Nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch Hạ, Thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

Chương IĐẶT VẤN ĐỀNông nghiệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế của mỗi quốc gia. Đặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở thành một thế mạnh, là chỗ dựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua những khó khăn, thử thách. Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước đề ra, nông nghiệp đã có nhiều thành tựu to lớn trong công cuộc sản xuất song trước sức ép của quá trình đô thị hoá, phát triển công nghiệp và gia tăng dân số, diện tích đất canh tác nông nghiệp ngày càng giảm sút nghiêm trọng, sản xuất nông nghiệp còn phân tán, cơ cấu kinh tế nông nghiệp chuyển dịch chậm, chưa theo sát với thị trường, một số bộ phận nông dân đời sống còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó nền nông nghiệp chủ yếu vẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng thấp, hệ thống cây trồng đơn giản, ruộng đất manh mún, sản xuất nông nghiệp hàng hoá chậm phát triển, khả năng ứng dụng của tiến bộ công nghệ, khoa học kỹ thuật còn yếu. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng để phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa là một định hướng đúng đắn góp phần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định đời sống người dân trên địa phương.Thạch Hạ nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi thế đối với sự phát triển nông nghiệp.Với dân số 6.574 người, diện tích tự nhiên 769,16 ha trong đó diện tích đất nông nghiệp là 367,21 ha (có 90,53ha đất màu). Hiện nay người dân xã Thạch Hạ sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp. Sản xuất nông nghiệp xã Thạch Hạ hàng năm phải đối mặt với những khó khăn lớn như: nước biển làm nhiễm mặn đất canh tác, thiếu nước ngọt, hiện tượng cát di chuyển, mùa hè chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam khô nóng, mùa đông chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, đặc biệt là lũ lụt, hạn hán thường xuyên xảy ra, diện tích đất canh tác bị bỏ hoang lớn nên việc phát triển sản xuất nông nghiệp ở đây còn gặp nhiều khó khăn. Mặc dù được sự quan tâm đầu tư của các cấp các ngành, có hệ thống khuyến nông khá phát triển nhưng sản xuất nông nghiệp vẫn mang tính tự cung tự cấp, năng suất và chất lượng đều chưa tương xứng với tiềm năng của xã. Cơ cấu cây trồng trong xã chưa phù hợp với điều kiện của địa phương, hiệu quả kinh tế chưa cao.Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo đề án xây dựng NTM của Đảng và nhà nước xã Thạch Hạ đã kịp thời nắm bắt xu thế, nguyện vọng của người dân địa phương trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Việc huyển đổi cơ cấu cây trồng gắn liền với thị trường sẽ mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể.Từ đó đặt ra yêu cầu phải tìm ra phương hướng và giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại hiệu quả và bền vững hơn.Xuất phát từ những thực tiễn trên chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch Hạ, Thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh”Chương IITỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Ch ương I ng I

Đ T V N Đ ẶT VẤN ĐỀ ẤN ĐỀ Ề

Nông nghi p gi m t vai trò r t quan tr ng đ i v i n n kinh tệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ới nền kinh tế ền kinh tế ế

c a m i qu c gia Đ c bi t v i Vi t Nam, t lâu nông nghi p đã trối với nền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ởthành m t th m nh, là ch d a v ng ch c đ đ t nột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ắc để đất nước có thể vượt qua ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếc có th vể đất nước có thể vượt qua ượt quat qua

nh ng khó khăn, th thách Sau h n 20 th c hi n công cu c đ i m i c aữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ổi mới của ới nền kinh tế

Đ ng và Nhà nưới nền kinh tếc đ ra, nông nghi p đã có nhi u thành t u to l n trongền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ới nền kinh tếcông cu c s n xu t song tột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế rưới nền kinh tếc s c ép c a quá trình đô th hoá, phátức ép của quá trình đô thị hoá, phát ị hoá, pháttri n công nghi p và gia tăng dân s , di n tích đ t canh tác nông nghi pể đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếngày càng gi m sút nghiêm tr ng, s n xu t nông nghi p còn phân tán, cọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

c u kinh t nông nghi p chuy n d ch ch m, ch a theo sát v i th trất quan trọng đối với nền kinh tế ế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường, ư ới nền kinh tế ị hoá, phát ường,ng,

m t s b ph n nông dân đ i s ng còn g p nhi u khó khăn Bên c nh đóột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ờng, ối với nền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ền kinh tế

n n nông nghi p ch y u v n là t cung t c p, năng su t cây tr ngền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng

th p, h th ng cây tr ng đ n gi n, ru ng đ t manh mún, s n xu t nôngất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ồng ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tếnghi p hàng hoá ch m phát tri n, kh năng ng d ng c a ti n b côngệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ể đất nước có thể vượt qua ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ụng của tiến bộ công ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếngh , khoa h c kỹ thu t còn y u Vi c chuy n đ i c c u cây tr ng đệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ể đất nước có thể vượt quaphát tri n s n xu t nông nghi p theo hể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếng s n xu t hàng hóa là m tất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

đ nh hị hoá, phát ưới nền kinh tếng đúng đ n góp ph n đ m b o an ninh lắc để đất nước có thể vượt qua ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang th c, n đ nhựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ổi mới của ị hoá, phát

đ i s ng ngờng, ối với nền kinh tế ường,i dân trên đ a phị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ng

Th ch H n m c a ngõ phía B c Thành ph Hà Tĩnh có nhi u l iằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ở ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ắc để đất nước có thể vượt qua ối với nền kinh tế ền kinh tế ợt qua

th đ i v i s phát tri n nông nghi p.V i dân s 6.574 ngế ối với nền kinh tế ới nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ể đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ối với nền kinh tế ường,i, di n tíchệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

t nhiên 769,16 ha trong đó di n tích đ t nông nghi p là 367,21 ha (cóựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế90,53ha đ t màu).ất quan trọng đối với nền kinh tế Hiện nay người dân xã Thạch Hạ sống chủ yếu bằng sảnxuất nông nghiệp Sản xuất nông nghiệp xã Thạch Hạ hàng năm phải đối mặtvới những khó khăn lớn như: nước biển làm nhiễm mặn đất canh tác, thiếunước ngọt, hiện tượng cát di chuyển, mùa hè chịu ảnh hưởng của gió TâyNam khô nóng, mùa đông chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, đặc biệt là

lũ lụt, hạn hán thường xuyên xảy ra, diện tích đất canh tác bị bỏ hoang lớn

nên việc phát triển sản xuất nông nghiệp ở đây còn gặp nhiều khó khăn Mặc

dù được sự quan tâm đầu tư của các cấp các ngành, có hệ thống khuyếnnông khá phát triển nhưng sản xuất nông nghiệp vẫn mang tính tự cung tựcấp, năng suất và chất lượng đều chưa tương xứng với tiềm năng của xã Cơcấu cây trồng trong xã chưa phù hợp với điều kiện của địa phương, hiệu quảkinh tế chưa cao

Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo đề án xây dựngNTM của Đảng và nhà nước xã Thạch Hạ đã kịp thời nắm bắt xu thế, nguyệnvọng của người dân địa phương trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng.Việc huyển đổi cơ cấu cây trồng gắn liền với thị trường sẽ mang lại hiệu quảkinh tế đáng kể.T đó đ t ra yêu c u ph i tìm ra phừ lâu nông nghiệp đã trở ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang hưới nền kinh tếng và gi ipháp chuy n đ i c c u cây tr ngể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng mang l i hi u qu ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế và b n v ng h n.ền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

Xu t phát t ất quan trọng đối với nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở nh ng th c ti nữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ễn trên chúng tôi th c hi n đ tài ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế “Nghiên

c u chuy n đ i c c u cây tr ng theo h ổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ướng hàng hóa tại xã Thạch ng hàng hóa t i xã Th ch ại xã Thạch ại xã Thạch Hại xã Thạch, Thành ph ố Hà Tĩnh, t nh Hà Tĩnh” ỉnh Hà Tĩnh”

Ch ương I II ng

T NG QUAN V N Đ NGHIÊN C U ỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ẤN ĐỀ Ề ỨU 2.1 C s lý lu n ơng I ở lý luận ận

2.1.1 Khái ni m v c c u cây tr ng ệm về cơ cấu cây trồng ề cơ cấu cây trồng ơng I ấu cây trồng ồng

C c u cây tr ng là thành ph n các gi ng và loài cây tr ng cóơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ối với nền kinh tế ồngtrong m t vùng m t th i đi m nh t đ nh, nó liên quan t i c c u câyột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ở ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ờng, ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ới nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế

tr ng nông nghi p, nó ph n ánh s phân công lao đ ng trong n i bồng ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếngành nông nghi p, phù h p v i đi u ki n t nhiên, kinh t – xã h i c aệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ợt qua ới nền kinh tế ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

m i vùng, nh m cung c p đằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quac nhi u nh t nh ng s n ph m ph c vền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụ ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ côngcho nhu c u c a con ngần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ường,i (Đào Th Tu n, 1984) [23].ế ất quan trọng đối với nền kinh tế

Theo Ph m Chí Thành (1996) [17] thì c c u cây tr ng là t l các lo iơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ỷ lệ các loại ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếcây tr ng có trong m t vùng m t th i đi m nh t đ nh, nó liên quan t i cồng ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ở ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ờng, ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ới nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

c u cây tr ng nông nghi p, nó ph n ánh s phân công lao đ ng trong n i bất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếngành nông nghi p, phù h p v i đi u ki n t nhiên, kinh t - xã h i c a m iệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ợt qua ới nền kinh tế ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếvùng, nh m cung c p đằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quac nhi u nh t nh ng s n ph m ph c v cho nhuền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụ ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công

c u c a con ngần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ường,i

C c u cây tr ng h p lý là s đ nh hình v m t t ch c cây tr ng trênơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ợt qua ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ị hoá, phát ền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ổi mới của ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ồng

đ ng ru ng v s lồng ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ối với nền kinh tế ượt quang, t l , ch ng lo i, v trí và th i đi m, có tính ch tỷ lệ các loại ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ờng, ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tếxác đ nh l n nhau, nh m t o ra s c ng hị hoá, phát ẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưởng các m i quan h h u cối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

gi a các loài cây tr ng v i nhau, t đó khai thác và s d ng m t cách ti tữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ới nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế

ki m và có hi u qu nh t các ngu n tài nguyên cho các m c tiêu phátệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ụng của tiến bộ côngtri n kinh t - xã h i.ể đất nước có thể vượt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

Cơ cấu cây trồng về mặt diện tích, tỷ lệ các loại cây trồng trên diện tíchcanh tác, tỷ lệ này phần nào nói lên trình độ sản xuất của từng vùng Tỷ lệ câylương thực cao, tỷ lệ cây công nghiệp, cây thực phẩm thấp, phản ánh trình độ

phát triển sản xuất thấp Tỷ lệ các loại cây trồng có sản phẩm tiêu thụ tại chỗcao, các loại cây trồng có giá trị hàng hoá và xuất khẩu thấp, chứng tỏ sảnxuất nông nghiệp ở đó kém phát triển và ngược lại.

