Hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo nhỡ mang tính thụ động, kỹ năngthực hiện các bài tập còn vụng về chưa chính xác, sản phẩm thể hiện theo ýthích chủ quan, thái độ của trẻ “thực hiện th
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài
Phát triển thẩm mỹ là một trong năm lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻmầm non Trong đó hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng giúpphát triển cho trẻ về mọi mặt như: thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực và lao động
Ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, hoạt động của bàn tay, ngón tay đã linh hoạt vàkhéo léo, khả năng quan sát ghi nhớ và chú ý đã có chủ định, các đặc điểm đặctrưng hình thành ở trẻ tương đối đầy đủ (hình dáng, màu sắc…) Lứa tuổi nàyđang trong giai đoạn phát triển tư duy trực quan hành động và tư duy trực quanhình tượng Mọi hoạt động diễn ra xung quanh trẻ đều là những đối tượng gây
sự chú ý cho trẻ và kích thích trẻ bắt chước theo do nhu cầu tìm tòi khám phá ởtrẻ cao Tuy nhiên khả năng của trẻ còn hạn chế, trẻ dễ dao động đặc biệt tronghoạt động nặn, vẽ, … quan sát tranh ảnh
Hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo nhỡ mang tính thụ động, kỹ năngthực hiện các bài tập còn vụng về chưa chính xác, sản phẩm thể hiện theo ýthích chủ quan, thái độ của trẻ “thực hiện theo ý nghĩ” mang tính chất vui chơi.Trẻ chưa hứng thú với hoạt động tạo hình, còn nhút nhát khi thể hiện ý tưởng.Các sản phẩm trẻ tạo ra chưa có tính sáng tạo, còn dập khuôn theo sản phẩm gợi
ý của cô giáo Mặt khác sự hứng thú, kĩ năng tạo ra sản phẩm tạo hình của trẻchưa cao, nhiều trẻ chưa biết đặt tên sản phẩm làm ra Vì vậy để trẻ có kỹ năngtạo hình cần có sự hướng dẫn của cô giáo nhằm phát triển và rèn luyện những kỹnăng cơ bản cho trẻ
Trong thực tế việc tổ chức các hoạt động tạo hình của giáo viên đã manglại hiệu quả tới việc phát triển cho trẻ Song phương pháp đó chưa thực sự đápứng và đem lại kết quả mà tôi mong đợi Các phương pháp hoạt động tạo hìnhđang được sử dụng còn mang tính áp đặt Giáo viên thường chú ý đến sản phẩmtrẻ làm ra, ít chú ý đến kỹ năng tạo hình, quá trình làm ra sản phẩm; giáo viênthiếu sự linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức hoạt động tạo hình
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này tôi đã đưa ra “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo nhỡ 4 – 5 tuổi tích cực trong hoạt dộng tạo hình
Trang 2Lớp có 3 giáo viên, có trình độ chuyên môn, đã có kinh nghiệm nhiềunăm dạy trẻ Cả 3 cô đều ham học hỏi tìm tòi sáng tạo để thu hút trẻ trong mọihoạt động
Luôn nhận được sự giúp đỡ, chia sẻ kinh nghiệm của đồng nghiệp
Cơ sở vật chất đầy đủ để phục vụ cho việc dạy và học tạo hình
Nhà trường có môi trường cảnh quan sư phạm đẹp góp phần rất lớn chotrẻ quan sát, từ đó cung cấp cho trẻ những biểu tượng thể hiện sự hiểu biết củamình về thế giới xung quanh
2 Khó khăn
Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, giáo viên chưa chú ýdạy kỹ năng tạo hình cho trẻ Trẻ chưa hứng thú với hoạt động tạo hình, cònnhút nhát khi thể hiện ý tưởng Các sản phẩm trẻ tạo ra chưa có tính sáng tạo,còn dập khuôn theo sản phẩm gợi ý của cô giáo Mặt khác sự hứng thú, kĩ năngtạo ra sản phẩm tạo hình của trẻ chưa cao, nhiều trẻ chưa biết đặt tên sản phẩmlàm ra
