THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM

- Doanh nghiệp: Cỏc doanh nghiệp tham gia thị trường vói tư cách là nhà pháthành trái phiếu trờn thị trường sơ cấp, doanh nghiệp phỏt hành trỏi phiếu nhằm huyđộng vốn, đáp ứng nhu cầu mở

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM

I Các chủ thể phát hành.

- Chính phủ: Chớnh phủ phỏt hành trỏi phiếu nhằm thu hỳt vốn cho đầu tư pháttriển, xõy dựng cơ sở hạ tầng, cỏc cụng trỡnh trọng điểm quốc gia, phục vụ phỏt triểnkinh tế

- Chớnh quyền địa phương: Chủ yếu cho các địa phương huy động vốn phục vụcho việc xõy dựng cỏc cụng trỡnh cơ sở vật chất hạ tầng tại địa phương của mỡnh, chủyếu phỏt hành thụng qua cụng chỳng của chính địa phương đó thông qua KBNN

- Ngân hàng thương mại: Các ngân hàng thương mại phỏt hành trỏi phiếu nhằmhuy động vốn trung dài hạn, đáp ứng nhu cầu kinh doanh, cho vay tớn dụng của ngõnhàng

- Doanh nghiệp: Cỏc doanh nghiệp tham gia thị trường vói tư cách là nhà pháthành trái phiếu trờn thị trường sơ cấp, doanh nghiệp phỏt hành trỏi phiếu nhằm huyđộng vốn, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh

II Phõn tớch thực trạng thị trường trỏi phiếu VN hiện nay

1 Trái phiếu chính phủ, trái phiếu kho bạc Nhà nước

Thỏng 8/2000: TPCP lần đầu tiên được đưa vào giao dịch trên Trung tâm giao

Thỏng 8/2005: TPCP được đưa vào giao dịch trên Trung tâm GDCK Hà Nội.

Tuy nhiên đến thời điểm này rất nhiều phiên đấu thầu thất bại do nhiều nguyên nhânkhác nhau mà lói suất là một trong những nguyờn nhõn lớn

Thỏng 6/2006: Quyết định số 2276/QĐ-BTC về tập trung đấu thầu TPCP tại

Trung tâm GDCK Hà Nội và Quyết định 46/2006/QĐ-BTC ban hành Quy chế về việcphỏt hành trỏi phiếu Chớnh phủ theo lụ lớn

Quyết định này quy định sẽ chỉ tập trung hoạt động đấu thầu trái phiếu Chính phủ, baogồm trái phiếu kho bạc và trái phiếu đầu tư tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán HàNội kể từ ngày 01/07/2006

Chỉ sau 3 tháng kể từ ngày Quyết định này ra đời, Trung tâm GDCK Hà Nội đạtđược những thành công bước đầu khi tổ chức thành công 4 phiên đấu thầu Trái phiếuChính phủ theo kế hoạch huy động vốn của Kho bạc Nhà nước, huy động được 1.200 tỷđồng trái phiếu kỳ hạn 5 năm, đạt 80% khối lượng gọi thầu; đó cú 38 loại trỏi phiếuđăng ký giao dịch với tổng giá trị đạt 7.027 tỷ đồng 6 tháng đầu năm 2007 thông quagần 30 phiên đấu thầu TPCP tại HASTC, đó huy động được 12.695 tỷ đồng cho ngânsách nhà nước Hơn nữa, lói suất đấu thầu trái phiếu giảm dần (lần đầu tiên lói suấtTPCP đó giảm xuống mức thấp hơn lói suất ngõn hàng, cụ thể lói suất cơ bản vào ngày1/6/2007 là 8,25% theo Quyết định 1143/QĐ-NHNN ngày 29/5/2007, trong khi đó lóisuất trỳng thầu TPCP kỳ hạn 5 năm vào ngày 11/6/2007 là 7,15%), dẫn đến lói suất bảolónh phỏt hành cũng giảm Tuy nhiờn sự thành cụng đó cũng bắt đầu giảm dần khi tỷ lệthành công các đợt đấu thầu giảm mạnh từ 99% quý 1 xuống cũn 58,39% của quý IIInăm 2007 và tiếp sau đó là sự thất bại của hàng loạt các đợt đấu thầu như lô 200 tỷ đồng

kỳ hạn 15 năm phát hành ngày 27/9/2007 của Ngân hàng Phát triển Việt Nam …nguyên nhân chính là do yếu tố lói suất thấp, mặc dự độ rủi ro là thấp Nhiều người đólạc quan cho rằng “hoạt động đấu thầu loại chứng khoán này đang thực sự chuyển biếntích cực và ngày càng hiệu quả hơn”

