Trong khuôn khổ Chương trình chung, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Dân số Liên hợp quốc UNFPA, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về bình đẳng gi
Trang 1THỰC HIỆN LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI
Tài liệu tập huấn
Trang 2TẬP II TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN TẬP HUẤN VỀ THỰC HIỆN LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI
Trang 3LỜI GIỚI THIỆU
Tháng 11 năm 2006, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Bình đẳng giới Sự ra đời của Luật này thể hiện rõ sự cam kết của Việt Nam trong thúc đẩy bình đẳng giới và coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Chính phủ cũng đã giao trách nhiệm quản lý nhà nước về bình đẳng giới cho Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Để thực hiện Luật Bình đẳng giới, các cơ quan của Đảng, Quốc hội, các Bộ, ngành chủ chốt và các tổ chức đoàn thể, xã hội ở tất
cả các cấp đều đóng vai trò quan trọng trong thực hiện, giám sát, đánh giá, báo cáo về việc triển khai thực hiện Luật này
Tháng 3 năm 2009, Chương trình chung về Bình đẳng giới giữa Chính phủ Việt Nam
và Liên hợp quốc với sự tài trợ của Chính phủ Tây Ban Nha đã được thực hiện nhằm nâng cao năng lực của các tổ chức cơ liên quan ở cấp quốc gia và cấp tỉnh trong thực hiện, giám sát, đánh giá và báo cáo tốt hơn về Luật Bình đẳng giới và Luật Phòng chống bạo lực gia đình Trong khuôn khổ Chương trình chung, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về bình đẳng giới xây dựng bộ tài liệu tập huấn về Luật Bình đẳng Giới cho cán bộ làm công tác Đảng, các đại biểu dân cử (đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp), cán bộ cơ quan quản lý nhà nước các cấp về bình đẳng giới cũng như cán bộ của các tổ chức đoàn thể các cấp chịu trách nhiệm thực thi và giám sát việc thực hiện Luật Bình đẳng giới Mục tiêu của bộ tài liệu tập huấn nhằm: (i) Nâng cao năng lực cho những giảng viên nguồn về giới và bình đẳng giới của các cơ quan của Đảng, cơ quan của Quốc hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, các Bộ, ngành chủ chốt, cũng như cán bộ ở địa phương; (ii) Hỗ trợ các cơ quan, tổ chức thuộc các ngành, các cấp xây dựng được chương trình tập huấn cho cán bộ, nhân viên của mình; (iii) Nâng cao kỹ năng cho các cán bộ nói trên trong việc tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá và báo cáo việc thực hiện Luật Bình đẳng giới
Bộ Tài liệu tập huấn gồm 2 tập; Tập I là Tài liệu tập huấn cung cấp những kiến thức cơ bản về giới và Luật Bình Đẳng giới, biện pháp thúc đẩy thực hiện Luật và các công cụ để giám sát, đánh giá và báo cáo việc thực hiện Luật bình đẳng giới Tập II là Tài liệu hướng dẫn dành cho giảng viên, cung cấp các phương pháp và kỹ năng để tiến hành tập huấn dựa trên những nội dung đã được biên soạn ở Tập I
Tập I có tiêu đề “Tài liệu tập huấn về Thực hiện Luật Bình đẳng giới” sẽ cung cấp cho
người học những khái niệm, kiến thức cơ bản về Giới và pháp luật về bình đẳng giới Những người sử dụng tập I sẽ là các cán bộ làm công tác Đảng, các đại biểu dân cử (đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp), cán bộ cơ quan quản lý nhà nước các cấp về bình đẳng giới cũng như cán bộ của các tổ chức đoàn thể các cấp chịu trách nhiệm thực thi Luật Bình đẳng giới Cụ thể tập I của tài liệu sẽ:
i) Hỗ trợ kiến thức cho các cán bộ làm công tác Đảng trong việc chỉ đạo ban hành các chủ trương và tuyên truyền thực hiện Luật Bình đẳng Giới
ii) Hỗ trợ kiến thức cho các đại biểu dân cử (Quốc hội và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh) lồng ghép giới trong các văn bản quy phạm pháp luật và theo dõi, giám sát việc thực hiện Luật
Trang 4iii) Hỗ trợ kiến thức cho các cán bộ quản lý nhà nước về bình đẳng giới trong việc thực hiện, theo dõi, đánh giá và báo cáo tình hình thực hiện Luật Bình đẳng giới ở các cấp
Cấu trúc nội dung của Tập I như sau:
Phần 1: Khái niệm cơ bản, chính sách và pháp luật về bình đẳng giới
Phần 2: Các biện pháp đảm bảo bình đẳng giới
Phần 3: Tám lĩnh vực trong Luật Bình đẳng giới
Phần 4: Vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan trong việc thực hiện bình đẳng giới Phần 5: Giám sát và công tác báo cáo về việc thực hiện pháp luật bình đẳng giới
Tập II có tiêu đề “Tài liệu hướng dẫn tập huấn về Thực hiện Luật Bình đẳng giới”
