Quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách Nhà nƣớc huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy vẫn còn nhiều hạn chế, kể cả trong công tác lập dự toán, thực hiện dự toán, kiểm soát và

NGUYỄN THẠCH HÀ LY

QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

HUYỆN SA THẦY, TỈNH KON TUM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 834 04 10

Đà Nẵng - Năm 2020

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN HIỆP

Phản biện 1: TS Lê Bảo

Phản biện 2: GS.TS Nguyễn Trọng Hoài

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà

Nẵng vào ngày 01 tháng 3 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

 Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

 Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Ngân sách nhà nước (NSNN) là công cụ chính sách tài chính quan trọng của một quốc gia, là điều kiện vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình NSNN có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cho sự phát triển kinh tế ổn định và bền vững, đảm bảo an ninh quốc phòng, thực hiện các chính sách xã hội, là công cụ quan trọng để Nhà nước quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế Thông qua NSNN, Nhà nước thực hiện huy động các nguồn lực trong xã hội, phân phối và sử dụng cho nhu cầu phát triển

KT - XH, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước

Chi thường xuyên NSNN là một phần quan trọng của chi NSNN đáp ứng nhu cầu tối thiểu nhằm duy hoạt động bộ máy quản

lý nhà nước các cấp từ Trung ương đến địa phương, duy trì hoạt động đảm bảo ổn định KT - XH của Nhà nước Cùng với quá trình phát triển KT - XH, các nhiệm vụ chi thường xuyên của nhà nước ngày càng gia tăng về quy mô và tính chất mặc dù nguồn lực tài chính là hữu hạn, vì vậy Nhà nước cần quản lý sử dụng NSNN một cách hiệu quả, tiết kiệm nhất

Trong thời gian qua, công tác quản lý chi ngân sách liên tục được đổi mới và tăng cường theo hướng đơn giản hoá quy trình, tăng hiệu quả, đẩy mạnh tiết kiệm, chống lãng phí Công tác quản lý và phân cấp ngân sách đã có những đổi mới cơ bản, nâng cao quyền chủ động và trách nhiệm cho các cấp chính quyền địa phương và các đơn

vị sử dụng ngân sách.“Theo đó, ngân sách cấp huyện là một trong bốn cấp ngân sách cấu thành hệ thống NSNN Quản lý chi ngân sách cấp huyện hiệu quả sẽ góp phần thực hiện tốt các mục tiêu phát triển

kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng … trên địa bàn huyện Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn những bất cập, hạn chế trong công tác quản lý chi NSNN Vì vậy, tăng cường công tác quản lý ngân sách cấp huyện nhằm đảm bảo nguồn vốn NSNN được sử dụng hiệu quả là cần thiết

“Sa Thầy là huyện miền núi biên giới, một trong những huyện

có mật độ dân số thấp nhất Việt Nam, tăng trưởng kinh tế chưa cao, khả năng tích luỹ thấp, điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn, địa bàn rộng, dân cư sống không tập trung, thời tiết diễn biến không thuận lợi, phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức như thiên tai, dịch bệnh, lũ lụt, đã ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống của nhân dân Trong những năm qua, công tác quản lý, điều hành chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy đã có những đóng góp tích cực vào việc tổ chức hoạt động chi đúng mục đích và hiệu quả, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển KT-XH của huyện, phát huy được thế mạnh của địa phương, giải quyết công ăn việc làm, đảm bảo an sinh xã hội và giữ gìn an ninh chính trị, trật tự ATXH trên địa bàn huyện Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy vẫn còn nhiều hạn chế, kể cả trong công tác lập dự toán, thực hiện dự toán, kiểm soát và quyết toán NSNN; chi thường vượt dự toán, các quy định về thực hành tiết kiệm chống lãng phí chưa được chấp hành nghiêm túc, gây lãng phí NSNN Vì vậy việc quản lý chi thường xuyên NSNN như thế nào để đảm bảo đạt được hiệu quả cao nhất, triệt

để tiết kiệm, khắc phục tình trạng chi vượt dự toán, chi không đúng thẩm quyền, sai quy định của Luật NSNN đang là vấn đề được Đảng

và chính quyền địa phương hết sức coi trọng và quan tâm.”

