SKKN đổi mới phương pháp dạy và học phân môn thường thức mĩ thuật lớp 6

Thực tế hiện nay việc giảng dạy phân môn TTMT tại các trường THCSchưa phát huy hết được những giá trị to lớn vốn có của nó, bởi nhiều nhữngnguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu vẫn là từ

MỤC LỤC

MỤC LỤC………

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

I ĐẶT VẤN ĐỀ………

1 Lí do chọn đề tài………

2 Mục đích nghiên cứu………

3 Đối tượng nghiên cứu………

4 Phạm vi đề tài………

5 Phương pháp nghiên cứu

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ………

1 Cơ sở lí luận ……… ………

2 Thực trạng khi giảng dạy phân môn TTMT………

3 Một số biện pháp đã tiến hành……… ………

4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm………… ………

III KẾT LUẬN……… ……… ………

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 1 2 3 3 4 4 4 4 5 5 6 8 18 25 26

MỞ ĐẦU

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục thẩm mĩ (GDTM) là một trong nhiều yếu tố hình thành nhâncách và phát triển toàn diện con người hiện nay Trước đây, GDTM chưa đượccoi trọng trong giáo dục nhà trường, những năm gần đây rất được chú trọng vàphát triển, thể hiện ở việc các nhà giáo dục đã đưa các môn năng khiếu nóichung và mĩ thuật (MT) nói riêng vào nhà trường Là môn học vừa giúp họcsinh (HS) có kiến thức về thẩm mĩ, cái đẹp bằng hình vẽ, ngoài ra giúp ngườihọc cảm nhận được vẻ đẹp trong cuộc sống, trong thiên nhiên nhằm phục vụ nhucầu tinh thần, vật chất, của con người, ngày càng phong phú và đa dạng như mộtphần không thể thiếu được trong cuộc sống Như chúng ta biết rằng, MT gồmnhiều loại hình nghệ thuật với đặc điểm và ngôn ngữ tạo hình khác nhau, chúng

hỗ trợ cho nhau để hoàn thành tác phẩm bằng tư tưởng, cảm xúc của người nghệ

sĩ thông qua ngôn ngữ tạo hình là sử dụng màu sắc, đường nét, hình mảng, bốcục và chất liệu

Trong chương trình giảng dạy môn MT tại trường Trung học cơ sở(THCS) với nhiều phân môn như: trang trí, vẽ tranh, vẽ theo mẫu, nhằm tạo chocác em có kĩ năng và kiến thức nhất định về MT Để các em hiểu và yêu thíchmôn MT thì không thể thiếu phân môn “ Thường thức mĩ thuật”(TTMT) Đây làmột phân môn rất quan trọng, bởi vì HS học tập bộ môn MT không chỉ rènluyện kĩ năng, sự sáng tạo, khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp mà còn một sốkiến thức về MT thế giới và Việt Nam, MT cổ đại đến MT đương đại Bồidưỡng khả năng thưởng thức tranh nghệ thuật nói chung, tranh dân gian ViệtNam và tranh vẽ của chính các em nói riêng Qua phân môn này, HS thêm yêumến và tự hào về nghệ thuật của dân tộc và có kiến thức về MT trên thế giới.Trên cơ sở đó thấy được vai trò của MT trong cuộc sống, biết trân trọng, yêu quí

và giữ gìn những giá trị văn hóa, nghệ thuật của cha ông ta

Thực tế hiện nay việc giảng dạy phân môn TTMT tại các trường THCSchưa phát huy hết được những giá trị to lớn vốn có của nó, bởi nhiều nhữngnguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu vẫn là từ những nguyên nhân sau:

Một là: Trong quá trình đào tạo GV dạy MT tại các trường nghệ thuật chuyên

nghiệp một số học phần lý thuyết như "Lịch sử Mĩ thuật Việt Nam, Lịch sử Mĩthuật thế giới, Phân tích tranh " không được chú trọng nhiều Người học hứngthú với các môn học thực hành như: Trang trí, Hình họa, Bố cục, Điêu khắc

Hai là: Sự thiếu đam mê với phân môn này của phần lớn giáo viên (GV) dạy

môn MT, GV rất ngại nghiên cứu tài liệu, hay học bồi dưỡng nâng cao trình độ,cập nhật kiến thức, áp dụng những phương pháp mới vào môn học để có sựtương tác giữa GV và HS qua môn TTMT là chưa nhiều

Ba là: Cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, phòng học chuyên biệt còn nhiều bất

cập Do vậy tình trạng chung của giờ TTMT là đơn điệu nhàm chán, HS thường

có thái độ thờ ơ với giờ học này Điều đó cho thấy việc đổi mới phương phápdạy và học trong trường THCS đối với phân môn này còn chậm, chưa đáp ứngđược yêu cầu của ngành và các nhà trường hiện nay

Vì thế đề tài này hướng tới việc vận dụng hợp lí, hiệu quả một số phươngpháp dạy học nhằm gây hứng thú cho HS khi học môn TTMT và cũng để giờ

học TTMT đạt được hiệu quả cao nhất Do vậy tôi lựa chọn đề tài “Đổi mới phương pháp dạy và học phân môn thường thức mĩ thuật khối lớp 6” nhằm

nâng cao chất lượng giờ dạy MT trong các trường THCS, khơi gợi niềm đam mênghệ thuật với mong muốn tạo hứng thú thật sự cho HS trong mỗi giờ học

2 Mục đích nghiên cứu

Khi chọn đề tài “Đổi mới phương pháp giảng dạy phân môn thường thức

mĩ thuật” tôi muốn qua đề tài này hướng tới việc đổi mới phương pháp trong

dạy và học, quan trọng hơn tôi muốn khơi dậy trong các em niềm đam mê, yêuthích học bộ môn này, mong muốn các em luôn hứng thú trong giờ học MT

3 Đối tượng nghiên cứu

HS khối 6

4 Phạm vi đề tài

Trong đề tài này tôi đề cập đến các nội dung sau: Đổi mới phương phápgiảng dạy phân môn TTMT - Phần MT Việt Nam lớp 6

5 Phương pháp nghiên cứu

Quá trình thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp thu thập, sưu tầm tư liệu, hệ thống hóa kiến thức liên quan đếnbài dạy

- Phương pháp hướng dẫn, sử dụng sơ đồ kiến thức, các nguyên vật liệu MT, sửdụng băng hình để thuyết trình, hiểu, nhớ về bài học

II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kỹ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển

từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạtđộng xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệthông tin và truyền thông trong dạy và học”

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chươngtrình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là

từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụngđược cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từphương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăngcường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ GV- HS theo hướng cộng tác

có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tậpnhững tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung cácchủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đềphức hợp Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hìnhthành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìmkiếm thông tin ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sángtạo của tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung vàphương pháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳphương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “HS tự mình hoàn thànhnhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của GV” Cần sử dụng đủ vàhiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã qui định Có thể sử dụng các

đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết với nội dung học và phù hợp vớiđối tượng HS Tích cực vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học nhất là cácmôn học đặc thù và môn năng khiếu

Trong chương trình MT ở THCS, TTMT là một phân môn có thời lượng

ít hơn các phân môn khác, cung cấp những hiểu biết, nhận th c s¬ ức s¬ lược v MTề MT

nói riêng làm quen với tranh vẽ của các danh hoạ trong và ngoài nước, tranhthiếu nhi, tìm hiểu sơ qua Nghệ thuật dân tộc (tranh dân gian, tượng, phùđiêu…) từ đó giáo dục HS lòng tự hào dân tộc, biết duy trì và phát triển nhữngthành tựu nghệ thuật của cha ông để lại cũng như biết yêu thích và mở rộng tầmhiểu biết của các em ra thế giới thông qua các bài MT

Có thể nói, phân môn TTMT là một phân môn tương đối khó dạy đối vớicác GV mĩ thuật bởi khi giảng dạy phân môn này các GV THCS thường gặpnhiều những hạn chế

2 Thực trạng khi giảng dạy phân môn TTMT

Đối với các nhà trường: Lịch sử MT Việt Nam và thế giới vô cùng phong phú

và đa dạng Từ xã hội nguyên thuỷ cho đến ngày nay, MT phát triển liên tục,không ngừng, loài người đã chứng kiến sự ra đời của nhiều trào lưu, nhiềuphong cách nghệ thuật Các tác phẩm MT đa dạng được lưu giữ rất nhiều ở cácbảo tàng MT trên thế giới Không ai có thể nói rằng mình đã được chiêmngưỡng thưởng thức tất cả các tranh, tượng nguyên bản trong kho tàng đồ sộ đócủa MT Việt Nam và thế giới Phần lớn HS mới chỉ được xem tranh, tượng quacác phiên bản, các ảnh chụp đen trắng hoặc màu với kích thước rất nhỏ trongcác tuyển tập tranh tượng Trong thư viện của các nhà trường thường thiếu cácthể loại sách MT, phần vì sách ảnh in màu với kinh phí lớn, một phần là sách

MT rất hiếm và ít khi tái bản nhiều lần Chính vì vậy môn thường thức MT khótạo ra hứng thú cho học sinh

Trong các nhà trường, trang thiết bị, cơ sở vật chất, phòng học đặc thù, đồdùng dạy học môn MT nói chung và phân môn TTMT nói riêng còn thiếu nhiều,

đa phần đều in lại từ SGK, tranh ảnh MT dù có nhưng hạn chế, tranh ảnh hoạ sĩViệt Nam và MT hiện đại Phương Tây hầu như không có để các em quan sát.Máy vi tính ở nhiều trường không kết nối internet nên học sinh chưa có điềukiện tìm hiểu trên mạng do đó những thông tin bên ngoài các em vẫn chưa cậpnhật được

Chưa nhiều nhà trường thực sự chú trọng đến môn học MT, chưa tạo điềukiện, khuyến khích để giáo viên MT đi học nâng cao trình độ chuyên môn vàhọc tập những phương pháp mới hiệu quả

Đối với giáo viên: Phần lớn GV dạy MT chưa năng động, sáng tạo trong đổi

mới phương pháp, hạn chế nữa của phân môn này là đồ dùng dạy học, tài liệuliên quan đến bài dạy phân môn thường thức mĩ thuật GV khi giảng dạy phân

môn này việc sưu tầm tài liệu, tranh ảnh liên quan đến bài học là rất khó và tốnkém Bởi vì có rất nhiều bức tranh minh họa hay tài liệu về các công trình kiếntrúc, tác phẩm MT…còn lại rất ít và hiếm chính vì vậy việc tìm hiểu và sưu tầmrất khó khăn GV muốn tìm hiểu thì cần phải tìm tòi, đọc và nghiên cứu rấtnhiều tài liệu Tuy nhiên sách hay tài liệu in rải rác, không tập trung Ví dụ: GVmuốn sưu tầm tài liệu tranh ảnh về tranh dân gian Việt Nam thì phải tìm hiểu vàđọc tới rất nhiều sách Thậm chí có những tài liệu, những bức tranh dân gian haynhững nguyên vật liệu GV phải mua để phục vụ cho tiết dạy hiệu quả Chính vìvậy để đầu tư cho một tiết dạy cũng hết sức tốn kém Muốn giảng hay, tốt vàđầy đủ của phân môn này trong trường THCS thì người GV hay nhà trường nào

đó phải bỏ ra một khoản kinh phí lớn Hơn nữa, có những tài liệu được in từ rấtlâu không tái bản khiến cho việc sưu tầm hình ảnh trở nên rất khó khăn

Hạn chế tiếp theo đó chính là phương pháp giảng dạy, sự nhiệt tình đầu tưcho từng tiết dạy của GV Thường vì những hạn chế trên nhất là việc phải đầu tưthời gian, công sức để sưu tầm các tài liệu nên dẫn đến việc các GV không quantâm sưu tầm tài liệu mà chỉ dựa vào số lượng kiến thức, tranh ảnh ít ỏi trongsách giáo khoa và sách GV để giảng dạy cho HS GV thường bỏ qua, coi nhẹphân môn này Họ thường cho rằng các phân môn: trang trí, vẽ theo mẫu, vẽtranh mới thực sự quan trọng, giúp cho các em cảm thụ thẩm mĩ và vẽ đựơcmột bức tranh đẹp Còn phân môn TTMT chỉ nhằm giới thiệu một số công trình,tác phẩm MT cho HS Do vậy tình trạng chung hiện nay của giờ TTMT là đơnđiệu nhàm chán, HS thường có thái độ thờ ơ với giờ học này Với những giờhọc, GV chỉ cung cấp một số lượng kiến thức bằng lý thuyết mà không cho HSxem hay chỉ xem một số ít hình ảnh nhỏ trong sách giáo khoa vậy nên đa số HSsau khi học thường không nhớ và khắc sâu được những tác phẩm, công trình MTcủa Việt Nam và thế giới Nhưng cũng có rất nhiều GV chịu khó quan tâm vàsưu tầm tranh ảnh liên quan đến bài học Tuy nhiên đa phần là những tranh ảnhtrong sách báo, tạp chí có khung hình nhỏ, bé chỉ phù hợp cho GV tham khảocòn nếu dùng làm trực quan giảng dạy thì không phù hợp

Đối với học sinh: Đây là phân môn học khó đối với các em vì Lịch sử MT Việt

Nam và thế giới vô cùng phong phú và đa dạng Từ xã hội nguyên thuỷ cho đếnngày nay, MT phát triển liên tục, không ngừng, nhiều trào lưu, nhiều phong cáchnghệ thuật HS vừa phải nhớ kiến thức lịch sử vừa phải nhớ kiến thức MT bằnghình ảnh

Phân môn TTMT phần lớn là lí thuyết nên khó gây được sự hứng thú vớicác em.

HS không được thực hành nhiều, ít tham gia trải nghiệm và tương tác vớiGV

Khi tham gia khảo sát HS thì thấy phần lớn khi học phân môn này thôngqua SGK là chính, ít có cơ hội được trải nghiệm thực tế tại các bảo tàng, khutrưng bày, triển lãm và các sự kiện MT để có thêm cơ hội học tập

Một số thuận lợi khi giảng dạy phân môn TTMT: Trong những năm gần đây

việc đổi mới phương pháp, môn MT đã được các nhà trường trú trọng hơn Một

số dự án về hỗ trợ giáo dục của Nhật Bản, Singgapro, Bỉ, nhất là Đan Mạch đãphần nào góp phần xã hội và các nhà hoạch định chính sách thấy được vai tròcủa môn MT Tại Việt Nam mục tiêu phát triển trong những năm tới lấy du lịchlàm trọng tâm để phát triển kinh tế vì vậy các di tích lịch sử, các làng nghềtruyền thống và văn hóa nghệ thuật ngày càng được giữ gìn và khôi phục Trong

đó GV dạy phân môn TTMT trong trường THCS có nhiều nguồn tài liệu hơnkhi giảng dạy Việc tập huấn, tuyên truyền, đổi mới phương pháp là việc làmcần thiết và phải được làm liên tục nhằm tạo ra các giờ học bổ ích, lí thú tạo sựhứng thú cho HS khi học những giờ học này để các em hiểu và yêu thích truyền

thống của dân tộc, có ý thức bảo vệ và gìn giữ những nét đẹp đó Nhưng đổi mới

là một khái niệm dễ hiểu mà khó làm Mỗi một GV phải tự tìm ra cho mình một

phương pháp như thế nào để phù hợp với điều kiện của nhà trường, khả năngcủa cá nhân mà vẫn tạo ra được một giờ học sôi nổi thiết thực

3 Một số biện pháp đã tiến hành

Trong quá trình giảng dạy tại trường THCS tôi đã tự rút ra một số kinhnghiệm nhỏ và một số giải pháp mà GV mĩ thuật có thể thực hiện đựơc trongđiều kiện hiện nay để đáp ứng được trước yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục

và xã hội

Đối với phân môn TTMT việc sử dụng đồ dùng dạy học là một phần quantrọng trong một tiết dạy Vì ngôn ngữ của MT là hình ảnh, là trực quan sinhđộng cụ thể Do đó phát huy tối đa hiệu quả đồ dùng dạy học là một trong nhữngphương pháp đổi mới rất hiệu quả

a) Sử dụng tranh ảnh minh hoạ: Việc sử dụng tranh ảnh minh hoạ trong giờ

TTMT là thường xuyên và không thể thiếu vắng Tuy nhiên bộ đồ dùng dạy họctrong các trường THCS chưa nhiều, mới chỉ có một số ít tranh, ảnh của các khối

lớp Tất cả những tranh ảnh trên chỉ là hình ảnh phóng to trong sách giáo khoa.Hơn nữa các GV thường chỉ cho HS xem một số tranh này, không có nhiềutranh tham khảo, mở rộng Nên tính hiện thực và trực quan cụ thể là chưa cao.

GV cần phải sưu tầm các tài liệu có liên quan tới tiết dạy như trong sáchbáo, tuyển tập, tạp chí hay internet… GV có thể tự làm đồ dùng cho HS bằngviệc GV sẽ sưu tầm các bài bài vẽ của học sinh hay vẽ lại những công trình kiếntrúc, các tác phẩm hội họa nổi tiếng vào bảng nhóm với kích thước lớn để HS dễdàng quan sát và cảm thụ về cái đẹp Từ đó tập hợp thành quyển, bộ theo trình

tự cho từng tiết dạy và từng thời kỳ lịch sử mĩ thuật VD: MT Việt Nam có thểchia thành MT hiện đại và MT cổ như:

- Mĩ thuật thời nguyên thuỷ

- Mĩ thuật thời Lý

- Mĩ thuật thời Trần

- Mĩ thuật thời Lê

Việc sưu tầm tranh ảnh và tập hợp thành bộ, quyển cho riêng mình giúp

GV tự tin hơn và cung cấp mở rộng được nhiều kiến thức mĩ thuật hơn nữa cho

HS mà không cần phải thuyết trình giảng giải quá nhiều, hơn nữa còn giúp GVđịnh lượng được thời gian cho tiết học một cách khoa học và hợp lý Ngoài ratập hợp thành bộ, quyển giáo viên có thể bổ sung theo từng năm và sử dụngđược nhiều năm liên tiếp

b) Tận dụng tối đa các phương tiện hiện đại: Đổi mới trong dạy - học bộ môn

MT nói chung và phân môn MT nói riêng có một phần được nhắc tới rất nhiều

đó là việc hiện đại hoá trong giảng dạy Như đã phân tích ở phần 2, việc sưu tầmtranh ảnh đối với GV là rất khó nhưng sử dụng nó như thế nào để phát huy hếttác dụng của những tài liệu đó lại khó hơn Vì tranh ảnh sưu tầm có nhược điểmchung là rất bé chỉ phù hợp cho GV tham khảo còn nếu cho HS xem thì cần hỗtrợ rất nhiều các phương tiện hiện đại đó là máy chiếu (máy Projector) Sử dụng

GV có thể cho các em thấy rõ hơn, chính xác hơn về vẻ đẹp của từng công trìnhnghệ thuật, tác phẩm MT Hay mở rộng thêm kiến thức bằng việc GV có thểgiới thiệu nhiều tranh, ảnh liên quan tới bài học Tận dụng tối đa các phươngtiện này GV sẽ bớt đi rất nhiều những hoạt động không cần thiết trong giờ dạy

c) Sử dụng băng hình trong phân môn TTMT: Sử dụng băng hình trong dạy học

MT là một phương tiện ít người nhắc tới do nhiều nguyên nhân đó là để thựchiện được trước hết phải có đủ phương tiện vật chất (đầu máy, tivi, ) sau đó

phải có băng hình để xem mà băng hình trong bộ đồ dùng dạy học của trườngTHCS là chưa có mà GV không phải lúc nào cũng có thể tự đi quay hay thuđược Tuy nhiên nếu băng hình trong giờ học này được sử dụng, nó chính là mộtphương tiện dạy học hiệu quả nhất Sự hiện diện của băng hình giúp cho HS và

GV gần như trực tiếp quan sát các công trình, tác phẩm nghệ thuật Hơn nữahình ảnh mà HS quan sát là hình ảnh động khác với ảnh phiên bản minh hoạ chonên tạo được hứng thú cho HS Đồ dùng dạy học MT phong phú và đa dạng sẽtránh được việc học một chiều nghĩa là GV thuyết trình HS nghe và tưởng tượngmột cách mơ hồ về kiến thức đã học, không tạo được giờ học sôi nổi và hứngthú cho HS Ngược lại nếu có nhiều đồ dùng dạy học, HS sẽ phát huy tính tíchcực, tự giác có thể đưa ra nhận xét, cảm xúc của minh về từng giai đoạn MT,cuộc đời sáng tác và các tác phẩm nghệ thuật một cách khách quan và tổng hợp

d) Vận dụng đổi mới phương pháp vào môn dạy:

1) Cách thức tổ chức:

Có những cách dạy, cách học TTMT như “Dạy học như thế nào để cóhiệu quả” là câu hỏi luôn đặt ra cho người GV nói chung và GV MT nói riêng.Trước hết, phải xác định rõ công việc của GV và HS

a) Vai trò của giáo viên khi dạy thường thức mĩ thuật

- Chuẩn bị tranh ảnh, mẫu, băng hình

- Nghiên cứu chương trình môn lịch sử, tìm ra những nội dung có liên quan vềhoàn cảnh lịch sử, về sự phát triển kinh tế, văn hoá, các công trình, các tác phẩm

MT Chuẩn bị trước những tài liệu có liên quan đến các tác phẩm mĩ thuật, tìmxuất xứ – tác phẩm – tác giả, hoàn cảnh ra đời, sự nghiệp sáng tác

- Tìm những tư liệu địa phương có liên quan đến bài học

- Chuẩn bị nội dung bài học, bài tập dự án của HS

- Hình dung cách tổ chức bài dạy, chuẩn bị đồ dùng dạy học

- Chuẩn bị phiếu học tập hay bài tập nhóm cho các nhóm theo từng nội dung cụ thể

b) Nhiệm vụ của học sinh

- Sưu tầm các tài liệu, tranh ảnh có liên quan đến bài học

- Đọc bài ở sách giáo khoa, xem các hình minh hoạ trước để nắm sơ bộ nội dung bài

- Chuẩn bị những ý kiến cá nhân về nội dung tác phẩm, hình thức thể hiện…

- Chuẩn bị bài tập dự án

- Xác định nhóm cùng học

c) Sử dụng các phương pháp dạy và học

Chúng ta đã biết mỗi tác phẩm nghệ thuật là tổng hợp các kiến thức của nhiềuphân môn, trong đó có cả âm nhạc, thơ ca, văn học, lịch sử, địa lý, sinh học …

Vì vậy phương pháp dạy học hiệu quả tốt nhất là:

- Phương pháp làm việc theo nhóm

Phương pháp làm việc theo cặp, theo nhóm và liên hệ với thực tiễn cuộcsống sẽ có lợi thế hơn vì nó đảm bảo cho HS được thảo luận trên cơ sở hiểu biếtriêng của mình, đồng thời tiếp nhận ý kiến của bạn làm cho nhận thức của các

em sâu rộng hơn, kiến thức không rời rạc, được móc nối liên kết giữa các mônhọc với nhau, giữa kiến thức sách vở và thực tiễn sinh động bên ngoài Đâychính là tinh thần cơ bản của dạy tích hợp mà chúng ta đang đề cập Dùng cácphương pháp này, GVsẽ là người tổ chức điều hành, HS vừa là người tổ chứcvừa là người thực hiện

Ví dụ: GV chia nhóm, yêu cầu mỗi nhóm chuẩn bị một nội dung cùng câu hỏigợi ý HS đọc tài liệu, xem hình ảnh minh hoạ sau đó các nhóm thảo luận tìm rakiến thức, tìm ra cách giải quyết bài tập, cử người ghi chép và thảo luận trướclớp Các nhóm khác trao đổi tiếp GV tóm tắt, bổ sung vừa có tính chất nhắc lại,củng cố, vừa mở rộng thêm làm cho nhận thức của học sinh them sâu sắc vàphong phú hơn Ngoài tranh ảnh giới thiệu ở sách giáo khoa, ở bộ đồ dùng dạyhọc, giáo viên còn yêu cầu HS sưu tầm thêm và gợi ý HS phân tích, tự ghi chépnội dung theo cảm nhận riêng Cách học này có nhiều điều bổ ích vì:

- HS có ý thức tìm tòi tự nhiên để học tập, gắn kết giữa học và hành, nhà trường

và xã hội

- Hình thành ở học sinh tính tự giác trong học tập, phát triển khả năng độc lập tưduy, cái tôi suy nghĩ trong sáng tạo Điều này rất cần cho con người lao động mới

- Bồi dưỡng năng lực ghi chép theo cảm nhận riêng không quá lệ thuộc vào sách

và các tài liệu có sẵn Đây mới là yêu cầu có tính chất cấp thiết đối với đổi mớiphương pháp dạy học hiện nay, là xu thế chung của các nhà trường trên thế giới

Tự học, tự tìm tài liệu, tự tìm phương pháp học và tổ chức học tập, đánh giádưới sự điều hành của giáo viên

d) Bồi dưỡng giáo viên:

Như chúng ta đã biết, kết quả học tập của HS phụ thuộc rất nhiều vào sựgiàu có kiến thức, vào nghệ thuật truyền đạt của GV Vì thế theo tôi dạy học MTkhông đơn giản là dạy và học kĩ thuật vẽ mà còn phải biết kết hợp với dạy vàhọc cảm thụ thế giới xung quanh

Việc nâng cao và bồi dưỡng trình độ cho giáo viên là việc làm cần thiết vàphải được làm liên tục có hệ thống Người GV phải luôn luôn trau dồi kiến thức

để có thể nắm bắt được quan điểm đổi mới phương pháp dạy học phù hợp vớiyêu cầu giáo dục hiện nay

Trước hết GV phải hiểu sâu về MT Việt Nam và thế giới, đánh giá các tácphẩm một cách khách quan và chính xác tự tìm được đối với phân môn này Muốnvậy người GV phải tìm hiểu kỹ hơn qua các tài liệu có liên quan như: Lược sử MThọc (Chu Quang Trứ – Phạm Thị Chỉnh – Nguyễn Thái Lai) giáo trình đào tạogiáo viên THCS hệ cao đẳng sư phạm, NXB Giáo dục năm 1998

Người GV phải nắm bắt một cách sâu rộng kiến thức lịch sử mĩ thuật ViệtNam và thế giới, hiểu rõ được giá trị nghệ thuật của các tác giả, tác phẩm từ đóxây dựng cho mình một tiết dạy phong phú, sinh động tạo sự tin tưởng vàngưỡng mộ của HS đối với GV

Việc hiểu biết sâu rộng kiến thức lịch sử mĩ thuật mà chưa biết cáchtruyền đạt các kiến thức đó thì giờ học chưa đạt hiệu quả Vì vậy người GV phảibiết đặt HS vào vị trí trung tâm của giờ học, phải hướng cho các em những hoạtđộng cụ thể

e) Ví dụ:

- Bài “Sơ lược mĩ thuật thời Lý”, bài “ Một số công trình tiêu biểu của mĩthuật thời Lý” có thể vận dụng cho HS xem một đoạn phim về thời nhà Lý vàmột số công trình tiêu biểu của thời kì này, GV chia nhóm cho HS tìm hiểu

- Bài “Tranh dân gian Việt Nam” vận dụng cách dạy và học bằng hìnhthức xây dựng bài tập dự án tìm hiểu về vẻ đẹp của tranh Đông Hồ và tranhHàng Trống Hoạt động trải nghiệm cho HS làm sản phẩm về tranh Đông Hồ

- Bài “Sơ lược mĩ thuật Thế giới thời kì Cổ đại” có thể vận dụng cách làmviệc theo nhóm để tìm hiểu bài về các giai đoạn Ai Cập, Hy Lạp, La Mã thời kì

Cổ đại

f) Thiết kế bài giảng

Chủ đề: TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM

Tiết 20- Bài 19: Tranh dân gian Việt Nam

- Có kĩ năng lập kế hoạch hoạt động của lớp.

- Kĩ năng phân tích, tự tìm tòi các tài liệu để xây dựng bài học

- Kĩ năng tự trải nghiệm, tự thực hành làm ra một bức tranh dân gian đơn giản

3 Thái độ:

- Giáo dục học sinh có ý thức giữ gìn và bảo vệ những nét đẹp của tranh dângian Việt Nam nói chung và hai dòng tranh Đông Hồ và Hàng trống nói riêng

- Giáo dục học sinh biết trân trọng, yêu quý và tự hào về tinh hoa văn hóa dân tộc

- Học sinh thêm yêu thích với bộ môn nghệ thuật

4 Phát triển năng lực:

- Năng lực hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực sáng tạo

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin

- Năng lực tự học

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Học liệu: giáo án, các tài liệu liên quan đến bài học (tranh dân gian Đông Hồ

và Hàng Trống, bản khắc nét, màu, giấy dó, màu vẽ tự nhiên…)

- Thiết bị, đồ dùng dạy học: máy chiếu Projecter, máy tính, bảng phụ, bút dạ,giá vẽ…

- Giao việc cho học sinh

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Nghiên cứu trước bài học

- Tìm hiểu về tranh dân gian Việt Nam và các dòng tranh tiêu biểu