nhằm cung cấp kỹ năng cho hướng dẫn viên về cách thức chuẩn bị, thực hiện tập huấn về những nội dung ở Tập I Tập II cũng bao gồm phương pháp tập huấn, kỹ năng đào tạo nhằm tăng cường sự chủ động tham gia của người học vào quá trình học tập như thảo luận nhóm, làm bài tập tình huống Mỗi phần sẽ có bố cục chương trình tập huấn mẫu, hướng dẫn các hoạt động đào tạo, các bài tập tình huống Tập II chủ yếu dành cho các giảng viên nguồn của các cơ quan của Đảng, Quốc hội, các Bộ, ngành chủ chốt và các tổ chức đoàn thể, xã hội ở tất cả các cấp - những cơ quan chịu trách nhiệm thực thi Luật Bình đẳng giới
Cấu trúc nội dung của Tập II như sau:
Phần 1: Hướng dẫn sử dụng tài liệu, gồm: (i) Giới thiệu tài liệu; và (ii) Gợi ý về
phương pháp tập huấn và kỹ năng cho tập huấn viên
Phần 2: Chương trình tập huấn mẫu
Phần 3: Các chuyên đề
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Ban Quản lý Dự án Ô Chương trình chung về Bình đẳng giới giữa Chính phủ Việt Nam
và Liên hợp quốc của Bộ Lao Động, Thương binh và Xã hội xin chân thành cảm ơn Chính Phủ Tây Ban Nha thông qua Quỹ Hỗ trợ các Mục tiêu Thiên niên kỷ và UNFPA đã hỗ trợ tài chính, kỹ thuật, chỉ đạo và đóng góp ý kiến trong quá trình biên soạn Bộ tài liệu tập huấn này
Ban Quản lý dự án xin chân thành cảm ơn sự tham gia biên soạn của nhóm tư vấn thuộc Trung Tâm Phát triển và Hội nhập (CDI) đã biên soạn tài liệu và đặc biệt là sự đóng góp ý kiến của Trung tâm Hỗ trợ và Nâng cao năng lực phụ nữ (CEPEW) đã góp ý cho bộ tài liệu Đặc biệt, xin cảm ơn sự góp ý và tham gia của bà Aya Matsuura, Chuyên gia Giới của Chương trình chung về Bình đẳng giới giữa Chính phủ Việt Nam và Liên hợp quốc, bà Nguyễn Thị Diệu Hồng, Phó giám đốc Ban Quản lý Dự án Ô
Bộ tài liệu này được biên soạn trong thời gian ngắn, mang tính thử nghiệm nên không thể tránh khỏi thiếu sót Ban Quản lý Dự án Ô trân trọng mọi ý kiến đóng góp để tiếp tục hoàn thiện bộ tài liệu này
Trang 6MỤC LỤC
1.2.2 Phương pháp tập huấn 12 PHẦN II CHƯƠNG TRÌNH MẪU CHO TẬP HUẤN 19
Chương trình Mẫu 2: Đối tượng: Các đại biểu dân cử (đại biểu Quốc hội, hội
Chuyên đề 2: Pháp luật quốc tế và Việt Nam về bình đẳng giới và vì sự tiến bộ
của phụ nữ
27
Chuyên đề 4: Lồng ghép vấn đề bình đẳtng giới trong xây dựng văn bản quy
phạm pháp luật
34
Chuyên đề 8: Vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan trong việc thực hiện
Trang 7PHẦN I HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG
1.1 GIỚI THIỆU TÀI LIỆU
1.1.1 Nội dung tài liệu
Tập I đã cung cấp những khái niệm, kiến thức cơ bản về giới và pháp luật về bình đẳng giới
Tập II này là Tài liệu hướng dẫn dành cho tập huấn viên, sẽ cung cấp các phương pháp
và kỹ năng để tiến hành tập huấn dựa trên những nội dung đã được biên soạn ở Tập I Tài liệu này gồm 3 phần nhằm giúp cho tập huấn viên nắm được phương pháp, kỹ năng tập huấn chung (phần I) Tài liệu cũng gợi ý một số chương trình bài giảng mẫu (phần II) và các chuyên đề (phần III)
Phần các chuyên đề sẽ giúp tập huấn viên nắm được cụ thể nội dung, phương pháp của từng bài giảng Ngoài ra, tập huấn viên cần tham khảo nội dung của Tập I để truyền tải kiến thức một cách sâu hơn cho tham dự viên khóa học
1.1.2 Đối tượng sử dụng
Tài liệu và chương trình bài giảng mẫu được thiết kế chủ yếu dành cho các giảng viên nguồn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; các Bộ/ngành chủ chốt; các cơ quan của Đảng và cơ quan của Quốc hội cũng như cán bộ Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, những người chịu trách nhiệm thực thi Luật Bình đẳng giới
Tùy theo nhu cầu tập huấn cho từng đối tượng mà tập huấn viên có thể tham khảo chương trình bài giảng mẫu (phần II), và các chuyên đề (phần III) để thiết kế khóa tập huấn cho phù hợp
1.2 Gợi ý về phương pháp và kỹ năng cho tập huấn viên
1.2.1 Quy trình tập huấn
1 CHUẨN BỊ TẬP HUẤN
Để đảm bảo cho khoá tập huấn diễn ra trôi chảy, hãy chuẩn bị thật cẩn thận trước khi bắt đầu Cần lưu ý một số điểm trước khi khoá học bắt đầu:
o Có một chương trình và nội dung tập huấn rõ ràng
o Biết rõ mục tiêu, nhóm đối tượng, trình độ học vấn của các tham dự viên cũng như
Trang 8o Để xây dựng nội dung tập huấn, cần cân nhắc đến mục tiêu học tập, kế hoạch đề ra
cho các học phần để đạt được các mục tiêu đó, các thông tin phụ, cùng các tài liệu giảng dạy cần thiết cho khóa học