2.1.2 Khái ni m v chuy n đ i c c u cây tr ng ệm về cơ cấu cây trồng ề cơ cấu cây trồng ển đổi cơ cấu cây trồng ổi cơ cấu cây trồng ơng I ấu cây trồng ồng

Chuy n đ i c c u cây tr ng là s thay đ i theo t l % c a di nể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ổi mới của ỷ lệ các loại ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếtích gieo tr ng, nhóm cây tr ng, c a cây tr ng trong nhóm ho c t ng thồng ồng ồng ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ổi mới của ể đất nước có thể vượt quavà nó ch u s tác đ ng, thay đ i c a y u t t nhiên, kinh t – xã h i.ị hoá, phát ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ổi mới của ế ối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếQuá trình chuy n đ i c c u cây tr ng là quá trình th c hi n bể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếcchuy n t hi n tr ng c c u cây tr ng cũ sang c c u cây tr ng m iể đất nước có thể vượt qua ừ lâu nông nghiệp đã trở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ới nền kinh tế(Đào Th Tu n, 1978) [22] ế ất quan trọng đối với nền kinh tế

Nguyễn Duy Tính (1995) [18] cho rằng, chuyển đổi cơ cấu cây trồng làcải tiến hiện trạng cơ cấu cây trồng có trước sang cơ cấu cây trồng mới nhằmđáp ứng những yêu cầu của sản xuất Thực chất của chuyển đổi cơ cấu câytrồng là thực hiện hàng loạt các biện pháp (kinh tế, kỹ thuật, chính sách xãhội) nhằm thúc đẩy cơ cấu cây trồng phát triển, đáp ứng những mục tiêu củaxã hội Cải tiến cơ cấu cây trồng là rất quan trọng trong điều kiện mà ở đókinh tế thị trường có nhiều tác động ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng chính là phá vỡ thế độc canh trong trồng trọtnói riêng và trong nông nghiệp nói chung, để hình thành một cơ cấu cây trồngmới phù hợp và có hiệu quả kinh tế cao, dựa vào đặc tính sinh học của từng loạicây trồng và điều kiện cụ thể của từng vùng (Lê Duy Thước, 1997) [20]

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng phải được bắt đầu bằng việc phân tích hệthống canh tác truyền thống Chính từ kết quả đánh giá phân tích đặc điểmcủa cây trồng tại khu vực nghiên cứu mới tìm ra các hạn chế và lợi thế, sosánh để đề xuất cơ cấu cây trồng hợp lý Khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu câytrồng cần phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Phải căn cứ vào yêu cầu thị trường

- Phải khai thác hiệu quả các tiềm năng về điều kiện tự nhiên và điều kiệnkinh tế - xã hội của mỗi vùng

- Bố trí cơ cấu cây trồng phải biết lợi dụng triệt để những đặc tính sinhhọc của mỗi loại cây trồng, để bố trí cây trồng phù hợp với các điều kiệnngoại cảnh, nhằm giảm tối đa sự phá hoại của dịch bệnh và các điều kiệnthiên tai khắc nghiệt gây ra.

- Chuyển đổi cơ cấu cây trồng phải tính đến sự phát triển của khoa học kỹthuật và việc áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp

- Về mặt kinh tế, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng phải đảm bảo có hiệuquả kinh tế, sản xuất ra nhiều sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao

Nghiên cứu cải tiến cơ cấu cơ cấu cây trồng phải đánh giá thực trạng,xác định cơ cấu cây trồng phù hợp với thực tế phát triển cả về định lượng vàđịnh tính, dự báo được mô hình sản xuất trong tương lai; phải kế thừa những

cơ cấu cây trồng truyền thống và xuất phát từ yêu cầu thực tế, hướng tớitương lai để kết hợp các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội (Lê Trọng Cúc vàctv, 1995) [2], (Trương Đích, 1995) [5]

2.1.3 Các y u t c n quan tâm khi th c hi n chuy n đ i c c u cây ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ệm về cơ cấu cây trồng ển đổi cơ cấu cây trồng ổi cơ cấu cây trồng ơng I ấu cây trồng

mía…, cây ưa lạnh là những cây sinh trưởng tốt và ra hoa, kết quả tốt ở nhiệt

cây sinh trưởng, ra hoa và kết quả tốt ở nhiệt độ xung quanh 20oC (Lý Nhạc

và ctv, 1987) [13]

Để hoàn thành chu kỳ sinh trưởng, mỗi cây trồng cần đạt được tổngtích ôn nhất định Tổng tích ôn này phụ thuộc vào thời gian sinh trưởng vàyêu cầu nhiệt độ cao hay thấp của mỗi cây

- L ng m a, m đ không khí và c c u cây tr ng: N c c n cho sượt qua ư ẩm phục vụ ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ưới nền kinh tế ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ựa vững chắc để đất nước có thể vượt quasinh tr ng, phát tri n c a cây, n c m a cung c p ph n l n l ng n c màưở ể đất nước có thể vượt qua ưới nền kinh tế ư ất quan trọng đối với nền kinh tế ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ới nền kinh tế ượt qua ưới nền kinh tếcây yêu c u, đ c bi t là nh ng vùng không có h th ng thu l i, n c m aần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ở ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ỷ lệ các loại ợt qua ưới nền kinh tế ư

nh h ng đ n các quá trình canh tác nh làm đ t, thu ho ch Vì v y, khi xácưở ế ư ất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường,

đ nh c c u cây tr ng ph i chú ý đ n l ng n c m a (Tr n Đ c H nh và ctv,ị hoá, phát ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ế ượt qua ưới nền kinh tế ư ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ức ép của quá trình đô thị hoá, phát1997) [7]

C n n m đ c l ng n c cây c n cho m t chu kỳ sinh tr ng, đ ngần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ắc để đất nước có thể vượt qua ượt qua ượt qua ưới nền kinh tế ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưở ồng

th i kh năng cung c p n c hàng năm và l ng n c cung c p hàng thángờng, ất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tế ượt qua ưới nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế

c a m a đ b trí c c u cây tr ng Tuy nhiên đ b trí c c u cây tr ng h pư ể đất nước có thể vượt qua ối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ể đất nước có thể vượt qua ối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ợt qua

lý c n n m đ c tình hình di n bi n m đ trong năm, vì m đ không khí cóần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ắc để đất nước có thể vượt qua ượt qua ễn ế ẩm phục vụ ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụ ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

nh h ng đ n sinh tr ng, phát tri n và năng su t cây tr ng.ưở ế ưở ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng

- Ánh sáng và cơ cấu cây trồng: ánh sáng cung cấp năng lượng cho quátrình tổng hợp chất hữu cơ của cây, ánh sáng là yếu tố biến động ảnh hưởngđến năng suất Cần phân biệt cây trồng theo yêu cầu về cường độ chiếu sáng

và khả năng cung cấp ánh sáng từng thời gian trong năm để bố trí cơ cấu câytrồng cho phù hợp

2.1.3.2 Đ t đai ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch

Đất đai là nguồn lợi tự nhiên cung cấp năng lượng và vật chất cho câytrồng và con người, đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt trong sản xuất nôngnghiệp Đất và khí hậu hợp thành phức hệ tác động vào cây trồng Do vậy cầnphải nắm được đặc điểm mối quan hệ giữa cây trồng với đất thì mới xác địnhđược cơ cấu cây trồng hợp lý

Về mặt cơ cấu cây trồng người ta đề cập đến tính thích ứng và tính biếnđộng năng suất của cây trồng Các tính thích ứng quyết định khả năng sống

của cây trồng đối với các mức (độ mặn, độ chua, ngập nước hay ẩm…) Khicây đã có đủ điều kiện thích ứng thì năng suất được quyết định bởi chế độnước và hàm lượng chất dinh dưỡng trong đất.

Tuỳ thuộc vào địa hình, thành phần cơ giới, chế độ nước, tính chất lýhoá tính của đất để bố trí cơ cấu cây trồng hợp lý

2.1.3.3 Gi ng ố

Giống cây trồng là một nhóm cây trồng có đặc điểm kinh tế, sinh học

và các tính trạng hình thái giống nhau, cho năng suất cao, chất lượng tốt ở cácvùng sinh thái khác nhau và điều kiện kỹ thuật phù hợp Vì vậy, giống câytrồng phải mang tính khu vực hoá, tính di truyền đồng nhất và không ngừngthoả mãn nhu cầu của con người (Nguyễn Văn Hiển, 2000) [8]

Cây trồng là thành phần chủ yếu của các hệ sinh thái nông nghiệp Nộidung của việc bố trí cơ cấu cây trồng hợp lý là chọn loại cây trồng nào để lợidụng được tốt nhất các điều kiện về khí hậu và đất đai Mặt khác, cây trồng lànhững nguồn lợi tự nhiên sống, nhiệm vụ của nông nghiệp là phải sử dụngnguồn lợi tự nhiên ấy một cách tốt nhất, nghĩa là dành cho chúng các điềukiện đất đai và khí hậu thích hợp nhất

Muốn bố trí cơ cấu cây trồng hợp lý chúng ta cần phải nắm vững yêucầu của các loài và giống cây trồng đối với các điều kiện khí hậu, đất đai vàkhả năng của chúng sử dụng các điều kiện ấy (Lý Nhạc, Phùng Đăng Chinh

và ctv (1987) [13]

2.1.3.4 Hi u qu kinh t c a c c u cây tr ng ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ế của cơ cấu cây trồng ủa cơ cấu cây trồng ơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch

Sau khi xác định cơ cấu cây trồng cần tính toán hiệu quả kinh tế Cơcấu cây trồng mới cần phải đạt hiệu quả kinh tế cao hơn cơ cấu cây trồng cũ

Để đạt hiệu quả kinh tế cao thì các loại cây trồng trong cơ cấu cây trồng đềuphải đạt năng suất cao

Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp là phải sản xuất đa dạng, ngoài câytrồng chủ yếu, cần bố trí cây trồng bổ sung để tận dụng điều kiện tự nhiên, xã

đạt được các yêu cầu sau đây:

- Bảo đảm yêu cầu chuyên canh và tỷ lệ sản phẩm hàng hoá cao

- Đảm bảo việc hỗ trợ cho ngành sản xuất chính và phát triển chănnuôi, tận dụng các nguồn lợi tự nhiên

- Đảm bảo việc đầu tư lao động và vật tư kỹ thuật có hiệu quả kinh tế cao

- Đảm bảo giá trị sử dụng và giá trị cao hơn cơ cấu cây trồng cũ

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng có thể dựa vào một số chỉtiêu năng suất, giá thành, thu nhập (giá trị bán sản phẩm sau khi đã trừ đi chiphí đầu tư) và mức lãi (% của thu nhập so với đầu tư) Khi đánh giá trị kinh tếcủa cơ cấu cây trồng cần dựa vào năng suất bình quân của cây trồng và giá cảthu mua của thị trường Tuy nhiên, cũng cần chú ý đến những điều kiện ảnhhưởng đến giá thành sản phẩm như khí hậu, thời tiết, vị trí địa lý và các điềukiện xã hội khác (Lý Nhạc, Phùng Đăng Chinh và ctv, 1987) [13]

2.1.3.5 Nông hộ

Theo Viện sĩ Đào Thế Tuấn (1997) [24] nông hộ là đơn vị kinh tế tựchủ và đã góp phần to lớn vào sự phát triển sản xuất nông nghiệp của nước tatrong những năm qua Tất cả những hoạt động nông nghiệp và phi nôngnghiệp ở nông thôn chủ yếu được thực hiện thông qua nông hộ Do vậy, quátrình chuyển đổi cơ cấu cây trồng thực chất là sự cải tiến sản xuất nôngnghiệp ở các hộ nông dân Do đó nông dân là đối tượng nghiên cứu chủ yếucủa khoa học nông nghiệp và phát triển nông thôn

Kinh tế nông hộ là kinh tế của hộ nông nghiệp sống ở nông thôn, baogồm cả thu nhập từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và phi nông nghiệp Hộnông dân là các hộ gia đình có tư liệu sản xuất chủ yếu là ruộng đất, sử dụngchủ yếu lao động gia đình trong sản xuất nông nghiệp, nằm trong một hệthống kinh tế rộng hơn, nhưng về cơ bản được đặc trưng bằng việc tham giahoạt động trong thị trường với một trình độ ít hoàn chỉnh Hộ nông dân cónhững đặc điểm cơ bản sau:

- Hộ nông dân là một đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là một đơn vị sản xuất,

vừa là một đơn vị tiêu dùng.