Một số trẻ trong lớp lần đầu tiên đến trường, một số trẻ do nghỉ hè mới đihọc lại nên chưa có nề nếp học tập Một số bé đi học chưa đều, do sức khoẻ hoặchạn chế về thể chất nên cũng ảnh hưởng tới việc cung cấp kiến thức trong quátrình học
Trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, một số cháu còn nhút nháttrong khi thể hiện ý tưởng của mình
Trang thiết bị đồ dùng dạy học chưa phong phú, chưa hấp dẫn trẻ
Nguyên vật liệu thiên nhiên trong hoạt động tạo hình còn nghèo nàn
Bản thân tôi qua thực tế giảng dạy bộ môn tạo tình được tiếp cận với phụhuynh học sinh, tôi nhận thấy rằng phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việchọc môn tạo hình của trẻ
3 Kết quả khảo sát chất lượng học sinh đầu năm:
Tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng cho trẻ đầu năm học để nắm bắtđược khả năng tạo hình của trẻ
Trẻ tạo được sản phẩm theo yêu cầu của cô 18/40 45
- Trẻ có kỹ năng khi tham gia hoạt động tạo hình 16/40 40
- Trẻ đặt tên được sản phẩm của mình 10/40 25
III Thời gian nghiên cứu
Trang 3Đề tài được tiến hành từ tháng 10 năm 2018 đến tháng 2 năm 2019 tại lớpmẫu giáo nhỡ 4- 5 tuổi tại trường mầm non
IV Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu trên 40 học sinh 4- 5 tuổi ở trường mầm non
V Phạm vi nghiên cứu
Trẻ đang học tại lớp Mẫu giáo nhỡ B1 (4-5 tuổi) trường nầm non
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Giải pháp 1: Xây dựng nề nếp học tập trong hoạt động học.
2 Giải pháp 2: Tích lũy vốn kinh nghiệm về tạo hình cho trẻ.
3 Giải pháp 3: Xây dựng môi trường để phát huy tính tích cực, khả năng
7 Giải pháp 7: Hướng dẫn, bồi dưỡng trẻ có khả năng tạo hình còn hạn
chế và có năng khiếu tạo hình hoạt động mọi lúc, mọi nơi
8 Giải pháp 8: Dạy trẻ tạo hình thông qua hướng dẫn trẻ làm đồ chơi II.Tác dụng của các giải pháp
1 Giải pháp 1: Giúp trẻ có thói quen tốt, có nề nếp tốt trong hoạt động
2 Giải pháp 2: Giúp trẻ tích lũy biểu tượng phong phú về thế giới xung
quanh và phát triển kỹ năng tạo hình cho trẻ
3 Giải pháp 3: Trẻ hoạt động tích cực, hứng thú để tạo ra sản phẩm đẹp,
sáng tạo
Trang 44 Giải pháp 4: Trẻ biết tự tư duy, so sánh, tự sáng tạo thể hiện ý tưởng,
tình cảm của mình vào sản phẩm
5 Giải pháp 5: Sự đa dạng của nguyên vật liệu giúp trẻ có nhiều lựa
chọn, khuyến khích khả năng sáng tạo cho trẻ
6 Giải pháp 6: Củng cố và làm tăng thêm vốn kiến thức, phát triển, rèn
luyện kỹ năng tạo hình cho trẻ
7 Giải pháp 7: Giúp trẻ có khả năng tạo hình còn hạn chế có kỹ năng tạo
thành 1 sản phẩm hoàn chỉnh và trẻ có năng khiếu tạo hình sáng tạo hơn trong sản phẩm của mình
8 Giải pháp 8: Hình thành tình cảm thẩm mỹ, giúp trẻ đưa tâm hồn, tình
cảm, ngôn ngữ riêng của mình vào sản phẩm tạo hình
III Cách thức thực hiện giải pháp
1 Giải pháp 1: Xây dựng nề nếp học tập trong hoạt động học
Nề nếp của trẻ là bước đầu của một hoạt động học, nếu chúng ta khôngđưa trẻ vào nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nề nếp tốt cùngvới sự hướng dẫn khoa học của cô ngay ban đầu trẻ đã say mê với giờ học, luônthể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng cho hoạt đông nghệ thuật
Tôi đã rèn luyện nề nếp bằng cách: Xếp xen kẽ cháu mạnh dạn với cháunhút nhát, cháu nam xen cháu nữ Tôi chia trẻ về các tổ và đặt tên cho tổ “tổ họa