Xuất phát từ thực tế đó, tác giả chọn đề tài: “Quản lý chi

thường xuyên ngân sách Nhà nước huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum”

để nghiên cứu làm luận văn Thạc sỹ, chuyên ngành Quản lý nhà nước về kinh tế.”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát:

Mục tiêu của đề tài là đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn huyện Sa Thầy

Mục tiêu nghiên cứu cụ thế:

Khái quát được cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên NSNN cấp quận, huyện

Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy, Tỉnh Kon Tum

Đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum

3 Câu hỏi nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý chi thường xuyên

NSNN tại huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum

- Về nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu

những vấn đề về quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp

Phương pháp xử lý, phân tích đánh giá: Sử dụng các phương pháp như phương pháp thống kê mô tả, phương pháp thống kê phân tích, phương pháp tổng hợp.”

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Về mặt lý luận: Nội dung lý luận cơ bản về quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện được hệ thống hóa trong đề tài tạo nền tảng lý luận cho các nghiên cứu cùng quan tâm

Về mặt thực tiễn: Những đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy và các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn huyện là tài liệu tham khảo tốt cho các nhà quản lý tại địa phương

7 Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu

8 Sơ lược tổng quan tài liệu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI

THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái quát về chi thường xuyên và quản lý chi thường xuyên

a Chi thường xuyên:

“Theo khoản 6, Điều 4, Luật NSNN số 83/2015/QH13: “Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh” ”

b Quản lý chi thường xuyên:

Quản lý chi thường xuyên NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng các phương pháp, công cụ quản lý tác động các hoạt động chi thường xuyên NSNN từ khâu lập dự toán đến khâu chấp hành, quyết toán NSNN nhằm đảm bảo quá trình chi tiêu tiết kiệm và hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của thực tế đang đặt ra theo đúng chính sách chế độ của Nhà nước, phục vụ các mục tiêu KT-XH.”

1.1.2 Vai trò quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.2.1 Lập dự toán chi thường xuyên ngân sách huyện

“Lập dự toán là khâu mở đầu của một chu trình ngân sách nhằm xác định các mục tiêu, nhiệm vụ động viên nguồn lực cho ngân

sách và phân phối các nguồn lực đó Lập dự toán ngân sách thực chất

là lập kế hoạch (dự toán) các khoản thu chi của ngân sách trong một năm ngân sách (hoặc trong một giai đoạn ngân sách dự kiến) Kết quả của khâu này là dự toán ngân sách được các cấp có thẩm quyền quyết định

Tiêu chí đánh giá: Tính kịp thời của dự toán, có thuyết minh

Nội dung chấp hành chi NSNN gồm: Phân bổ và giao dự toán chi NSNN, tổ chức chi NSNN, kiểm soát, thanh toán các khoản chi NSNN.”

Tiêu chí đánh giá:

- Sự phù hợp với dự toán được duyệt, với chế độ, tiêu chuẩn, định mức và các quy định của pháp luật có liên quan đến quản lý, sử dụng NSNN

- Tính kịp thời trong thực hiện các nhiệm vụ được giao đã được phê duyệt trong dự toán

1.2.3 Quyết toán chi thường xuyên ngân sách huyện

Quyết toán NSNN là khâu cuối cùng của chu trình ngân sách nhằm đánh giá lại toàn diện từ khâu lập, quyết định dự toán, khâu

chấp hành dự toán và khâu kế toán, xác định chính thức số thu, chi, bội chi NSNN, số tồn NSNN chuyển sang năm sau

Tiêu chí đánh giá:

- Tính chính xác, trung thực, đầy đủ của số liệu quyết toán

- Tính kịp thời của báo cáo quyết toán, đảm bảo đầy đủ các mẫu biểu theo chế độ quy định, kèm theo thuyết minh đánh giá hiệu quả chi ngân sách gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao

1.2.4 Công tác thanh tra và xử lý vi phạm

Theo Khoản 1, Điều 3 của Luật thanh tra số 56/2010/QH12 ngày 15 tháng 11 năm 2010: “Thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân.”