o Sắp xếp lớp học là một điểm rất quan trọng Có nhiều cách sắp xếp khác nhau: kê theo hàng; kê hình chữ U; kê hình xương cá hay kiểu bàn tiệc; kê kiểu hội nghị; kê hình bán nguyệt hoặc hình tròn Mỗi kiểu đều có các ưu, nhược điểm riêng Trong các lớp tập huấn sử dụng nhiều hình thức làm việc theo nhóm thì kê hình xương cá hay kiểu bàn tiệc tỏ ra thích hợp hơn so với kiểu xếp chỗ hội trường truyền thống
o Trong lớp học nên có nhiều giấy khổ lớn, bút viết bảng, viết giấy, các công cụ cần thiết khác để làm bài tập
o Nếu tập huấn viên sử dụng các phương tiện nghe nhìn, cần đảm bảo rằng chúng được
đặt ở vị trí thuận tiện nhất để mọi người có thể nhìn thấy
2 BẮT ĐẦU KHÓA TẬP HUẤN
Nhóm tập huấn viên cùng với ban tổ chức cần thực hiện một số hoạt động:
o Hoan nghênh mọi người đến tham dự khoá học
o Giới thiệu chủ đề, mục tiêu, tài liệu và phương pháp tập huấn được sử dụng trong khoá học
o Giới thiệu bản thân mình
o Để các tham dự viên tự giới thiệu về mình
o Bầu ban cán sự lớp, các nhóm trưởng
o Thống nhất một số nguyên tắc, giờ giấc làm việc
Lưu ý: có rất nhiều cách tổ chức các hoạt động này, cần linh hoạt tùy theo số lượng tham dự
viên để thực hiện Song không nên để phần này chiếm nhiều thời gian, nhất là với các chương trình tập huấn chỉ có thời gian ngắn
3 TRONG KHI TẬP HUẤN
o Đảm bảo rằng mọi người đều tham gia Khuyến khích các tham dự viên còn e ngại tham gia vào thảo luận
Trang 9o Luôn tạo cơ hội để tất cả mọi người tham gia làm các bài tập, bỏ qua các khiếm khuyết
về hình thể, giọng nói của họ Chỉ nên lựa chọn các bài tập phù hợp với tất cả mọi người
o Kiểm tra xem các tham dự viên có hiểu những gì đã được trình bày không bằng cách đề nghị họ tóm tắt những điểm chính sau khi thảo luận
o Khuyến khích các tham dự viên đặt các câu hỏi khi họ không hiểu những điều đã được trình bày
4 VÀO CUỐI HỌC PHẦN
Việc đánh giá nên tiến hành vào cuối mỗi ngày hoặc cuối mỗi học phần bằng một số cách sau:
o Đưa các câu hỏi cho nhóm và/hoặc cho cá nhân
o Đưa các câu hỏi vấn đáp và/hoặc các khảo sát bằng văn bản
o Đưa các phần tóm tắt tổng kết tại cuối mỗi bài học hoặc học phần
o Sử dụng các mẫu đã có sẵn hoặc tự tập huấn viên xây dựng một mẫu khác dựa trên nội dung cụ thể và yêu cầu đánh giá của mình
o Phỏng vấn các tham dự viên theo nhóm nhỏ
Tập huấn viên lưu ý:
Tóm tắt những điểm chính của học phần
Lắng nghe thông tin phản hồi từ phía các tham dự viên về sự liên quan và tính hữu ích của bài học và và tổng hợp các kết luận của họ
5 VÀO CUỐI KHÓA TẬP HUẤN
Cần thu được thông tin phản hồi từ phía các tham dự viên về sự liên quan và tính hữu ích của khoá tập huấn Thông thường việc này được thực hiện qua một bản đánh giá nhằm mục đích:
o Xác định cách thức tiến hành một khoá tập huấn như thế nào và cần phải điều chỉnh, sửa đổi những gì
o Xác định xem khoá tập huấn có đáp ứng các mục tiêu đã đặt ra không
Trang 10o Xem xét tính phù hợp của nội dung khoá tập huấn cũng nhƣ bố cục, cấu trúc của khoá tập huấn
o Tìm ra sự thích hợp và tính hữu dụng của tài liệu đã đƣợc sử dụng trong khoá tập huấn
o Đánh giá việc sắp xếp tổ chức và hành chính
o Đánh giá sự hài lòng của các tham dự viên
Lưu ý: Vào cuối khóa tập huấn, có thể dùng Mẫu đánh giá và có thể yêu cầu tham dự viên
đánh giá bằng lời
CÁC MẪU PHIẾU ĐÁNH GIÁ
A Xác định mục tiêu tập huấn của tập huấn viên
Chủ đề tập huấn:
Mục tiêu chung của khoá tập huấn:
Sau khoá học, học viên sẽ có khả năng:
Lưu ý: Tập huấn viên nên cụ thể hóa mục tiêu chung của khoá tập huấn thành mục tiêu cụ thể
cho từng nội dung tập huấn mà tham dự viên cần “Nhớ đƣợc”, “Hiểu đƣợc”, “Làm đƣợc”
Trang 11B Mẫu đánh giá nhu cầu tập huấn của tham dự viên
Chủ đề tập huấn:
Sau khoá học, tham dự viên sẽ có khả năng:
Lưu ý: Tập huấn viên phát các thẻ bằng giấy màu để tham dự viên ghi trong 5 phút, sau đó mọi
người dán lên một tờ giấy khổ A0 Tập huấn viên tổng kết nhanh những ý kiến của tham dự viên và ghi nhận Cuối khoá tập huấn sẽ đối chiếu với phiếu đánh giá cuối khoá
C Mẫu đánh giá theo chuyên đề
ĐÁNH GIÁ CỤ THỂ THEO CHUYÊN ĐỀ
Chủ đề:
Tham dự viên hiểu được Hiểu được Hiều được Hiểu tốt Hiểu rất tốt
Tập huấn viên truyền đạt Chưa tốt Tốt vừa Tốt Rất tốt
Đánh giá chung Không hài lòng Hài lòng ít Hài lòng Rất hài lòng
Trang 12D Mẫu đánh giá khoá tập huấn
Tên khoá tập huấn:
Thời gian: từ ngày tháng năm đến ngày tháng năm
Địa điểm:
Hãy đánh dấu vào một ô dưới đây và nêu lý do 1 Sau khoá tập huấn này, bạn thấy kiến thức và kỹ năng của mình có? ٱ Có ٱ Có nhưng không nhiều ٱ Ít ٱ Không Nếu có, như thế nào?