mi, sóc nâu, thỏ trắng” và bầu ra tổ trưởng để tổ trưởng giúp cô quán xuyến,nhắc nhở thành viên của mình Tôi luôn động viên trẻ trong hoạt động học, uốnnắn tác phong ngồi học cho trẻ, trẻ ngồi đúng tư thế, không nói chuyện, khôngnói leo, nói phải xin phép cô, nói rõ ràng, mạch lạc, đủ câu,…
Trang 5(Hình ảnh minh họa: Rèn trẻ nề nếp trong giờ học tạo hình)
Với những biện pháp trên trẻ đã có thói quen tốt, có nề nếp trong hoạtđộng
2 Giải pháp 2: Tích lũy vốn kinh nghiệm về tạo hình cho trẻ
Tạo điều kiện để trẻ thường xuyên tiếp xúc với môi trường xung quanh đểtừng bước cung cấp các biểu tượng phong phú về đối tượng cho trẻ, nhằm giúp trẻ tự khám phá bằng cách huy động sự tham gia của các giác quan, các quá trình tâm lí khác nhau để lĩnh hội các khía cạnh khác nhau của sự vật
Tạo cơ hội để trẻ khám phá đối tượng (quan sát, nghe, hỏi, tiếp xúc vàmiêu tả) và tự diễn đạt nhận thức cảm xúc của mình về đối tượng
Tận dụng các thời điểm hợp lí trong ngày cho trẻ tiếp xúc như được ngắmnghía, chăm sóc, vuốt ve, âu yếm với các con vật gần gũi (thỏ, mèo, gà con…)chơi với các đồ vật, tri giác tranh ảnh nghệ thuật
Trang 6(Hình ảnh minh họa: Trẻ tiếp xúc trực tiếp với môi trường xung quanh)
Đồng thời thông qua hoạt động ngoài trời trẻ được chơi với lá cây nên tôitận dụng luôn các lá cây đó giúp trẻ sáng tạo thể hiện các sản phẩm tạo hình,nhằm làm giàu vốn kinh nghiệm cho trẻ và kết hợp rèn luyện các kỹ năng về tạohình cho trẻ
Trang 7(Hình ảnh minh họa: Cô và trẻ tạo hình từ lá cây)
(Hình ảnh minh họa: Một số sản phẩm tạo hình từ lá cây của cô và trẻ)
Trong quá trình cung cấp biểu tượng về đối tượng tạo hình tôi chỉ cho trẻthấy được những nét đặc trưng nổi bật, những cái đẹp lý thú gần gũi trẻ Đồngthời giúp trẻ phân tích, so sánh tổng hợp tìm ra những đặc điểm riêng, chung của
Trang 8những đồ vật cùng nhóm, cùng loại Từ đó giúp trẻ tìm ra phương thức thể hiệntrong những tình huống khác nhau
Ví dụ : vẽ “Vườn hoa” có bông cao, bông thấp, bông cánh tròn, bông cánhnhọn, bông màu vàng, bông màu đỏ… Nếu trẻ đã được ngắm vườn hoa trongthực tế thì khi tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các kỹ năng vẽ nét cong, nétcong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng và tô màu để vẽ vườn hoa sinh động vàđẹp hơn
3 Giải pháp 3: Xây dựng môi trường để phát huy tính tích cực, khả năng sáng tạo của trẻ
Tôi đặt và sắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy được dễdàng, để trẻ thực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ lúc nào trẻ thích và có thểtrưng bày các sản phẩm của mình
Tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ như: bày đồ chơi đẹp, sắp xếpcác nguyên vật liệu, đồ dùng một cách hợp lý đẹp mắt,…Từ đây tạo cho trẻ cảmgiác thích thú và mong muốn được tái tạo Trang trí tạo môi trường nghệ thuật
để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ về nghệ thuật tạo hình
(Hình ảnh minh họa: Sắp xếp nguyên vật liệu tạo hình hợp lý)
Với môi trường trong lớp:
Các góc hoạt động như: Góc gia đình tôi đặt tên là “ Gia đình của bé” trong
đó có hình ảnh Mẹ và bé mặc tạp dề nấu cơm, có đồ dùng dụng cụ chế biến Hay
Trang 9góc xây dựng tôi lấy tên “Kỹ sư xây dựng” có hình ảnh các bé đang chuyển cácvật liệu xây dựng, đang làm các bác thợ xây dựng từ các hình ảnh ngộ nghĩnh ởphía trên mảng tường Còn phía mảng tường tôi dán các túi mở làm bằng nhựatrong để trẻ trưng bày sản phẩm do chính tay trẻ làm gài vào làm tranh trang trícho góc đó.
Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ
đề tháng và sự kiện ta cần thay đổi nội dung chủ đề tháng và sự kiện mới Tôi đãcùng trẻ thảo luận và đặt tên cho tháng và sự kiện mới và tên của góc chơi củamình Nội dung của các góc tôi giới thiệu cho trẻ về các sản phẩm bằng cácngôn ngữ nghệ thuật để tích luỹ cho trẻ có vốn hiểu biết về nghệ thuật và say mênghệ thuật Từ đó kích thích lòng ham muốn thích tham gia tạo sản phẩm nghệthuật để có sản phẩm trang trí lớp học của mình
Ví dụ: Ở mảng hoạt động tạo hình
Tôi giới thiệu đây là góc để các con hoạt động tạo hình Chúng mình hãycùng chọn một cái tên thật hay để đặt cho nó nhé Nào ai có ý kiến cô gợi ý cáctên như sau: Hoạ sĩ nhí, bé khéo tay, bé tập làm hoạ sĩ, hoạ sĩ tí hon…Cho trẻthảo luận và lựa chọn nếu trẻ nào nghĩ được tên khác hay hơn cô có thể chọnlàm tên góc hoạt động
Để gây hứng thú cho trẻ trong góc tạo hình thì tuỳ theo từng tháng và sựkiện mà tôi có thể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các nguyên vật liệu phùhợp và phong phú về chủng loại Ví dụ: Giấy màu, tranh ảnh cũ, báo tạp chí sápmàu, màu nước, đất nặn, vải vụn, len sợi, rơm rạ, lá cây, cỏ hạt dưa, vỏ trứng…
Ở đây nguyên vật liệu thì giáo viên luôn để ở trạng thái mở giúp trẻ dễ lấy để sửdụng khi vào hoạt động
Nơi trưng bày sản phẩm của trẻ, tôi bố trí mỗi trẻ có một ô để trẻ được trẻ
tự tay cầm sản phẩm cài vào ô của mình Ở đây trẻ được quan sát toàn bộ sảnphẩm của mình và của bạn, trẻ có thể tự so sánh, nhận xét và học thêm được ýtưởng của những bạn có sản phẩm đẹp, sáng tạo Từ kết quả đó sẽ kích thíchlòng ham muốn say mê học tạo hình của trẻ
Trang 10(Hình ảnh minh họa: Nơi trưng bày sản phẩm của trẻ)
4 Giải pháp 4: Khi tổ chức, hướng dẫn phải dựa vào trẻ và lấy trẻ làm trung tâm:
Trong hoạt động học nói chung và hoạt động tạo hình nói riêng hãy để trẻ
tự thể hiện, cô luôn là người động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo Trẻ cần đượcđộng viên để thể hiện ý muốn, tình cảm, cảm xúc và những hiểu biết của trẻ đốivới sự vật, trẻ muốn được lựa chọn
Cái trẻ muốn làm (nội dung)
Làm thế nào để đạt được (quá trình)
Cái hoàn thành sẽ như thế nào (kết quả, sản phẩm)
Mong muốn của trẻ cần được tự thể hiện với những phương tiện tạo hìnhkhác nhau Sự thể hiện mang tính cá nhân, bởi vì trẻ luôn tiếp cận theo đặc tínhriêng của mình Chẳng hạn sau chuyến đi thăm quan “vườn hoa trong trường”một nhóm trẻ được khuyến khích hoạt động tạo hình, một trẻ vẽ trường vườnhoa, 5 trẻ khác nặn những bông hoa, trẻ thì xé dán hoa Mỗi trẻ tự lựa chọnbằng cách được phản ánh bằng xé dán, vẽ, lắp ghép và các hình thức khác nhau
để thực hiện cái có ý nghĩa đối với cá nhân trẻ
Tăng cường các câu hỏi gợi ý giúp trẻ củng cố và áp dụng những kinhnghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viên trẻ suy nghĩ, thăm
dò, tìm cách giải quyết vấn đề của trẻ Hãy để tự trẻ miêu tả những gì trẻ biết và
có thể làm Ví dụ: “Hãy cho cô biết vì sao”, “Nếu như vậy thì sao”, “Vì sao conlại biết”, “con có suy nghĩ gì”, “con làm như thế nào”, “ Hay có cách nào khácđể”,…
Trang 11Không lạm dụng các sản phẩm mẫu và làm mẫu, càng ít làm mẫu và càng
ít sử dụng vật mẫu sẽ càng kích thích trẻ tư duy và tìm kiếm cách thể hiện Thực
tế cho thấy các sản phẩm mẫu sẽ làm tê liệt các cảm xúc đã có trước của trẻ, làmgiảm tính tích cực hoạt động trí tuệ của trẻ, vì các hoạt động cần thiết để tạohình đã được làm mẫu đầy đủ, trẻ luôn ghi nhớ, bắt chước Nếu có trường hợpyêu cầu làm mẫu, phải gợi ý chứ đừng nên làm ngay Bắt đầu xé từ đâu, xé hình
gì, xé như thế nào,… Tạo tình huống để trẻ làm giúp Ví dụ: “Để đất mềm rachúng ta làm như thế nào?” Trong khi làm mẫu tôi luôn coi trọng quan điểmcủa trẻ, làm cho trẻ phát triển khả năng so sánh, phân tích, suy nghĩ về nhiệm
vụ Động viên kích thích trẻ tự tìm, tự sáng tạo trong khi thể hiện
5 Giải pháp 5: Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình phong phú, an toàn
và phù hợp với trẻ.
