PHÂN BIỆT LÃNH ĐẠO – QUẢN LÝ VÀ NGHỆ THUẬT LỒNG GHÉP LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ

• “Nhà quản lý điều hành công việc, còn lãnh đạo thì điều hành con người”; • “Nhà quản lý làm đúng mọi việc, còn lãnh đạo things right; Leadership is doing the right things” Peter Druker

KHOÁ HỌC: LÃNH ĐẠO - QUẢN LÝ

Các nội dung chính

1.  Lãnh đạo, quản lý và nghệ thuật lồng ghép

lãnh đạo quản lý

2.  Phân biệt lãnh đạo và quản lý

3.  Nghệ thuật lồng ghép Lãnh đạo và Quản lý

4.  Các phong cách lãnh đạo và quản lý

5.  Lãnh đạo theo tình huống

–  Theo giai đoạn phát triển của một tổ chức

–  Theo tình huống

1/ Phân biệt lãnh đạo

và quản lý

1 Anh/Chị hiểu như thế nào là lãnh đạo? Như

thế nào là quản lý?

3 Hãy ghép cặp các con số và chữ cái

1 Nhà Lãnh đạo A Điều hành con người

2 Nhà Quản lý B Điều hành công việc

C Làm đúng việc

D Làm việc đúng

Bài tập

2 Theo Anh/Chị, người lãnh đạo và người quản

lý có điểm gì giống và khác nhau? Cho ví dụ

Bài tập

3 Theo Anh/Chị việc nào dưới đây là thích hợp với

nhà lãnh đạo, việc nào là thích hợp với nhà quản lý?

Tên công việc L đạo Q lý

1 Xác định sứ mệnh, tầm nhìn, lập kế hoạch

chiến lược cho một tổ chức

2 Lập kế hoạch và triển khai các hoạt đông theo

chức năng, nhiệm vụ của một tổ chức

3 Đổi mới tổ chức, cải tiến quy trình làm việc

4 Xem xét việc thưởng phạt, nâng lương cán bộ

5 Huy động nguồn lực cho một dự án mới

6 Xác định chức năng, nhiệm vụ của tổ chức

7 Mô tả nhiệm vụ của cá nhân trong một tổ chức

Giám sát

Điều phối

Sản xuất

Chỉ đạo

Đột phá

Đổi mới

Hướng Dẫn

Có tầm nhìn

Thiết lập văn hóa tổ chức

“Lãnh đạo là một người có khả năng khiến

người khác làm những việc mà họ không muốn

và không thích làm”

Harry Truman (Tổng thống Mỹ)

Vậy Quản lý và lãnh đạo có gì khác nhau?

•  “Nhà quản lý điều hành công việc, còn lãnh đạo

thì điều hành con người”;

•  “Nhà quản lý làm đúng mọi việc, còn lãnh đạo

things right; Leadership is doing the right things”

(Peter Druker - bậc thày về QTKD)

•  Lập KH chiến lược, tầm nhìn •  Lập KH chi tiết, cụ thể

•  Tạo văn hóa và giá trị chung •  Tổ chức tuyển dụng

•  Giúp người khác tiến bộ •  Hướng dẫn và kiểm soát

•  Giảm rào cản, ranh giới •  Tạo ra ranh giới, rào cản

•  Tập trung vào con người,

động viên, khích lệ con người •  Tập trung vào mục tiêu và thiết lập các dịch vụ cụ thể

•  Tạo điều kiện cho mọi người •  Hành động kiểu “ông chủ”

Quan

hệ

•  Có mối liên hệ tình cảm •  Giữ khoảng cách tình cảm

•  Khoáng đạt, quan tâm •  Máy móc

Tiêu chí Lãnh đạo Quản lý

Tập trung ü  Lãnh đạo con người ü  Quản lý công việc

Có ü  Người đi theo ü  Cấp dưới/Nhân viên

Mức độ cụ thể ü  Định hướng ü  Lên kế hoạch cụ thể

Quyền lực ü  Uy tín cá nhân ü  Quyền lực chuẩn tắc

Tác động đến ü  Trái tim ü  Trí óc

Năng lượng ü  Đam mê ü  Điều khiển

Mức độ năng động ü  Chủ động đi trước ü  Bị động, phòng vệ

Thuyết phục ü  “Bán” ý tưởng ü  “Bảo” người khác làm theo

Phong cách ü  Chuyển đổi tâm lý con người ü  Áp đặt tâm lý con người

Trao đổi ü  Niềm hăng say làm việc ü  Tiền – Công việc

Rủi ro ü  Chấp nhận – tìm kiếm rủi ro ü  Tối thiểu hóa rủi ro

Nguyên tắc ü  Phá bỏ nguyên tắc ü  Lập ra nguyên tắc

Xung đột ü  Sử dụng xung đột ü  Tránh xung đột

Định hướng ü  Đường mới ü  Đường đã có

Đổ lỗi ü  Nhận lỗi về mình ü  Đổ lỗi cho người khác

Các tố chất cần có của người lãnh đạo

Một cuộc khảo sát 75.000 người về những tố chất

mà một người lãnh đạo cần có cho thấy có năm tố

chất được lựa chọn nhiều nhất lần lượt là:

1.  Trung thực (honest),

2.  Có tầm nhìn hướng về phía trước (forward

looking),

3.  Có năng lực (competent),

4.  Truyền cảm hứng, truyền lửa (inspiring),

5.  Thông minh (intelligent)

è Mọi người mới tin tưởng và đi theo

2/ Phong cách lãnh đạo

và quản lý (gọi chung là

phong cách lãnh đạo)

2.1 Khái niệm về phong cách lãnh đạo

1.  Phong cách lãnh đạo của một cá nhân là dạng

hành vi của người đó thể hiện các nỗ lực ảnh

hưởng tới hoạt động của những người khác

2.  Phong cách lãnh đạo là cách thức làm việc của nhà

lãnh đạo

3.  Phong cách lãnh đạo là hệ thống các dấu hiệu đặc

trưng của hoạt động quản lý của nhà lãnh đạo,

được quy định bởi các đặc điểm nhân cách của họ

4.  Phong cách lãnh đạo là kết quả của mối quan hệ

giữa cá nhân và sự kiện, và được biểu hiện bằng

công thức:

Phong cách lãnh đạo = Cá tính x Môi trường

2.2 Phân loại phong cách lãnh đạo

1.  Phong cách độc đoán

2.  Phong cách dân chủ

3.  Phong cách tự do

Phong cách lãnh đạo độc đoán

1.  Kiểu quản lý mệnh lệnh độc đoán được đặc

trưng bằng việc tập trung mọi quyền lực vào

tay một mình người quản lý, người lãnh đạo -

quản lý bằng ý chí của mình, trấn áp ý chí và

sáng kiến của mọi thành viên trong tập thể

2.  Phong cách lãnh đạo này xuất hiện khi các nhà

lãnh đạo nói với các nhân viên chính xác

những gì họ muốn các nhân viên làm và làm ra

sao mà không kèm theo bất kỳ lời khuyên hay

hướng dẫn nào cả

Phong cách lãnh đạo độc đoán (tt)

ĐẶC ĐIỂM:

1.  Nhân viên ít thích lãnh đạo

2.  Hiệu quả làm việc cao khi có mặt lãnh đạo,

thấp khi không có mặt lãnh đạo

3.  Không khí trong tổ chức: gây hấn, phụ thuộc

vào định hướng cá nhân

Phong cách lãnh đạo dân chủ:

1.  Kiểu quản lý dân chủ được đặc trưng bằng việc

người quản lý biết phân chia quyền lực quản lý

của mình, tranh thủ ý kiến cấp dưới, đưa họ

tham gia vào việc khởi thảo các quyết định

2.  Kiểu quản lý này còn tạo ra những điều kiện

thuận lợi để cho những người cấp dưới được

phát huy sáng kiến, tham gia vào việc lập kế

hoạch và thực hiện kế hoạch, đồng thời tạo ra

bầu không khí tâm lý tích cực trong quá trình

quản lý

Phong cách lãnh đạo dân chủ (tt)

ĐẶC ĐIỂM

1.  Nhân viên thích lãnh đạo hơn

2.  Không khí thân thiện, định hướng nhóm, định

hướng nhiệm vụ

3.  Năng suất cao, kể cả không có mặt của lãnh

đạo

Phong cách lãnh đạo tự do

1.  Với phong cách lãnh đạo này, nhà lãnh đạo sẽ

cho phép các nhân viên được quyền ra quyết

định, nhưng nhà lãnh đạo vẫn chịu trách nhiệm

đối với những quyết định được đưa ra

2.  Phong cách lãnh đạo uỷ thác được sử dụng khi

các nhân viên có khả năng phân tích tình huống

và xác định những gì cần làm và làm như thế

nào Bạn không thể ôm đồm tất cả mọi công

việc! Bạn phải đặt ra các thứ tự ưu tiên trong

công việc và uỷ thác một số nhiệm vụ nào đó

Phong cách lãnh đạo tự do (tt)