Tiêu chí đánh giá: Số lượng cuộc thanh tra, tính thường

xuyên, kịp thời của các cuộc thanh tra; tình hình triển khai đầy đủ các kết luận, kiến nghị sau thanh tra

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.3.1 Hệ thống pháp luật và các quy định của Nhà nước

về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

1.3.2 Năng lực bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG

XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

SA THẦY, TỈNH KON TUM

2.1 TỔNG QUAN VỀ HUYỆN SA THẦY

2.1.1 Bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Sa Thầy

Bộ máy quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy bao gồm: HĐND huyện, UBND huyện, Phòng TC-KH, KBNN Sa Thầy, các đơn vị dự toán gồm 10 xã, 01 thị trấn ; 13 phòng, 44 trường mầm non, tiểu học; trung học cơ sở

2.1.2 Hệ thống thông tin quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước huyện Sa Thầy

“Hiện nay toàn huyện Sa Thầy đang sử dụng tập trung phần mềm hệ thống thông tin quản lý ngân sách và Kho bạc (TABMIS), TABMIS là hệ thống thông tin quản lý ngân sách - kho bạc tích hợp,

hệ thống kế toán máy tính, thực hiện ghi chép, xử lý và quản lý dữ liệu tập trung, có khả năng cung cấp thông tin, dữ liệu về tình hình thực hiện ngân sách ở các cấp, các bộ, ngành và các đơn vị sử dụng ngân sách, phục vụ công tác quản lý, điều hành ngân sách của các cơ quan quản lý, cơ quan tài chính các cấp.”

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN SA THẦY

2.2.1 Thực trạng lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Sa Thầy

Tình hình phân bổ dự toán chi thường xuyên qua các năm của huyện Sa Thầy được thể hiện qua bảng 2.1: Tình hình phân bổ

dự toán chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy giai đoạn

2014-2018

Số liệu bảng 2.1 cho thấy chi thường xuyên chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi cân đối ngân sách huyện Sa Thầy, dự toán chi thường xuyên qua các năm đều chiếm tỷ trọng lớn (trên 80%) so với tổng dự toán chi cân đối ngân sách

Trong những năm qua chất lượng công tác lập dự toán chi ngân sách huyện còn nhiều hạn chế: số liệu dự toán chủ yếu do các

cơ quan, đơn vị địa phương ước tính số thực hiện năm trước và tăng thêm một tỷ lệ nhất định cho năm kế hoạch để lập dự toán cho các năm sau trong thời kỳ ổn định ngân sách; công tác lập dự toán chưa đánh giá hết được các yếu tố tác động đến quá trình chi ngân sách làm cho giá trị thực hiện lớn hơn nhiều so với kế hoạch đề ra, dẫn đến tình trạng bổ sung ngoài dự toán còn nhiều, gây khó khăn trong việc quản lý và điều hành ngân sách hàng năm Điều này được thể hiện rõ trong bảng 2.2 dưới đây:

Bảng 2.2: Tình hình bổ sung ngoài dự toán chi thường xuyên

NSNN huyện Sa Thầy giai đoạn 2014-2018

2.2.2 Thực trạng chấp hành dự toán chi thường xuyên

ngân sách nhà nước huyện Sa Thầy

Tình hình chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN tại

huyện Sa Thầy giai đoạn 2014-2018 được thể hiện qua bảng 2.3:

Tình hình thực hiện dự toán chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy

giai đoạn 2014 – 2018

Số liệu bảng 2.3 cho thấy trong khi một số khoản chi có số thực hiện thấp hơn dự toán được giao đầu năm như chi sự nghiệp y tế

- dân số, khoa học công nghệ, thể dục thể thao thì các khoản chi như chi quốc phòng, an ninh, chi sự nghiệp giáo dục đào tạo và dạy nghề,

sự nghiệp kinh tế, chi quản lý hành chính, Đảng, Đoàn thể và chi bảo đảm xã hội đều vượt dự toán giao đầu năm

“Nhìn chung, ngân sách địa phương đã bố trí tương đối hợp

lý các khoản chi thường xuyên, ưu tiên cho chi sự nghiệp giáo dục – đào tạo, sự nghiệp kinh tế, an ninh, quốc phòng, bảo đảm xã hội, bố trí kinh phí chi hành chính hợp lý, phù hợp với khả năng ngân sách Tuy nhiên, hầu hết các khoản chi ở các lĩnh vực thực hiện đều tăng

so với dự toán Điều này cho thấy công tác dự báo chi là chưa thực

sự hiệu quả

Tình hình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua KBNN

Sa Thầy giai đoạn 2014-2018 được thể hiện qua bảng 2.4:”