Khối lượng phát hành của một lô lớn trái phiếu tối thiểu là 1.000 tỷ đồng Kỳ hạn củatrái phiếu lô lớn từ 5 năm trở lên Trái phiếu lô lớn được phát hành theo phương thứcsau: đấu thầu trỏi phiếu hoặc bảo lónh phỏt hành trỏi phiếu Thời hạn phỏt hành của một

lụ lớn trỏi phiếu tối đa không quá 365 ngày

Thỏng 1/2008: Quyết định 86/2008/QĐ-BTC phê duyệt đề án xây dựng thị

trường TPCP chuyên biệt.

Đây được xem là mốc sự kiện quan trọng nhất vỡ đó đặt ra mục tiêu, lộ trỡnh vàxỏc định mô hỡnh phỏt triển của Thị trường TPCP Đề án được xây dựng nhằm tạo ramột thị trường giao dịch trái phiếu chuyên biệt, tách hẳn khỏi thị trường giao dịch cổphiếu

Hàng húa giao dịch bao gồm cỏc loại trỏi phiếu Chính phủ, trái phiếu chínhquyền địa phương, trái phiếu Chính phủ bảo lónh Tất cả cỏc loại trỏi phiếu giao dịchtrong hệ thống đều được lưu ký tập trung tại Trung tõm Lưu ký chứng khoỏn

Trái phiếu Chính phủ giao dịch sẽ được gán mó giao dịch và mó định danh riêngbiệt để tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch và quản lý Phương thức giao dịch được ápdụng là thỏa thuận Thành viên có thể thực hiện giao dịch thỏa thuận từ xa thông qua hệthống mạng máy tính nội bộ mở rộng

Thỏng 5/2008: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước quyết định chuyển trái phiếu

chính phủ từ sàn Tp.HCM sang niêm yết tại sàn Hà Nội

Thỏng 7/2008: Quyết định Số 46/2008/QĐ-BTC ban hành Quy chế quản lý giao

dịch TPCP tại Trung tõm GDCK Hà Nội

Quy chế này quy định về hoạt động đăng ký niờm yết, cụng bố thụng tin, thànhviờn giao dịch trỏi phiếu Chớnh phủ (TPCP), giao dịch và quản lý giao dịch TPCP niờmyết tại Trung tõm Giao dịch Chứng khoỏn Hà Nội (TTGDCKHN)

Tính đến cuối năm 2008 thị trường TPCP đó huy động trên 300.000 tỷ đồng và hàngtrăm triệu USD Thị trường này chiếm 70% giá trị giao dịch của thị trường trái phiếu vàtrở thành một công cụ quan trọng trong việc điều hành chính sách tài khóa và chính sáchtiền tệ

Từ khoảng đầu năm 2008, liên tục diễn ra các cuộc đấu giá TPCP không thànhcông, số lượng tham gia rất èo uột, thậm chí không có ai tham dự Một thống kê chothấy: trong 10 cuộc đấu giá từ tháng 3/2008 đến 11/7/2008 thỡ chỉ cú 11 đơn vị tham giavới tổng cộng 875 tỷ đồng được đăng ký đấu so với trên 8.000 tỷ đồng gọi thầu 6 cuộcđấu giá chỉ có một đơn vị tham gia đấu giá và 9 cuộc đấu giá không có một trái phiếunào được đấu thành công Từ đầu năm 2009 đến tháng 7/2009, các cuộc đấu thầu TPCPcũng chịu chung số phận Thậm chí, từ đầu tháng 4 đến tháng 7, lói suất trần huy độngTPCP tăng thêm đến 1,2 điểm phần trăm (từ 7,6% đến 8,8%), nhưng các cuộc đấu giáTPCP vẫn chưa thể tạo được sức hút đối với các NĐT trong và ngoài nước, như sự thấtbại của phiến đấu thầu lô 500 tỷ đồng ngày 29/5/2009 của Công ty CP Đầu tư phát triểnđường cao tốc VN (VEC) …