Khi thực hiện hoạt động tạo hình, nguyên vật liệu không thể thiếu được.Vậy để hoạt động tạo hình có hiệu quả, việc sử dụng nguyên vật liệu tạo hình là
vô cùng quan trọng Nguyên vật liệu là những loại đồ dùng, dụng cụ dễ kiếm
Có thể trẻ tự kiếm như lá cây, phế liệu hư, vỏ hộp, thùng cattong, quần áo cũ,bông, vải vụn,… Chúng có thể được sản xuất như: giấy, hồ dán, kéo, …
Sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình để lựa chọn để khuyến khích khảnăng sáng tạo của trẻ Hoạt động tạo hình phải thể hiện qua mầu sắc như: tô, cắt,dán, vẽ, nặn, …
Để đảm bảo khi sử dụng nguyên vật liệu tạo hình tôi cần cân nhắc nhữngđiểm sau:
An toàn (không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại,…)
Rẻ tiền (những nguyên vật liệu mua ở địa phương)
Dễ kiếm: Ví dụ: vỏ ốc, hến, hạt na, bưởi, len, …)
Dễ bảo quản hay cất giữ
Dễ cầm: (phù hợp với tầm tay của trẻ)
Dễ cung cấp kinh nghiệm bao gồm cả giác quan
Dễ sửa chữa
Tạo cơ hội để lựa chọn và sắp xếp nguyên vật liệu
Luôn quan sát sự tưởng tượng và sử dụng trí nhớ linh hoạt
Tôi luôn vận động trẻ tìm kiếm nguyên vật liệu, phế thải có sẵn ở địaphương Ví dụ: Bằng những hạt gạo, hạt đỗ, rơm, rạ, lá cây, vỏ hến, giấy vụn, …tôi có thể tạo ra nhiều con vật ngộ nghĩnh, sinh động, những bức vẽ, các đề tài
Trang 12(Hình ảnh minh họa: Sản phẩm tạo hình làm từ vỏ ngao)
Trang 13(Hình ảnh minh họa: Sản phẩm tạo hình làm từ bóng nhựa và rơm)
Trang 14(Hình ảnh minh họa: Sản phẩm tạo hình làm từ cúc áo)
6 Giải pháp 6: Tích hợp tổ chức họat động tạo hình thông qua các hoạt động khác và thông qua hoạt động góc
Tích hợp là phương pháp đòi hỏi ở giáo viên sự sáng tạo linh hoạt và khéoléo khi vận dụng Qua tích hợp, kiến thức tạo hình đến với trẻ rất nhẹ nhàngkhông gò ép mà lại hiệu quả Song quá trình vận dụng tích hợp, cần lựa chọn nộidung phù hợp, logic, tránh quá trình hoạt động trở lên rời rạc, chắp vá
Hoạt động làm quen với toán: tôi tận dụng vở bé làm quen với biểu tưởngtoán để rèn trẻ kĩ năng tạo hình
Ví dụ: Cho trẻ trang trí hình vuông và hình chữ nhật trong vở bé làm quenvới các biểu tượng toán,…
Hoạt động làm quen văn học: Ví dụ sau khi học xong bài thơ “cây dừa” cho trẻ vẽ cây dừa
Hoạt động làm quen với chữ cái Ví dụ: trẻ tô màu vào chữ in rỗng, tô và
vẽ vào vở tập tô
Hoạt động làm quen khám phá khoa học – xã hội: