luat cua Nha nuac cham di vao dai song nhan dan Cac dinh kien phongkien, phep Vua thua le lang dang con ton tai trong che do mdi

+ Cac tan du dang troi day manh: Nghien hut, ca bac, mai dam, tre em ca nha

langthang

Tren day la cac yeu to tieu cue do tan du che do cu trong xa hoi dang kim ham

su phat trien cua xa hoi, no chinh la nhung nguyen nhan tarn ly xa hoi co conghuong tac dong den tinh trang pham toi ma ta khong the xoa bo trong ngay 1 ngay 2

dugc.^

-Do tac dgng tir nhung thieu sot nay sinh ton tai trong thai ky qua do len Chu

nghlaxahgi -••^'

+ Tdi pham phat sinh ton tai trong xa hoi ta do nhirng han che thieu sot tieucue trong nhung moi trudng kinh te, chinh tri, van hda, Ma chiing ta dang xay

dung.

+ Anh hudng sau sac cua co che quan ly bao cap, co che vua da bong vua thdicdi con vuong van lai trong qua trinh ddi moi da lam phat sinh nhieu hien tuong tieu

cue sach nhieu, tham nhung.

+ Mat trai cua nen kinh te da lam cho mot so Ion ngudi mat viec lam, ddi songkinh te mat on dinh Day chinh la dieu kien thuan loi cho nhung net tarn ly tieucue hinh thanh nhung thieu sot lech lac trong dinh hudng dieu hanh va hoat dong,phan phoi phuc loi lao dong, quan ly lao dong da lam xuat hien o ca nhan, tinh eachich ky tham lam, tu do, tuy tien khong tin vao sir cong bang, khong tin vao duong loieach mang cua Dang quay lung lai voi che do XHCN

+ Sir cai each va quan tarn den nganh giao due chua phu hop, sir du nhap cuanen van hoa ngoai lai khong co sir chon loc lam anh hudng Ion den sir hinh thanhnhan each Tu do dan den xa hoi nhan each co sir lira chon lech lac tu tach minh rakhdi quan he tich cue dua ca nhan den con dudng pham toi trong nhung dieu kiennhat dinh

* Mdi trudng nhd: La moi trudng cu the cua ca nhan la nguyen nhan gan nhatlam nay sinh tarn ly y thuc pham toi va hanh dong pham toi cua ca nhan

- Nhu vay trong hai yeu to neu tren moi trudng nhd giu vi tri cue ky quan

rrrr\

trong tat ca cac yeu to lech lac thieu sot trong sir van dong cua mdi trudng nhd deu

cd tac ddng true tiep den sir hinh thanh va phat trien tarn ly pham toi va thuc hien toi

pham cua ca nhan.

Nhung yeu to tieu cue cua mdi trudng Ion la nguyen nhan sau xa lam nay sinhtam ly toi pham nhung khdng tac ddng true tiep den ca nhan Mdi trudng nhd cd sirtac ddng true tiep ddi vdi sir hinh thanh va phat trien tam ly pham toi

Trong cdng tac dau tranh phdng chdng toi pham viec loai bd nguyen nhan sau

xa lam nay sinh tam ly toi pham la nhiem vu chien luge co ban lau dai va viec lam

trong sach moi trudng nhd cte ngan chan sir anh hudng true tilp nhung yeu td tieucue va phat huy tac dong tich cue la viec lam eu the, cp bach huu hieu va can thiet.

Cau 14: Hanh vi pham toi la gi? Phan tich cau true tam ly ciia hanh vi pham toi?

Tra loi:

*Hanh vi pham toi: La nhiJng hanh vi chech huong xa hoi vi pham cac quy

dinh ciia phap luat den muc phai xu ly bang hinh phat.

-Hanh vi chech hudng xa hoi: La hanh vi cua nguoi co du nang luc hanh vi,

du kha nang va y thiic dieu khien duofc hanh vi cua minh ma vi pham chuan muc daodue QPPL cua xa hoi

-VPPL den muc xu" ly bang hinh phat la hanh vi vi pham cac quy dinh trongBLHS ma nguoi co hanh vi vi pham co dii nang luc chu the

*Cau true tam ly hanh vi pham toi bao gom:

-Nhu cau, dong ca va muc dich

-Hinh thanh quyet dinh hanh dong va xu hudng noi dung y do pham toi

-Phuong thuc thuc hien hanh dong pham toi

-Ket qua ve mat tam ly cua hanh vi pham toi

*Nhu cau dong co* muc dich pham toi:

-Nhu cau: Doi vdi cac toi loi do co y la do nhu cau loi ich vat chat, tinh thannham giai toa xuc dong cao cua ca nhan tuc la nhu cau cua con ngudi cd 2 loai do lanhu cau ve lgi ich va nhu cau ve tinh than

-Dong ca pham toi: Day la nguyen nhan tam ly ben trong thuc day ca nhanthuc hien hanh vi pham toi Dong ca duac hinh thanh tir nhu cau va kha nang hien

thuc.