- Quan hệ giữa tiêu dùng và sản xuất biểu hiện ở trình độ phát triển của

hộ từ tự cấp hoàn toàn đến sản xuất hàng hoá hoàn toàn Trình độ này quyếtđịnh đến quan hệ giữa nông hộ với thị trường

- Các hộ nông dân ngoài hoạt động nông nghiệp còn tham gia vào cáchoạt động phi nông nghiệp với mức độ khác nhau, nên khó giới hạn được thếnào là một hộ nông dân thuần tuý Vì vậy, hộ nông dân tái sản xuất giản đơnnhờ vào ruộng đất thông qua cải tiến cơ cấu cây trồng, nhờ đó mà tái sản xuất

mở rộng trong nông nghiệp, phục vụ lợi ích chung của xã hội nên cần thiếtphải có chính sách xã hội đầu tư thích hợp Hộ nông dân không phải là mộthình thái sản xuất đồng nhất mà là tập hợp các kiểu nông hộ khác nhau, cómục đích và cơ chế hoạt động khác nhau Căn cứ vào mục đích và cơ chế hoạtđộng của nông hộ để phân biệt các kiểu hộ nông dân khác nhau

- Kiểu nông hộ hoàn toàn tự cấp: ở kiểu hộ này, người nông dân ít cóphản ứng với thị trường, nhất là thị trường lao động và vật tư

- Kiểu nông hộ chủ yếu tự cấp, có trao đổi một phần nông sản lấy hàngtiêu dùng, có phản ứng ít nhiều với giá cả (chủ yếu giá vật tư)

- Kiểu nông hộ bán phần lớn sản phẩm nông sản, có phản ứng nhiềuvới thị trường

- Kiểu nông hộ hoàn toàn sản xuất hàng hoá, có mục đích thu lợi nhuận.Mục tiêu sản xuất của các hộ quyết định sự lựa chọn sản phẩm kinhdoanh, cơ cấu cây trồng, quyết định mức đầu tư, phản ứng với giá cả vật tư,lao động và sản phẩm của thị trường

Tóm l i, h nông dân chuy n t s n xu t nông nghi p t c p, t túcột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ừ lâu nông nghiệp đã trở ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt quasang s n xu t hàng hoá g n v i th tr ng tiêu th các m c đ khác nhau tuỳất quan trọng đối với nền kinh tế ắc để đất nước có thể vượt qua ới nền kinh tế ị hoá, phát ường, ụng của tiến bộ công ở ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếthu c vào trình đ , đi u ki n kinh t - xã h i và các chính sách c a Nhà n cột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tế

h tr , thúc đ y nông nghi p phát tri n Trong s n xu t nông nghi p hi n nay,ợt qua ẩm phục vụ ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

đ áp d ng thành công m t ti n b kỹ thu t m i hay m t ph ng th c canhể đất nước có thể vượt qua ụng của tiến bộ công ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ới nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ức ép của quá trình đô thị hoá, pháttác m i… vào s n xu t nh m nâng cao năng su t, ch t l ng nông s n và giáới nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ượt qua

tr thu nh p/đ n v di n tích canh tác thì c n ph i có chính sách đ u t , h tr ,ị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường, ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ị hoá, phát ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ư ợt qua

tr giá c a Nhà n cợt qua ưới nền kinh tế

2.1.3.6 Chính sách

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng một cách có căn cứkhoa học, phù hợp với nhu cầu của thực tiễn và xu thế phát triển của xã hội

cần có chính sách về khoa học - công nghệ để thông qua nghiên cứu, nhằm

thiết lập ngay trên đồng ruộng của người nông dân những mô hình chuyển đổi

cơ cấu cây trồng có hiệu quả; đồng thời chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật chonông dân nhằm nhân rộng mô hình Bên cạnh đó cũng cần có những cơ chếchính sách về tài chính để hỗ trợ cho người nông khi mới bắt đầu thực hiệnviệc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cũng như chính sách khen thưởng để khuyếnkhích những hộ, địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng thành công, có hiệuquả

Quá trình đa dạng hoá cây trồng là do sự phát triển của kinh tế hộ quyếtđịnh và còn tuỳ thuộc vào từng vùng, nhưng vấn đề khó khăn về vốn đầu tưcho sản xuất là yếu tố quyết định cơ bản Các hộ nghèo kinh doanh rất đadạng, chỉ khi họ giàu lên mới tập trung vào một số ngành nghề nhất định Nhưvậy, chuyên môn hoá chỉ có thể xảy ra khi trình độ sản xuất hàng hoá đã pháttriển đến mức cao (Đào Thế Tuấn, 1997) [24]

Một khó khăn khác làm cho nông dân ngần ngại không dám đầu tư vàosản xuất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng là thiếu thị trường tiêu thụ nông sản

Do đó, để tìm kiếm, mở rộng thị trường, Nhà nước cần có chính sách để tạomôi trường lành mạnh, sòng phẳng trong phát triển thị trường và đầu tư xâydựng cơ sở hạ tầng như đường giao thông, mạng lưới điện và thông tin…

Sự phân hoá của nông hộ và trình độ sản xuất chênh lệch của các kiểunông hộ ảnh hưởng rất lớn đến cải tiến cơ cấu cây trồng Các kiểu nông hộkhác nhau có trình độ tiếp thu và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật ở mức độ khácnhau Trình độ là yếu tố quan trọng trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồngcủa các nông hộ trong giai đoạn đầu của sản xuất nông nghiệp hàng hoá, khi

kỹ thuật áp dụng chưa phải cần nhiều vốn thì việc đa dạng hoá sản xuất là một

xu thế cần thiết cho sự phát triển

2.1.3.7 Th tr ị trường ường ng

Theo Robert S Pindyck, Daniel L Rubingeld (Kinh tế học vĩ mô, NXBThống kê, Hà Nội, 1999) (dẫn Hồ Gấm, 2003) [6] thì thị trường là tập hợpnhững người mua và người bán tác động qua lại lẫn nhau dẫn đến khả năngtrao đổi Thị trường là trung tâm của các hoạt động kinh tế

Thị trường là động lực thúc đẩy cải tiến cơ cấu cây trồng hợp lý Theo

cơ chế thị trường thì cơ cấu cây trồng phải làm rõ được các vấn đề: trồng cây

gì, đối tượng phục vụ là ai Thông qua sự vận động của giá cả thị trường cótác động định hướng cho người sản xuất nên trồng cây gì, với số lượng chi phínhư thế nào để đáp ứng được nhu cầu của xã hội và thu được kết quả cao.Thông qua thị trường, người sản xuất điều chỉnh quy mô sản xuất, cải tiến cơcấu cây trồng, thay đổi giống cây trồng, cơ cấu mùa vụ cho phù hợp với thịtrường

Thị trường có tác dụng điều chỉnh cơ cấu cây trồng, chuyển dịch theohướng ngày càng đạt hiệu quả cao hơn Cải tiến cơ cấu cây trồng chính là điềukiện, là yêu cầu để mở rộng thị trường Khu vực nông thôn là thị trường cungcấp nông sản hàng hoá cho toàn xã hội và là thị trường tiêu thụ sản phẩm củangành công nghiệp, cung cấp nông sản cho ngành dịch vụ và đó cũng là nơicung cấp lao động cho các ngành nghề trong nền kinh tế quốc dân Do vậy,thị trường và sự cải tiến cơ cấu cây trồng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.Thị trường là động lực thúc đẩy cải tiến cơ cấu cây trồng, song nó có mặt hạnchế là nếu để cho phát triển một cách tự phát sẽ dẫn đến sự mất cân đối ở mộtgiai đoạn, một thời điểm nào đó Chính vì vậy cần có những chính sách củaNhà nước điều tiết kinh tế vĩ mô để phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêucực của thị trường

Kinh tế hàng hoá là một hình thức tổ chức kinh tế trong đó sản phẩmsản xuất ra dùng để mua bán, trao đổi trên thị trường, giá trị của sản phẩm

hàng hoá phải thông qua thị trường và được thị trường chấp nhận (dẫn theoHồ Gấm, 2003) [6]

2.1.4 M t s khái ni m c b n v phát tri n nông nghi p theo ột số khái niệm cơ bản về phát triển nông nghiệp theo ố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ệm về cơ cấu cây trồng ơng I ản về phát triển nông nghiệp theo ề cơ cấu cây trồng ển đổi cơ cấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng

h ướng sản xuất hàng hóa ng s n xu t hàng hóa ản về phát triển nông nghiệp theo ấu cây trồng

2.1.4.1 Phát tri n s n xu t nông nghi p ển đổi cơ cấu cây trồng ản về phát triển nông nghiệp theo ấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng

D a vào c s lý lu n v phát tri n có th th y r ng: phát tri n s nựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ở ậm, chưa theo sát với thị trường, ền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ể đất nước có thể vượt qua

xu t nông nghi p là s gia tăng v quy mô, s n lất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ền kinh tế ượt quang, s ti n b v cựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

c u cây tr ng và ch t lất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quang nông s n đượt quac s n ra Nh v y phát tri nư ậm, chưa theo sát với thị trường, ể đất nước có thể vượt qua

s n xu t bao hàm s bi n đ i v s lất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ổi mới của ền kinh tế ối với nền kinh tế ượt quang và ch t lất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quang S thay đ i vựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ổi mới của ền kinh tế

s lối với nền kinh tế ượt quang đó là s tăng lên v quy mô di n tích, s n lựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quang và tăng tỷ lệ các loại

tr ng giá tr các ngành s n xu t có hi u qu kinh t cao trong ngànhọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ếnông nghi p Song phát tri n s n xu t nông nghi p ph i phù h p v iệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ợt qua ới nền kinh tế

đi u ki n t nhiên, kinh t - xã h i c a t ng vùng, t ng đ a phền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở ừ lâu nông nghiệp đã trở ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang

nh m khai thác l i th so sánh nâng cao năng su t, ch t lằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ợt qua ế ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quang và hi uệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

qu , tăng s c c nh tranh trên th trức ép của quá trình đô thị hoá, phát ị hoá, phát ường,ng

2.1.4.2 S n xu t hàng hóa ản về phát triển nông nghiệp theo ấu cây trồng

Hàng hóa là v t ph m do lao đ ng con ngậm, chưa theo sát với thị trường, ẩm phục vụ ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ường,i t o nên đ trao đ i.ể đất nước có thể vượt qua ổi mới của

S n xu t hàng hóa là s n xu t ra các s n ph m đ bán, trao đ i ph c vất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụ ể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ côngyêu c u s n xu t và tiêu dùngần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ất quan trọng đối với nền kinh tế

S n xu t hàng hoá là m t t t y u khách quan, là thu c tính c b nất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củavà mang tính ph bi n c a n n nông nghi p phát tri n V i nh ng k tổi mới của ế ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ới nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế

qu t ng k t t nhi u nổi mới của ế ừ lâu nông nghiệp đã trở ền kinh tế ưới nền kinh tếc trên th gi i qua các th i kỳ l ch s , nhi uế ới nền kinh tế ờng, ị hoá, phát ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ền kinh tếnhà kinh t đã chia quá trình phát tri n s n xu t nông nghi p làm 3 giaiế ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

đo n: nông nghi p t cung, t c p, nông nghi p đa d ng hoá và nôngệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếnghi p chuyên môn hoá caoệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

Phát tri n s n xu t nông s n hàng hoá có ý nghĩa r t to l n v m tể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trởkinh t , văn hoá, xã h i, an ninh chính tr , qu c phòng và b o v môiế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

trường,ng sinh thái Phát tri n nông s n hàng hoá sẽ thúc đ y vi c chuy nể đất nước có thể vượt qua ẩm phục vụ ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua

đ i c c u kinh t , c c u s n xu t nông nghi p và phân công l i laoổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

đ ng theo hột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếng chuyên môn hoá và phát tri n t ng h p trên c s l iể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ợt qua ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ở ợt qua

th tuy t đ i và l i th tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ợt qua ế ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang đ i c a vùng và các ti u vùng.ối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua

Phát tri n s n xu t nông s n hàng hoá đ m b o cung c p n đ nhể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ổi mới của ị hoá, phát

lươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang th c, th c ph m cho xã h i, t o đ ng l c cho quá trình côngựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ẩm phục vụ ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt quanghi p hoá, hi n đ i hoá mà trệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếc h t là đ y nhanh m t bế ẩm phục vụ ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếc côngnghi p hoá, hi n đ i hoá nông nghi p nông thôn, thúc đ y quá trìnhệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụphân công lao đ ng trong nông nghi pột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

2.2 T ng quan nghiên c u v c c u cây tr ng ổi cơ cấu cây trồng ứu về cơ cấu cây trồng ề cơ cấu cây trồng ơng I ấu cây trồng ồng

2.2.1 Tình hình nghiên c u trên th gi i ứu về cơ cấu cây trồng ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ớng sản xuất hàng hóa.