Thỏng 9/2009: Hệ thống giao dịch Trái phiếu Chính phủ chuyên biệt chính thức

được Sở GDCK Hà Nội (HNX) đưa vào vận hành và ra mắt vào ngày 24/09/2009 tớivới mục tiêu phát huy tối đa tầm quan trọng của kênh huy động vốn này đối với nềnkinh tế

Mục tiêu xây dựng và phát triển Thị trường TPCP là mở rộng thị trường, tăngcường tính thanh khoản trên thị trường TPCP, liên kết thị trường sơ cấp và thị trườngthứ cấp, và tăng cường công tác giám sát thị trường

Sự ra đời của thị trường này được kỳ vọng không chỉ là một kênh dẫn vốn hữu hiệu củanền kinh tế mà cũn làm đa dạng hóa các công cụ đầu tư trên thị trường vốn Đồng thời,thị trường TPCP cũn giỳp tăng cường sự độc lập trong điều hành chính sách tiền tệ củacác ngân hàng trung ương thông qua mua bán TPCP, tác động trực tiếp đến lượng cungtiền và các biến số kinh tế vĩ mô

Sau một năm chính thức đi vào hoạt động, thị trường trái phiếu chuyên biệt đă cónhững bước tiến mới, đó là thực hiện lưu kư tập trung tại HNX chứ không thực hiệnmột cách rải rác trên nhiều thị trường Hơn nữa, nhờ yêu cầu khắt khe đối với các thànhviên tham gia thị trường về các yếu tố trang thiết bị, chất lượng nhân sự, các bên thamgia thị trường có thể yên tâm về tính an toàn khi giao dịch Các cơ chế dành cho giaodịch REPO rất hạn chế Trong giai đoạn 2010 – 2015 thị trường sẽ có thêm giao dịchoption, future và giao dịch corporation để đưa các trái phiếu doanh nghiệp vào giaodịch.

Năm 2010 thị trường TPCP tiếp tục ảm đạm, như đợt đấu thầu cho lô 3.000 tỷđồng, kỳ hạn 2 năm tổ chức lần 1 vào ngày 25/1/2010 đó thất bại và phiờn đấu thầu thứ

2 vào ngày 24/3/2010 cũng chỉ bán được 3,33% tổng khối lượng chào bán Sau phiờnthành cụng ngày 28/10/2010, đến nay tất cả 15 phiên đấu thầu TPCP liên tiếp ở tất cả

các kỳ hạn 3, 5 và 10 năm đều trắng bảng dự thầu (tính đến phiên gần nhất ngày 30/11) Nhiều phiên không có thành viên nào đăng ký tham gia, hoặc cú tham gia nhưng

không thể huy động được vốn

Một trong những nguyên nhân chính dẫn tới các thất bại trên đó chính là lói suấtTPCP khụng bự đắp được ảnh hưởng của lạm phát, cũng như quá thấp so với mặt bằnglói suất chung, hay sự căng thẳng trên thị trường tiền tệ khiến các ngân hàng (lực lượngtham gia đấu thầu chính) khó huy động được vốn

• TPCP được chuyển nhượng, tặng, thừa kế ( 2010 )

Bộ Tài chính được Chính phủ uỷ quyền phát hành TPCP Trái phiếu được pháthành và thanh toán bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ tự do chuyển đổi; dưới dạngchứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử

Về phương thức phát hành, tín phiếu kho bạc được phát hành theo phương thứcđấu thầu qua Sở giao dịch Ngân hàng Nhà nước Trái phiếu kho bạc, trái phiếu ngoại tệđược phát hành theo 4 phương thức (đấu thầu qua Sở giao dịch chứng khoỏn; bảo lónh

phỏt hành; đại lý phát hành và bán lẻ qua hệ thống Kho bạc Nhà nước Công trái xâydựng tổ quốc được phát hành theo phương thức bán lẻ qua hệ thống Kho bạc Nhà nước

và các phương thức phát hành khác (nếu có)

Lói suất trỏi phiếu do Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định trên cơ sở tỡnh hỡnhthực tế của thị trường tài chính tại thời điểm phát hành Trường hợp đấu thầu, bảo lónhphỏt hành thỡ lói suất hỡnh thành theo kết quả đấu thầu, bảo lónh phỏt hành

Chủ sở hữu trái phiếu được dùng trái phiếu để chuyển nhượng, cho, tặng, để lạithừa kế, chiết khấu và cầm cố trong các quan hệ tín dụng theo quy định của pháp luật