Nếu không, tại sao?
2 Trong khi diễn ra khoá tập huấn, bạn có trao đổi những quan điểm, ý kiến và kinh nghiệm của mình với các tham dự viên khác không? ٱ Có ٱ Có nhưng không nhiều ٱ Ít ٱ Không Nếu có, như thế nào?
Nếu không, tại sao?
3 Sau khoá tập huấn, bạn có cảm thấy tự tin để áp dụng những kiến thức, kỹ năng thu được từ khoá tập huấn vào cuộc sống và công việc của bạn không? ٱ Có ٱ Có nhưng không nhiều ٱ Ít ٱ Không Nếu có, như thế nào?
Nếu không, tại sao?
4 Bạn có cho rằng những kiến thức, kỹ năng thu được từ khoá tập huấn này sẽ giúp ích cho bạn trong công việc hiện tại và/hoặc tìm kiếm công việc trong tương lai của bạn không? ٱ Có ٱ Có nhưng không nhiều ٱ Ít ٱ Không Nếu có, như thế nào?
Nếu không, tại sao?
5 Các tài liệu đã được sử dụng có phù hợp với nội dung khoá tập huấn và có hữu ích với bạn không? ٱ Có ٱ Có nhưng không nhiều ٱ Ít ٱ Không Nếu có, như thế nào?
Nếu không, tại sao?
6 Việc sắp xếp tổ chức và hành chính của khoá tập huấn có phù hợp, thuận lợi cho việc học tập không? ٱ Có ٱ Có nhưng không nhiều ٱ Ít ٱ Không Nếu có, như thế nào?
Nếu không, tại sao?
7 Những gợi ý, đóng góp khác cho khoá tập huấn:
Trang 13
1.2.2 Phương pháp tập huấn
Phần này cung cấp cho các tập huấn viên phương pháp đào tạo cho người lớn và một số các kỹ năng trong khi áp dụng phương pháp cùng tham gia trong khóa tập huấn về bình đằng giới và thực hiện Luật Bình đẳng giới
1 Phương pháp cùng tham gia và chu trình học qua trải nghiệm
Phương pháp cùng tham gia nhằm huy động sự tham gia tích cực của các tham dự viên Điều quan trọng là bằng cách tham gia chủ động, tích cực, chủ đề mới hoặc vấn đề đang học sẽ trở thành chủ đề, vấn đề của chính tham dự viên và cả tập huấn viên Nhờ đó, những điều được tiếp thu sẽ được ghi nhớ và áp dụng nhiều hơn, tốt hơn
Hình 1: Chu Trình Học Qua Trải Nghiệm
Phương pháp cùng tham gia và chu trình học qua trải nghiệm thực chất là nguyên tắc tổ chức dạy và học Phương pháp - nguyên tắc này được thể hiện xuyên suốt các phương pháp mang tính kỹ thuật sẽ được trình bày dưới đây như: động não; thuyết trình; phương pháp hỏi – đáp; thảo luận chung; thảo luận nhóm; và bài tập tình huống
Để áp dụng phương pháp cùng tham gia và chu trình học qua trải nghiệm, cần xác định
rõ vai trò của tập huấn viên và vai trò của tham dự viên
Vai trò của tập huấn viên
Vai trò của tập huấn viên là rất quan trọng để đảm bảo khóa tập huấn có sự tham gia, trải nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm giữa các tham dự viên Tập huấn viên sẽ đóng vai trò là người hỗ trợ, thúc đẩy hướng cho nội dung các cuộc thảo luận, các bài tập đi đúng hướng vào nội dung chủ đề khoá tập huấn Hãy để cho các cuộc thảo luận nhóm, các bài tập tự tiến triển
Trang 14và cho tham dự viên có cơ hội được nói, được tranh luận và tham gia vào hầu hết các hoạt động và tạo ra một môi trường tích cực cho đàm thoại, tác động qua lại lẫn nhau giữa tham dự viên Điều quan trọng với một tập huấn viên là tạo được bầu không khí thân thiện, tin tưởng lẫn nhau trong nhóm và sự tự tin của các tham dự viên Khi các tham dự viên cảm thấy thoải mái với nhau và cảm thấy họ lắng nghe và được tôn trọng, các chuyên đề mới có thể được bàn luận
có hiệu quả
Những điều tập huấn viên cần thực hiện:
o Hãy để tham dự viên phát biểu và hỗ trợ nhau càng nhiều càng tốt
o Khuyến khích tham dự viên đặt câu hỏi khi họ không hiểu điều gì, hoặc nếu có gì
đó chưa rõ trước khi chuyển sang chủ đề khác
o Không nên thuyết trình, giải thích hay chiếm ưu thế trong lớp
o Công việc sẽ hiệu quả hơn nếu có ít nhất 2 tập huấn viên trong lớp cùng nhau Một người sẽ dẫn dắt các chủ đề và người kia có thể hỗ trợ bằng cách viết những điểm chính lên bảng hoặc giấy khổ lớn Khi có những vấn đề phát sinh cần xử lý, điều chỉnh, tập huấn viên này có thể hỗ trợ tập huấn viên kia