Đ đáp ng nhu c u lể đất nước có thể vượt qua ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang th c ngày càng tăng c a con ngựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ường,i cácnhà khoa h c đã t p trung nghiên c u h th ng nông nghi p b t đ u tọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ắc để đất nước có thể vượt qua ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ừ lâu nông nghiệp đã trởnghiên c u ch đ luân canh, xen canh, g i v cây tr ng đ tăng năngức ép của quá trình đô thị hoá, phát ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ụng của tiến bộ công ồng ể đất nước có thể vượt qua

su t và s n lất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quang; đ c bi t là nặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ở ưới nền kinh tếc nhi t đ i và á nhi t đ i, n i cóệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

đi u ki n sinh thái thu n l i cho vi c luân canh, tăng v ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ợt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ụng của tiến bộ công

Châu Á được coi là cái nôi của lúa gạo do chiếm tới 90% diện tích vàsản lượng lúa gạo của thế giới, nơi đã diễn ra cuộc “Cách mạng xanh” giữathế kỷ XX, ở đây đã lai tạo ra nhiều giống lúa nước ngắn ngày, năng suất cao,nhờ vậy đã góp phần thành công trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và cơcấu mùa vụ ở nhiều quốc gia Các nghiên cứu về hệ thống nông nghiệp vàthực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cơ cấu mùa vụ cũng đã được tiến hành

ở khu vực này khá mạnh mẽ

Các nhà khoa học Nhật Bản đã hệ thống hoá 4 tiêu chuẩn của hệ thốngcây trồng là sự phối hợp giữa cây trồng và vật nuôi, các phương pháp trồng trọt

và chăn nuôi gia súc, cường độ lao động, vốn đầu tư, tổ chức sản xuất và sảnphẩm làm ra, tính chất hàng hoá của sản phẩm (Nguyễn Duy Tính, 1995) [18]

Từ những thập niên 60, các nhà sinh lý thực vật đã nhận thấy rằngkhông một loại cây trồng nào có thể sử dụng hoàn toàn triệt để tài nguyênthiên nhiên của mỗi vùng Các Viện nghiên cứu nông nghiệp trên thế giới

hàng năm đã lai tạo, tuyển chọn ra nhiều loại giống cây trồng mới, đưa ranhiều công thức luân canh, quy trình kỹ thuật tiến bộ, đề xuất cơ cấu câytrồng thích hợp cho từng vùng sinh thái nhằm tăng năng suất, sản lượng vàgiá trị sản lượng/đơn vị diện tích canh tác Viện Nghiên cứu Lúa quốc tế(IRRI) đã góp nhiều thành tựu về cơ cấu giống lúa (Vũ Tuyên Hoàng, 1995)[9], (Trần Đình Long, 1997) [12] Nhật Bản là một nước có điều kiện tự nhiênkhông thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp Do đó các nhà khoa học nôngnghiệp Nhật Bản đã tập trung nghiên cứu và đề ra các chính sách quan trọng,xây dựng những chương trình có mục tiêu như an toàn lương thực, cải cáchruộng đất, ổn định thị trường nông sản và đẩy mạnh công tác khuyến nông,nhằm đảm bảo an ninh, an toàn lương thực và thực hiện một số giải pháp về

kỹ thuật, cải cách nông thôn… nhờ vậy đến nay Nhật Bản đã trở thành mộtquốc gia có nền công nghiệp nông nghiệp (nền nông nghiệp hiện đại) hàngđầu của thế giới (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, 1996) [21] Các nhàkhoa h c Nh t B n đã h th ng hoá 4 tiêu chu n c a h th ng cây tr ng làọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ẩm phục vụ ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ồng

s ph i h p gi a cây tr ng và v t nuôi, các phựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ối với nền kinh tế ợt qua ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ậm, chưa theo sát với thị trường, ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang pháp tr ng tr t vàồng ọng đối với nền kinh tếchăn nuôi gia súc, cường,ng đ lao đ ng, v n đ u t , t ch c s n xu t và s nột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ư ổi mới của ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ất quan trọng đối với nền kinh tế

ph m làm ra, tính ch t hàng hoá c a s n ph m (Nguy n Duy Tính, 1995)ẩm phục vụ ất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụ ễn[18]

Từ những mối liên hệ giữa cây trồng với môi trường và quản lý nôngnghiệp, Bill Mollison (1994) [1] đã đề ra phương pháp nghiên cứu hệ thống,công thức luân canh cây trồng mới với hệ canh tác đơn giản để thay thế hệthống canh tác cũ, nhằm khắc phục tình trạng mất cân bằng sinh học, có tiềmlực về mặt kinh tế, có khả năng thoả mãn những nhu cầu của con người màkhông bóc lột đất đai, ô nhiễm môi trường Nông nghiệp bền vững, sử dụngnhững đặc điểm của cảnh quan và cấu trúc, sử dụng diện tích một cách ít nhất

Chương trình nghiên cứu phối hợp toàn Ấn Độ từ năm 1960 - 1972 đãlấy hệ thống thâm canh tăng vụ chu kỳ một năm làm hướng chiến lược pháttriển sản xuất nông nghiệp và đã rút ra kết luận: hệ canh tác ưu tiên cho cây

lương thực chu kỳ 1 năm, 2 vụ ngũ cốc và 1 vụ đậu đỗ đã đáp ứng được 3mục tiêu là khai thác tối ưu tiềm năng đất đai, nâng cao độ phì của đất và đảmbảo lợi ích của người nông dân Việc phát triển nhiều giống cây trồng cùngvới việc bố trí lại cơ cấu cây trồng hợp lý đã đưa ấn Độ từ một nước thườngxuyên thiếu lương thực trở thành một nước đủ ăn và có dư thừa để xuất khẩu.

Một số nước ở khu vực Đông Nam Á đã có nhiều công trình nghiêncứu về hệ thống nông nghiệp, cơ cấu cây trồng, kết quả nghiên cứu đã gópphần nâng cao năng suất, sản lượng và giá trị sản xuất của cây trồng ởPhilippin đã tiến hành nghiên cứu hệ thống cây trồng trên các loại đất cao vàthấp trong điều kiện có tưới và nhờ nước trời Còn Indonesia đã thử nghiệmcác mô hình tăng vụ và đa dạng hoá cây trồng trên các loại đất có tưới 10tháng, 7 tháng và 5 tháng Những mô hình thử nghiệm có 3 vụ lúa, 2 vụ lúa, 2

vụ lúa - 1 vụ màu, 1 vụ lúa - 1 vụ màu đã được áp dụng và nhân ra diện rộng,các cây màu chủ yếu là cây họ đậu, các loại rau, ngô

Bangladet đã xây dựng hệ thống canh tác kết hợp một biến dạng của hệcanh tác nhiều loài khác nhau trên cùng một lô đất Lợi ích của việc trồng kếthợp là làm tăng hiệu quả của sử dụng đất, nước, ánh sáng, dinh dưỡng đất,phân bón tạo điều kiện sinh thái tốt cho cây trồng sinh trưởng, phát triển vàhạn chế bị sâu bệnh phá hại ở đây còn áp dụng phương pháp “cây trồng đồnghành” trong việc trồng xen để giảm sâu bệnh, như trồng hành xen với bắp cải,mùi của cây hành toả ra đã làm hạn chế côn trùng xuất hiện gây hại bắp cải

T nh ng m i liên h gi a cây tr ng v i môi trừ lâu nông nghiệp đã trở ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ới nền kinh tế ường,ng và qu n lýnông nghi p, Bill Mollison (1994) [1] đã đ ra phệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang pháp nghiên c uức ép của quá trình đô thị hoá, phát

h th ng công th c luân canh cây tr ng m i v i h canh tác đ n gi n đệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ồng ới nền kinh tế ới nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ể đất nước có thể vượt quathay th h th ng canh tác cũ, nh m kh c ph c tình tr ng m t cân b ngế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ắc để đất nước có thể vượt qua ụng của tiến bộ công ất quan trọng đối với nền kinh tế ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợisinh h c, có ti m l c v m t kinh t , có kh năng tho mãn nh ng nhuọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

c u c a con ngần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ường,i mà không bóc l t đ t đai, ô nhi m môi trột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ễn ường,ng Nôngnghi p b n v ng, s d ng nh ng đ c đi m c a c nh quan và c u trúc,ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế

s d ng di n tích m t cách ít nh t.ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế

Ở Thái Lan, công thức độc canh lúa xuân - lúa mùa hiệu quả kinh tếthấp và chi phí thuỷ lợi quá lớn, hơn nữa do độc canh lúa đã làm giảm độ phìcủa đất Vì vậy, họ đã chuyển sang sản xuất theo công thức luân canh đậutương - lúa mùa, hiệu quả kinh tế tăng gấp đôi, đồng thời độ phì đất cũng tănglên rõ rệt (Nguyễn Duy Tính, 1995) [18].

Philippin đã ti n hành nghiên c u h th ng cây tr ng trên các

% ế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ồng

lo i đ t cao và th p trong đi u ki n có tất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếi và nh nờng, ưới nền kinh tếc tr i Cònờng,Indonesia đã th nghi m các mô hình tăng v và đa d ng hoá cây tr ngử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ụng của tiến bộ công ồngtrên các lo i đ t có tất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếi 10 tháng, 7 tháng và 5 tháng Nh ng mô hình thữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củanghi m có 3 v lúa, 2 v lúa, 2 v lúa - 1 v màu, 1 v lúa - 1 v màu đãệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công

đượt quac áp d ng và nhân ra di n r ng, các cây màu ch y u là cây h đ u,ụng của tiến bộ công ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường,các lo i rau, ngô

Hiện nay, xu hướng trong nghiên cứu của các nhà khoa học nông nghiệp

là tập trung nghiên cứu cải tiến hệ thống cây trồng trên các vùng đất bằng cáchđưa thêm một số loại cây trồng mới vào hệ canh tác nhằm tăng sản lượng nôngsản/1 đơn vị diện tích canh tác/1 năm Cải tiến cơ cấu cây trồng theo hướng kếthợp hiệu quả kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường nhằm xây dựng nền nôngnghiệp sinh thái phát triển bền vững (Nguyễn Duy Tính, 1995) [18]

2.2.2 Tình hình nghiên c u Vi t Nam ứu về cơ cấu cây trồng ở lý luận ệm về cơ cấu cây trồng

Vi t Nam là m t nệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếc nông nghi p; đ i s ng, các ho t đ ng kinh tệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ờng, ối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế

- xã h i, th m chí c n n văn minh t xa x a đã g n v i tr ng tr t, chănột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở ư ắc để đất nước có thể vượt qua ới nền kinh tế ồng ọng đối với nền kinh tếnuôi Vì v y, có th nói r ng nh ng nghiên c u v c c u cây tr ng và hậm, chưa theo sát với thị trường, ể đất nước có thể vượt qua ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

th ng nông nghi p nối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ở ưới nền kinh tếc ta g n li n v i l ch s hình thành, đ u tranh vàắc để đất nước có thể vượt qua ền kinh tế ới nền kinh tế ị hoá, phát ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế

b o v t qu c ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ổi mới của ối với nền kinh tế

L ch s đã ghi l i, t th i Hùng Vị hoá, phát ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ừ lâu nông nghiệp đã trở ờng, ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang dân ta đã di chuy n t vùngể đất nước có thể vượt qua ừ lâu nông nghiệp đã trở

gò đ i xu ng vùng đ ng b ng, ven bi n đ khai hoang xây d ng đ ngồng ối với nền kinh tế ồng ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ể đất nước có thể vượt qua ể đất nước có thể vượt qua ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ồng

ru ng s n xu t nông nghi p và hình thành nên các thôn, b n Trongột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

cu n “Vân đài lo i ng ”, tác gi Lê Quý Đôn - m t h c gi n i ti ng c aối với nền kinh tế ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ọng đối với nền kinh tế ổi mới của ế

Vi t Nam đã ghi chép nhi u v gi ng lúa t , lúa n p mà dân ta thệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ền kinh tế ối với nền kinh tế ẻ, lúa nếp mà dân ta thường ế ường,ng

gieo c y t th i ti n Lê (980 - 1005) (Bùi Huy Đáp, 1985) [4].ất quan trọng đối với nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở ờng, ền kinh tế

Do yêu cầu của việc tăng năng suất, sản lượng cây trồng để đáp ứngnhu cầu lương thực, thực phẩm của con người nên các nghiên cứu về trồngxen, trồng gối, luân canh, tăng vụ đã được nghiên cứu từ rất sớm và việcnghiên cứu hệ thống nông nghiệp được bắt đầu từ nghiên cứu cơ cấu câytrồng

Tác giả Bùi Huy Đáp (1979) [3] khi nghiên cứu cơ cấu cây trồng trênđất canh tác chủ yếu nhờ nước trời ở miền Bắc đã đề xuất cơ cấu cây trồng là

2 vụ màu đông và xuân rồi sản xuất lúa tiếp chân, trong vụ xuân trồng cácloại cây màu có thời gian sinh trưởng dài, ngắn khác nhau tuỳ theo trồng lúamùa sớm hay mùa chính vụ Đây là chế độ canh tác có thể sử dụng triệt đểtiềm năng của các loại đất cao hạn cấy 1 vụ lúa mùa chờ nước trời Trên chânđất chuyên màu của vùng đất bãi ven sông, hệ thống cây trồng đem lại hiệuquả kinh tế cao là ngô thu đông (rau màu thu đông) - ngô xuân (đậu tương,rau đậu các loại…) Ngay sau khi nước rút tiến hành trồng ngô thu đông (hoặcrau đậu sớm), sau đó trồng ngô xuân (hoặc đậu tương, rau đậu các loại)

