SKKN sử dụng phương pháp giao bài tập dự án về nhà trong dạy học môn lịch sử lớp 7 phần lịch sử việt nam

Một số học sinh và phụ huynh có thái độ xem thường bộ môn lịch sử, coi đó là môn học phụ, môn học thuộc lòng, không cần đầu tư công sức nhiều, dẫn đến hậu quả học sinh không nắm đựơc nhữ

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

I.Lí do chọn đề tài

II.Phạm vi đề tài

III.Phương pháp nghiên cứu

B NỘI DUNG

I.Cơ sở lí luận

II.Cơ sở thự tiễn

III.Giải quyết vấn đề

[[

1.Thực trạng vấn đề

2.Các biện pháp

3.Kết quả

IV.Vận dụng phương pháp giao bài tập dự án về nhà vào một bài dạy

1.Thiết kế bài giảng

2.Kết quả khảo sát sau bài giảng

C KẾT LUẬN

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Lịch sử là một môn học giáo dục tình yêu đối với lịch sử của dân tộc và hiểu được lịch sử thế giới Dạy học Lịch sử là dạy những sự gì đã xảy ra trong quá khứ để từ đó áp dụng và hiện tại và tương lai Mỗi bài học đều có rất nhiều

sự kiện và khái niệm lịch sử học sinh phải nhớ và hiểu Trong thực tế hiện nay, còn nhiều học sinh học sử một cách thụ động, chỉ đơn thuần là nhớ kiến thức một cách máy móc mà chưa có hứng thú tự nghiên cứu tự tìm hiểu nghiên cứu Học sinh vẫn gọi đó là môn 2K (khô, khổ) Học sinh dần không coi trọng môn Lịch sử

Trong khi đó kiến thức lịch sử trong chương trình lớp 7 lại quá nặng đặc biệt là phần lịch sử Việt Nam Kiến thức học sinh cần tìm hiểu kéo dài từ thế kỉ

X đến thế kỉ XIX và trải qua nhất nhiều các triều đại như: Ngô- Đinh- Tiền Lê-Trần- Hậu Lê- Tây Sơn Trong mỗi bài dạy lại có quá nhiều sự kiện làm cho học sinh ít hứng thú học lịch sử vì khó nhớ , khó thuộc

Ngoài ra, do quan niệm sai lệch về vị trí, chức năng của môn lịch sử trong đời sống xã hội Một số học sinh và phụ huynh có thái độ xem thường bộ môn lịch sử, coi đó là môn học phụ, môn học thuộc lòng, không cần đầu tư công sức nhiều, dẫn đến hậu quả học sinh không nắm đựơc những sự kiện lịch sử cơ bản, nhớ sai, nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tượng khá phổ biến trong thực tế ở nhiều trường

Theo GS Đinh Xuân Lâm- Báo tuổi trẻ 1.8.2011: “Lâu nay chúng tôi vẫn sử dụng phương pháp giáo dục theo lối áp đặt Cả Bộ giáo dục lẫn người dạy Sử đều quan niệm Sử là môn học thuộc lòng Thầy vào lớp không có không gian sáng tạo, hoàn toàn phụ thuộc SGK, đến cả câu hỏi trên lớp cũng ấn định SGK” Kiến thức theo lối tư duy từ trên xuống, dẫn đến tình trạng bị động, học sinh không hứng thú là điều dễ hiểu

Dạy học hiện nay muốn sáng tạo và đạt hiểu quả cần phải vận dụng nhiều phương pháp và việc đổi mới phương pháp là cần thiết để đảm việc tiếp thu kiến thức của học sinh Môn lịch sử là một môn học khó lại càng cần phải sử dụng nhiều phương pháp

Vì thế đề tài của tôi hướng tới việc vận dụng hợp lí, hiệu quả một trong nhiều phương pháp dạy học nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học môn lịch

sử Và cũng để mong giờ học lịch sử đạt được hiệu quả như nó vốn có Đề tài

mà tôi muốn hướng tới trong bài viết này là: Sử dụng phương pháp giao bài tập dự án về nhà trong dạy học môn Lịch sử lớp 7 phần Lịch sử Việt Nam.