ĐẶC ĐIỂM

1.  Nhân viên thường không thích lãnh đạo do ít

thấy vai trò của lãnh đạo trong tổ chức

2.  Không khí trong tổ chức thân thiện, định

hướng nhóm, định hướng vui chơi

3.  Năng suất thấp, người lãnh đạo vắng mặt

thường xuyên

Sử dụng quyền lực bởi

người lãnh đạo

Miền tự do của người dưới quyền

để nghị cấp dưới đặt câu hỏi

Người LĐ đưa ra quyết định

dự kiến

Người LĐ trình bày vấn

đề, đề nghị góp ý và sau

đó ra quyết định

Người LĐ xác định giới hạn và yêu cầu nhóm ra quyết định

Người LĐ cho phép nhóm hoạt động trong giới hạn cho phép

và tạo được bầu không khí phấn khởi, nhất trí trong tập thể

Tạo ra khả năng chủ động sáng tạo tối đa cho con người

Dễ đưa tập thể tới tình trạng vô chính phủ và đổ vỡ

3 Nghệ thuật lồng ghép

Lãnh đạo và Quản lý

Lồng ghép vai trò lãnh đạo và quản lý

Theo Robert R.Blade và Jane S.Mouton: Lãnh đạo và

quản lý cần quan tâm đến cả con người và công việc

Mô hình lưới quản trị của Mouton (đối nội)

Mô hình win-win của Peter Jessen (đối ngoại)

Tôn trọng nguyên tắc hai bên cùng có

lợi (win-win collaboration) trong quản lý

Bài tập

1.  Trên thực tế rất nhiều người đứng đầu đơn vị phải

đảm nhiệm vai trò vừa là người quản lý, vừa là

người lãnh đạo Theo Anh Chị làm thế nào để

người đứng đầu này có thể ‘hài hòa” được 2 nhóm

tính cách khác hẳn nhau giữa quản lý và lãnh đạo?

2.  Theo Anh/Chị người có tố chất lãnh đạo đứng đầu

một đơn vị sẽ tốt hơn hay người có tố chất quản lý

đứng đầu một đơn vị tốt hơn? Tại sao?

3.  Giả sử bạn chỉ có tố chất quản lý nhưng lại được

giao đứng đầu một đơn vị mới hình thành, bạn sẽ

làm gì để đảm bảo đơn vị bạn phát triển tốt?

Nghệ thuật lồng ghép giữa LĐ và QL

1.  Hãy là người lãnh đạo dân chủ khi có thể

2.  Hãy sử dụng phương pháp “cùng tham gia” để

phát triển những sản phẩm sau của đơn vị (tăng

sự đóng góp của nhân viên với các sản phẩm):

•  Sứ mệnh, tầm nhìn và mục tiêu phát triển của tổ chức

•  Kế hoạch dài hạn, trung hạn và ngắn hạn của một tổ

chức

•  Các quy định, quy chế, hướng dẫn, bảng kiểm, mẫu

biểu báo cáo…

3.  LĐ đơn vị theo nguyên tắc tôn trọng con người còn

QL đơn vị dựa vào quy định, quy chế

10 lời khuyên vàng cho nhà lãnh đạo

1.  Biết xây dựng quan hệ thân thiết với nhân viên của mình, nhưng

phải giữ được khoảng cách phù hợp

2.  Biết quyết đoán, nhưng phải biết lắng nghe

3.  Biết tin tưởng nhân viên của mình, nhưng phải để mắt đến mọi

việc;

4.  Biết tính đến mục đích của đơn vị mình, nhưng đồng thời phải

phục vụ lợi ích của toàn tổ chức;

5.  Biết lập thời gian biểu phù hợp cho riêng mình, nhưng phải linh

hoạt với chính kế hoạch đó;