Bùi Thị Xô (1994) [26] đã tiến hành xây dựng mô hình thử nghiệm đánhgiá hiệu quả kinh tế một số công thức luân canh trên các vùng đất khác nhau của

Hà Nội, kết quả thu được như sau:

+ Vùng thâm canh: Hiệu quả kinh tế đạt từ 115 - 339% so với mô hình cũ.+ Vùng đất bạc màu: Hiệu quả kinh tế đạt 130 - 167% so với mô hình cũ.+ Vùng đất trũng: Với công thức lúa xuân - cá giống, hiệu quả kinh tếthu được rất cao, tổng giá trị sản phẩm đạt 72 triệu đồng/ha/năm

Trong hệ thống luân canh trên đất bạc màu ở miền Bắc Việt Nam, cây vụđông có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đất, nhờ vụ đông mà đất trồng đượcche phủ trong suốt thời kỳ khí hậu khô hạn (trong điều kiện khô hạn, đất màu bịthoái hoá nhanh nhất, đồng thời các chất hữu cơ phân huỷ mạnh) Cây vụ đôngđã làm tăng độ ẩm của đất từ 30 - 50% so với không trồng cây vụ đông Đất bạcmàu có trồng cây vụ đông đều làm tăng năng suất cây trồng vụ sau một cách rõ

rệt (Bùi Huy Đáp, 1979 [3]

Tác giả Vũ Tuyên Hoàng (1995) [9] khi nghiên cứu, chọn tạo giống lúacho các vùng khô hạn, ngập úng, chua phèn đã nhận xét: so với các vùng thâmcanh, các vùng khó khăn còn có yêu cầu thêm về giống mới thích hợp hơn nữa,các tiêu chuẩn giống chống chịu cũng cần được xác định chuẩn xác hơn Đốivới các vùng khó khăn, công tác cải tạo đất và nguồn nước tưới luôn luôn cầnkết hợp với giống và các biện pháp kỹ thuật thích hợp để tăng năng suất

Mỗi một khu vực có điều kiện sinh thái, đất đai, khí hậu khác nhau, dovậy các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học ở mỗi khu vực cho cáckết quả khác nhau, cơ cấu cây trồng, hệ thống nông nghiệp được xây dựng ởmỗi vùng một khác

- Vùng đồng bằng sông Hồng: Viện sỹ Đào Thế Tuấn khi nghiên cứu môphỏng chiến lược phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng đã khẳngđịnh rằng để phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng theo hướngsản xuất hàng hoá, bền vững và ổn định cần thực hiện theo các hướng sau:

+ Tăng sản xuất lương thực

+ Tăng sản xuất các sản phẩm xuất khẩu

+ Tạo việc làm mới để ổn định đời sống nông dân

Khi nghiên cứu vùng đất thường xuyên ngập úng của huyện Hiệp Hoà,tỉnh Bắc Giang, tác giả Nguyễn Văn Hoàn cho biết nếu chỉ đơn thuần cấy 1 vụlúa/năm thì lợi nhuận thu được là 5,8 triệu đồng/năm/đơn vị diện tích canh tác(nơi nghiên cứu), còn nếu cấy lúa kết hợp nuôi cá thì lợi nhuận thu được trêndiện tích canh tác ấy sẽ là 13,7 triệu đồng/ha

- Vùng đất cát ven biển: Tác giả Vũ Biệt Linh và Nguyễn Ngọc Bính(1995) [11] khẳng định rằng nếu không thiết lập được các dải rừng phòng hộtrên các bờ cát bao quanh thì không có khả năng sản xuất nông nghiệp trên đấtcát ven biển Để giải quyết vấn đề này, phải có các biện pháp xen canh, gối vụcác cây trồng như lạc, đậu tương, vừng…; trong đó quan trọng nhất là cây họđậu, tạo nguồn hữu cơ bổ sung cho đất

- Vùng đồng bằng sông Cửu Long: Tác giả Trần An Phong (1996) [14]cho rằng khả năng thâm canh, tăng vụ và đa dạng hoá cây trồng ở vùng phù sachủ động nước ven sông Tiền, sông Hậu cần phải đi đôi với việc đổi mới cơ cấucây trồng Còn tác giả Tào Quốc Tuấn (1994) [25] khi nghiên cứu xác định cơcấu cây trồng hợp lý cho vùng phù sa ngọt ven sông Tiền và sông Hậu có nhânxét: các mô hình chuyên canh lúa đều sử dụng rất nhiều nước vào mùa khô;trong khi đó các mô hình luân canh 1 vụ lúa - 1 vụ màu, cây ăn quả hay mía sửdụng tiết kiệm nước hơn.

Những nhóm hộ nông dân khác nhau có những mục tiêu chiến lược khácnhau nên có những trở ngại khác nhau Tỷ lệ nông dân sản xuất lúa gạo để bán ởđồng bằng sông Cửu Long cao hơn đồng bằng sông Hồng

- Vùng trung du, miền núi phía bắc: Đậu tương và lạc là những câycông nghiệp ngắn ngày, ngoài giá trị về kinh tế còn có vai trò quan trọngtrong việc cải tạo và bảo vệ đất trồng, do đó chúng là những cây trồng quantrọng trong việc xây dựng hệ thống nông nghiệp bền vững, đặc biệt là canhtác trên đất dốc Vì vậy, nhiều tác giả đã nghiên cứu vai trò của cây đậu tương

và cây lạc trong cơ cấu cây trồng ở vùng trung du, miền núi phía Bắc

Trồng xen đậu tương với cây ăn quả ở giai đoạn cây chưa khép tán đãmang lại hiểu quả kinh tế và cải tạo đất rõ rệt Việc trồng xen đậu tương vớixoài đã nâng cao khả năng giữ ẩm của đất, hạn chế sự phát triển của cỏ dại,làm tăng sinh trưởng của xoài và tăng thu nhập của người nông dân, đáp ứngđược nhu cầu lấy ngắn nuôi dài

- Vùng Tây Nguyên: Các chương trình của Nhà nước về Tây Nguyênđã cơ bản xác định được các tài nguyên thiên nhiên, kinh tế - xã hội của TâyNguyên; đồng thời đã thực hiện được nhiều cuộc điều tra, đánh giá và cácnghiên cứu, thí nghiệm về nông lâm nghiệp Tây Nguyên

Theo tác giả Trần Đình Long (1997) [12] thì giống cây trồng là tư liệusản xuất sống, có liên quan chặt chẽ với điều kiện ngoại cảnh, có vai trò quantrọng trong cải tiến cơ cấu cây trồng Để tăng năng suất cần tác động các biện

pháp kỹ thuật thích hợp theo yêu cầu của giống Sử dụng giống tốt là một biệnpháp để tăng năng suất, ít tốn kém

Tác gi Vũ Tuyên Hoàng (1995) [9] khi nghiên c u, ch n t o gi ngức ép của quá trình đô thị hoá, phát ọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tếlúa cho các vùng khô h n, ng p úng, chua phèn đã nh n xét: so v i cácậm, chưa theo sát với thị trường, ậm, chưa theo sát với thị trường, ới nền kinh tếvùng thâm canh, các vùng khó khăn còn có yêu c u thêm v gi ng m iần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ền kinh tế ối với nền kinh tế ới nền kinh tếthích h p h n n a, các tiêu chu n gi ng ch ng ch u cũng c n đợt qua ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ẩm phục vụ ối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ị hoá, phát ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ượt quac xác

đ nh chu n xác h n Đ i v i các vùng khó khăn, công tác c i t o đ t vàị hoá, phát ẩm phục vụ ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ối với nền kinh tế ới nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tếngu n nồng ưới nền kinh tế ưới nền kinh tếc t i luôn luôn c n k t h p v i gi ng và các bi n pháp kỹần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ế ợt qua ới nền kinh tế ối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếthu t thích h p đ tăng năng su t.ậm, chưa theo sát với thị trường, ợt qua ể đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế

Nguyễn Văn Lạng (2002) [10] khi nghiên cứu cơ sở khoa học xác định

cơ cấu cây trồng hợp lý đã đánh giá được tiềm năng đất, nước, khả năng bố trícây trồng theo diện tích và đã đề xuất nhiều mô hình luân canh, xen canh,thâm canh hợp lý, có hiệu quả kinh tế cao tại huyện Cư Jut, tỉnh Đăk Lăk

Hồ Gấm (2003) [6] đã nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu cây trồng theohướng sản xuất hàng hoá tại huyện Đak Mil, tỉnh Đak Lak và cho rằng cơ cấucây trồng, hiệu quả kinh tế của các loại hình sản xuất, thu nhập và tích luỹ củacác nhóm nông hộ rất khác nhau phụ thuộc vào nguồn lực của các nông hộ, hệthống cây trồng chính mà nông hộ sử dụng và thị trường giá cả nông sản

Hệ thống cây trồng khá đa dạng và có sự khác biệt giữa các nhóm nông

hộ theo các vùng Bên cạnh những hệ thống cây trồng cho hiệu quả kinh tế caonhư hồ tiêu, cây rau, cà phê, cây bông vải, cây ngô, cây đậu tương, còn cónhững hệ thống cây trồng chưa hợp lý về sinh thái và hiệu quả kinh tế Các câytrồng tuy có đa dạng về chủng loại nhưng cơ cấu về diện tích chưa thật hợp lýlàm cho sản xuất nông nghiệp không ổn định Trình độ canh tác của các nhómnông hộ còn thấp, năng suất, sản lượng cây trồng chưa được phát huy

2.2.3 Những kết luận rút ra từ nghiên cứu tổng quan

Đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam về chuyển đổi cơcấu cây trồng theo hướng hàng hóa mang lại lợi ích cho người dân tại điểmnghiên cứu như:

- Có nhiều mô hình thử nghiệm có 3 vụ lúa, 2 vụ lúa, 2 vụ lúa - 1 vụmàu, 1 vụ lúa - 1 vụ màu đã được áp dụng và nhân ra diện rộng, các cây màuchủ yếu là cây họ đậu, các loại rau, ngô để tìm ra mô hình phù hợp với điềukiện của điểm nghiên cứu nhất.

- Các nghiên cứu về trồng xen, trồng gối, luân canh, tăng vụ phù hợp vớiđất đai và điều kiện tại địa phương

- Hiện nay, các nhà khoa học đang nghiên cứu cải tiến cơ cấu cây trồng theo hướng kết hợp hiệu quả kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường nhằm xây dựng nền nông nghiệp sinh thái phát triển bền vững

- Mỗi một khu vực có điều kiện sinh thái, đất đai, khí hậu khác nhau,

do vậy các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học ở mỗi khu vực cho các kết quả khác nhau, cơ cấu cây trồng, hệ thống nông nghiệp được xây dựng ở mỗi vùng một khác

- Khi nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu cây trồng vấn đề giống tại điểm nghiên cứu rất quan trọng, nó quyết định đến hiệu quả của mô hình đang đượcthí nghiệm Cần lựa chọn giống phù hợp với điều kiện của địa phương, khả năng chống chịu tốt và năng suất cao

Chương III

M C TIÊU, N I DUNG VÀ PH ỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NG PHÁP NGHIÊN C U ỨU

3.1 M c tiêu nghiên c u ục tiêu nghiên cứu ứu về cơ cấu cây trồng

3.1.1 M c tiêu t ng quát: ục tiêu tổng quát: ổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch

Nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu cây trồng làm cơ sở đề xuất cơ cấu câytrồng hợp lý theo hướng sản xuất hàng hóa góp phần nâng cao giá trị sản xuấttại xã Thạch Hạ, TP Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

3.1.2 M c tiêu c th : ục tiêu tổng quát: ục tiêu tổng quát:

- Đánh giá hiện trạng cơ cấu cây trồng tại địa phương

- Xác định các công thức cây trồng

- Đánh giá hiệu quả của một số công thức cây trồng điển hình

- Phân tích chuỗi thị trường tiêu thụ

- Đề xuất công thức cây trồng hợp lý

3.2 N i dung nghiên c u: ột số khái niệm cơ bản về phát triển nông nghiệp theo ứu về cơ cấu cây trồng

- Điều tra hiện trạng cơ cấu cây trồng tại địa phương

- Điều tra các công thức cây trồng hiện có

- Điều tra, so sánh hiệu quả kinh tế của cây trồng hiện có

- Điều tra chuỗi thị trường tiêu thụ

- L a ch n gi i pháp c c u cây tr ng chuy n đ i ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ọn giải pháp cơ cấu cây trồng chuyển đổi ản về phát triển nông nghiệp theo ơng I ấu cây trồng ồng ển đổi cơ cấu cây trồng ổi cơ cấu cây trồng