Để phát hành TPCP ra thị trường quốc tế, phải có đề án phát hành trái phiếuđược các cấp có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt; trị giá phát hành TPCP quốc tếphải nằm trong tổng hạn mức vay thương mại nước ngoài của Chính phủ hàng nămđược Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

• Bảo lónh thanh toỏn tối đa 100% giá trị trái phiếu phát hành ( 2010 )

Chủ thể phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lónh là doanh nghiệp, ngõnhàng chớnh sỏch của Nhà nước và tổ chức tài chính, tín dụng thực hiện chương trỡnhtớn dụng cú mục tiờu của Nhà nước

Bộ Tài chính là cơ quan cấp bảo lónh thanh toỏn cho trỏi phiếu được Chính phủbảo lónh Mức bảo lónh thanh toán tối đa bằng 100% giá trị (gốc, lói) trỏi phiếu phỏthành nhưng không vượt quá 80% tổng mức đầu tư của chương trỡnh, dự ỏn; đối vớingân hàng chính sách của Nhà nước là 100% giá trị (gốc, lói) trỏi phiếu

Việc phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lónh ra thị trường quốc tế phải đápứng các điều kiện: Có đề án phát hành được các cấp có thẩm quyền thẩm định và phêduyệt; có báo cáo tài chính đó được kiểm toán bởi một công ty kiểm toán độc lập của banăm gần nhất; trong đó không bị lỗ và không có các khoản nợ quỏ hạn

• Vốn TPCP dự kiến qua các năm:

 Năm 2010, vốn TPCP dự kiến 56.000 tỷ đồng

Mặc dù được đánh giá là tiến độ triển khai giải ngân các dự án trong năm 2009

tích cực hơn so với năm 2008, tuy nhiên tỡnh hỡnh giải ngõn vốn TPCP năm qua vẫnchưa hoàn thành như kế hoạch.

Theo báo cáo của Chính phủ, đến hết tháng 10/2009 mới giải ngân được 26.586

tỷ đồng, bằng 47,5% kế hoạch được giao Ước giải ngân vốn TPCP theo kế hoạch cảnăm 2009 đạt khoảng 46.000 tỷ đồng, bằng 82,1% kế hoạch cả năm

Nguyờn nhân chủ yếu dẫn đến chậm tiến độ giải ngân vẫn là do công tác giảiphóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, việc giao vốn của một số Bộ, ngành, địa phươngcũn chậm, một số dự ỏn trong danh mục đầu tư đến nay cũn chưa hoàn thành các thủ tụcđầu tư; các Bộ, ngành và địa phương cũn lỳng tỳng trong triển khai cỏc văn bản phápluật về đầu tư xây dựng về đền bù, định mức, đơn giá xây dựng giá không theo kịp biếnđộng thị trường…

Về kế hoạch phân bổ vốn TPCP năm 2010, nhiều ý kiến đề nghị cần tiếp tục ưutiên cho những dự án giáo dục, y tế, nông nghiệp, nông thôn có liên quan mật thiết đếnđời sống dân sinh Bố trí vốn theo tiến độ giải ngân, điều chuyển vốn linh hoạt không đểtỡnh trạng tồn ngõn Kiờn quyết loại bỏ những dự ỏn, cụng trỡnh kộo dài 2 – 3 nămchưa hoàn thành thủ tục đầu tư

2011 và chương trỡnh kiờn cố húa trường lớp học, nhà công vụ cho giáo viên trỡnhUBTVQH xem xột, quyết định

Quốc hội cũng yờu cầu khụng bổ sung mới danh mục, dự ỏn, cụng trỡnh sử dụng

vốn TPCP giai đoạn 2011-2015 Khẩn trương quyết định các giải pháp đối với cỏc cụngtrỡnh, dự ỏn thuộc diện chuyển đổi hỡnh thức đầu tư, gión, hoón, khụng được tiếp tục

sử dụng từ nguồn vốn TPCP giai đoạn 2011-2015

Không chuyển chỉ tiêu kế hoạch vốn TPCP được Quốc hội quyết định hàng nămsang năm sau, căn cứ tiến độ giải ngân để huy động vốn TPCP đáp ứng nhu cầu củacông trỡnh, dự ỏn, khụng để tồn đọng vốn, sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đó huy động