Vai trò của tham dự viên
Trong phương pháp cùng tham gia và chu trình học tập qua trải nghiệm, tham dự viên
sẽ không thụ động tiếp thu kiến thức một chiều từ tập huấn viên mà chủ động, tích cực tham gia vào toàn bộ quá trình tập huấn Tập huấn viên cần chú ý bộ tài liệu này được thiết kế để tập huấn cho đối tượng là những cán bộ - những người đã trưởng thành Họ đến khoá tập huấn khi
đã có một số kiến thức, trải nghiệm từ trước, có đầu óc cởi mở hơn, đã tích luỹ được một số kinh nghiệm và ý tưởng, có những cảm nhận và có ý kiến rõ ràng - nói cách khác, có tư duy -
về các vấn đề cần thảo luận Trong quá trình tập huấn các tham dự học viên cùng tự thảo luận
và làm bài tập, có thể trình bày và chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm kinh nghiệm làm việc cũng như trong cuộc sống của mình cho các tham dự viên khác
2 Động não
Một bài tập động não có tác dụng tốt để tạo ra hứng thú, thu hút sự tập trung vào chuyên đề của buổi học, tạo ra những ý tưởng mới hoặc các giải pháp lựa chọn cho một vấn đề Với phương pháp này, tham dự viên có thể trở nên sáng tạo, tham gia vào lớp học và bày tỏ quan điểm của mình mà không sợ bị chỉ trích, phê phán Các bài tập động não có thể được thực hiện với các nhóm nhỏ hoặc với toàn thể tham dự viên
Quy trình tiến hành bài tập động não
o Thiết lập các quy tắc: phát huy khả năng sáng tạo của các tham dự viên, không ngắt lời nhau, không đánh giá, bình luận những ý kiến góp ý của người khác;
Trang 15o Đưa ra một vấn đề hoặc đặt một câu hỏi mở nhằm tập trung ý kiến của tham dự viên;
o Cho các tham dự viên/các nhóm một chút thời gian để gạch đầu dòng những ý tưởng chợt đến trong đầu về chủ đề liên quan;
o Liệt kê tất cả các ý tưởng mà không cần đánh giá hoặc nhận xét gì Khuyến khích tất cả các thành viên trong nhóm phát biểu để có số lượng ý tưởng nhiều nhất mà chưa cần quan tâm đến chất lượng Mọi quan điểm/ý tưởng đều được hoan nghênh - tính thực tế của chúng sẽ được bàn sau Đôi khi những ý tưởng có vẻ như buồn cười hoặc không xác thực lại đưa đến một ý tưởng thực tế hơn;
o Tóm tắt các kết quả cũng như quan điểm/ý kiến quan trọng nhất đối với chủ đề bài học ghi nhận được
Các bài trình bày/thuyết giảng ít có tác dụng duy trì sự chú ý của tham dự viên và ứng dụng các kiến thức thu được, do vậy, thời lượng bài thuyết trình không nên quá 15 phút, nên ngắn gọn, không nên lặp lại quá nhiều các thông tin mà tham dự viên có thể khai thác trong tài liệu đã được phát
Khi thuyết trình, giảng viên cần chú ý
o Bắt đầu bằng giới thiệu chủ đề, cấu trúc của bài, mục tiêu cần đạt được sau phần trình bày
o Cố gắng thu hút học viên cùng tham gia ngay từ đầu bằng những câu hỏi/bài tập động não hoặc một vài câu hỏi Lựa chọn đưa ra các ví dụ có liên quan đến những kinh nghiệm của mọi người trong nhóm để minh hoạ các khái niệm
o Khuyến khích các tham dự viên đưa ra các câu hỏi, các vấn đề của họ để thảo luận
o Kết thúc mỗi thuyết trình bằng việc tóm lược những thông điệp chính của chủ đề
Trang 16o Có thể phát bản copy bài thuyết trình sau khi trình bày để duy trì sự chú ý của tham
dự viên vào phần trình bày của tập huấn viên
5 Thảo luận chung
Thảo luận chung là một phương pháp tập huấn cùng tham gia hữu ích, thiết thực Phương pháp này làm cho các tham dự viên có điều kiện tác động lẫn nhau và trao đổi những ý tưởng theo kế hoạch/vấn đề đã định Đồng thời, phương pháp này tạo cơ hội cho tập huấn viên lắng nghe được nhiều ý kiến, tìm hiểu được nhiều quan điểm, vấn đề, kinh nghiệm thực tiễn từ các tham dự viên
Khi sử dụng phương pháp thảo luận chung cần chú ý:
o Đảm bảo mọi tham dự viên đều hiểu những điểm chính và những thông điệp cốt yếu
o Kích thích sự phản hồi bằng cách sử dụng những câu hỏi mở như: “Bạn thấy gì ở
đây?”, “Tại sao bạn nghĩ nó sẽ xảy ra?”, “Chúng ta có thể làm gì trong trường hợp này?”