3.3 Gi i h n/ph m vi nghiên c u ớng sản xuất hàng hóa ạn/phạm vi nghiên cứu ạn/phạm vi nghiên cứu ứu về cơ cấu cây trồng

- Đối tượng nghiên cứu: là các công thức cây trồng tại xã Thạch Hạ,Tp.Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

- Địa điểm nghiên cứu:

+ Về không gian: Xã Thạch Hạ, Tp.Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

+ Về thời gian :Từ 25/3/2013 – 15/4/2013

3.4 Ph ương I ng pháp nghiên c u ứu về cơ cấu cây trồng

3.4.1 K th a tài li u th c p ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ừa tài liệu thứ cấp ệm về cơ cấu cây trồng ứu về cơ cấu cây trồng ấu cây trồng

- Tài li u v đi u ki n t nhiên: Khí h u, đ t đai, v trí đ a lý……ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ậm, chưa theo sát với thị trường, ất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ị hoá, phát

- Tài li u v kinh t – xã h i : Dân s , nông nghi p, c s h t ng,ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ở ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn địnhtrình đ dân tríột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

- Các tài li u v th ng kê ki m kê di n tích các lo i đ t đai c a đ aệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát

phươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang

- Báo cáo v k ho ch th c hi n chuy n đ i c c u cây tr ng t i đ aền kinh tế ế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ị hoá, phát

phươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang

- Các k t qu nghiên c u có liên quan khác.ế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

3.4.2 Công tác ngo i nghi p ạn/phạm vi nghiên cứu ệm về cơ cấu cây trồng

S d ng m t s phử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang pháp đánh giá nông thôn có s tham giaựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua

a Đi u tra theo tuy n và xây d ng s đ lát c t ều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ lát cắt ế của cơ cấu cây trồng ựng sơ đồ lát cắt ơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ắt

Ti n hành đi và kh o sát t n i v trí th p đ n n i có v trí cao.ế ừ lâu nông nghiệp đã trở ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ị hoá, phát ất quan trọng đối với nền kinh tế ế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ị hoá, phát

L a ch n hựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ọng đối với nền kinh tế ưới nền kinh tếng đi qua t t c các lo i hình s d ng đ t chính trong đ aất quan trọng đối với nền kinh tế ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phátbàn xã Đ n m i khu v c đ c tr ng ti n hành th o lu n cùng nông dânế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ư ế ậm, chưa theo sát với thị trường,và kh o sát hi n trệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ường,ng v các n i dung: hi n tr ng, khó khăn, thu n l iền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ợt quavà gi i pháp Vẽ và t ng h p l i thành m t b n s đ m t c t hoàn ch nhổi mới của ợt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ồng ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ắc để đất nước có thể vượt qua ỉnh

đ c tr ng c a khu v c nghiên c u.ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ư ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

b Phân tích l ch mùa v ị trường ục tiêu tổng quát:

L ch mùa v s n xu t nông lâm nghi p đị hoá, phát ụng của tiến bộ công ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quac xây d ng t nh ngựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ừ lâu nông nghiệp đã trở ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếnông dân s ng trong thôn b n, thông qua vi c t ch c th o lu n cho m tối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ổi mới của ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường, ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếnhóm nông dân có kinh nghi m s n xu t ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế

c Phân lo i h gia đình ại xã Thạch ộ

Phân lo i h gia đình d a trên các tiêu chí do ngột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ường,i dân đ a ra Cácư

bưới nền kinh tếc th c hi n:ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

- Dùng các t phi u đã đờng, ế ượt quac ghi tên c a các ch h trong thôn b n đột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua

m t s nông dân phân lo i theo các nhóm b ng phột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang pháp so sánh

- Xây d ng b ng tiêu chu n phân lo i theo m u bi u sau:ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ẩm phục vụ ẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng ể đất nước có thể vượt qua

Tiêu chí Nhóm h Iột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế Nhóm h IIột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế Nhóm h IIIột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế Nhóm h IVột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

c Ph ng v n bán đ nh h ỏng vấn bán định hướng ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ị trường ướng hàng hóa tại xã Thạch ng

- Ph ng v n cán b xã, thôn v tình hình kinh t -xã h i, tình hìnhỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình ất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

s n xu t nông lâm nghi p c a thôn xã.ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

- Ph ng v n h gia đình:ỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình ất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

Ph ng v n 30 h gia đình đỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình ất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quac chia đ u cho các nhóm h theoền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

b ng ph ng v n bán đ nh hỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình ất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ưới nền kinh tếng đã xây d ng H gia đình trong m iựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếnhóm h l a ch n theo phột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ọng đối với nền kinh tế ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang pháp ng u nhiên Ghi chép đ y đ , cẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn định ụng của tiến bộ công

th các thông tin thu th p để đất nước có thể vượt qua ậm, chưa theo sát với thị trường, ượt quac

d Phân tích kinh t h gia đình ế của cơ cấu cây trồng ộ

Phân tích kinh t h gia đình theo khung bi u m u sau:ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng

H và tên ch h : Nhóm h :ọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

Thôn: Xã: Huy n: T nh:ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ỉnh

Ngường,i h tr phân tích:ợt quaNgày phân tích:

thu

Thu b ngằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi Chi b ngằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi Cân đ iối với nền kinh tế Gi i

pháp

Hi n v tệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, Ti n (đ)ền kinh tế Hi nệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

v tậm, chưa theo sát với thị trường,

Ti n (đ)ền kinh tế

Ti n hành t ng h p kinh t h gia đình theo nhóm h , t đó rút raế ổi mới của ợt qua ế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trở

nh ng nh n xét và đánh giá cũng nh đ xu t gi i pháp.ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ư ền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế

e Th o lu n nhóm ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ậu

G m các h nông dân trong xã đã đồng ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quac ph ng v n, cùng th o lu n v iỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình ất quan trọng đối với nền kinh tế ậm, chưa theo sát với thị trường, ới nền kinh tếnhau đ th ng nh t quan đi m, đ xu t các gi i pháp m i.ể đất nước có thể vượt qua ối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế

f Phân tích SWOT

Phân tích các đi m m nh (strength), đi m y u (weakness), c h iể đất nước có thể vượt qua ể đất nước có thể vượt qua ế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế(oppotunity) và thách th c (threats) cho toàn khu v c nghiên c u T đóức ép của quá trình đô thị hoá, phát ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ừ lâu nông nghiệp đã trởlàm c s cho vi c đ xu t các gi i phápơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế

g Đánh giá hi u qu xã h i và hi u qu môi tr ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ộ ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ường ng

Hi u qu xã h i và hi u qu môi trệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ường,ng đượt qua ổi mới củac t ng h p vào b ngợt qua

nh b ng sau, d a trên các k t qu cho đi m c a ngư ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ế ể đất nước có thể vượt qua ường,i dân theo cáctiêu chí th o lu n đ a ra:ậm, chưa theo sát với thị trường, ư

3.4.3 Công tác n i nghi p ột số khái niệm cơ bản về phát triển nông nghiệp theo ệm về cơ cấu cây trồng

Đánh giá hi u qu c a các công th c canh tácệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

S d ng phử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang pháp cân đ i thu chi c a các công th c canh tácối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

Thu nh p c a các công th c cây tr ng: Bt = ậm, chưa theo sát với thị trường, ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ồng ∑

LNCTCTi: L i nhu n c a công th c canh tác th iợt qua ậm, chưa theo sát với thị trường, ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

Bi: Là thu nh p c a công th c canh tác iậm, chưa theo sát với thị trường, ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

Ci: Là chi phí c a công th c canh tác iức ép của quá trình đô thị hoá, phát

Khi l i nhu n c a công th c canh tác l n h n 0 thì công th c canhợt qua ậm, chưa theo sát với thị trường, ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ới nền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ức ép của quá trình đô thị hoá, pháttác đó có hi u qu kinh t và ngệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ượt quac l i

Đ xu t đền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quac các mô hình chuy n đ i c c u cây tr ng đ t m cể đất nước có thể vượt qua ổi mới của ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ụng của tiến bộ côngđích tăng nhanh s n lượt quang, giá tr nông s n hàng hoá, thu nh p góp ph nị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường, ần đảm bảo an ninh lương thực, ổn địnhlàm giàu cho các h nông dân và cho xã h i.ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

Ch ương I ng IV

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N ẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Ả NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ỨU Ả NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ẬN 4.1 Tình hình c b n c a khu v c nghiên c u ơng I ản về phát triển nông nghiệp theo ủa khu vực nghiên cứu ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ứu về cơ cấu cây trồng

4.1.1 Đi u ki n t nhiên ề cơ cấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây

4.1.1.1 V trí đ a lý ị trường ị trường

Th ch H n m c a ngõ phía B c Thành ph Hà Tĩnh Có các tr cằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ở ử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ắc để đất nước có thể vượt qua ối với nền kinh tế ụng của tiến bộ cônggiao thông huy t m ch nhế ư đư ng Quang Trung xuyên su t t trung tâmờng, ối với nền kinh tế ừ lâu nông nghiệp đã trởThành ph Hà Tĩnh theo hối với nền kinh tế ưới nền kinh tếng Đông B c đi qua đ a bàn xã n i v i vùngắc để đất nước có thể vượt qua ị hoá, phát ối với nền kinh tế ới nền kinh tế

bi n c a thu c huy n L c Hà và tuy n để đất nước có thể vượt qua ữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ế ư ng Ngô Quy n n i v i vùngờng, ền kinh tế ối với nền kinh tế ới nền kinh tếbãi ngang c a huy n Th ch Hà.ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

V i ranh gi i hành chính:ới nền kinh tế ới nền kinh tế

- Phía B c giáp xã H Đ , huy n L c Hàắc để đất nước có thể vượt qua ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

- Phía Tây giáp xã Th ch Trung

4.1.1.2 Đ a hình, th nh ị trường ổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ưỡng ng

- Đ a hình xã Th ch H thu c d ng đ ng b ng duyên h i, có đ d cị hoá, phát ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ằm ở cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Tĩnh có nhiều lợi ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tếtho i v phía Đông B c và b chia c t b i các sông.ền kinh tế ắc để đất nước có thể vượt qua ị hoá, phát ắc để đất nước có thể vượt qua ở

- Th nhổi mới của ư ng xã Th ch H phèn chua nhi m m n chi m 1/5 di nỡng xã Thạch Hạ phèn chua nhiễm mặn chiếm 1/5 diện ễn ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếtích vì vùng đ t này đất quan trọng đối với nền kinh tế ư c các nhánh sông b i đ p l n bi n t hàng trămợt qua ồng ắc để đất nước có thể vượt qua ất quan trọng đối với nền kinh tế ể đất nước có thể vượt qua ừ lâu nông nghiệp đã trởnăm trư cới nền kinh tế

4.1.1.3 Đ c đi m khí h u ặc điểm khí hậu ậu

Thạch Hạ nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa có khí hậu nóng ẩm,mưa nhiều, mang tính chất chuyển tiếp giữa khí hậu miền Bắc và khí hậumiền Nam

Với đặc trưng khí hậu nhiệt đới điển hình của miền Nam và Á nhiệt đới

có một mùa đông lạnh của miền Bắc, khí hậu Thạch Hạ có 2 mùa khá rõ rệt:mùa hè từ tháng 4 đến tháng 10 thường nóng và khô hạn kéo dài kèm theo

thoát hơi nước tiềm năng đạt từ 184,0 đến 228,8 mm/tháng Từ cuối tháng 7đến tháng 10 thường có nhiều đợt bão kèm theo mưa lớn gây ngập úng, lượngmưa lớn nhất đạt tới 500 mm/ngày đêm Mùa đông từ tháng 11 đến tháng 3năm sau, thường có gió mùa đông bắc lạnh kèm theo mưa phùn Nhiệt độ

năm là 1662,6 giờ

4.1.2 Đi u ki n kinh t – xã h i ề cơ cấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ột số khái niệm cơ bản về phát triển nông nghiệp theo

4.1.2.1 Dân s , lao đ ng, thu nh p ố ộ ậu

Toàn xã có 1.572 hộ, 6.574 nhân khẩu, được phân bố 12 xóm, xóm ítnhất có 48 hộ, xóm nhiều nhất có 234 hộ Đồng bào theo đạo Thiên chúa có3.944 khẩu, chiếm 60% dân số

Lao động chính trong độ tuổi là 2.726 người Trong đó số người sản xuấtnông nghiệp là 1.512 người chiếm 55,5%, lĩnh vực thương mại, dịch vụ 402người bằng 14,7%, lao động trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp và ngànhnghề khác 312 người bằng 11,5% Toàn xã có 16 doanh nghiệp tư nhân, trong

đó có 1 cơ sở sản xuất muối iôt; 2 doanh nghiệp vận tải, 1 doanh nghiệp phânphối hàng tạp hóa, còn lại 12 doanh nghiệp xây dựng

Về quy mô sử dụng lao động gồm 2 hình thức: Sử dụng lao động thườngxuyên và hình thức sử dụng lao động thời vụ, tổng thu hút 500 lao động bằng18,3%, thu nhập bình quân lao động 3 triệu đồng/người/tháng, nộp ngân sáchhằng năm: 5,4 tỷ đồng, hiệu quả hoạt động tốt

4.1.2.2 C s h t ng ơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ở hạ tầng ại xã Thạch ầng

Giao thông

Hiện nay xã Thạch Hạ về cơ bản đuồng giao thông nông thôn về cơ bản

đường nhựa và 35,1km đường bê tông (mặt đường mới được 3m và hành langmỗi bên bình quân là 0,7m) Trong những năm gần đây, xã đã đầu tư nângcấp đường liên xã, liên thôn, thực hiện tốt chương trình giao thông nông thôn,đảm bảo đi lại thuận tiện, phát triển kinh tế – xã hội và điều kiện dân sinh.

