Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án khu dân cư số 1, thị trấn đình cả, huyện võ nhai, tỉnh thái nguyên

Việc chuyển mục đích sử dụng các loại đất, nhất là chuyển từ đất nông nghiệp sang các mục đích phi nông nghiệp, việc thu hồi đất, vấn đề về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là một tất yếu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI THỊ THANH HIỀN

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN KHU DÂN CƯ SỐ 1 THỊ TRẤN ĐÌNH CẢ, HUYỆN VÕ NHAI,

TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2016-2017

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Ngành : Quản lý tài nguyên & môi trường Khoa : Quản lý tài nguyên

Khóa học : 2015 - 2019

Thái Nguyên, năm 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI THỊ THANH HIỀN

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN KHU DÂN CƯ SỐ 1 THỊ TRẤN ĐÌNH CẢ, HUYỆN VÕ NHAI,

TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2016-2017

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Ngành : Quản lý tài nguyên & môi trường Khoa : Quản lý tài nguyên

Khóa học : 2015 - 2019 Giáo viên hướng dẫn : Tiến sĩ Nguyễn Đức Nhuận

Thái Nguyên, năm 2019

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài em đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của quý cơ quan, thầy cô, bạn bè và gia đình Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo Tiến sĩ Nguyễn Đức Nhuận - thầy giáo trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo em hoàn thành báo cáo tốt

nghiệp này Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Khoa Quản lí Tài nguyên - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em hoàn thành báo cáo tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Võ Nhai nơi em thực tập đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình thực tập

Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn bạn bè, gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành báo cáo tốt nghiệp

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019

SINH VIÊN

Bùi Thị Thanh Hiền

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất của thị trấn Đình Cả năm 2018 31

Bảng 4.2: Các bước thực hiện BT - GPMB dự án Khu dân cư số 1 34

Bảng 4.3: Danh sách kiểm kê đất và tài sản 37

Bảng 4.4: Đối tượng được bồi thường và không được bồi thường của dự án 39

Bảng 4.5: Đơn giá bồi thường về đất của dự án 39

Bảng 4.6: Các khoản hỗ trợ khi bị thu hồi đất tại dự án 40

Bảng 4.7: Kinh phí bảo vệ và phát triển đất trồng lúa 42

Bảng 4.8: Kết quả bồi thường đất và tài sản gắn liền với đất của dự án 43

Bảng 4.9: Kết quả các khoản hỗ trợ của dự án 44

Bảng 4.10: Thông tin chung về các hộ gia đình được điều tra 45

Bảng 4.11: Mục đích sử dụng số tiền khi được Nhà nước bồi thường 46

Bảng 4.12: Sự thay đổi về thu nhập bình quân một tháng của người dân trước và sau khi bị thu hồi đất 46

Bảng 4.13: Tình hình an ninh trật tự sau khi bị thu hồi đất 47

Bảng 4.14: Môi trường sống của người dân sau khi bị thu hồi đất 47

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BT - GPMB : Bồi thường - Giải phóng mặt bằng

BT - HT - TĐC : Bồi thường - Hỗ trợ - Tái định cư

CNH - HĐH : Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

Phòng TN&MT : Phòng Tài nguyên và Môi trường

Sở TN&MT : Sở Tài nguyên và Môi trường

TD ĐKXD ĐSVH : Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa

Công ty TNHH : Công ty trách nhiệm hữu hạn

MỤC LỤC

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa của đề đài 3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 3

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 3

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở khoa học 4

2.1.1 Một số khái niệm liên quan 4

2.1.2 Đặc điểm của công tác, hỗ trợ giải phóng mặt bằng 5

2.1.3 Quy trình thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất 7

2.2 Cơ sở pháp lý 12

2.2.1 Những vân bản về công tác giải phóng mặt bằng của Chính phủ và cơ quan Trung Ương 12

2.2.2 Những văn bản về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của tỉnh Thái Nguyên 13

2.3 Những nghiên cứu về thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư 14

2.3.1 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của một số trên thế giới 14

2.3.2 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 19

2.3.3 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại tỉnh Thái Nguyên 22

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 25

3.1.1 Đối tượng 25

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 25

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 25

3.3 Nội dung nghiên cứu 25

3.3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên 25

3.3.2 Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai 25

3.3.3 Ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai tới đời sống của người dân 25

3.3.4 Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng cho huyện Võ Nhai trong thời gian tới 25

3.4 Phương pháp nghiên cứu 25

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu 25

3.4.2 Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia 26

3.4.3 Phương pháp kế thừa số liệu 26

3.4.4 Phương pháp tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu 27

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 28

4.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên 28

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 28

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 29

4.2.1 Hiện trạng sử dụng đất thị trấn Đình Cả năm 2018 30

4.2.Công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1 thị trấn Đình Cả,huyện Võ Nhai 34

4.2.1 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến công tác sử dụng đất 30

4.2.2 Khái quát dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai 33

4.2.3.Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả 34

4.3 Ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1 thị

trấn Đình Cả huyện Võ Nhai tới đời sống của người dân 45

4.3.1 Ảnh hưởng đến an ninh xã hội 47

4.4 Những thuận lợi khó khăn và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt cho huyện Võ Nhai trong thời gian tới 48 4.4.1 Thuận lợi 48

4.4.2 Khó khăn 48

4.4.3 Đề xuất một số giải pháp 49

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 51

5.1 Kết luận 51

5.2 Kiến nghị 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 53

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước ta đang trong giai đoạn tập trung các nguồn lực để phát triển kinh tế Việc chuyển mục đích sử dụng các loại đất, nhất là chuyển từ đất nông nghiệp sang các mục đích phi nông nghiệp, việc thu hồi đất, vấn đề về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là một tất yếu khách quan và diễn ra phổ biến ở hầu khắp các địa phương, việc bồi thường giải phóng mặt bằng và công tác tái định cư đều gặp rất nhiều vướng mắc làm chậm trễ việc khởi công xây dựng

và kéo dài tiến độ thi công của các công trình, không những gây thiệt hại cho Nhà nước mà còn là nguyên nhân của những vụ khiếu kiện kéo dài, làm ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế - chính trị - xã hội của địa phương

Thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng, trong các năm gần đây kinh tế tiếp tục tăng trưởng với tốc độ ổn định, các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, khoa học, xã hội ngày càng được cải thiện Sự phát triển chung của hệ thống KT - XH cũng như của đất nước trước hết đặt ra phải xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao thông đường bộ, hệ thống thuỷ lợi, hệ thống lưới điện quốc gia đây chính là điều kiện rất cơ bản để phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch Để xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng, phát triển các ngành kinh tế, công nghiệp, giao thông, xây dựng, thương mại dịch vụ, giáo dục, y tế Nhà nước phải thu hồi đất của người sử dụng đất và phải bồi thường cho người bị thu hồi Việc thực hiện bồi thường giữ vị trí hết sức quan trọng, là yếu tố có tính quyết định trong toàn bộ quá trình BT - GPMB Trong những năm vừa qua công tác BT - GPMB gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai và thực hiện (Giá đất biến động, tiêu cực, ý thức của người dân chưa cao, ) Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc các dự án được triển khai chậm là do công tác bồi thường giải phóng mặt bằng gặp rất nhiều khó khăn

vướng mắc Các chính sách đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng, các văn bản hướng dẫn thực hiện của Nhà nước còn chưa đầy đủ, cụ thể, chưa đồng bộ, hay thay đổi do đó gây nhiều khó khăn cho việc xác định và phân loại mức bồi thường, giá bồi thường Việc tuyên truyền phổ biến các chính sách có liên quan đến công việc này chưa thực hiện tốt Chưa có biện pháp hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tạo công ăn việc làm mới cho người dân vùng di dời một cách cụ thể Do đó đòi hỏi phải có các phương án bồi thường thật hợp lý, công bằng đảm bảo mọi người dân đều thấy thỏa đáng

Võ Nhai là một huyện vùng cao của tỉnh Thái Nguyên, có địa hình khá phức tạp, nhiều đồi núi Hiện tại, Võ Nhai có 1 thị trấn, 14 xã, với tổng số 2 tổ dân phố và 170 xóm Đây là một trong những địa phương khó khăn nhất của tỉnh Thái Nguyên Thị trấn Đình Cả tuy là huyện lỵ của huyện Võ Nhai nhưng trong nhiều năm, sự phát triển đô thị còn hạn chế: Không gian đô thị chật hẹp, dân số ít (3.845 người), tỷ trọng nông nghiệp vẫn đứng đầu trong cơ cấu kinh

tế, chưa có những khu dân cư, khu đô thị và trung tâm thương mại lớn, vẫn còn xóm thuộc diện đặc biệt khó khăn… Nhằm thay đổi thực trạng này, cùng với sự quan tâm hỗ trợ của các cấp, ngành, cả hệ thống chính trị và người dân thị trấn đã và đang thể hiện sự nỗ lực và những tư duy mới Phố huyện vùng cao hứa hẹn về sự bứt phá trong tương lai gần

Xuất phát từ thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban Chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên cùng với sự hướng dẫn của thầy giáo Tiến Sĩ.Nguyễn

Đức Nhuận, tôi xin thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư

số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

- Ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai tới đời sống của người dân

- Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng cho huyện Võ Nhai trong thời gian tới

1.3 Ý nghĩa của đề đài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế phục

vụ cho công tác sau này

- Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu

- Những kết quả khoa học thu được thông qua thực hiện đề tài sẽ bổ sung

cơ sở thực tiễn để đánh giá chung tình hình đời sống, việc làm của người dân trước và sau khi bị Nhà nước thu hồi đất

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

- Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên từ đó đưa ra các biện pháp cũng như những kiến nghị phù hợp với điều kiện thực tế của huyện nhằm cải thiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng hiệu quả nhất đối với các dự án đầu

tư xây dựng tại huyện Võ Nhai

- Kết quả của đề tài ngoài việc đóng góp để giải quyết vấn đề đời sống, việc làm cho người có đất bị thu hồi hiện nay trên địa bàn huyện mà còn là tài liệu tham khảo cho các địa phương khác trong và ngoài tỉnh Thái Nguyên

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học

2.1.1 Một số khái niệm liên quan

- Thu hồi đất: là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai

- Bồi thường về đất: là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất

- Chi phí đầu tư vào đất còn lại: bao gồm chi phí san lấp mặt bằng và chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tư vào đất mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa thu hồi được

- Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng: là việc bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế

- Thống kê đất đai: là việc Nhà nước tổng hợp, đánh giá trên hồ sơ địa chính về hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm thống kê và tình hình biến động đất đai giữa hai lần thống kê

- Kiểm kê đất đai: là việc Nhà nước tổ chức điều tra, tổng hợp, đánh giá trên hồ sơ địa chính và trên thực địa về hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm kiểm kê và tình hình biến động đất đai giữa hai lần kiểm kê

- Giá đất: là giá trị của quyền sử dụng đất tính trên một đơn vị diện tích đất

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

- Tái định cư: được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó

Hiện nay, ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

+ Bồi thường bằng nhà ở

+ Bồi thường giao đất ở mới

+ Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

2.1.2 Đặc điểm của công tác, hỗ trợ giải phóng mặt bằng

Như chúng ta đã biết để thực hiện được dự án theo đúng tiến độ thì trước hết các chủ đầu tư cần phải có mặt bằng, muốn có được mặt bằng đất đai để xây dựng công trình thì nhà đầu tư phải thực hiện công tác giải phóng mặt bằng Đó là công việc hết sức quan trọng đầu tiên Công việc này mang tính chất phức tạp, tốn kém nhiều thời gian, công sức và tiền của Ngày nay công việc này ngày càng trở nên khó khăn hơn do đất đai ngày càng có giá trị và khan hiếm Bên cạnh đó, công tác GPMB liên quan đến lợi ích của nhiều cá nhân, tập thể và của toàn xã hội Ở mỗi địa phương khác nhau thì công tác GPMB cũng có nhiều đặc điểm khác nhau Vì vậy cần phải có những phương pháp hợp lý để thực hiên công tác này Tuy nhiên công tác GPMB có các đặc điểm sau:

- Phân bổ lại tài nguyên đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất: Giao đất,

thu hồi đất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là biện pháp quan trọng để Nhà nước chủ động trong việc phân bổ lại tài nguyên Quốc gia Chính sách bồi thường, hỗ trợ và TĐC là khâu then chốt để giao đất, thu hồi đất, quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất được thực hiện trên thực tế, làm cho đất đai sử dụng ngày càng có hiệu quả, đây là việc làm lâu dài và liên tục của quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau

với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau Khu vực nội thành, mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu

vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ; Khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp Do đó mỗi khu vực BT - GPMB có những đặc trưng riêng và được tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng của mỗi khu vực và từng dự án cụ thể

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng

trong đời sống kinh tế, xã hội đối với mọi người dân Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân

cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau này

Đối với đất ở lại càng phức tạp hơn do những nguyên nhân sau:

+ Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt của người dân mà tâm lý, tập quán lại ngại di chuyển chỗ ở

+ Do yếu tố lịch sử để lại nên nguồn gốc sử dụng đất phức tạp và do cơ chế chính sách chưa đáp ứng được với nhu cầu thực tế sử dụng đất nên chưa giải quyết được các vướng mắc và tồn tại cũ

+ Việc quản lý đất đai chưa chặt chẽ dẫn đến các hiện tượng lấn chiếm, xây dựng nhà trái phép nhưng lại không được chính quyền địa phương xử lý dẫn đến việc phân tích hồ sơ đất đai và áp dụng giá phương án bồi thường gặp rất nhiều khó khăn

+ Thiếu quỹ đất dành cho xây dựng khu TĐC cũng như chất lượng khu TĐC thấp chưa đảm bảo được yêu cầu

+ Việc áp dụng giá đất ở để tính bồi thường giữa thực tế và quy định của Nhà nước có những khoản cách khá xa cho nên việc triển khai thực hiện cũng không được sự đồng thuận của người dân Từ các điểm trên cho thấy mỗi dự

án khác nhau đều có những tính đặc thù riêng biệt, do đó công tác tổ chức thực hiện cũng khác nhau

- Thu hồi đất mang tính chất bắt buộc bằng quyết định hành chính: Khi

quyết định của cơ quan Nhà nước đã ban hành có hiệu lực thì các tổ chức cá nhân phải nghiêm túc thực hiện (không đồng ý vẫn thu hồi đất)

2.1.3 Quy trình thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

Bước 1: Thông báo thu hồi đất

Trước khi có quyết định thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất

nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết Nội dung thông báo thu hồi đất bao gồm kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm

Thông báo thu hồi đất phải được gửi đến từng người có đất thu hồi, họp phổ biến đến người dân trong khu vực có đất thu hồi và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

Sau khi thông báo thu hồi đất theo đúng thủ tục nói trên, nếu người sử dụng đất trong khu vực thu hồi đất đồng ý thì UBND cấp có thẩm quyền có thể ra Quyết định thu hồi đất và thực hiện các chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà không cần chờ hết thời hạn thông báo

Bước 2: Thu hồi đất

UBND cấp tỉnh có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt

Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

UBND cấp huyện có thẩm quyền thu hồi đất đối với đất của hộ gia đình,

cá nhân, cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang

sử dụng đất thì UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất

Bước 3: Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất

Sau khi có quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, UBND cấp xã

có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm

vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được vận động, thuyết phục mà người

sử dụng đất vẫn không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ BT GPMB thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc Người có đất thu hồi có trách nhiệm thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc Trường hợp người có đất thu hồi không chấp hành thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc và tổ chức thực hiện cưỡng chế theo quy định tại Điều 70 của Luật đất đai 2013 Trình tự, thủ tục thực hiện quyết định cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc được quy định như sau: tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế; trường hợp người bị cưỡng chế chấp hành quyết định cưỡng chế thì tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành và thực hiện điều tra, khảo sát, đo đạc,

kiểm đếm Trường hợp người bị cưỡng chế không chấp hành quyết định cưỡng chế thì tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế thi hành quyết định cưỡng chế

Bước 4: Lập phương án bồi thường thiệt hại, hỗ trợ, tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân,

hộ gia định bị thu hồi đất, trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin liên quan của từng trường hợp; áp giá tính giá trị bồi thường về đất, tài sản trên đất

Phương án tái định cư: UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư trước khi thu hồi đất Khu tái định cư tập trung phải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền Dự án tái định cư được lập và phê duyệt độc lập với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng phải bảo đảm có đất ở, nhà ở tái định cư trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thu hồi đất Khu tái định cư được lập cho một hoặc nhiều dự án; nhà ở, đất ở trong khu tái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà, nhiều mức diện tích khác nhau phù hợp với các mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư

Bước 5: Niêm yết công khai phương án lấy ý kiến của nhân dân

Sau khi phương án chi tiết được lập, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức lấy ý kiến của nhân dân, nhất là các đối tượng bị thu hồi đất Hình thức lấy ý kiến là: tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi, đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi

có đất thu hồi

Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại diện UBND cấp xã, đại diện Ủy ban MTTQVN cấp xã, đại diện những người

có đất thu hồi

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoại đối với trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án

BT - HT - TĐC; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền

Bước 6: Hoàn chỉnh Phương án

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đối tượng có đất bị thu hồi, đại diện chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, tổ chức bồi thường tiếp thu, hoàn chỉnh phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trình cơ quan chuyên môn thẩm định và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

Bước 7: Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức triển khai thực hiện

Việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định như sau: UBND cấp có thẩm quyền quy định tại Điều 66 của Luật đất đai năm 2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong cùng một ngày

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã phổ biến và niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; gửi quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến từng người có đất thu hồi, trong đó ghi rõ về mức bồi thường, hỗ trợ, bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có), thời gian, địa điểm chi trả tiền BT- HT; thời gian bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có) và thời gian bàn giao đất đã thu hồi cho tổ chức làm nhiệm vụ BT – GPMB

Tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư theo phương

án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt; trường hợp người có đất thu hồi không bàn giao đất cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thì UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục để người có đất thu hồi thực hiện, nếu họ vẫn không chấp hành việc bàn giao đất thì bị cưỡng chế theo quy định tại Điều 71 của Luật đất đai 2013

Bước 8: Tổ chức chi trả bồi thường

Theo quy định tại Điều 93 Luật đất đai 2013, trong thời hạn 30 ngày kể

từ ngày quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi

Lưu ý: Tiền được bồi thường để trừ vào số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ

tài chính gồm tiền được bồi thường về đất, tiền được bồi thường chi phí đầu

tư vào đất còn lại (nếu có) Không trừ các khoản tiền được bồi thường chi phí

di chuyển, bồi thường thiệt hại về tài sản, bồi thường do ngừng sản xuất kinh doanh và các khoản tiền được hỗ trợ vào khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai

Trường hợp diện tích đất thu hồi đang có tranh chấp về quyền sử dụng đất mà chưa giải quyết xong thì tiền bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích đất đang tranh chấp đó được chuyển vào Kho bạc Nhà nước chờ sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết xong thì trả cho ngươi có quyền sử dụng đất

Bước 9: Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất

Sau khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; người bị thu hồi đất phải bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư Trường hợp người có đất bị thu hồi không bàn giao mặt bằng thì bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại Điều 71 Luật Đất đai 2013, khi có đủ các điều kiện: người có đất thu hồi

không chấp hành quyết định thu hồi đất sau khi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành; người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp xã lập biên bản

Trình tự, thủ tục thực hiện cưỡng chế thu hồi đất: trước khi tiến hành cưỡng chế, Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định thành lập Ban thực hiện cưỡng chế; Ban thực hiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế; nếu người bị cưỡng chế chấp hành thì Ban thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành Việc bàn giao đất được thực hiện chậm nhất sau 30 ngày kể từ ngày lập biên bản

2.2 Cơ sở pháp lý

2.2.1 Những vân bản về công tác giải phóng mặt bằng của Chính phủ và

cơ quan Trung Ương

- Luật Đất đai 45/2013/QH13 của Quốc hội thông qua ngày 29/11/2013 với 15 nội dung quản lý hành chính Nhà nước về đất đai

- Nghị định 43/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2013

- Nghị định 44/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất;

- Nghị định 47/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất;

- Thông tư 23/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

- Thông tư 37/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 74/TT-BTNMT ngày 15/5/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.2.2 Những văn bản về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 31/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 57/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt Bảng giá đất giai đoạn 2015-2019 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 13/QĐ-UBND ngày 15/6/2015 của UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Quy định trình tự, thủ tục xác định giá đất và thẩm định giá đất cụ thể trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 06/QĐ-UBND ngày 21/01/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 20/QĐ-UBND ngày 06/7/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi, bổ sung một số điều tại Quy định vềBT- HT- TĐC khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ban hành kèm theo Quyết định số 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh

- Quyết định số 61/QĐ-UBND ngày 25/12/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

2.3 Những nghiên cứu về thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư

2.3.1 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của một số trên thế giới

2.3.1.1 Tại Thái Lan

Giống như nhiều nước khác trong khu vực Châu Á, quá trình đô thị hóa

ở Thái Lan diễn ra nhanh chóng, mọi giao dịch về đất đai đều do cơ chế thị trường điều tiết Tuy nhiên, với những dự án do Chính phủ quản lý, việc đền

bù được tiến hành theo trình tự: tổ chức nghe ý kiến người dân, định giá bồi thường

2.3.1.2 Tại Trung Quốc

Về pháp luật đất đai có nhiều nét tương đồng với pháp luật đất đai ở Việt Nam Ở Trung Quốc, đất đai thuộc chế độ công hữu, gồm sở hữu toàn dân và

sở hữu tập thể Đất đai ở khu vực thành thị và đất xây dựng thuộc sở hữu Nhà nước Đất ở khu vực nông thôn và đất nông nghiệp thuộc sở hữu tập thể, nông dân lao động Theo quy định của Luật đất đai Trung Quốc năm 1998, đất đai thuộc sở hữu nhà nước được giao cho các tổ chức, cá nhân sử dụng theo các hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất (cấp giấy), giao đất có thu tiền sử dụng đất và cho thuê đất

Đất thuộc diện được cấp bao gồm đất được sử dụng cho cơ quan nhà nước, phục vụ mục đích công cộng, xây dựng cơ sở hạ tầng và phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh Đất sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh thì được Nhà nước giao đất theo hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc là cho thuê đất

Về thẩm quyền thu hồi đất: Chỉ có Chính phủ (Quốc vụ viện) và chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới có quyền thu hồi đất Quốc

vụ viện có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên và 70 ha trở

lên đối với các loại đất khác Dưới hạn mức này thì do chính quyền tỉnh, thành phố trực thộc Trung ương ra quyết định thu hồi đất Đất nông nghiệp sau khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở hữu tập thể thành đất thuộc sở hữu nhà nước

Về trách nhiệm bồi thường: Pháp luật đất đai Trung Quốc quy định, người nào sử dụng đất thì người có trách nhiệm bồi thường Phần lớn tiền bồi thường do người sử dung đất trả Tiền bồi thường bao gồm các khoản như lệ phí sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước và các khoản tiền trả cho người có đất

bị thu hồi Ngoài ra, pháp luật đất đai Trung Quốc còn quy định mức nộp lệ phí trợ cấp đời sống cho người bị thu hồi đất là nông dân cao tuổi không thể chuyển đổi sang ngành nghề mới khi bị mất đất nông nghiệp, khoảng từ 442.000 - 2.175.000 nhân dân tệ/ha

Các khoản phải trả cho người bị thu hồi đất gồm tiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp TĐC, tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp TĐC căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước đây rồi nhân với một hệ số do Nhà nước quy định Còn đối với tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất thì xác định theo giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất

Về nguyên tắc bồi thường: Các khoản tiền bồi thường phải đảm bảo cho người dân bị thu hồi có chỗ ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Ở Bắc Kinh, phần lớn các gia đình dùng số tiền bồi thường đó cộng với tiền tiết kiệm của

họ có thể mua được một căn hộ mới Còn đối với người dân ở khu vực nông thôn có thể dùng khoản tiền bồi thường mua được hai căn hộ ở cùng một nơi Tuy nhiên, ở thành thị, cá biệt cũng có một số gia đình sau khi được bồi thường cũng không mua nổi một can hộ để ở Những đối tượng trong diện giải tỏa mặt bằng thường được hưởng chính sách mua nhà ưu đãi của Nhà nước, song trên thực tế họ thường mua nhà bên ngoài thi trường

Về tổ chức thực hiện và quản lý giải tỏa mặt bằng: Cục quản lý tài nguyên đất đai ở các địa phương thực hiện việc quản lý giải tỏa mặt bằng Người nhận khu đất thu hồi sẽ thuê một đơn vị xây dựng giải tỏa mặt bằng khu đất đó, thường là các đơn vị chịu trách nhiệm thi công công trình trên khu đất giải tỏa

Nhìn chung hệ thống pháp luật về bồi thường và TĐC của Trung Quốc đều nhằm bảo vệ những người mà sức sống có thể bị giảm do việc thu hồi đất

để thực hiện các dự án Theo một nghiên cứu gần đây của World Bank thì các luật về TĐC của Trung Quốc đối với các dự án phát triển đô thị, công nghiệp

và giao thông “Đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu cả WB trong tài liệu hướng dẫn thực hiện TĐC”

2.3.1.3 Tại Hàn Quốc

Mặc dù đất đai là sở hữu tư nhân nhưng trong nhiều trường hợp, Nhà nước có quyền thu hồi đất của người dân Các trường hợp đó là: thu hồi đất để phục vụ mục đích quốc phòng - an ninh; dự án đường sắt, đường bộ, sân bay, đập nước thủy điện, thủy lợi; dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, nhà máy điện, viện nghiên cứu; dự án xây dựng trường học, thư viện, bảo tàng; dự

án xây dựng nhà, xây dựng cơ sở hạ tầng trong khu đô thị mới, khu nhà ở để cho thuê hoặc chuyển nhượng

Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được thực hiện theo phương thức tham vấn và cưỡng chế Phương thức tham vấn được thực hiện thông qua việc các cơ quan công quyền thỏa thuận với người bị thu hồi đất về phương

án, cách thức bồi thường Trong trường hợp tham vấn bị thất bại, Nhà nước phải sử dụng phương thức cưỡng chế Theo thống kê của Cục Chính sách đất đai Hàn Quốc, ở Hàn Quốc có 85% tổng số các trường hợp Nhà nước thu hồi đất thực hiện theo phương thức tham vấn; chỉ có 15% các trường hợp thu hồi đất phải sử dụng phương thức cưỡng chế

Tổ chức Nhà ở Quốc gia (một tổ chức xã hội đứng ra bảo đảm trách nhiệm cung cấp nhà ở tại đô thị, hoạt động như một nhà đầu tư độc lập) được phép thu hồi đất theo quy hoạch để thực hiện các dự án xây nhà ở

Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất trên cơ sở các nguyên tắc sau:

- Thứ nhất, việc bồi thường do chủ dự án thực hiện

- Thứ hai, chủ đầu tư phải thực hiện bồi thường đầy đủ cho chủ đất và cá

nhân liên quan trước khi tiến hành xây dựng các công trình công cộng

- Thứ ba, thực hiện bồi thường cho chủ đất phải bằng tiền mặt, sau đó

mới bằng đất hoặc nhà ở xã hội

- Thứ tư, thực hiện bồi thường áp dụng cho từng cá nhân

Về thời điểm xác định giá bồi thường, đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức tham vấn thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm các bên đạt được thỏa thuận đồng thuận về phương án bồi thường Đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức cưỡng chế thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

Việc xác định giá bồi thường không phải do chủ dự án thực hiện mà giao cho ít nhất hai cơ quan định giá độc lập (hoạt động theo hình thức doanh nghiệp hoặc công ty cổ phần) thực hiện Trường hợp chủ đất yêu cầu xác định lại giá bồi thường thì chủ dự án lựa chọn thêm một tổ chức tư vấn định giá đất thứ ba Nếu giá trị định giá cao nhất và thấp nhất chênh lệch 10% hoặc nhiều hơn, sẽ phải có chuyên gia định giá khác thực hiện tiếp việc định giá, và từ

đó, mức bồi thường sẽ được tính toán lại Giá đất được lựa chọn làm căn cứ xác định bồi thường là giá trung bình cộng của kết quả định giá của hai hoặc

ba cơ quan dịch vụ tư vấn về giá đất độc lập được chủ thực hiện dự án thuê định giá

Đối với đất nông nghiệp, nếu bị thu hồi trước khi thu hoạch hoa màu, giá trị hoa màu đó sẽ được bồi thường Khoản bồi thường được tính dựa trên số

hoa màu thực tế được trồng tại thời điểm dự án được công bố và đủ để hỗ trợ người nông dân phục hồi lại việc sản xuất của mình Khoản bồi thường được tính bằng 2 lần tổng thu nhập hàng năm từ sản xuất nông nghiệp [1]

2.3.1.4 Tại Pháp

Được đánh giá là một trong những nước có thể chế trưng thu chi tiết và hoàn chỉnh nhất Thủ tục trưng thu của Pháp gồm hai giai đoạn: giai đoạn hành chính (làm các công việc chuẩn bị thu hồi) và giai đoạn tư pháp (liên quan đến chuyển quyền sở hữu)

Trước hết, bên có nhu cầu thực hiện dự án nộp hồ sơ cho Tỉnh trưởng Tỉnh trưởng bổ nhiệm điều tra viên hoặc một hội đồng điều tra để tiến hành điều tra sơ bộ và chỉ rõ đối tượng, thời hạn điều tra; đồng thời, thông báo trên báo chí, cách thức để công chúng tìm hiểu, nêu ý kiến về hồ sơ dự án Trên cơ

sở kết quả điều tra được trình lên, Tỉnh trưởng sẽ thông báo cho chủ dự án, tòa án hành chính và cũng gửi cho tất cả các xã, phường liên quan Chậm nhất

là một năm sau khi kết thúc điều tra sơ bộ, tùy từng trường hợp theo luật định, Tỉnh trưởng ra quyết định về tính khả nhượng của các tài sản có trong danh mục trưng thu, chuyển quyết định đó sang tòa án Sau khi có lệnh của tòa án, các chủ sở hữu không được chuyển nhượng, thế chấp tài sản Chủ dự án thông báo dự kiến về mức bồi thường và mời các bên bị trưng thu cho biết yêu cầu của họ trong vòng 15 ngày Hai bên có một tháng để xử lý những bất đồng, nếu không thống nhất được thì mức bồi thường sẽ do tòa án quyết định, có nêu rõ các khoản bồi thường chính, các khoản bồi thường phụ (như việc làm, hoa màu, di chuyển, kinh doanh ) và cơ sở của việc tính toán Những khoản bồi thường này sẽ phải trả đầy đủ tính theo giá trong ngày ra lệnh trưng thu và chủ dự án phải trả chi phí xác định mức bồi thường của tòa án

Đối với các trường hợp sử dụng đất vào mục đích chung như quốc phòng

- an ninh; lợi ích quốc gia; lợi ích công cộng thì Nhà nước thực hiện quyền

ưu tiên mua đất của chủ sở hữu tư nhân trên cơ sở đàm phán thỏa thuận về

giá Trường hợp thỏa thuận không đạt hoặc chủ sở hữu tư nhân không muốn bán đất thì Nhà nước được quyền trưng thu đất đai có bồi thường cho chủ sở

Hiện nay, hầu hết các dự án đều diễn ra chậm so với tiến độ với nhiều nguyên nhân khác nhau: theo nhà đầu tư thì một trong những khó khăn vướng mắc của công tác giải phóng mặt bằng là chưa điều tra nguồn gốc đất

để lập phương án bồi thường Việc chậm tiến độ các dự án không chỉ do vướng mắc về cơ chế, chính sách dẫn tới thắc mắc, khiếu kiện của người dân trong diện di dời mà còn có nguyên nhân từ sự phối hợp giữa chủ đầu tư với

sở, ngành và các chính quyền địa phương chưa chặt chẽ, cán bộ ở một số nơi vẫn chưa làm hết trách nhiệm

2.3.2.2 Tại thành phố Hồ Chí Minh

Trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện có nhiều dự án giao thông trọng điểm như mở rộng xa lộ Hà Nội, tỉnh lộ 10, đường vành đai 2, … Theo báo cáo tiến độ dự án trọng điểm của sở giao thông vận tải thành phố Hồ Chí Minh, nhiều dự án đang thi công dở dang nằm ở cửa ngõ thành phố bị vướng mặt bằng

Công tác bồi thường GPMB tuyến đường mở rộng xa lộ Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh:

- Dự án mở rộng xa lộ Hà Nội do Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng kỹ thuật thành phố Hồ Chí minh làm chủ đầu tư Xa lộ mở rộng có tổng chiều dài

là 15,7 km và tổng mức đầu tư là 2.268 tỷ đồng, với điểm đầu nối với dự án cầu Sài Gòn 2, điểm cuối tại nút giao thông Tân Vạn, kết nối với dự án cầu Đồng Nai mới

- Dự án mở rộng xa lộ Hà Nội đang gặp rất nhiều vướng mắc về GPMB, tại phần mở rộng và cải tạo trục đường chính đoạn trong phạm vi nút giao thông Cát Lái đến tiếp giáp cầu Rạch Chiếc (dài 1,2 km, rộng 44m - 54m) vẫn chưa thể thi công do Sở giao thông vận tải chưa bàn giao mặt bằng từ ban quản lý dự án đại lộ Đông Tây; đoạn từ cuối nút giao ngã tư Thủ Đức đến cầu vượt Trạm 2 (dài 2,7 km, rộng 24m - 41m) nhánh bên trái bế tắc do vướng tuyến ống nước D1000

Về giải phóng và bàn giao mặt bằng, hầu hết các đơn vị GPMB cho rằng công việc này gặp khá nhiều khó khăn và kéo dài do các khâu thủ tục, áp giá đền bù và địa điểm tái định cư Ðể giải quyết khó khăn này, UBND thành phố

Hồ Chí Minh đã đưa ra văn bản chỉ đạo UBND các quận, phường chủ động chuẩn bị quỹ nhà ở, đất ở tái định cư trước khi thực hiện thu hồi đất sớm bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư triển khai dự án

2.3.2.3 Tại Vĩnh Phúc

Đến thời điểm này trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc có 588 dự án đầu tư có hiệu lực với tổng số vốn là 28.000 tỷ đồng và 2.034 triệu USD Nhờ thu hút được nhiều dự án đầu tư nên tổng thu ngân sách của tỉnh hàng năm tăng cao Đạt được thành tựu này, Vĩnh phúc coi khâu GPMB là then chốt Toàn tỉnh đã giải phóng gần 7000 ha đất dành cho công nghiệp và phát triển đô thị Với phương châm “có công nghiệp vào, đời sống nhân dân phải tốt hơn khi chưa có”, Vĩnh Phúc đã tạo cơ chế cấp đất cho người dân bị mất 30% đất sản xuất trở lên ở vị trí thuận lợi để họ làm dịch vụ, có chính sách rằng buộc nhà đầu

tư thực hiện nghĩa vụ tạo việc làm cho con em công nhân trong các doanh nghiệp trên địa bàn

Tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn này đang tích cực thực hiện CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn ngoài việc phải thực hiện thành công việc chuyển đổi

cơ cấu cây trồng, vật nuôi thì vấn đề thu hút vốn đầu tư, đưa các dự án vào địa phương nhằm phát triển công nghiệp, xây dựng, dịch vụ… việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trở thành nhiệm vụ hàng đầu của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương tỉnh Vĩnh Phúc Tuy nhiên, mỗi công trình xây dựng, mỗi

dự án muốn được triển khai nhanh chóng và có hiệu quả cao thì vấn đề đặc biệt cần quan tâm giải quyết trước là công tác GPMB

Xác định được nhiệm vụ đó, ngay từ ngày đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ nhiệm kỳ 2010 - 2015, Đảng ủy tỉnh Vĩnh Phúc đã xác định: muốn công tác giải phóng mặt bằng có hiệu quả thì trước nhất phải phát huy được tinh thần tự giác trong nhân dân, làm tốt quy chế dân chủ, tuyên truyền

để nhân dân hiểu và tự nguyện bàn giao mặt bằng cho các dự án Đảng ủy tỉnh Vĩnh Phúc đã công khai các Nghị quyết liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, quy hoạch đất đai hàng năm Đồng thời thành lập Ban chỉ đạo thực hiện công tác giải phóng mặt bằng ở địa phương

Việc giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư vào địa phương nhiều lúc không thể thực hiện được theo dự án nêu trên Nguyên nhân chính là sự hạn chế trong nhận thức của bộ phận một số người dân trong địa bàn xã Họ cho rằng: mảnh ruộng mà họ sống chung cả đời sẽ bị mất đi khi bàn giao cho dự

án, cho nên nhiều người mặc dù đã nhận tiền đền bù đất, không những không bàn giao đất mà luôn đòi hỏi về chế độ hỗ trợ đất, dịch vụ, đòi tăng giá đền

bù, tăng hạng đất Đó là những bất cập khó giải quyết mà công tác giải phóng mặt bằng gặp phải khi tiếp xúc người dân, trước tình hình đó lãnh đạo Đảng

ủy, UBND cấp xã đã giải quyết bằng cách xuống các thôn trực tiếp đối thoại với người dân, giải thích rõ cho họ hiểu về chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về việc bảo vệ quyền, lợi ích của nhân dân trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương Bằng nhiều hình thức, chính

sách tuyên truyền, vận động đã dần dần thay đổi được nhận thức của người dân Thực tế cho thấy người dân đã tự giác bàn giao đất cho chủ đầu tư