Trang 17o Chuẩn bị cho buổi thảo luận nhưng không chi phối nó Dùng ý tưởng và thông tin của tham dự viên để thúc đẩy diễn tiến đồng thời giúp làm rõ các điểm trong thảo luận
o Đảm bảo rằng không ai là người chiếm ưu thế chính trong các buổi thảo luận hoặc trình bày quá nhiều về quan điểm riêng của mình (dù là tập huấn viên hay bất kỳ một tham dự viên nào) Cố gắng khuyến khích tham dự viên lắng nghe lẫn nhau và chú ý tới tiến độ của cuộc thảo luận Nếu buổi thảo luận bắt đầu lan man sang các chủ đề khác, ghi lại điều này cho các học phần sau và đưa mọi người quay lại chủ
đề chính bằng cách đặt các câu hỏi trực tiếp
o Chú ý đến việc kiểm soát thời gian
o Cuối buổi, tóm tắt các điểm chính đã được nêu ra trong buổi thảo luận Nên nhắc lại những quan điểm còn chưa thống nhất Có thể viết những điểm chính, quan trọng nhất lên giấy, phim đèn chiếu, bảng để ghi nhớ kết quả thảo luận, kể cả những quan điểm còn chưa thống nhất để có thể giải quyết trong các học phần tiếp theo hoặc buổi học sau
6 Thảo luận nhóm
Thảo luận nhóm là một trong những phương pháp giảng dạy chính trong phương pháp cùng tham gia Phương pháp này tạo sự chủ động và khuyến khích sự hợp tác, cho phép dành nhiều cơ hội và thời gian tham gia trình bày cho tất cả tham viên, giúp tham dự viên xây dựng các mạng lưới giao tiếp Phương pháp này cũng giúp cho các tham dự viên ít tự tin có thể tham gia vào thảo luận
Các nhóm cần được hình thành có được sự đa dạng về giới, độ tuổi, khả năng về ngôn ngữ Nếu khoá tập huấn kéo dài, sẽ tốt hơn nếu thành phần các nhóm được liên tục chuyển đổi Ngày đầu tiên nên để tham dự viên hình thành những nhóm không quen biết để tăng cơ hội làm quen, giao lưu với nhau Vào ngày cuối, sẽ hiệu quả hơn nếu nhóm tham dự viên được chia theo khu vực, cùng địa phương, hoặc cùng lĩnh vực công tác
Trong quá trình tổ chức thảo luận nhóm cần chú ý một số điểm sau:
Hướng dẫn, hỗ trợ thảo luận nhóm
o Thiết lập và thống nhất về phương pháp cũng như mục tiêu làm việc của nhóm
o Tạo ra bầu không khí cởi mở, tin tưởng, an toàn và năng suất, nhằm gia tăng hiệu quả làm việc của nhóm
o Tôn trọng các thành viên của nhóm
Trang 18o Theo dõi sự đóng góp của mỗi thành viên nhằm tránh tình trạng một số cá nhân nào
đó chiếm ưu thế hoàn toàn trong buổi thảo luận
o Giữ cho chương trình luôn tiến triển, nhạy cảm với nhịp độ diễn biến
Trước khi thảo luận nhóm
o Cần đảm bảo mọi học viên hiểu rõ mình được yêu cầu làm gì; thời gian, cách thức tiến hành; giải thích các điểm hoặc câu hỏi đã được gợi ý cho buổi thảo luận trước khi chia tham dự viên thành nhóm nhỏ
o Câu hỏi thảo luận nên đơn giản, rõ ràng, gắn với chủ đề buổi học
o Nên viết câu hỏi, yêu cầu, thời gian, cách thức tiến hành lên bảng, hoặc giấy A0, hoặc chiếu lên màn hình để tham dự viên có thể theo dõi trong quá trình làm việc nhóm
o Kiểm tra xem tham dự viên trong các nhóm đã hiểu và được giao nhiệm vụ chưa
Trong khi thảo luận nhóm
o Nên dành thời gian cho tham dự viên trong từng nhóm ổn định, phân công công việc trong nhóm, sau đó tập huấn viên đi kiểm tra tiến độ, ghi nhận những thắc mắc, những vấn đề nổi bật của các nhóm
o Cố gắng giám sát, hỗ trợ công việc của các nhóm nhưng không chi phối Cần lường trước có thể có một vài nhóm cần hỗ trợ nhiều hơn các nhóm khác Nếu cần, cùng ngồi lại với nhóm đang cần hỗ trợ để giúp họ sắp xếp bố cục cuộc thảo luận, phân công hoặc giải đáp thắc mắc để tiến độ làm việc của nhóm không bị ngừng trệ
o Đảm bảo các tham dự viên có thể hoàn thành công việc đúng thời gian quy định hoặc có thể bố trí thêm thời gian nếu cần
Báo cáo kết quả thảo luận nhóm
o Tập huấn viên cần làm rõ mục tiêu của việc Báo cáo kết quả thảo luận nhóm
o Chỉ ra mối liên kết giữa báo cáo của các nhóm để có thể phục vụ cho chủ đề chung của buổi học
o Tránh lặp lại nhiều lần một nội dung cho các nhóm mà nên bố trí để mỗi nhóm thảo luận một câu hỏi, các nhóm khác chỉ bổ sung thêm những điều mới nếu có, hoặc hỏi cho rõ hơn
Trang 19o Tập huấn viên nên cung cấp một bản tóm tắt các điểm chính rút ra từ báo cáo của các nhóm Việc này có thể làm trong hoặc cuối buổi thảo luận hay ngay lúc bắt đầu một chủ đề mới Điều quan trọng là tập huấn viên phải lĩnh hội được những kết quả thảo luận nhóm và tóm tắt chúng lại
7 Các bài tập tình huống
Các bài tập tình huống cho phép các học viên nghiên cứu, phân tích và đề đạt các giải pháp cho nhiều tình huống đa dạng trong cuộc sống, có thể hữu dụng để giúp mọi người tập áp dụng những kiến thức vừa học được trong một tình huống thật Các bài tập tình huống đặc biệt