Hệ thống thủy lợi

Hệ thống cung cấp nước tưới cho đất nông nghiệp của xã Thạch Hạ chủyếu dựa vào 2 nguồn chính là hồ Kẻ Gỗ và sông suối qua các trạmbơm.Nhưng hệ thống thủy lợi của huyện Thạch Hạ chỉ mới đáp ứng được50% nhu cầu tưới, tiêu cho diện tích đất canh tác của xã

Hiện trạng hệ thống kênh mương bao gồm hệ thống kênh cấp I, II, III,

IV Hệ thống kênh mương chính và một số tuyến kênh mương nội đồng tạicác xã đã được bê tông hóa nên giảm bớt được sự thất thoát nước tưới mộtcách đáng kể

4.1.3 Nh n xét chung v đi u ki n t nhiên, kinh t – xã h i ận ề cơ cấu cây trồng ề cơ cấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ột số khái niệm cơ bản về phát triển nông nghiệp theo

Thạch Hạ là xã có vị trí thuận lợi về giao thông, nguồn lao động trẻ, dồidào, trình độ dân trí khá, có khả năng tiếp thu nhanh tiến bộ khoa học, kỹthuật mới Tuy nhiên, nền kinh tế của Thạch Hạ còn mang tính sản xuất nhỏ,khả năng nguồn vốn tại chỗ hạn hẹp, công nghiệp chế biến chưa có

Tuy nhiên, vào mùa khô hạn, do ảnh hưởng của gió Lào khô, nóngnhiều loại cây trộng gặp hạn hán nghiêm trọng, sinh trưởng, phát triển kém,năng suất thấp Những năm thời tiết nắng nóng khắc nghiệt sản xuất nôngnghiệp bị thất thu hoàn toàn Trong mùa mưa với lượng mưa lớn, kết hợpvới địa hình phức tạp nên dễ bị úng lụt trên quy mô lớn, gây thiệt hại cho sảnxuất nông nghiệp và đời sống của nhân dân

Hiện nay, xã Thạch Hạ đã có cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất khá đầy đủ,ngành nông nghiệp có bước chuyển biến tích cực, công tác chuyển giao tiến

bộ kỹ thuật trong nông nghiệp đang được đẩy mạnh, giá trị sản xuất nôngnghiệp trên một ha canh tác luôn được nâng cao Tuy nhiên, công tác chuyểnđổi cơ cấu cây trồng diễn ra còn chậm, việc xác lập phương hướng và kếhoạch sản xuất chưa thật phù hợp với điều kiện sinh thái và nhu cầu của thị

trường Sản xuất nông nghiệp mới chú trọng về vấn đề an ninh lương thực

do đó nhiều loại nông sản tăng nhanh về khối lượng nhưng giá trị hàng hoákhông cao, sức tiêu thụ chưa mạnh

Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất cũng nhưtrình độ bảo quản, chế biến sau thu họach còn nhiều hạn chế, phần lớn làmtheo kinh nghiệm Quy mô sản xuất còn nhỏ, phân tán, các vùng sản xuấtmanh mún không tập trung nên chưa tạo ra những mặt hàng nông sản với sốlượng lớn, giá trị kinh tế cao để chiếm lĩnh thị trường trong nước hoặc xuấtkhẩu, ngoại trừ mặt hàng lạc vỏ

4.2 Tình hình s n xu t nông nghi p t i đi m nghiên c u ản về phát triển nông nghiệp theo ấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng ạn/phạm vi nghiên cứu ển đổi cơ cấu cây trồng ứu về cơ cấu cây trồng

4.2.1 Quy mô, c c u, ch t l ơng I ấu cây trồng ấu cây trồng ượng đất đai tại địa phương ng đ t đai t i đ a ph ấu cây trồng ạn/phạm vi nghiên cứu ịa phương ương I ng

B ng 4.1: Hi n tr ng s d ng đ t t i đi m nghiên c u ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ại xã Thạch ử dụng đất tại điểm nghiên cứu ục tiêu tổng quát: ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ại xã Thạch

(Nguồn: UBND xã Thạch Hạ)

Qua bảng 4.1 về hiện trạng sử dụng đất tại điểm nghiên cứu cho thấy: Với tổng diện tích tự nhiên là 769,16 ha Trong đó đất nông nghiệp là 502,91

ha chiếm 65,38% (Đất sản xuất nông nghiệp 367,21ha chiếm 47,74%) Đất phi nông nghiệp 205,53 ha chiếm 26,72% Đất chưa sử dụng là 60,72 ha chiếm 7,89% Với diện tích đất nông nghiệp tương đối ít, về lâu dài, sẽ cản trở sự phát triển sản xuất nông nghiệp, cũng như các mặt kinh tế xã hội khác ởđịa phương Vì vậy cần thiết có sự quy hoạch đất đai một cách hợp lý, làm

sao tận dụng tối đa diện tích đất để phục phụ trồng trọt và chăn nuôi.

4.2.2 Tình hình s n xu t nông nghi p đ a ph ản về phát triển nông nghiệp theo ấu cây trồng ệm về cơ cấu cây trồng ở lý luận ịa phương ương I ng

Hi n tr ng s n xu t tr ng tr t năm 2012 t i đ a phệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ồng ọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang đượt quac th hi nể đất nước có thể vượt qua ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

b ng sau:

ới nền kinh tế

B ng 4.2: Hi n tr ng s n xu t tr ng tr t xã Th ch h năm 2012 ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ại xã Thạch ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ọt xã Thạch hạ năm 2012 ại xã Thạch ại xã Thạch

tích (ha)

NS tb

(tạ/ha)

Sản lượng (tấn)

LúaĐôngXuân

XM12,KD18, nếp

97, XT28

Lúa HèThu

TH3 – 3,KD18, XM12

Qua k t qu b ng 4.2 cho th y di n tích lúa canh tác trong nămế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

2012 là: V Đông Xuân 183 ha, v hè thu 155 ha, v mùa 10 ha.Các gi ngụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công ụng của tiến bộ công ối với nền kinh tếlúa đượt quac tr ng vào v Đông Xuân thồng ụng của tiến bộ công ường,ng là các gi ng: XM12, KD18….ối với nền kinh tếĐây là các giống lúa thuần, đang được sản xuất tại địa phương, thời gian sinhtrưởng 105-108 ngày, chất lượng gạo, cơm trung bình Việc gieo mạ vụ ĐôngXuân gặp khó khăn bởi thời tiết lạnh, tỷ lệ mọc mầm thấp và tỷ lệ sống thấp,

do đó cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật để đảm bảo chất lượng và số lượngmạ

Đối với vụ Hè Thu: đây cũng là một trong hai vụ lúa chính của xã,nhưng do vụ này thường gặp phải hạn hán hoặc bão lụt cộng thêm người dânđầu tư phân bón cho vụ này ít hơn vụ xuân nên năng suất lúa vụ hè thu thấphơn so với vụ đông xuân, trung bình 44 tạ/ha, diện tích lúa vụ Hè Thu thấphơn vụ Đông Xuân, do vụ này chỉ được gieo cấy ở những vùng thuận lợi vềtười tiêu

Đối với vụ mùa: lúa mùa chủ yếu gieo cấy ở các vùng nhờ nước trời,giống như Bao Thai, đây là những giống đã có từ lâu đời, tiềm năng năng suấtthấp lại được gieo cấy ở những vùng không có điều kiện tưới tiêu nên năngsuất rất thấp chỉ đạt trung bình 16 tạ/ha, mặc dù năng suất thấp nhưng lúa mùađược gieo cấy với diện tích đáng kể do điều kiện thời tiết bão, lụt vì lẽ đó mớitrồng lúa mùa với các giống lúa phản ứng ánh sáng ngày ngắn là Bao Thai

Các loại cây trồng hàng năm của xã là các loại cây hoa màu và rau Cáccây hoa màu gồm các loại như: Khoai lang, đậu xanh, vừng, lạc Hiệu quảkinh tế trung bình các loại cây hoa màu này tương đối cao

Đối với trông ngô: Ngô được trồng vào vụ đông với 20ha.Các giốngngô phổ biến ở đây la LVN99, LVN14 Người dân ở đây trồng ngô chủ yếutranh thủ đất vụ đông, vụ trái, đất nông nhàn với hình thức tiêu thụ sản phẩmchủ yếu là phục vụ đáp ứng phần nào lương thực người dân và cho chăn nuôi

Lạc là cây trồng được người dân quan tâm, lạc được trồng trong vụxuân và vụ hè thu Việc luân canh giữa cây lạc và cây lúa nước đem lại hiệuquả kinh tế rất cao, giảm chi phí do sâu bệnh hại giảm và tăng độ phì của đấtnên lượng phân bón giảm lại tăng năng suất cây trồng Giống lạc trồng ở địaphương thường là giống lạc L14, L23 Thời gian sinh trưởng trung bình từ

110 – 120 ngày, chịu rét khá và nhiễm bệnh ở mức độ trung bình, thường làbệnh đốm lá và bệnh gỉ sắt Tuy vậy năng suất lạc khá cao, năng suất lạc quảkhô trung bình đạt 24 tạ/ha

Khoai lang được trồng vào vụ hè thu Diện tích trồng khoai lang là46,5ha với năng suất 60 tạ/ha Các giống khoai được trồng chủ yếu ở đây làVA5, VA6, các giống khoai này có thời gian sinh trưởng khoảng 110 – 120ngày Chất lượng khoai rất cao: Ngon, thơm, bở Sản lượng khoai lang ở xãnhư vậy là tương đối tốt

Đậu thường được trồng vào vụ Xuân và vụ Hè Thu , trong đó diện tíchgieo trồng vụ xuân lớn hơn vụ hè thu, các giống đậu gieo trồng ở đây chủ yếu

là các giống địa phương Nhìn chung năng suất đậu của xã còn thấp, trungbình cả năm đạt 8 tạ/ha Trồng đậu xanh giúp cải tạo đất giúp các cây trồng

vụ đông có năng suất cao hơn

Vừng là loại cây này chủ trồng trong vụ hè thu trên đất trồng lạc vụtrước, các giống được sử dụng ở đây đa số là các giống địa phương đã trồng

từ lâu đời; mặt khác do điều kiện khí hậu của vụ hè thu khắc nghiệt nên năngsuất vừng đạt được khá thấp Năng suât vừng đạt 4 tạ/ha

Cây rau cũng là một cây trồng thế mạnh của vụ Đông, được trồng tậptrung chủ yếu ở các xã Liên Thanh, Tân Lộc, Minh Tiến tuy nhiên sản xuấtnhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình, chưa sản xuất theo quy trình rau an toàn, chuyênmôn hoá chưa cao dẫn đến năng suất cũng như chất lượng thấp, không đồngđều Cơ cấu các loại rau cũng rất đa dạng từ rau ăn lá (cải xanh, rau muống…)đến rau lấy củ (su hào), quả (cà chua, bí xanh, ) Đây là nhóm cây trồng thếmạnh mang lại hiệu quả kinh tế cao, cho nên cần quy hoạch thành vùng sản

xuất tập trung, sản xuất theo hướng an toàn để cung cấp rau sạch cho thịtrường.