Tôi tiến hành nghiên cứu vấn đề này xuất phát từ tình yêu niềm tự hào dành cho lịch sử Việt Nam, niềm đam mê và mong muốn tạo hứng thú thật sự cho học sinh trong mỗi giờ học sử

II PHẠM VI ĐỀ TÀI

Trong đề tài này tôi đề cập đến các nội dung sau:

- Học sinh tự tìm hiểu nghiên cứu kiến thức lịch sử trong việc học môn lịch

sử

- Phần lịch sử Việt Nam lớp 7.

III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Quá trình thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp thu thập, sưu tầm tư liệu , sơ đồ hóa kiến thức liên quan đến bài dạy

- Phương pháp hướng dẫn , sử dụng những kiến thức đã tự tìm hiểu để thuyết trình, hiểu, nhớ về các sự kiện lịch sử

B NỘI DUNG

I.CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Dạy học là quá trình lĩnh hội tri thứ hai chiều từ phía giáo viên và học sinh Giáo viên là người truyền thụ, học sinh giữ vai trò là người lĩnh hội Việc học tập Lịch sử, cũng như học tập bất cứ bộ môn nào ở nhà trường, giáo viên tổ chức cho học sinh nắm bắt kiến thức khoa học, hình thành thế giới quan khoa học, phẩm chất đạo đức chính trị cho học sinh.Tuy nhiên Lịch sử còn trực tiếp giáo dục tình cảm, nhận thức lịch sử nhân loại đặc biệt là lịch sử quê hương đất nước Từ đó bồi đắp thêm tình yêu và long tự hào về dân tộc mình

Phương pháp dạy học là một trong những yêu cầu quan trọng trong một giờ học Việc giáo viên sử dụng nhuần nhuyễn, thuần thục các phương pháp dạy học sẽ khiến cho giờ học đó đạt hiệu quả mà vẫn sinh động Và một trong những phương pháp đổi mới đó là việc giao bài tập về nhà cho học sinh tự tìm hiểu kiến thức lịch sử trong việc dạy học lịch sử

Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó học sinh dưới sự điều khiển và giúp đỡ của giáo viên tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phức hợp không chỉ về mặt lý thuyết mà đặc biệt về mặt thực hành, thông qua đó tạo ra các sản phẩm thực hành có thể giới thiệu, công bố được

2 Các bước tổ chức dạy học dự án

1 Chuẩn bị

dựng ý

tưởng,

chọn chủ

đề, tiểu

chủ đề

 Lập kế

 Xây dựng bộ câu hỏi định hướng: xuất phát từ nội dung học và mục tiêu cần đạt được

 Thiết kế dự án: xác định lĩnh vực thực tiễn ứng dụng nội dung học, ai cần, ý tưởng và tên dự án

 Thiết kế các nhiệm vụ

 Làm việc nhóm để lựa chọn chủ đề dự án

 Xây dựng kế hoạch dự án: xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, phương pháp tiến hành và phân công công v iệc trong nhóm

 Chuẩn bị các nguồn thông

hoạch các

nhiệm vụ

học tập

cho HS: làm thế nào để HS thực hiện xong thì bộ câu hỏi được giải quyết và các mục tiêu đồng thời cũng đạt được

 Chuẩn bị các tài liệu hỗ trợ GV và HS cũng như các điều kiện thực hiện dự án trong thực tế

tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án

 Cùng giáo viên thống nhất các tiêu chí đánh giá dự án

2 Thực hiện

dự án

thập thông

tin

 Thực

hiện điều

tra

 Thảo

luận với

các thành

viên khác

vấn giáo

viên

hướng dẫn

 Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh trong quá trình thực hiện dự án

 Liên hệ các cơ sở, khách mời cần thiết cho HS

 Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án

 Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm HS

 Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theo đúng kế hoạch

 Tiến hành thu thập, xử lý kiến thức lịch sử thu được

 Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo dưới nhiều dạng như: Clip, tranh, tự dựng phim, đóng kịch, bài luận, bài phỏng vấn

 Liên hệ, tìm nguồn giúp

đỡ khi cần

 Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho giáo viên và các nhóm khác

3 Kết thúc

dự án

 Tổng

hợp các

kết quả

 Trình

bày dự án

trước lớp

 Phản

ánh lại

quá trình

học tập

 Chuẩn bị cơ sở vật chất cho giờ học để học sinh có thể trình bày hết các ý tưởng trong dự án dưới các hình thức

 Theo dõi, đánh giá bài tập dự án của các nhóm

 Giáo viên chốt lại các kiến thức có liên quan đến bài

 Tiến hành trình bày bài tập dự án của mình hoặc của nhóm

 Tự đánh giá phần chuẩn

bị dự án của nhóm

 Đánh giá bài tập dự án của các nhóm khác theo tiêu chí đã đưa ra

3 Các ví dụ

II CƠ SỞ THỰC TIỄN :

Hiện nay, việc dạy học theo phương pháp bài tập dự án về nhà đã được sử dụng rất phổ biến ở trong các môn học và nó cũng đã mang lại những chuyển biến tích cực đặc biệt đối với môn Lịch sử

1. Ưu điểm của phương pháp dạy học theo dự án về nhà.

- Dễ phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh vào quá trình nhận thức, lĩnh hội kiến thức

- Dùng phương pháp bài tập dự án về nhà, kích thích được khả năng tự học, tự nghiên cứu và hợp tác nhóm của học sinh trong việc tìm hiểu kiến thức lịch sử của dân tộc Kiến thức được học sinh tự tìm tòi khám phá thì học sinh sẽ dễ dàng tiếp nhận hơn Từ đó học sinh vừa làm rõ bài giảng, vừa xâu chuỗi kiến thức và có thể so sánh các giai đoạn lịch sử

- Đặc biệt học sinh trường THCS Chương Dương các em còn chưa tự giác trong học tập thì với việc làm bài tập dự án về nhà sẽ là động lực thúc đẩy để các em tạo cho mình một thói quen tự học và cũng là điều kiện để các em tự khám phá khả năng của bản thân từ đó các em sẽ hứng thú trong học tập nói chung và với

bộ môn lịch sử nói riêng Kiến thức sẽ đến với các em một cách chủ động động,

tự nhiên giúp nên các em có thể học và nhớ kiến thức dễ dàng hơn

- Sử dụng phương pháp này còn đem đến cho các en sự tự tin, khả năng phản biện Học sinh sẽ trình bày bài tập dự án chuẩn bị ở nhà trên lớp sau đó có sự trao đổi thảo luận với các bạn trong lớp một cách chủ động Từ đó sẽ tạo ra sự hứng thú trong giờ học, bài giảng, tiết học trở nên sôi động và học sinh đón nhận các kiến thức lịch sử tưởng chừng như khô khan

- Khi sử dụng phương pháp này học sinh có thể tiếp cận kiến thức lịch sử theo cách riêng của các em với nhiều các kênh tiếp nhận và nhiều hình thức khác nhau từ đó các em sẽ có cái nhìn toàn diện hơn về một sự kiện lịch sử, một nhân vật lịch sử Mặt khác các em có thể sử dụng nhiều kiến thức ở các môn học khác vào phần dự án của mình như : Văn học, địa lí, âm nhạc, mĩ thuật

- Qua các bài tập dự án tôi đã hình thành những năng lực, phẩm chất cho học sinh

+ Hình thành năng lực: Năng lực tự học, tự nghiên cứu, năng lực hợp tác, năng

lực giao tiếp, năng lực tự quản bản thân, năng lực thẩm mĩ, năng lực công nghệ thông tin…

+ Hình thành phẩm chất: Sống yêu thương, sống tự chủ, sống có trách nhiệm…

2.Hạn chế của phương pháp dạy học theo dự án.