-Muc dich: La nhan thdc ve kit qua ma ca nhan xac dinh khi thuc hien hanh viphamtoi.~ ^•

+ Khi xic dinh muc dich va coi do la yeu to can thiet va co khi nang thuchien no trong 1 dieu kien nhat dinh

+ Dong ca muc dieh phu thupc vao 2 yeu to: Yeu to kich thich phu thupc vaoban nang sinh vat nhu nhu cau hung thu, sue cam, tinh cam, tinh each Yeu to tu dieuchinh phu thuoc vao kha nang nhan thuc tinh cam dao due va tie dong cua moitrubngxahoi

+ Dong Co muc dieh co lien quan chat che vdi nhau va dong co quyet dinhmuc dich Dong ca thuc day ke pham toi hanh dong 1 each quyet liet hon de dat mucdich da xac dinh

+ Dong co co o tit ca trong tat ca toi pham do cd y No la mat xich quan tronggan lien vbi nhan each toi phpn no phan inh ban chat tarn ly cua toi pham, no cdnhung net lien quan den llnh vuc trf tue va y tri cua chu the

+ Phat hien dong co cd nhieu tic dung: xic dinh muc do nguy hiem cau hanh

vi, phan loai toi pham, du bio khi nang pham toi cua pa nhan, quy dinh loai va muc

-Phuong thuc hanh dong pham toi khi da di den quyet dinh hanh dong pham

toi Ke cd y do pham toi se tim hieu cic yeu to khich quan de lua chon phuong thuc

hanh dong phu hop de dat dupe muc dich, sao cho khdng bi phit hien chong tri va

khdng bi su trung tri cua phip luat

-Ket qui ve mat tam ly sau khi thuc hien hanh vi pham toi

+ Thda man vdd ket qui dat dupe khi hanh vi pham toi da dat dupe muc dich

va y do pham toi cung cd the an nam hoi han

+ Doi vdi bon pham tpi chuyen nghiep: Tang niem tin, cung co y chi lap kehoach xoa dau vet va lap k^ hoach co hanh vi pham toi mdi.

+ Co trang thai tarn ly cang thSng, lo ling moi de doa bj phat giac, hi trimg tri,

ho co nhung hanh dpng khong phu hop vdi hoan canh, giam kha nang dieu khi^n,tram tur, co nhung ngudi da giai toa' bang each dung cac chat khich thich va cung cotruong hop giai toa bang each ra dau thu

*Tam the ke pham toi:, La tong the nhung pham chat tam ly trong nhungtrang thai tam ly dan den hanh vi pham toi muc do tam the phu thuoc vao doi song

ca nhan, each giai quyet cac quan he xa hoi, each giai quyet nhung van de tir tirong

•=> Hanh vi pham toi cua moi ca nhan la ket qua tac dong ket hop cua cac yeu

to ben trong (tam ly) va cac yeu to ben ngoai the la cac dieu kien khach quan trong

do yeu to tam ly la yeu can, yeu to ben ngoai la dieu kien du

Hanh vi pham toi cua moi ca nhan hinh thanh la do phuong thirc thoa mannhu cau 1 each trai phap luat, dao due trong cac trudng hop nhat dinh dieu kienkhong cho phep ke pham toi thuc Men duoc hanh vi pham toi cua minh thi ho van co

y tao ra nhhng dieu kien hoan canh tinh huong phu hop de dat dupe muc dich de ra

Cau 15: Nhan each cua ke pham toi co nhung net tam ly dac trimg gikhac voi nhung nguoi binh thu'emg trong xa hoi? co y nghia thuc tien gi ddi voiluc I iron g canh sat nhan dan?

Traloi:

*Nhan each: La thuc do mat xa hoi irong sir phat trien cua con nguoi, cobieu hien cu the thong qua muc do tham gia cua con ngudi vao nen van hoa xa hoi.Nhan each la nhung dat diem tam ly xa hoi noi len gia tri cot each lam ngudi

-Nhan each hop tieu chuin la nhan each dap ung dupe nhdng chuan muc xa

hoi.

-Nhan each bi Ian at bdi nhung net tam ly khdng dap ung dupe nhung chuan

muc xa hoi.