có tác dụng khi được thực hiện trong một nhóm hỗn hợp đủ các thành phần vì sẽ có nhiều quan điểm khác nhau về một vấn đề được đưa ra Các bài tập tình huống có thể là một câu chuyện miêu tả chi tiết về một tình huống, hoặc một vấn đề và phương thức/kỹ năng giải quyết nó
Các bài tập tình huống phải liên quan đến chủ đề và mục đích chính của khoá học Các bài tập tình huống có thể dựa trên các sự kiện, số liệu thực hoặc các tình huống trong đời thường Không nên cho một bài tập tình huống quá dài và quá chi tiết Nếu muốn học viên nhìn nhận vấn đề sâu và thấu đáo hơn thì nên dùng chính các vấn đề và các kinh nghiệm của học viên cho bài tập tình huống
Các bước chính để tiến hành một bài tập tình huống
o Giới thiệu bài tập tình huống: đảm bảo cung cấp đủ thông tin cho tham dự viên làm việc
o Chia các tham dự viên thành các nhóm cho dù chỉ có một vấn đề cho bài tập tình huống, có thể chia theo một đặc điểm nào đó như theo địa bàn, lĩnh vực công tác của tham dự viên, hoặc theo giới tính, hoặc theo lứa tuổi
o Cho tham dự viên có đủ thời gian để đọc và suy nghĩ về tình huống
o Để từng nhóm phân tích một tình huống và đưa ra giải pháp trong từng nhóm
o Từng nhóm trình bày kết quả làm bài tập tình huống
o Thảo luận công khai rộng rãi về các giải pháp đã được đưa ra
o Tóm tắt kết quả của bài tập tình huống
Trang 20Phần II CHƯƠNG TRÌNH MẪU CHO TẬP HUẤN
Phần này gợi ý các chương trình tập huấn mẫu cho các nhóm đối tượng khác nhau theo nội dung của Luật Bình đẳng giới, phù hợp với vai trò, nhiệm vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức như quy định của Luật Bình đẳng giới,
Có ba nhóm đối tượng chính là:
o Các cán bộ làm công tác Đảng
o Các đại biểu dân cử (đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp)
o Các cán bộ của cơ quan quản lý nhà nước các cấp về bình đẳng giới cũng như cán
bộ của các tổ chức đoàn thể các cấp
Mỗi chương trình sẽ gồm một số chuyên đề Các chuyên đề được xây dựng dựa vào Tập I – Tài liệu tập huấn về thực hiện Luật Bình đẳng giới
Trang 21Chương trình MẪU 1
Đối tượng: Các cán bộ làm công tác Đảng
Thời gian: 1 ngày
Chuyên đề 2: Pháp luật Quốc tế và Việt Nam về bình đẳng
giới
60
CHIỀU Chuyên đề 7: Tám lĩnh vực trong Luật Bình đẳng giới 90
Chuyên đề 5: Thông tin, giáo dục, truyền thông về giới và
Trang 22Chương trình MẪU 2
Đối tượng: Các đại biểu dân cử (đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp)
Thời gian: 1,5 ngày
Chuyên đề 2: Pháp luật Quốc tế và Việt Nam về bình đẳng
giới
60
CHIỀU Chuyên đề 7: Tám lĩnh vực trong Luật Bình đẳng giới 90
Chuyên đề 4: Lồng ghép bình đẳng giới trong xây dựng các
văn bản qui phạm pháp luật
105
NGÀY 2
Chuyên đề 9: Giám sát và công tác báo cáo về việc thực
hiện pháp luật bình đẳng giới
45
Trang 23Chuyên đề 2: Pháp luật Quốc tế và Việt Nam về bình đẳng
giới
60
CHIỀU Chuyên đề 7: Tám lĩnh vực trong Luật Bình đẳng giới 90
Chuyên đề 8: Vai trò trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức,
gia đình và cá nhân trong việc thực hiện và bảo đảm cho bình đẳng giới
90
NGÀY 2
Chuyên đề 4: Lồng ghép bình đẳng giới trong xây dựng các
văn bản qui phạm pháp luật 60
CHIỀU Chuyên đề 4: Lồng ghép bình đẳng giới trong xây dựng các
văn bản qui phạm pháp luật (TIẾP)
Chuyên đề 9: Giám sát và công tác báo cáo về việc thực
hiện pháp luật bình đẳng giới 45
Trang 24Phần III – CÁC CHUYÊN ĐỀ
Chuyên đề 1: Một số khái niệm cơ bản về giới
Chuyên đề 2: Pháp luật quốc tế và Việt Nam về bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ Chuyên đề 3: Các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới
Chuyên đề 4: Lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Chuyên đề 5: Thông tin, giáo dục, truyền thông về giới và bình đẳng giới
Chuyên đề 6: Kế hoạch hành động về Bình đẳng giới
Chuyên đề 7: Tám lĩnh vực trong Luật Bình đẳng giới
Chuyên đề 8: Vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan trong việc thực hiện pháp luật bình
Trang 25
CHUYÊN ĐỀ 1 Một số khái niệm cơ bản về giới
Mục đích - Hiểu đƣợc các khái niệm và thuật ngữ cơ bản đƣợc sử dụng trong
Luật Bình đẳng giới
- Áp dụng đƣợc các kiến thức vào thực tiễn công việc
Hoạt động 1: Giới thiệu các mục
tiêu của chuyên đề, các khái niệm
giới tính và giới
20 Động não
Hỏi - Đáp Thuyết trình
Máy chiếu Màn hình chiếu Bảng
Bút màu nét to Giấy A0 Giấy A4 Băng dính Kéo Thẻ bìa màu
Hoạt động 2: Thảo luận các khái
niệm giới cơ bản: định kiến giới,
phân biệt đối xử về giới và bình
đẳng về giới
30 Thảo luận nhóm
nhỏ Hỏi - Đáp
Hoạt động 3: Trình bày kết quả
Gợi ý cho tập huấn viên: Chuẩn bị một số tƣ liệu (tranh, ảnh hoặc một số bài, đoạn
báo, số liệu thống kê, kết quả nghiên cứu khoa học, các quy định của pháp luật) thuộc các lĩnh vực đƣợc nêu trong Luật Bình đẳng giới liên quan đến các khái niện sẽ đƣợc đề cập trong Chuyên đề này Trong đó, một số tƣ liệu thể hiện vai trò và định kiến giới truyền thống, một số