- Do kiến thức lịch sử nhiều và một số đơn vị kiến thức còn đang có nhiều tranh cãi hay chưa rõ ràng nên trong qúa trình tìm hiểu học sinh khó phân biệt và đưa

ra nhận định của mình

- Các bài tập dự án làm việc nhóm rất dễ xẩy ra tình trạng một số em ỷ lại dựa dẫm vào bạn không tham gia làm việc Cũng có thể các em làm việc đối phó sao chép cho không việc Từ đó, dẫn đến việc các em tiếp nhận kiến thức một cách máy móc, thụ động

- Để hoàn thành được bài tập dự án thì cần đòi hỏi một óc sáng tạo, khả năng thu nhận thông tin và sử lí thông tin nhanh nhạy Ngoài ra, cũng cần tiếp cận đến các thiết bị công nghệ thông tin Mà tất cả điều điều này là khó khăn với điều kiện và khả năng học sinh của trường

3.Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp dạy học theo sơ đồ hóa kiến thức

- Không nên sử dụng qua nhiều , mà chỉ sự dụng phương pháp này vào một số tiết học nếu không sẽ gây ra sự nhàm chán và quá nặng nề cho học sinh

- Nhiệm vụ dự án cần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của học sinh Học sinh được tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân

- Giáo viên phải có định hướng và giúp đỡ cho học sinh trong quá trình chuẩn bị

dự án nếu không học sinh sẽ không biết làm thế nào và bắt đầu từ đâu

- Bên cạnh đó trước khi cho học sinh trình bày dự án giáo viên cần kiểm tra trước tránh học sinh đưa ra những kiến thức lịch sử lệch lạc, những nhận định mang tính chất phản động bôi xấu

- Giáo viên cần hướng học sinh đến những dự án mang tính ứng dụng những kiến thức lịch sử vào giải quyết vấn đề của thực tiễn cuộc sống bởi vì học lịch

sử là tìm hiểu quá khứ để có thể áp dụng vào hiện tại, bồi bắp tình yêu quê hương đất nước và khát vọng cống hiến

III GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Thực trạng của vấn đề

Trong những năm qua, mặc dù chương trình sách giáo khoa đã có giảm tải, nhưng lượng kiến thức trong mỗi bài học vẫn rất nhiều Đa số học sinh học lịch sử một cách thụ động với duy nhất một quyển sách lịch sử nên không thể nhớ hết sự kiện lịch sử và không hiểu bài Vì thế để có thể để khơi dậy tình yêu của học sinh với môn sử và giúp học sinh hiểu bài nhanh chóng giáo viên đã sử dụng phương pháp giao bài tập dự án về

2 Các biện pháp

Trong dạy học lịch sử, do không trực tiếp quan sát các sự kiện nên phương pháp để học sinh tìm hiểu, đánh giá các sự kiện lịch sử và nhân vật lịch

sử góp phần quan trọng trong việc định hình kiến thức cho học sinh, học sinh phát huy được năng lực của mình Qua thực tế giảng dạy nhiều năm bản thân xin đưa ra một số kinh nghiệm nhỏ trong việc sử dụng các sơ đồ để dạy học bộ môn lịch sử Quá trình thực hiện như sau :

1 Chuẩn bị

dựng ý

tưởng,

chọn nội

dung

 Lập kế

hoạch các

- Xây dựng bộ câu hỏi định

hướng: xuất phát từ mục tiêu cần đạt được về: Kiến thức, kĩ năng , thái độ và hình thành và phát triển năng lực

- Thiết kế dự án: xác định

nội dung học ý tưởng và tên dự án

 Làm việc nhóm để lựa chọn chủ đề dự án

 Xây dựng kế hoạch dự án: xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công v iệc trong nhóm

 Chuẩn bị các nguồn thông

nhiệm vụ

học tập

- Thiết kế các nhiệm vụ cho

học sinh: làm thế nào để học sinh thực hiện xong thì các mục tiêu đồng thời cũng đạt được