*Nhan each ke pham tdi: La nhan each bi Ian at bdi nhung net tam ly khongdap ung dirge nhung chuin muc xa hoi, di ngugc lai chuan mure xa hoi.

*Nhung dac tnrng nhan each cua ke pham toi co cae net dac trurng khacvoi nhan each cua ngirdi binh thurong:

-Co nhung dac diem tieu cue ve nhan each: tham lam ich ky, vu Igi, ham lgi,boc ddng

-Dat muc dich ca nhan len muc dich cao nhan, khong quan tam den lgi ichcua ngu^i khac

-Co he gia tri lech chuan, trai dao due xa hoi, trai phap luat cua nha nuoc.-Co hoai bao Ion nhung kha nang thuc hien lai nho be Do do de thoa man

nhung hoai bao thi ke pham toi da khong tir bo 1 phuong thuc gi de dat dugc muc

dich hoai bao

-Co nhu cau dac trung khong binh thuong

+ Nhu cau qua thap kem: Xuat phat tu ban nhan sinh vat khong co long tutrong, loai nhu cau nay thudng xuat hien d loai luu manh chuyen nghiep

+ Nhu cau qua ldn: Co the thuc hien dugc nhung khong co kha nang va dieukien thuc hien

*Y nghia:

-Trong phong ngua: Dong gop vao xay dung cac bien phap phong ngua phuhgp trong viec hinh thanh nhan each ca nhan Co sir uon nan kiep thoi cac hanh vilech chuan de ngan ngua dan den tinh trang pham toi do su suy thoai ve nhan each

-Phat hien dau tranh: Tu cac dau hieu dac trung nhan each pham toi de phanbiet ke pham toi vdi ngudi binh thudng Tir cac dac trung nhan each ma ta bik dugc

de de ra bien phap dau tranh phu hgp

-Ddi vdi lire lugng canh sat nhan dan: Phai lam cdng tac giao due chinh tri tutudng, cdng tac hgc tap, ren luyen dao tao can bg Xay dung mo hinh pham chit daodire cao dep Ddi vdi ban than tu ban than ludn ren luyen phim chat ca nhan

Can 16: IN hung thieu sot trong qua tiinh xa hoi dan den nhan each toipham Lam the nao de khac phuc nhung thieu sot do?

Tra loi:

* Nhfmg thieu sot trong qua trinh xa hoi dan den nhan each toi pham:

- Gia dinh: Phirong phap giao due cua gia dinh thieu sot co so khoa hoc khdngphu hop

Qua nudng chieu, thda man vo nguyen tac cac ddi hoi cua chung, khong tapcho con cai lao dong Day chinh la nhung nguyen nhan lam cho tre tra nen ich ky

hep hoi khi dugc nuong chieu khong phai lao dong do do tre cd khoang trong ve thai

gian nen chung thudng tim each lap cho trong bang each lam cac vice tu phat Tuday cac yeu to tieu cue co dieu kien len loi vao y chi cua cac em ra khoi quy daogiao due song thu dong y lai, ich ky hep hoi khdng quan tarn den ngudi khac

+ Qua khat khe doi xtr vdi con cai tho bao: Vdi phuang phap giao due nay dat

cho tre vao vi tri bi chen ep, theo doi qua miic tir do cac em khong boc 16 dugc tinheach ca nhan mat ttr chu, hoc hoi theo loi tho bao cua nguai trong gia dinh, luon hinhthanh trong tarn ly trang thai so set, phai che giau moi hanh vi cua minh, trang thaicang thang Khi thoat ra khoi su rang buoc ciia gia dinh, tren dudng pho chung de bixam nhap nhung cai xau ngoai xa hoi dan den tinh trang pham toi

+ Thieu su guang mlu cua nguai Ian: Day la nhung gia dinh co ngudi cdhanh vi trai vdi dao due, phap luat Cac thanh vien trong gia dinh khong that su lanhung tarn guotig cho cac em noi theo va cac em se hoc theo nhung gi ma ngudi ldn

da lam.

+ Su thieu quan tarn quan ly giao due y lai vao su giao due cua nha trudng va

xa hoi: Chi ban ran vdi nhung cdng viec lam an kinh te cu nghi rang cho con nhieutien la dugc khdng de y ddn su phat triln tam ly cua cac em

+ Su mat tinh thucmg yeu cua cha hoac me, su khong hoa thuan vdi cac thanh

vien trong gia dinh dan den trang thai tam ly xau xa cua cac em Thieu tinh thuangcua me lam mat di tinh diu hien, long tot, long thuang cam va su quan tam cham