2.3.3 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại tỉnh Thái Nguyên

Thành phố Thái Nguyên được thành lập năm 1962 là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, giáo dục, y tế, du lịch, dịch vụ, khoa học kỹ thuật của tỉnh Thái Nguyên, thuộc vùng trung du miền núi Bắc bộ, là đầu mối giao thông quan trọng nối các tỉnh miền núi phía Bắc với các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, có

vị trí chiến lược về an ninh quốc phòng

Thành phố Thái Nguyên có 28 đơn vị hành chính phường (xã) Trong đó

có 18 phường và 10 xã, với tổng diện tích đất tự nhiên là: 17.707,52 ha Dân

số trên 29 vạn người

Trong những năm qua thành phố Thái Nguyên xác định công tác bồi thường GPMB là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, nên Thành uỷ Thái Nguyên đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như: Nghị quyết số 01-NQ/TU ngày 26/12/2005 Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khoá XV về mục tiêu, nhiệm vụ công tác năm 2006; Nghị quyết số 03-NQ/TU ngày 20/12/2006 Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khoá XV về mục tiêu, nhiệm vụ công tác năm 2007; Chỉ thị số 13/CT-TU của Ban Thường vụ Thành uỷ về tăng cường lãnh đạo công tác bồi thường GPMB

UBND thành phố Thái Nguyên đã ban hành trên 100 văn bản chỉ đạo giải quyết các vấn đề liên quan đến công tác bồi thường GPMB của các dự án trên địa bàn thành phố Đồng thời tập hợp những vướng mắc từ cơ sở để tham mưu cho UBND tỉnh kịp thời giải quyết những nội dung vượt thẩm quyền của UBND thành phố Đối với những dự án có khiếu kiện phức tạp liên quan đến bồi thường GPMB, UBND thành phố quyết định thành lập tổ công tác liên ngành của thành phố để giải quyết, do đồng chí Chánh Thanh tra thành phố trực tiếp làm tổ trưởng tổ công tác

- Về tổ chức bộ máy thực hiện:

+ Thành lập Ban chỉ đạo công tác bồi thường GPMB thành phố Thái Nguyên phân công đồng chí Phó Bí thư Thành uỷ - Chủ tịch UBND thành phố làm trưởng ban chỉ đạo

+ Thành lập Hội đồng bồi thường GPMB thành phố, phân công đồng chí

Uỷ viên Ban Thường vụ thành uỷ - Phó chủ tịch UBND thành phố làm chủ tịch Hội đồng bồi thường có trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo điều hành thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư các dự án trên địa bàn

+ Thành lập Hội đồng thẩm định phương án bồi thường GPMB các dự

án thuộc thành phố phê duyệt theo thẩm quyền được phân cấp

+ Thành lập Trung tâm phát triển quỹ đất để trực tiếp thực hiện công tác bồi thường GPMB các dự án trên địa bàn thành phố

- Kết quả bồi thường GPMB từ năm 2013 - 2015:

Tổng số dự án đã thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư từ năm

2013 đến hết năm 2015 là trên 130 dự án Số diện tích đất UBND tỉnh đã ra Quyết định thu hồi để thực hiện các dự án là: 675,86 ha trong đó có 34,57 ha đất ở 563,13ha đất nông lâm nghiệp; 78,16ha đất khác; Tổng diện tích đất đã thực hiện thanh toán bồi thường cho các tổ chức, cá nhân là: 568,580 ha Số diện tích chưa thanh toán bồi thường là 107,28 ha; Tổng số kinh phí được duyệt để thanh toán, bồi thường cho các tổ chức cá nhân bị thu hồi đất trong quy hoạch dự án là: 887.227.545.000đ Trong đó: Bồi thường đất là: 542.312.326.000đ; Bồi thường tài sản cây cối là: 289.345.687.000đ; Hỗ trợ, thưởng là: 55.569.532.000đ Tổng số hộ bị ảnh hưởng là: 5.625 hộ gia đình trong đó số hộ thuộc diện được bố trí tái định cư trên 2.124 hộ

Nhìn chung các dự án thực hiện xong công tác GPMB đã tuân thủ theo đúng các quy định của Nhà nước và giao đất cho chủ đầu tư đúng quy hoạch, đúng đối tượng, diện tích đã được phê duyệt và phù hợp với nhu cầu sử dụng đất theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh và Thành phố

- Quy trình thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ và tái định:

Hiện nay, công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại tỉnh Thái Nguyên được thực hiện theo quy trình, trình tự phù hợp với quy định của Nghị định 69/2009/NĐ-CP

Bước 1: Thống nhất thực hiện công tác bồi thường

Bước 2: Xác định và công bố chủ trương thu hồi đất (thông báo thu hồi đất) Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

Bước 4: Kê khai, kiểm kê tài sản thiệt hại và xác định nguồn gốc đất Bước 5: Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Bước 6: Niêm yết công khai giá trị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Bước 7: Hoàn chỉnh phương án trình cấp thẩm quyền phê duyệt và ra

Quyết định thu hồi đất đến từng hộ

Bước 8: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định thu hồi đất đến từng hộ

của dự án

Bước 9: Quyết định thu hồi đất tổng thể của dự án

Bước 10: Thông báo, niêm yết công khai Quyết định phê duyệt phương

án bồi thường, hỗ trợ và thông báo chi trả tiền

Bước 11: Giải quyết khiếu nại tranh chấp phát sinh sau phương án phê

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Địa điểm: Thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

- Thời gian tiến hành:

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị trấn Đình Cả, huyện

Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

3.3.2 Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số 1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai

3.3.3 Ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng dự án Khu dân cư số

1, thị trấn Đình Cả, huyện Võ Nhai tới đời sống của người dân

3.3.4 Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng cho huyện Võ Nhai trong thời gian tới 3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu

3.4.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập các Nghị định, Quyết định, Công văn và Thông tư hướng dẫn thực hiện công tác GPMB