6.  Biết đưa ra ý kiến của mình, nhưng cần trình bày một cách tế nhị;

7.  Biết nhìn xa trông rộng, nhưng không suy nghĩ viển vông;

8.  Biết nói năng mạch lạc, nhưng phải biết điểm dừng;

9.  Biết suy nghĩ năng động, nhưng phải phù hợp với bối cảnh thực tế

10. Biết tự tin vào bản thân, nhưng phải khiêm tốn

10 lý do khiến bạn không thể là lãnh đạo

1.  Bạn không đạt được kết quả tốt trong công việc;

2.  Bạn đạt kết quả bằng “tiểu xảo”

3.  Bạn không quan tâm tới người khác

4.  Bạn theo đuổi một vị trí chứ không phải là một mục

đích cao hơn

5.  Bạn quan tâm nhiều tới việc đưa ra những lời hứa hơn

là giữ lời hứa

6.  Bạn không khuyến khích được người khác

7.  Bạn đi theo các quy tắc thay vì phá vỡ chúng

8.  Bạn khiến nhân tài xa lánh

9.  Bạn muốn mình nổi bật

10. Bạn quan tâm tới quy trình hơn con người

4 Lãnh đạo theo tình huống

Bốn giai đoạn chính của phát triển tổ chức

1 Giai đoạn hình thành:

•  Do bộ máy giúp việc chưa đầy đủ và thường thiếu KN

nên người lãnh đạo phải can thiệp sâu vào nội bộ của

tổ chức và phải tham gia hầu hết mọi quyết định

•  GĐ này kết thúc khi người LĐ đã có lòng tin và có

thể yên tâm ủy quyền cho cấp dưới;

2 Giai đoạn xung đột:

•  Vai trò chính của nhà lãnh đạo là dàn xếp, tư vấn,

điều phối, xây dựng quan hệ tốt trong tổ chức

•  Khi TC đã HĐ tương đối ổn định thì quyền lực của

lãnh đạo PHẢI được chuyển giao dần cho cấp dưới

1. , xung đột, bình thường hóa và vận hành tốt

Bốn giai đoạn chính của phát triển tổ chức:

3 Giai đoạn ổn định:

•  Cấp dưới đã thuần thục các công việc thường nhật;

•  Các quy chế, quy định, mẫu biểu văn bản đã thống nhất;

è Quan hệ giữa LĐ và cấp dưới phải là quan hệ hợp tác,

hỗ trợ chứ không còn là quan hệ ra chỉ thị và nhận chỉ thị;

4 Giai đoạn tăng trưởng:

•  Trên dưới đồng lòng cùng tâm huyết phát triển tổ chức;

•  Người LĐ phải rút hẳn ra khỏi khâu quản lý trực tiếp để

đóng vai trò kích thích sáng tạo, đổi mới trong tổ chức,

phát triển thêm dịch vụ, thị trường và phát triển chiến

lược cho tương lai

Cách chẩn đoán nhanh một tổ chức

Thế nào là lãnh đạo theo tình huống?

1.  Bạn là một nhà quản lý? Bạn đang lựa chọn

cho mình một phong cách quản lý hoàn hảo để

áp dụng với tất cả các nhân viên của mình?

2.  Đừng phí công, không có phong cách nào tốt

nhất Thực tế, việc quản lý hiệu quả đòi hỏi

nhiều phong cách quản lý khác nhau

Thế nào là lãnh đạo theo tình huống?

Lãnh đạo theo tình huống bao gồm việc sử

dụng bốn phong cách quản lý khác nhau:

1.  Quản lý kiểu hướng dẫn

2.  Quản lý kiểu tư vấn hay kiểu ông bầu”

3.  Quản lý kiểu hỗ trợ

4.  Phong cách phân cấp hay uỷ quyền

Quản lý kiểu hướng dẫn

1.  Nhà quản lý sẽ hướng dẫn nhân viên làm thế

nào để hoàn thành công việc, kiểm tra chặt

chẽ hoạt động của nhân viên và tự mình đưa

ra hầu hết quyết định

2.  Đây là phong cách thích hợp nhất để quản lý

nhân viên mới vào nghề hoặc đối với những

người thực hiện công việc không tốt

3.  Tuy nhiên, nếu nhà quản lý chỉ sử dụng một

phong cách này thì sẽ trở thành tiểu tiết, độc

đoán

Quản lý kiểu tư vấn hay kiểu ông bầu

1.  Nhà quản lý liên tục đưa ra các định hướng và

buộc nhân viên cùng tham gia giải quyết vấn đề

và tham gia vào quá trình ra quyết định

2.  Để thực hiện được điều này, cần lôi kéo ý kiến của

nhân viên, trả lời các câu hỏi được nêu ra và thể

hiện sự hứng thú bàn bạc công việc với từng cá

nhân

3.  Phong cách này thích hợp khi nhân viên không

còn là người mới đối với công việc nhưng cũng

chưa đủ khả năng hoặc sự tự tin về khả năng thực

hiện công việc của mình

Quản lý kiểu hỗ trợ

1.  Nhà quản lý sử dụng phong cách này khi nhân

viên của anh ta đã có khả năng thực hiện một

công việc được giao nhưng còn thiếu tự tin

2.  Theo phong cách này, nhà quản lý là nơi để

nhân viên nêu ra những lo ngại và để bàn bạc

về những khó khăn

3.  Tuy nhiên, thay vì giải quyết hộ, nhà quản lý

chỉ hỗ trợ họ Làm như vậy sẽ tăng cường tính

độc lập và sự tự tin của nhân viên

Phong cách phân cấp hay uỷ quyền

1.  Sử dụng đối với nhân viên có cả kỹ năng và sự

tự tin trong việc xử lý công việc

2.  Tuy nhiên, nếu bạn sử dụng phong cách này

trước khi nhân viên của bạn sẵn sàng cho công

việc thì họ có thể sẽ cảm thấy rằng, bạn đã bỏ

rơi họ

Các yêu cầu với lãnh đạo tình huống:

1.  Liên tục thay đổi phong cách quản lý để phù

hợp với sự phát triển về kỹ năng, kinh nghiệm

và sự tự tin của nhân viên Nếu không sẽ khiến

nhân viên không thể phát triển được

2.  Sẵn sàng sử dụng các phong cách khác nhau

với cùng một người bởi trong khi anh ta có thể

tự tin và có khả năng thực hiện một việc này

thì một việc mới giao cho anh ta sẽ lại đòi hỏi

một phong cách quản lý khác

Các yêu cầu với lãnh đạo tình huống:

3.  Luôn luôn thực hiện quản lý với mục tiêu là

làm cho nhân viên của mình phát triển kỹ năng

và tăng tính độc lập hơn

4.  Lãnh đạo theo tình huống đã trở thành một

cách tiếp cận phổ biến trong quản lý con người

bởi nó tính đến sự khác biệt giữa các nhân

viên Học cách tiếp cận này, công việc của bạn

sẽ trôi chảy hơn vì nhân viên của bạn sẽ học

được cách tự quản lý mình

Các yếu tố ảnh hưởng tới PCLĐ

1.  Thời gian là bao nhiêu?

2.  Các mối quan hệ được dựa trên sự tôn trọng và

tin tưởng hay dựa trên sự thiếu tôn trọng?

3.  Ai là người nắm giữ thông tin - bạn, các nhân

viên, hay cả hai?

4.  Các nhân viên được huấn luyện ra sao và bạn hiểu

rõ các nhiệm vụ như thế nào?

5.  Các mâu thuẫn nội bộ

6.  Mức độ sức ép

7.  Kiểu nhiệm vụ Đó là kiểu cấu trúc, phi cấu trúc,

phức tạp, hay đơn giản?

8.  Luật lệ hay các quy trình thủ tục được thiết lập

5 Một số tình huống

lãnh đạo cụ thể

Theo thâm niên công tác

1.  Sử dụng phong cách lãnh đạo độc đoán đối với

các nhân viên mới, những người còn đang

trong giai đoạn học việc

2.  Nhà lãnh đạo sẽ là một huấn luyện viên tốt với

đầy đủ năng lực và trình độ

3.  Nhờ đó, nhân viên sẽ được động viên để học

hỏi những kỹ năng mới Đây sẽ là một môi

trường hoàn toàn mới dành cho các nhân viên

Theo các giai đoạn phát triển của tập thể

1.  Giai đoạn bắt đầu hình thành Là giai đoạn tập thể

chưa ổn định, mọi thành viên thường chỉ thực hiện

công việc được giao theo nhiệm vụ, nhà lãnh đạo

nên sử dụng phong cách độc đoán

2.  Giai đoạn tương đối ổn định.Khi các thành viên

chưa có sự thống nhất, tự giác trong hoạt động,

tính tích cực, sự đoàn kết chưa cao, nên dùng kiểu

lãnh đạo mềm dẻo, linh hoạt

3.  Giai đoạn tập thể phát triển cao: Tập thể có bầu

không khí tốt đẹp, có tinh thần đoàn kết, có khả

năng tự quản, tự giác cao, nên dùng kiểu dâu chủ

hoặc tự do

Dựa vào tính khí của nhân viên

•  Đối với tính khí sôi nổi – nóng nảy è kìm hãm

•  Đối với tính khí trầm tư – nhút nhát è khuyến

khích

Dựa vào giới tính

Phụ nữ thường hay làm việc tốt hơn dưới sự chỉ

huy độc đoán

Dựa theo tuổi:

•  Nên dùng kiểu lãnh đạo tự do đối với người hơn

tuổi, trong khi nên áp dụng kiểu lãnh đạo độc

đoán đối với người nhỏ tuổi