Hoàn thiện hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Quang Trung Quảng Bình

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾTRƯƠNG THỊ THANH HUYỀN HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CÁ NHÂN KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM -

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRƯƠNG THỊ THANH HUYỀN

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CÁ NHÂN KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM - CHI NHÁNH QUANG TRUNG,

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: TS NGUYỄN NGỌC ANH

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Hòa Nhân

Phản biện 2: TS Lê Công Toàn

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệpThạc sĩ Tài chính - Ngân hàng họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đạihọc Đà Nẵng vào ngày 22 tháng 2 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam Chi nhánh Quang Trung Quảng Bình đã có những bước tiến mớitrong hoạt động kinh doanh tiền tệ - tín dụng - ngân hàng, quy mô vàchất lượng tín dụng được nâng cao đáng kể Nhờ đó, đã đáp ứngđược nhu cầu vay vốn của các hộ nông dân, hộ kinh doanh và doanhnghiệp, thúc đẩy mở rộng sản xuất, góp phần đáng kể vào việc pháttriển kinh tế - xã hội và đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp, nông thôncủa tỉnh Quảng Bình, đồng thời đã đạt được một số kết quả nhất định

-về kiểm soát rủi ro tín dụng Song trong môi trường kinh doanh đầybiến động, rủi ro tín dụng cũng ngày càng trở nên đa dạng hơn vềhình thức, phức tạp hơn về mức độ và luôn có khả năng xảy ra Hơnnữa, khi Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 và Thông

tư số 09/2014/TT-NHNN ngày 18/03/2014 có hiệu lực thì tỷ lệ nợxấu của Agribank Chi nhánh Quang Trung Quảng Bình có dấu hiệungày càng gia tăng Vậy đâu là nguyên nhân? Và ban lãnh đạoAgribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình đặc biệt quan tâm đếnviệc xây dựng một mô hình kiểm soát rủi ro tín trong cho vay CNKDhiệu quả, phù hợp vì đây là một trong những loại hình cho vay tiềm

ẩn nhiều rủi ro Trên thực tế, công tác kiểm soát hoạt động cho vayCNKD của Agribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình vẫn cònnhiều bất cập, chưa sát với thực tế, hiệu quả không như mong đợi,làm ảnh hưởng đến việc mở rộng hoạt động cho vay đối tượng kháchhàng CNKD cũng như sự phát triển lâu dài của chi nhánh Vậy làmthế nào để kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay CNKDcủa Agribank Chi nhánh Quang Trung Quảng Bình?

Trong bối cảnh trên, là một cán bộ đang công tác tại chi

nhánh, tôi chọn đề tài “Hoàn thiện hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Quang Trung Qu ảng Bình” làm Luận văn Thạc sĩ.

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu trọng tâm của đề tài là đề xuất các khuyến nghị nhằmhoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhânkinh doanh tại Agribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình Để đạtđược mục tiêu trên, nhiệm vụ nghiên cứu cần đặt ra đó là:

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và hoạt độngkiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại cácNgân hàng thương mại

Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trongcho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank chi nhánh Quang TrungQuảng Bình

Đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động kiểm soátrủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank chinhánh Quang Trung Quảng Bình trong thời gian tới

Để đạt được nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra của đề tài, cần giảiquyết những câu hỏi như sau:

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và hoạt độngkiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại cácNgân hàng thương mại?

Thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cánhân kinh doanh hiện nay tại Agribank chi nhánh Quang TrungQuảng Bình như thế nào?

Cần có những khuyến nghị nào để hoàn thiện công tác kiểm

soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh hiện nay tạiAgribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình?

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: là cơ sở lý luận của công tác kiểm

soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của Ngân hàngthương mại và thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trongcho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank chi nhánh Quang TrungQuảng Bình

- Phạm vi nghiên cứu:

- Về nội dung nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu công táckiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của Ngânhàng thương mại

- Về không gian nghiên cứu: thực hiện nghiên cứu tạiAgribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình

- Về thời gian: thực trạng nghiên cứu trong đề tài được thuthập trong giai đoạn từ năm 2016 – 2018

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập số liệu từ các báo cáotổng kết, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh; đọccác sách báo, tạp chí chuyên ngành tài chính - ngân hàng, các luậnvăn có liên quan; thực hiện đối chiếu, phân tích, tổng hợp các nguồnthông tin để chuẩn bị nội dung cơ sở lý luận về công tác kiểm soátrủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của Ngân hàngthương mại Thông qua các Báo cáo tài chính sẽ có cái nhìn tổngquan về tính hình hoạt động và đánh giá thực trạng kiểm soát côngtác này tại chi nhánh

Phương pháp tiến hành khảo sát điều tra: Thông qua quá trìnhtiếp xúc với cán bộ quan hệ khách hàng, cán bộ quản lý khoản vay

nhằm nhận diện các vấn đề thực tại trong hoạt động kiểm soát rủi rotín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại chi nhánh.

Phương pháp so sánh, phân tích: Dựa trên cơ sở số liệu cácbáo cáo về hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhânkinh doanh của Agribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình; sửdụng phương pháp thống kê, mô tả, so sánh, phân tích để đánh giánhững thành công, những mặt hạn chế cũng như nguyên nhân của nótrong hoạt động kiểm soát này tại chi nhánh

Phương pháp tổng hợp: Từ kết quả phân tích, suy luận, tổngkết tác giả đề xuất các khuyến nghị nhằm thực hiện mục tiêu nghiêncứu đề ra Các khuyến nghị trong đề tài nghiên cứu được đưa ra dựatrên tình hình thực tế, phân tích, suy luận logic, tổng kết để kiểmchứng thực tiễn, thể hiện sự đồng nhất giữa thực tiễn và lý thuyết

5 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo;luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong chovay cá nhân kinh doanh của Ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụngtrong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp vàPhát triển nông thôn Việt Nam - chi nhánh Quang Trung QuảngBình

Chương 3: Khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động kiểm soátrủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàngNông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh QuangTrung Quảng Bình

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CÁ NHÂN KINH DOANH CỦA NGÂN

HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân

1.1.2 Đặc điểm cho vay đối với khách hàng cá nhân kinh doanh

c ủa Ngân hàng thương mại

- Quy mô của khoản vay thường nhỏ lẻ

- Số lượng các món vay nhiều

- Mục đích vay rất đa dạng

- Thông tin tài chính của khách hàng cá nhân thường có độ tincậy thấp

- Hồ sơ, thủ tục của khoản vay thường đơn giản và gọn nhẹ

1.1.3 Rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của NHTM

1.1.3.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của NHTM

Rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh là khảnăng xảy ra những tổn thất, thiệt hại và mất mát một phần hoặc hoàn

toàn về tài chính mà ngân hàng gánh chịu do cá nhân kinh doanhkhông thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng tín dụng.

1.1.3.2 Nguyên nhân rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại

Nhận diện được những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụnggiúp ngân hàng chủ động hơn trong công tác phòng ngừa rủi ro

Nguyên nhân xuất phát từ rủi ro bất khả kháng:

Nguyên nhân rủi ro từ chính sách vĩ mô của Nhà nước:Nguyên nhân rủi ro do thông tin bất đối xứng:

Nguyên nhân xuất phát từ môi trường kinh doanh:

Nguyên nhân xuất phát từ phía khách hàng vay vốn:

Nguyên nhân xuất phát từ phía ngân hàng:

1.1.3.3 Hậu quả của rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của NHTM

Rủi ro tín dụng xảy ra sẽ gây hậu quả không những cho bảnthân ngân hàng cho vay, mà còn có thể gây tác hại nghiêm trọng vàkhông thể lường trước đối với chính người đi vay và đối với cả nềnkinh tế Tuy nhiên, ngân hàng cũng không thể loại trừ hoàn toàn rủi

ro mà phải có biện pháp kiểm soát rủi ro Khi thẩm định khách hàng

để quyết định thực hiện cấp tín dụng, thì cán bộ tín dụng phải đánhgiá được giữa sinh lời và rủi ro

1.2 Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của các ngân hàng thương mại

1.2.1 Khái niệm kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của Ngân hàng thương mại

Kiểm soát rủi ro tín dụng trong Cho vay cá nhân kinh doanh làviệc ngân hàng sử dụng những cách thức, phương pháp, biện pháp vàquá trình nhằm chủ động điều khiển, biến đổi rủi ro tín dụng trong

cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thông qua việc kiểm soáttần suất, mức độ rủi ro nhằm đạt mục tiêu mà ngân hàng đặt ra.Những cách thức được sử dụng là né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu,chuyển giao rủi ro tín dụng trong cho vay.

1.2.2 Đặc điểm kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại

Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh củaNHTM thể hiện ở đặc điểm tín dụng của lĩnh vực này như sau:

- Số lượng khách hàng lớn

- Quy mô khoản vay nhỏ

- Lĩnh vực hoạt động đa dạng

- Thông tin tài chính của khách hàng cá nhân độ tin cậy thấp

1.2.3 Nội dung kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại

1.2.3.1 Né tránh rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh 1.2.3.2 Ngăn ngừa rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh 1.2.3.3 Giảm thiểu tổn thất rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh

1.2.3.4 Chuyển giao rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh

1.2.4 Tiêu chí đánh giá kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh c ủa ngân hàng thương mại

Trong điều kiện môi trường kinh doanh bất ổn, rủi ro tín dụngtrong cho vay cá nhân kinh doanh rất cao, công tác kiểm soát rủi rotín dụng cần phải được chú ý nhằm đạt được mục tiêu vừa duy trì,

mở rộng khách hàng của ngân hàng, đồng thời, vừa đảm bảo được antoàn tín dụng cho ngân hàng Kết quả công tác kiểm soát rủi ro tíndụng trong cho vay cá nhân kinh doanh có thể được đo lường qua

các chỉ tiêu sau:

1.2.4.1 Cơ cấu nợ trong cho vay cá nhân kinh doanh

1.2.4.2 Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay cá nhân kinh doanh

1.2.4.3 Tỷ lệ trích lập dự phòng trong cho vay cá nhân kinh doanh 1.2.4.4 Tỷ lệ xóa nợ ròng trong cho vay cá nhân kinh doanh

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại

1.3.1 Nhóm nhân tố bên trong ngân hàng

1.3.2 Nhóm nhân t ố bên ngoài ngân hàng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Từ những nội dung đã trình bày ở chương 1, luận văn đã hệthống lý luận cho việc nghiên cứu đề tài với một số nội dung cơ bảnsau: Trước tiên, luận văn đã đề cập đến lý luận cơ bản về tín dụng vàrủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thươngmại, trong đó đã khái quát được khái niệm, đặc điểm của kiểm soátrủi ro tín dụng Tiếp theo, luận văn trình bày một số nội dung kiểmsoát rủi ro tín dụng trong cho vay CNKD, đưa ra một số chỉ tiêu đánhgiá, đo lường kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng cũng như tìm hiểunhững nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát rủi ro tín dụng củangân hàng thương mại Trên cơ sở lý thuyết đó, chương 2 sẽ đi vàophân tích và đánh giá thực trạng hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụngtrong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank chi nhánh QuangTrung Quảng Bình, những thành công và hạn chế nhằm tìm ra cácgiải pháp cho vấn đề kiểm soát rủi ro tín dụng và làm cơ sở lý luậncho việc nghiên cứu đề tài

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CÁ NHÂN KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM - CHI NHÁNH QUANG TRUNG QUẢNG

lệ khá thấp, như vậy chất lượng nguồn nhân lực Agribank chi nhánhQuang Trung Quảng Bình chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động cả tronglĩnh vực kinh doanh truyền thống (chất lượng thẩm định, quản lý nợ,

xử lý khoản vay ) và dịch vụ ngân hàng hiện đại

2.1.3 Kết quả hoạt động kinh doanh của Agribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình trong thời gian vừa qua

2.1.3.2 Tình hình huy động vốn.

Bảng 2.3 Tình hình huy động vốn của Agribank chi nhánh

Quang Trung Quảng Bình

Kết thúc năm 2018 tổng huy động đạt 367.578 triệu đồng, tăng15,45% so với năm 2017 và tăng 32,92% so với năm 2016 Hoạtđộng huy động vốn năm 2016 và năm 2017 không chịu sức ép cạnhtranh quá lớn trên thị trường do Ngân hàng Nhà nước có chính sáchđiều hòa thanh khoản cho toàn hệ thống Hơn nữa, tăng trưởng tíndụng thấp cộng với chính sách trần lãi suất huy động VND đã khônggây sức ép đến huy động vốn

2.1.3.3 Doanh thu từ các hoạt động khác.

Nhằm hướng tới mục tiêu trở thành ngân hàng bán lẻ hàng

đầu Việt Nam, Agribank không những tung ra các sản phẩm tiếtkiệm mới mà còn đẩy mạnh hoạt động kinh doanh thẻ với việc ra đờithẻ Visa, Master, Plus Success…kết hợp với việc đầu tư khoa họccông nghệ thông qua giao dịch ngân hàng điện tử với các sản phẩmnhư Internet Banking, Mobile Banking nhằm đáp ứng tối ưu nhu cầucủa khách hàng Bên cạnh đó, Agribank còn bán chéo các sản phẩmbảo hiểm của Ngân hàng Nông nghiệp như bảo hiểm bảo an tín dụng,bảo hiểm ôtô, xe máy,…

Điều đó khiến cho doanh thu từ các hoạt động dịch vụ củaAgribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình cũng tăng lên đáng kểqua các năm

2.1.3.4 Kết quả tài chính.

Nhìn vào cơ cấu tổng thu nhập cho thấy nguồn thu chủ yếucủa chi nhánh là thu từ hoạt động tín dụng; trong những năm qua, vớichủ trương đa dạng hoá sản phẩm, dịch vụ ngoài tín dụng nhưngnguồn thu từ hoạt động dịch vụ vẫn còn thấp (năm 2018, thu từ hoạtđộng dịch vụ đạt 759 triệu đồng, tăng 247 triệu đồng so với năm2016), nhìn chung tỷ lệ thu từ dịch vụ vẫn chiếm một tỷ trọng nhỏtrong tổng thu, chưa phù hợp với xu hướng hoạt động của Ngân hànghiện đại Năm 2018 tổng thu nhập của toàn chi nhánh đạt 71.119triệu đồng, tăng 12.972 triệu đồng so với năm 2016 (tỷ lệ tăng22,31%); quỹ thu nhập đạt 4.143 triệu đồng, tăng 235 triệu đồng sovới năm 2016 (tỷ lệ tăng 6,01%); hệ số lương chi nhánh đạt được là1,28 lần, kết quả đạt được như trên chủ yếu là nguồn thu từ hoạtđộng tín dụng

2.2 Thực trạng hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank chi nhánh Quang Trung Quảng Bình