Trước đó, giải trỡnh tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về tỡnh hỡnh thực hiệnvốn trỏi phiếu Chớnh phủ năm 2011, dự kiến kế hoạch năm 2012 và kế hoạch giai đoạn2011-2015, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiểncho biết, một số đại biểu đề nghị Chính phủ bố trí vốn TPCP cho cả giai đoạn 2011-

2015 đáp ứng khoảng 70% tổng mức đầu tư (khoảng 350.000 tỷ đồng, tương ứng với70.000 tỷ đồng mỗi năm) để hoàn thành cơ bản các công trỡnh đó được phê duyệt, giảmtối đa các tổn thất do các công trỡnh dở dang

Tuy nhiờn theo UBTVQH, trong bối cảnh kinh tế vĩ mụ cũn bất ổn, nền kinh tếcũn khú khăn, nếu tiếp tục đáp ứng đủ nhu cầu vốn TPCP cho những cụng trỡnh, dự ỏn

đó được phê duyệt thỡ ước tính cần phát hành khoảng 405.000 tỷ đồng, tính cả trượt giákhoảng 500.000 tỷ đồng, như vậy sẽ vượt quá khả năng huy động của nền kinh tế, gâybất ổn cho kinh tế vĩ mô

• Kết quả đạt được và một số hạn chế của thị trường trái phiếu chính phủ 2011

 Kết quả đạt được

Trờn thị trường sơ cấp, từ đầu năm đến 30/06/2011, tổng khối lượng TPCP huyđộng trong 6 tháng đầu năm 2011 đạt 48.392,7 tỷ đồng so với 103.200 tỷ khối lượng gọithầu; tỷ lệ trỳng thầu của toàn thị trường là 46.89%, có xu hướng tăng hơn so với cựng

kỳ năm 2010 Cùng với đó, tổng khối lượng đăng kí của nhà đầu tư đạt hơn 140.365,2

tỷ đồng, tương đương với 136,01% so với khối lượng gọi thầu chứng tỏ sự quan tõmlớn của nhà đầu tư với kờnh phỏt hành TPCP Lói suất trỳng thầu đạt đỉnh trong thỏng

4, thỏng 5 (khoảng 13.00 – 13.20% với cỏc kỡ hạn 3 và 5 năm) và có xu hướng giảmdần vào thỏng 6 (12.1 – 12.3% tại cỏc kỡ hạn trờn) do sự cải thiện thanh khoản của hệ

thống NHTM Trờn thị trường thứ cấp, tính đến thời điểm 30/06/2011, giỏ trị giao dịchtrờn hệ thống giao dịch TPCP chuyờn biệt đạt hơn 31.083 tỷ đồng; giỏ trị giao dịchbỡnh quõn khoảng 263,42 tỷ đồng/phiờn, giảm nhẹ so với giỏ trị cựng kỡ năm 2010(khoảng 293,7 tỷ đồng/phiờn).

Trờn thị trường thứ cấp TPCP, lợi suất giao dịch tiếp tục bỏm sỏt lói suất trỳng thầucủa cựng một kỡ hạn trờn thị trường sơ cấp Ngoại trừ những kỡ hạn dài cú lợi suất giaodịch tương đối ổn định (trong khoảng 11.15 – 12.8%) thỡ lợi suất giao dịch tại những kỡhạn ngắn từ 0 – 5 năm lại giao động khỏ lớn (tăng khoảng 2 – 2.5% từ 10 – 12% lờn 12– 14% trong những thỏng 4, 5, 6)

Phiên đấu thầu ngày 21/4, Kho bạc Nhà nước đó huy động được 651 tỷ đồng/2.000

tỷ đồng chào bán Lói suất đăng ký cao nhất là 17%/năm cho kỳ hạn 5 năm

Kết quả đấu thầu 2.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ do Kho bạc Nhà nước pháthành, đấu thầu ngày 21/4/2011 cho thấy tỡnh hỡnh huy động trái phiếu vẫn chưa khởisắc

Cụ thể, mặc dự lói suất trần đó được đồng loạt nâng lên trên 12%/năm (tăng 0,8% so với tháng trước), song chỉ có 651 tỷ đồng trái phiếu được huy động, tươngđương tỷ lệ đấu thầu thành công là 32,55%