Bảng 2.4: Kết quả kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN Sa

Thầy giai đoạn 2014 – 2018

triệu đồng Nguyên nhân từ chối chủ yếu là do: Chi sai mục lục ngân sách, sai dự toán, sai định mức chi, và thiếu thủ tục, hồ sơ theo quy định…

2.2.3 Thực trạng quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Sa Thầy

“Bảng 2.5: Tình hình quyết toán chi thường xuyên NSNN huyện Sa Thầy giai đoạn 2014 - 2018

Tổng chi TX chuyển nguồn/

Tổng DT chi TX đầu năm (%)

mức không quá cao, vẫn còn hiện tượng các đơn vị dự toán đề nghị chuyển nguồn kinh phí chi thường xuyên chưa được sử dụng hết trong năm sang năm sau để tiếp tục thực hiện Và dự toán bị hủy do các nhiệm vụ chi thường xuyên được cấp có thẩm quyền giao đã kết thúc hoặc chưa kết thúc nhưng không thuộc trường hợp được phép chuyển nguồn nhưng nguồn kinh phí vẫn còn tồn dẫn đến việc hủy

dự toán vẫn còn xảy ra

2.2.4 Thực trạng công tác thanh tra và xử lý vi phạm chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Sa Thầy

Theo báo cáo của phòng thanh tra huyện, từ năm 2014 đến năm 2018, Huyện đã thực hiện 39 cuộc thanh tra về công tác quản lý ngân sách, trong đó có 32 cuộc theo kế hoạch thường xuyên và 06 cuộc đột xuất; đã ban hành 39 kết luận thanh tra theo đúng thời gian quy định Cụ thể: có 25 đơn vị vi phạm trên 39 đơn vị được thanh tra, số tiền được phát hiện: 493.758.356 đồng (trong đó, kiến nghị thu hồi nộp ngân sách là 493.758.356 đồng)

Công tác giám sát, đôn đốc, xử lý sau thanh tra trong thời gian qua nhìn chung còn nhiều hạn chế, bất cập và chưa được quan tâm đúng mức

2.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN SA THẦY

độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu hiện hành, định mức phân bổ chi ngân sách do cơ quan có thẩm quyền ban hành và tình hình thực hiện

dự toán của các năm trước Dự toán được lập theo đúng nội dung, mẫu biểu quy định

b) Công tác chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách huyện:

Hầu hết các khoản chi thường xuyên đều được thực hiện đạt

và cao hơn kế hoạch đề ra Các khoản chi thường xuyên cơ bản đều được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, đảm bảo chi đúng mục đích, đúng kế hoạch, đáp ứng các nhiệm vụ chi thường xuyên của huyện

Cơ cấu phân bổ và sử dụng các khoản chi đã được điều chỉnh

và thay đổi dần theo hướng hợp lý hơn, phân bổ nguồn lực phù hợp với khả năng cân đối ngân sách địa phương

Quản lý kiểm soát, thanh toán các khoản chi thường xuyên ngân sách huyện qua KBNN đã được quan tâm, chú trọng

c) Công tác lập, thẩm định, xét duyệt báo cáo quyết toán chi thường xuyên ngân sách huyện:

Công tác lập, thẩm định, xét duyệt báo cáo quyết toán đã dần

đi vào nề nếp, tuân thủ đúng quy định của Nhà nước về trình tự, thủ tục, đảm bảo được các yêu cầu cơ bản của công tác quản lý NSNN, phục vụ yêu cầu quản lý của địa phương

d) Công tác thanh tra và xử lý vi phạm:

Trong những năm qua công tác thanh tra tại huyện Sa Thầy

đã được triển khai thực hiện nghiêm túc, đảm bảo đúng chức năng, nhiệm vụ, qua đó phát hiện, ngăn ngừa và chấn chỉnh kịp thời những sai sót, vi phạm, hạn chế tiêu cực và thất thoát, lãng phí trong sử dụng ngân sách