Nhìn chung cây trồng tại địa phương chưa đa dạng, phổ biến nhất vẫn

là cây lương thực lúavới diện tích sản xuất lớn Về mặt năng suất và sản

lượng cây trồng ở địa phương nhìn chung còn thấp, do điều kiện khó khăn về đất đai, khí hậu Năng suất trung bình của lúa là 52 tạ/ha Các loại cây khác trồng chưa tập trung, chỉ sản xuất nhỏ lẻ, chưa đi theo hướng sản xuất hàng hóa

4.2.3 C c u cây tr ng t i xã Th ch H ơng I ấu cây trồng ồng ạn/phạm vi nghiên cứu ạn/phạm vi nghiên cứu ạn/phạm vi nghiên cứu

K t qu đi u tra cho th y, đây t n t i 8 công th c canh tác cế ền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ở ồng ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

B ng 4.3: C c u di n tích và năng su t c a các công th c cây tr ng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ấu cây trồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch ủa cơ cấu cây trồng ồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch

TT Công th c cây tr ngức ép của quá trình đô thị hoá, phát ồng Di nệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

tích(ha)

Cơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

c uất quan trọng đối với nền kinh tếDT(%)

Năng su tất quan trọng đối với nền kinh tế(t /ha)Vụng của tiến bộ công

1

Vụng của tiến bộ công2

Vụng của tiến bộ công3

1

100

(Ngu n: Đi u tra hi n tr ồn: Điều tra hiện trường, 2013) ều tra hiện trường, 2013) ện trường, 2013) ường, 2013) ng, 2013)

Qua b ng 4.3 ta th y: Trong 8 công th c canh tác có công th c th 2ất quan trọng đối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ức ép của quá trình đô thị hoá, phát(Lúa xuân – Lúa hè thu) có di n tích l n nh t (135ha) chi m 36,76%,ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ế

ti p theo là công th c th 2 (Đ u xuân – L c Hè Thu) có di n tíchế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường, ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

65,71ha chi m 17,89%.Công th c th 6 (Lúa xuân – Đ u Hè Thu – Rauế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường,đông) có di n tích nh nh t 20 ha chi m 5,45%.ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình ất quan trọng đối với nền kinh tế ế

Đ hi u rõ h n v ho t đ ng s n xu t nông nghi p, chúng tôi đ aể đất nước có thể vượt qua ể đất nước có thể vượt qua ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ư

ra b ng phân tích l ch mùa v t i đ a phị hoá, phát ụng của tiến bộ công ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang nh sau:ư

B ng 4.4: K t qu phân tích l ch th i v ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ế của cơ cấu cây trồng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ị trường ờng ục tiêu tổng quát:

0 100 200 300 400 500 600 700

0 5 10 15 20 25 30 35

0c

Lượng mưa Nhi t đ ệt độ ộ

4.2.4 Đánh giá hi u qu c a các công th c cây tr ng ệm về cơ cấu cây trồng ản về phát triển nông nghiệp theo ủa khu vực nghiên cứu ứu về cơ cấu cây trồng ồng

B ng 4.5: Hi u qu kinh t c a các công th c cây tr ng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ế của cơ cấu cây trồng ủa cơ cấu cây trồng ồng theo hướng hàng hóa tại xã Thạch

ĐVT: tri u đ ng/ha ện trường, 2013) ồn: Điều tra hiện trường, 2013)

TT Công th c cây tr ngức ép của quá trình đô thị hoá, phát ồng T ngổi mới của

thu

nh pậm, chưa theo sát với thị trường,

(Ngu n: Đi u tra hi n tr ồn: Điều tra hiện trường, 2013) ều tra hiện trường, 2013) ện trường, 2013) ường, 2013) ng, 2013)

Qua b ng 4.5 cho th y: ất quan trọng đối với nền kinh tế

- Công th c L c Xuân – Đ u Hè Thu – Rau Đông có hi u qu kinh tức ép của quá trình đô thị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường, ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ếcao nh t, đây là công th c cho t ng thu là 100,5 tri u đ ng/ha ất quan trọng đối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ổi mới của ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ồng Ngoàihiệu quả về kinh tế, việc áp dụng loại hình công thức luân canh 3 vụ đã góp phầngiải quyết việc làm cho người dân, tận dụng nguồn lao động, đồng thời góp phầntạo độ che phủ cho đất, hạn chế hiện tượng xói mòn rửa trôi, tăng độ phì

- Công thức cây trồng có hiệu quả kinh tế cao thứ hai là công thức: L cXuân – V ng ừ lâu nông nghiệp đã trở Hè Thu – Rau Đông Tổng thu là 90 triệu đồng/ha, chi phí vậtchất là 44,86 triệu đồng/ha, thu nhập đạt 45,14 triệu đồng/ha

Đây là 2 công thức có triển vọng và có tính khả thi của vùng, tuy nhiênmuốn đạt hiệu quả kinh tế cao hơn cần đưa vào công thức luân canh các giốngcây trồng có năng suất cao phù hợp với điều kiện thời tiết của từng mùa vụ

- Công thức luân canh lúa Đông Xuân - lúa mùa: là công thức luân canhđược áp dụng, trên chân đất phụ thuộc nước trời, do không chủ động nướctưới, nên chỉ cấy được vụ Đông Xuân, còn vụ mùa phải chờ sau khi trời mưaxuống mới gieo cấy được So với các công thức luân canh khác thì công thức

luân canh này cho hiệu quả kinh tế thấp nhất, cho thu nhập 14,46 triệu đồng/

ha

- Còn lại các công thức khác cho thu nhập 20,07 – 30,94 triệu đồng/ha Qua phân tích , chúng tôi khuyến khích phát triển các công thức câytrồng mang lại hiệu quả kinh tế cao sau

B ng 4.6: Các công th c có giá tr kinh t cao ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ị trường ế của cơ cấu cây trồng

ĐVT: Tri u đ ng/ha/nă ện trường, 2013) ồn: Điều tra hiện trường, 2013) m

STT Công th c cây tr ngức ép của quá trình đô thị hoá, phát ồng L i nhu nợt qua ậm, chưa theo sát với thị trường,

(Ngu n: Đi u tra hi n tr ồn: Điều tra hiện trường, 2013) ều tra hiện trường, 2013) ện trường, 2013) ường, 2013) ng, 2013)

4.3 L a ch n các gi ng cây tr ng có s tham gia ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ọn giải pháp cơ cấu cây trồng chuyển đổi ố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ồng ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây

Qua th i gian đi u tra, nghiên c u t i đ a phờng, ền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang, chúng tôi và

ngường,i dân đã đ a ra đư ượt quac k t qu l a ch n các gi ng cây tr ng nh sau:ế ựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua ọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ồng ư

4.3.1 K t qu l a ch n các gi ng lúa ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ản về phát triển nông nghiệp theo ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ọn giải pháp cơ cấu cây trồng chuyển đổi ố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây

Hiện nay người dân địa phương đang sử dụng đại trà các giống lúa:XM12,KD18 …là những giống lúa có năng suất trung bình đạt từ 50-56 tạ/ha Đâylà cácgiống lúa thuần, đang được sản xuất đại trà tại địa phương, thời gian sinhtrưởng 105-108 ngày, chất lượng gạo, cơm trung bình Khả năng chống đổ từkhá tới trung bình và nhiễm bệnh khô vằn, đạo ôn, rầy nâu từ nhẹ tới trung bình Dovậy, để nâng cao năng suất cũng như chất lượng của cây lúa thì cần phải lựa chọncác giống lúa có năng suất cao, chất lượng tốt, chịu thâm canh có khả năng chốngchịu bệnh và phù hợp với điều kiện khắc nghiệt tự nhiên của địa phương

Qua khảo nghiệm g

B ng 4.7: K t qu l a ch n các gi ng lúa ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ế của cơ cấu cây trồng ả kinh tế của cơ cấu cây trồng ựng sơ đồ lát cắt ọt xã Thạch hạ năm 2012 ố

gi ngối với nền kinh tế

TGST(ngày)

NS(t /ha) Đ c đi mặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ể đất nước có thể vượt qua

S hối với nền kinh tế ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

l aựa vững chắc để đất nước có thể vượt qua

ch nọng đối với nền kinh tế

Chi u cao cây: 90 - 95 cm Đ ền kinh tế ẻ, lúa nếp mà dân ta thườngnhánh khá, tr kéo dài

Ch u rét khá, nhi m nh v i ị hoá, phát ễn ẹ với ới nền kinh tế

b nh Đ o ôn và B c láệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

H t g o dài (7,2mm), trong,

c m m m, ăn ngon, có mùi ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ền kinh tế

th m nh ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ẹ với

28/30

năng đ nhánh trung bình khá ẻ, lúa nếp mà dân ta thường

Kh năng ch ng đ t t S h t ối với nền kinh tế ổi mới của ối với nền kinh tế ối với nền kinh tế

ch c/bông: 110-120, ắc để đất nước có thể vượt qua t l lép ỷ lệ các loại ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

25/30

10-12% H t màu vàng sáng,

d ng h t nh dài.ỏng vấn cán bộ xã, thôn về tình hình kinh tế-xã hội, tình hình C m d o, ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ẻ, lúa nếp mà dân ta thườngngon, v đ m.ị hoá, phát ậm, chưa theo sát với thị trường,

D ng hình g n, c ng ọng đối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phátcây, d ng h t dài có màu vàng nâu; P1000 h t: 22-23 gam; ít nhi m sâu b nh, kh năng ễn ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

ch ng ch u các đi u ki n ngo i ối với nền kinh tế ị hoá, phát ền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

c nh tươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang đ i t t, ch u rét t t, ối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ị hoá, phát ối với nền kinh tế

c m m m th m ngon.ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ền kinh tế ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của

27/30

D ng hình g n, lá đòng đ ng, ọng đối với nền kinh tế ức ép của quá trình đô thị hoá, phát

ch ng đ t t, nhi m nh b nh ối với nền kinh tế ổi mới của ối với nền kinh tế ễn ẹ với ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

đ o ôn Bông to, h t dài màu vàng sáng P1000 h t 25 – 26g

Ch t lất quan trọng đối với nền kinh tế ượt quang g o tr ng đ c, c m ắc để đất nước có thể vượt qua ụng của tiến bộ công ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củabóng, d o lâu, có mùi th m nh , ẻ, lúa nếp mà dân ta thường ơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ẹ với

ăn không ngán

28/30

4.3.2 K t qu l a ch n các gi ng l c ếu tố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ản về phát triển nông nghiệp theo ực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ọn giải pháp cơ cấu cây trồng chuyển đổi ố cần quan tâm khi thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây ạn/phạm vi nghiên cứu

Hi n nay t i đ a phệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang s d ng ch y u gi ng l c L14, V79 đây làử thách Sau hơn 20 thực hiện công cuộc đổi mới của ụng của tiến bộ công ế ối với nền kinh tế

gi ng l c đối với nền kinh tế ượt quac tr ng ph bi n t i đ a phồng ổi mới của ế ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang có năng su t 24 t /ha.ất quan trọng đối với nền kinh tếĐây là 2 gi ng có kh nang ch u h n tối với nền kinh tế ị hoá, phát ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang đ i khá nh ng trong đi uối với nền kinh tế ư ền kinh tế

ki n thâm canh cao d b l p đ D m n c m v i b nh đ m lá và g s t.ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ễn ị hoá, phát ối với nền kinh tế ổi mới của ễn ẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng ới nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ỉnh ắc để đất nước có thể vượt quaTrong th i gian t i UBND xã Th ch H đang có ch trờng, ới nền kinh tế ươn 20 thực hiện công cuộc đổi mới củang m r ng di nở ột vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tếtích tr ng l c v xuân đ tăng thu nh p cho ngồng ụng của tiến bộ công ể đất nước có thể vượt qua ậm, chưa theo sát với thị trường, ường,i dân Do v y vi c tìmậm, chưa theo sát với thị trường, ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế

ra các gi ng l c cho năng su t cao và có kh năng ch ng ch u v i cácối với nền kinh tế ất quan trọng đối với nền kinh tế ối với nền kinh tế ị hoá, phát ới nền kinh tế

đi u ki n ngo i c nh đ c bi t là th i ti t l nh r t quan tr ng v i ngền kinh tế ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ặc biệt với Việt Nam, từ lâu nông nghiệp đã trở ệp giữ một vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế ờng, ế ất quan trọng đối với nền kinh tế ọng đối với nền kinh tế ới nền kinh tế ường,inông dân