- Chuẩn bị các tài liệu hỗ

trợ học sinh cũng như các điều kiện thực hiện dự án trong thực tế

tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án

 Cùng GV thống nhất các tiêu chí đánh giá dự án

2 Thực hiện

dự án  Theo dõi, hướng dẫn,

đánh giá HS trong quá trình thực hiện dự án

 Liên hệ các cơ sở như:

Viện bản tàng, các di tích lịch sử, thư viện, chứng nhân lịch sử nếu học cần

 Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án

 Bước đầu thông qua sản phẩm của các nhóm

 Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theo đúng kế hoạch

 Tiến hành thu thập, xử lý kiến thức lịch sử thu được

 Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo dưới nhiều dạng như: Clip, tranh, tự dựng phim, đóng kịch, bài luận, bài phỏng vấn

 Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần

 Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho giáo viên và các nhóm khác

3 Kết thúc

dự án

 Tổng

hợp các

kết quả

 Trình

bày dự án

trước lớp

 Phản

ánh lại

quá trình

học tập

 Chuẩn bị cơ sở vật chất cho giờ học để học sinh có thể trình bày hết các ý tưởng trong dự án dưới các hình thức

 Theo dõi, đánh giá bài tập dự án của các nhóm

 Giáo viên chốt lại các kiến thức có liên quan đến bài

 Tiến hành trình bày bài tập

dự án của mình hoặc của nhóm

 Tự đánh giá phần chuẩn bị

dự án của nhóm

 Đánh giá bài tập dự án của các nhóm khác theo tiêu chí

đã đưa ra

* Phân loại các bài tập dự án trong dạy học Lịch sử:

 Dự án tìm hiểu- đánh giá: là dự án mà học sinh tìm hiểu về một sự kiện

lịch sử hoặc một nhân vật lịch sử sau đó đưa ra những đánh giá của mình về các sự kiện đó và vai trò đóng góp của các nhân vật lịch sử

 Dự án ứng dụng: tập trung vào việc học sinh sẽ áp dụng những kiến thức

đã học vào hiện thực cuộc sống như thế nào?

a.Dự án tìm hiểu- đánh giá:

a1.Dự án này phù hợp để dạy và học các bài có liên quan đến các phong trào khởi nghĩa, các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược tìm hiểu về Văn hóa- kinh tế- xã hội của các triều đaị:

Ví dụ :khi dạy bài 20 “Nước Đại Việt thời Lê sơ” , dạy phần II- Tình hình kinh tế- xã hội; phần III: Tình hìnhvăn hóa giáo dục; phần IV: Một số danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc

Để đi tìm hiểu phần này tôi đã thực hiện theo các bước sau:

 Bước chuẩn bị: Xây dựng ý tưởng, lựa chọn nội dung, lập kế hoạch các

nhiệm vụ học tập

- Giáo viên phân nhóm và giao bài tập dự án cho các nhóm trước 1 tuần

+ Ở phần này tôi đã chia lớp làm 3 nhóm nghiên cứu 3 bài tập dự án sau:

Bài tập 1: Trình bày tình hình kinh tế- xã hội của nước Đại Việt thời Lê sơ (1428- 1527) từ đó em hãy so sánh với các triều đại trước?

Bài tập 2: Tìm hiểu những thành tựu về văn hóa, giáo dục thời Lê sơ?

Bài tập 3: Nêu những hiểu biết về một số danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc thời Lê sơ và đánh giá về những đóng góp của họ trong sự phát triển của lịch sử dân tộc?

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh để học sinh lên ý tưởng cho phần chuẩn bị của nhóm mình Ở phần này tôi đã hướng dẫn các các nhóm trước khi làm dự án lên

cố gắng mỗi nhóm sử dụng một hình thức khác nhau để giờ học phong phú đa dạng bớt nhàm chán Với bài tập1:Trình bày tình hình kinh tế- xã hội của nước Đại Việt thời Lê sơ (1428- 1527) từ đó em hãy so sánh với các triều đại trước?