tƣ liệu khác thể hiện sự thay đổi hay thách thức với vai trò và định kiến giới truyền thống Các
lĩnh vực đƣợc lựa chọn sẽ phụ thuộc vào nhóm đối tƣợng tham dự khóa tập huấn
Trang 26o Viết từ “NAM GIỚI” và từ “PHỤ NỮ” lên hai tờ giấy A0 Hỏi tham dự viên “Bạn
nghĩ gì khi nhìn thấy các từ này?” Khuyến khích tham dự viên nêu nhanh những
đặc điểm sinh học và các hành vi ứng xử mà gia đình, xã hội mong đợi từ nam giới
và phụ nữ Mời hai tham dự viên lên ghi các câu trả lời
o Hỏi tham dự viên những đặc điểm và các hành vi ứng xử nào chỉ đúng với “NAM GIỚI” hoặc “PHỤ NỮ”, những đặc điểm và các hành vi ứng xử nào có thể đúng cho cả “NAM GIỚI” và “PHỤ NỮ”, gạch chân dưới những đặc điểm và các hành
vi ứng xử này
o Hỏi tham dự viên “Vì sao những đặc điểm và các hành vi ứng xử này có thể đúng
với cả “NAM GIỚI” và “PHỤ NỮ”, nhưng chúng ta thường có xu hướng chỉ gắn cho một giới?” (hướng câu trả lời tới đó là do quy định của xã hội)
o Cùng tham dự viên nhìn lại các đặc điểm và các hành vi ứng xử không giống nhau
ở phụ nữ và nam giới, liệu có gì chung (các đặc điểm về sinh học)
o Chiếu hình ảnh, giải thích các định nghĩa về giới tính và giới Hỏi tham dự viên có thắc mắc gì không
o Giải thích tóm tắt những khác biệt giữa giới tính và giới Nhấn mạnh là chúng ta tập trung vào Giới vì đó là nguyên nhân căn bản của sự bất bình đẳng, và những thái độ
và hành vi liên quan tới giới có thể thay đổi được
Hoạt động 2: Thảo luận các khái niệm giới cơ bản: định kiến giới, phân biệt đối xử về
giới và bình đẳng về giới (30 phút)
o Tập huấn viên chiếu lên màn hình các vấn đề cần thảo luận sau:
1 “Liệt kê những nhận thức, thái độ và đánh giá thiên lệch, tiêu cực về vị trí và năng lực đối với nam giới và phụ nữ”
2 “Liệt kê những hạn chế, loại trừ, không công nhận hoặc không coi trọng vị trí
và năng lực của nam giới và phụ nữ”
3 “Nêu những ví dụ về nam giới và phụ nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó”
Trang 27o Chia tham dự viên thành 3 nhóm Phát giấy A0, bút mầu nét to cho các nhóm Mỗi nhóm thảo luận một vấn đề và cử một đại diện của nhóm trình bày kết quả thảo luận
o Tập huấn viên đi tới các nhóm và có thể đưa ra một số ví dụ để hỗ trợ các nhóm (nên đưa các ví dụ liên quan đến lĩnh vực công tác của nhóm đối tượng tham dự khóa tập huấn)
Hoạt động 3: Trình bày kết quả thảo luận nhóm (30 phút)
o Mỗi nhóm trình bày trước lớp trong 5 phút
o Sau mỗi phần trình bày, tập huấn viên hỏi tham dự viên có bình luận hoặc bổ sung
gì không;
o Chiếu hình ảnh hoặc tư liệu về định kiến giới, phân biệt đối xử giới và bình đẳng giới Tập huấn viên đưa ra định nghĩa của các khái niệm theo quy định tại Luật Bình đẳng giới
Hoạt động 4: Tóm tắt bài (10 phút)
Tập huấn viên kết luận một số điểm chính sau:
giới, do học hỏi mà có, khác nhau theo từng nền văn hóa và thay đổi theo thời gian
o Không giống như giới, những sự khác biệt về giới tính không chịu ảnh hưởng của lịch sử hoặc văn hóa
o Tại hầu hết các nước, luật pháp nghiêm cấm phân biệt đối xử về giới Tuy nhiên, trên thực tế, phụ nữ ở hầu hết các quốc gia tiếp tục chịu sự phân biệt đối xử dưới hình thức này hay hình thức khác trong cuộc sống cũng như trong công việc
o Bình đẳng giới nghĩa là tất cả mọi người đều được tự do phát triển năng lực của mình và được tự do lựa chọn mà không bị hạn chế bởi những định kiến giới Điều
đó có nghĩa là những cách ứng xử, ước vọng và nhu cầu khác nhau của nữ giới và nam giới được xem xét, đánh giá và ưu tiên một cách bình đẳng Bình đẳng giới không có nghĩa là đánh đồng nam giới và nữ giới nay phải trở thành giống nhau, mà những quyền, trách nhiệm, vị trí xã hội và khả năng tiếp cận các nguồn lực của nam giới và nữ giới không phụ thuộc vào giới tính bẩm sinh của họ
Trang 28
CHUYÊN ĐỀ 2 Pháp luật quốc tế và Việt Nam về bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ
quyền của phụ nữ, đặc biệt đối với những văn kiện mà Việt Nam đã tham gia hoặc phê chuẩn cũng nhƣ khung pháp luật, chính sách về bình đẳng giới của Việt Nam
- Áp dụng đƣợc các kiến thức vào thực tiễn công việc
- Hệ thống pháp luật quốc gia về bình đẳng giới và quyền của phụ
Bút màu nét to Giấy A0 Giấy A4 Băng dính Kéo
Hoạt động 2: Giới thiệu các
văn kiện pháp luật quốc tế và
chính sách, pháp luật của Việt
Nam về bình đẳng giới và
quyền của phụ nữ
10 Trình bày/ Thuyết trình
tích cực Hỏi - Đáp
Hoạt động 3: Thảo luận nhóm 20 Thảo luận nhóm nhỏ
Gợi ý cho tập huấn viên: Chuẩn bị một số tƣ liệu (sách, tranh, ảnh hoặc một số bài,
đoạn báo) về các văn kiện pháp luật quốc tế, hệ thống pháp luật Việt Nam về Bình đẳng giới và quyền của phụ nữ