0,5-Đợt này Kho bạc Nhà Nước đem đấu thầu 2 loại trái phiếu kỳ hạn 3 năm và 5 năm,mỗi loại 1000 tỷ đồng, ngày phát hành là ngày 25/4/2011

Có 5 thành viên tham gia đấu thầu trái phiếu kỳ hạn 3 năm, với lói suất đăng ký caonhất lên tới 16%/năm, tuy nhiờn lói suất trần là 12,3% do đó lói suất trỳng thầu ở mức12,3% và cú 350 tỷ trỏi phiếu kỳ hạn 3 năm được đấu thầu thành công

Đối với trái phiếu kỳ hạn 5 năm, có 5 thành viên tham gia, lói suất đăng ký cao nhấtlờn tới 17%, lói suất trần là 12,1%, lói suất trúng thầu là 11,9%, có 301 tỷ đồng đấu thầu

Cụ thể, phiên này Kho bạc Nhà nước đấu thầu 2 loại trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 3năm và 5 năm, mỗi loại 1.000 tỷ đồng, ngày phát hành là ngày 06/06/2011 Mệnh giámỗi trái phiếu là 100.000 đồng/TP.

Đối với trái phiếu kỳ hạn 3 năm, có 12 thành viên tham gia, lói suất đăng kýtrong khoảng 12,9% - 13,7%/năm, lói suất trỳng thầu là 13%/năm, thấp hơn lói suấttrỳng thầu tuần trước 0,3%/năm, 1.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn này được bán hết

Đối với trái phiếu kỳ hạn 5 năm, có 14 thành viên tham gia,lói suất đăng ký trongkhoảng 12,9% - 15,2%/năm, lói suất trỳng thầu là13%/năm, thấp hơn lói suất trỳng thầucựng kỳ hạn tuần trước 0,2%/năm, 1000 tỷđồng TP kỳ hạn này cũng được bán hết

Việc các nhà đầu tư có động thái đổ mạnh tiền vào trái phiếu cho thấy, các nhàđầu tư đang dự báo về xu hướng mặt bằng lói suất giảm dần Dựa trờn những con số đóđược công bố, việc chỉ số CPI tháng 5 công bố đó hạ nhiệt hơn so với tháng 4 đó phầnnào làm dịu bớt sức núng của mặt bằng lói suất thời gian qua Ngoài ra, nếu CPI thỏng 6tiếp tục thấp hơn tháng 5, thỡ cỏc nhà đầu tư hoàn toàn có thể hy vọng lói suất sẽ tiếptục bớt căng thẳng hơn nữa

Động thái sôi động hơn của thị trường trái phiếu cũng được giới chuyên mônđánh giá khá tích cực, bởi đây là một thị trường thường vẫn hoạt động khá yếu so với

kênh dẫn vốn từ ngân hàng Do đó, việc phát triển thị trường trái phiếu sẽ tạo nên cấutrúc thị trường tài chính cân bằng hợp lý, giảm chi phí huy động vốn cho nền kinh tế,đồng thời tăng khả năng chống chọi với khủng hoảng.

Thứ hai, các phương thức phát hành như đấu thầu qua Ngân hàng Nhà nước, đấuthầu qua Sở Giao dịch Chứng khoán, bảo lónh phỏt hành cũn rất nhiều vấn đề phải tiếptục nghiên cứu, cải tiến Số thành viên tham gia thị trường đông nhưng chưa ổn định;khối lượng và lói suất đặt thầu không ổn định nên ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả của

Thứ ba, trỏi phiếu Chớnh phủ niêm yết, giao dịch trên thị trường thứ cấp cũn ớt về

số lượng Tổng số trái phiếu Chính phủ niêm yết chiếm tỷ trọng trên 80% so với tổng số

Thứ tư, thiếu vắng các nhà kinh doanh trái phiếu chuyên nghiệp và nhà tạo lập thịtrường: Việc chưa hỡnh thành được hệ thống đại lý cấp I (PDs) với vai trũ là nhà tạo lậpthị trường cũng có những ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường sơ cấp và thị trườngthứ cấp trái phiếu Chính phủ Bên cạnh đó, hiện nay các nhà đầu tư có tổ chức chủ yếu

là các ngân hàng thương mại, các công ty bảo hiểm tham gia đấu thầu trái phiếu hoặcbảo lónh phỏt hành thường nắm giữ trái phiếu cho đến khi đáo hạn

Thứ năm, trái phiếu Chính phủ đó từng bước được đa dạng về kỳ hạn nhưng vẫncũn nhiều đợt với cỏc loại kỳ hạn, lói suất, ngày đáo hạn khác nhau dẫn đến tỡnh trạngtrờn thị trường có nhiều loại trái phiếu Chính phủ nên rất khó cho các nhà đầu tư nắmbắt được diễn biến của từng loại trái phiếu để ra quyết định đầu tư

Thứ sỏu, hiện nay duy nhất chỉ có Kho bạc Nhà nước đó và đang phối hợp với SởGiao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và các đơn vị liên quan tổ chức được kênh đấuthầu trái phiếu Chính phủ theo lô lớn qua HNX, chưa triển khai được kênh bảo lónhphỏt hành trỏi phiếu Chớnh phủ theo lụ lớn, khiến khối lượng trái phiếu Chính phủchuẩn trên thị trường cũn khỏ khiờm tốn so với tổng dư nợ trái phiếu Chính phủ

2 Trỏi Phiếu chớnh quyền địa phương

- Chủ yếu cho các địa phương huy động vốn phục vụ cho việc xõy dựng cỏccụng trỡnh cơ sở vật chất hạ tầng tại địa phương của mỡnh, chủ yếu phỏt hành thụngqua cụng chỳng của chính địa phương đó thông qua KBNN

- Hiện nay, chỉ có hai địa phương là Hà nội và TP.HCM là thực hiện phỏt hànhtrỏi phiếu chớnh quyền địa phương thường xuyờn, với số lượng lớn nhằm huy động vốnđầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, cỏc cụng trỡnh phỳc lợi tại địa phương

3 Trái Phiếu Doanh Nghiệp

Cỏc doanh nghiệp phỏt hành bao gồm cỏc doanh nghiệp nhà nước đang thựchiện cổ phần hoỏ, hay cỏc tổng cụng ty, tập đoàn kinh tế lớn Số trỏi phiếu này đượcphát hành thông qua kênh đấu giỏ, bảo lónh và mụi giới Tuy nhiờn, tớnh thanh khoảncủa loại trỏi phiếu này cũng khụng cao

Sau khi Chớnh phủ ban hành nghị định 120/CP ngày 17/9/1994 về phỏt hành cổphiếu, trỏi phiếu của doanh nghiệp nhà nước, thị trường trỏi phiếu bắt đầu manh nhahỡnh thành Tuy nhiờn, phải đến năm 1996, thị trường trỏi phiếu doanh nghiệp mới cúnhững bước đột phỏ mới, khởi đầu bằng việc Cụng ty Cổ phần Cơ điện lạnh (REE) huyđộng được 5 triệu USD

Năm 1998, Công ty Cổ phần Cụng nghệ thông tin EIS huy động được 10 tỷ Năm

2003, Tổng cụng ty Dầu khí huy động được 300 tỷ; Tổng công ty Xi măng được 200 tỷđồng; EVN được 300 tỷ Việc huy động vốn trờn thị trường trỏi phiếu trong giai đoạnnày hầu như chưa phát triển Cỏc tổ chức phỏt hành chủ yếu là cỏc tổ chức tớn dụng vàrất ớt cỏc doanh nghiệp phỏt hành trỏi phiếu doanh nghiệp

Năm 2006 đánh dấu một bước ngoặc mới cho thị trường trỏi phiếu doanh nghiệpViệt Nam khi Nghị định 52/2006/NĐ-CP chính thức được ban hành Theo đó, chủ thểphỏt hành trỏi phiếu khụng chỉ là cỏc doanh nghiệp Nhà nước như trước đây mà cũn cúcỏc cụng ty TNHH, cụng ty cổ phần và doanh nghiệp cú vốn đầu tư nước ngoài với mộtnguyờn tắc chung là cỏc doanh nghiệp phải tự vay, tự trả, tự chịu trỏch nhiệm và cụng

Trong năm 2006, Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam (Vinashin) huy độngđược 800 tỷ đồng, Tập đoàn EVN: 5.000 tỷ đồng Đến tháng 7/2007, Vinashin pháthành thêm được 3.000 tỷ đồng, Vilexim được 5 tỷ, Tổng công ty thép được 400 tỷ đồng,Vinaconex huy động được 1.000 tỷ đồng

3.1 Uư nhược điểm của trỏi phiếu doanh nghiệp

Khả năng tiếp cận nguồn vốn nhanh và hiệu quả Phỏt hành trỏi phiếu giỳp

doanh nghiệp chủ động linh hoạt hơn trong viêc tiếp cận được những nguồn vốn lớn.Khi phỏt hành trỏi phiếu, doanh nghiệp cú quyền chủ động đưa ra những điều kiện linhhoạt để phự hợp với điều kiện thị trường: như loại trỏi phiếu phỏt hành là trỏi phiếutrơn, trái phiếu chứng quyền, linh hoạt trong việc định lói trỏi phiếu (cố định, thả nổi,thả nổi theo kỳ), nờn trỏi phiếu cú tiềm năng hấp dẫn nhà đầu tư Hiện nay Nhà nước rất

ưu ái trong việc phỏt hành TP DN nờn chỉ mất khoảng 6 đến 8 tuần DN cú thể hoàn tất

hồ sơ phát hành Tuy nhiên, nếu đi vay NH hay phát hành CP, DN sẽ mất nhiều thờigian hơn cho khâu chuẩn bị và xột duyệt hồ sơ Phát hành TP cho phép DN huy độngđược lượng vốn lớn Nếu DN cú nhu cầu trờn 1.000 tỉ đồng thỡ họ cú thể tiếp cận nguồnvốn từ phỏt hành TP dễ dàng hơn so với việc đi vay hay phát hành CP

So với CP, khả năng làm pha loóng sở hữu khi cú thờm nguồn vốn của TP là íthơn rất nhiều Trỏi phiếu là vốn nợ nờn phỏt hành trỏi phiếu khụng làm pha loóngquyền sở hữu của chủ doanh nghiệp, trừ trường hợp trỏi phiếu chuyển đổi thành cổphiếu Doanh nghiệp phỏt hành trỏi phiếu, trừ trỏi phiếu chuyển đổi thành cổ phiếu cúthờm nguồn vốn lớn mà không làm thay đổi cơ cấu sở hữu.Ngoài ra, phỏt hành TP cũnđũi hỏi thời gian ít hơn so với thời gian đi vay hoặc phỏt hành CP.

Chi phớ sử dụng vốn thấp hơn so với cổ phiếu Chi phớ lói từ trỏi phiếu phải trả

cho trỏi chủ là chi phí trước thuế, được khấu trừ khi tớnh thuế Ngược lại, cổ tức của cổphiếu là phần trớch từ lợi nhuận sau thuế

Giải quyết tỡnh trạng phỏ sản doanh nghiệp cú lợi thế cho trỏi chủ.Nếu doanh

nghiệp khụng trả được lói hay gốc thỡ cỏc trỏi chủ cú thể tuyờn bố phỏ sản doanhnghiệp, buộc doanh nghiệp chấm dứt hoạt động và bỏn tài sản để trả nợ cho cỏc trỏichủ Cỏc cổ đông thỡ khụng cú những quyền như vậy Nếu doanh nghiệp hoạt độngthua lỗ thỡ cỏc cổ đông - những chủ sở hữu doanh nghiệp phải chấp nhận mất tiền vàcỏc chủ sở hữu doanh nghiệp là đối tượng được hưởng lợi cuối cùng trong trường hợpdoanh nghiệp bị tuyờn bố phỏ sản

Việc huy động vốn bằng phỏt hành trỏi phiếu được xem là phương thức mang lạinhiều lợi ích như huy động vốn từ cỏc thành phần kinh tế, hạn chế sự phụ thuộc vàonguồn vốn cấp phỏt, giảm bớt gỏnh nặng cho ngân sách Nhà nước, xó hội húa việc đầu

tư phát triển cơ sở hạ tầng Mặt khỏc, việc phỏt hành trỏi phiếu cũng cung cấp cho thịtrường và các nhà đầu tư một cụng cụ tài chính, giúp đa dạng húa danh mục đầu tư vàgiảm thiểu rủi ro

Tuy nhiờn, Tớnh linh hoạt trong việc trả lói cho nhà đầu tư không cao Khi huy

động vốn bằng trỏi phiếu, doanh nghiệp phải trả lói theo lói suất theo thời hạn xác địnhtrước Dũng tiền dùng để thanh toỏn lói cú thể làm doanh nghiệp mất đi nhiều cơ hộiđầu tư khác