Giáo án dạy học theo chủ đề: Chủ đề Liên kết hóa học Hóa học lớp 10

Giáo án dạy học theo chủ đề môn Hóa học lớp 10: Chủ đề Liên kết hóa học. Giáo án dạy học theo chủ đề môn Hóa học lớp 10: Chủ đề Liên kết hóa học. Giáo án dạy học theo chủ đề môn Hóa học lớp 10: Chủ đề Liên kết hóa học.

CHỦ ĐỀ: LIÊN KẾT HÓA HỌC

1 Lí do chọn chủ đề

- Chủ đề liên kết hóa học là một “đơn vị kiến thức” khá trọn vẹn về sự hình thành các chất, đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành tư duy logic, khoa học cho học sinh

- Trong chương trình hóa học lớp 10 đề cập đến liên kết ion và liên kết cộng hóa trị Các loại liên kết này học sinh khó phân biệt, rất hay nhầm lẫn Do đó, ta cần xây dựng các bài trên thành 1 chủ đề nhằm tạo sự liên kết, tăng khả năng phân tích, so sánh cho học sinh

2 Nội dung chủ yếu của chủ đề

Chủ đề gồm các nội dung chính sau:

- Khái niệm liên kết hóa học, liên kết ion, liên kết cộng hóa trị

- Sự hình thành các loại liên kết này

- Cách phân loại (hay dấu hiệu nhận biết các loại liên kết)

Thời lượng dạy chủ đề: 02 tiết

I Mục tiêu chủ đề

1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ

 Kiến thức

Học sinh nêu được:

- Khái niệm liên kết hóa học

- Cách phân loại liên kết

Học sinh hiểu được:

- Sự hình thành các loại liên kết

 Kĩ năng

- Viết được quá trình hình thành liên kết của các phân tử

- So sánh được sự giống, khác nhau giữa các loại liên kết

 Thái độ

Học sinh có nhận thức đúng đắn về các loại liên kết

2 Định hướng các năng lực có thể hình thành và phát triển trong dạy học chủ đề

- Năng lực tư duy logic

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên

- Phiếu học tập

- Bài tập vận dụng

2 Học sinh

- đọc trước bài mới

- ôn lại kiến thức về kim loại, phi kim, muối, độ âm điện

III Nội dung bài học

A Hoạt động trải nghiệm, kết nối

a Mục tiêu hoạt động

Huy động các kiến thức đã học của học sinh và tạo nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến thức mới của học sinh

b Nội dung hoạt động:

Tìm hiểu về liên kết hóa học, cách phân loại, tên gọi các loại liên kết

c Phương thức tổ chức hoạt động

- GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm để hoàn thành phiếu học tập số 1

- Sau đó, GV mời đại diện 1 vài nhóm báo cáo, các nhóm khác bổ sung, góp ý Vì là hoạt động tạo tình huống nên GV không chốt kiến thức mà chỉ liệt kê các câu hỏi cần được giải quyết ở chủ đề này để hình thành kiến thức và luyện tập

- Dự kiến 1 số khó khăn của học sinh:

Dựa vào kiến thức về đơn chất, hợp chất, kim loại, phi kim, muối, HS có thể sắp xếp các chất vào từng nhóm chất này Nếu HS gặp khó khăn trong phần này GV có thể gợi nhắc lại các loại chất trên

Khi dự đoán mỗi nhóm chất vừa được sắp xếp được hình thành bởi liên kết gì, HS

sẽ có thể gặp khó khăn Tuy nhiên đây là hoạt động trải nghiệm và kết nối giữa những kiến thức đã biết và chưa biết nên không nhất thiết HS phải trả lời đúng tất cả câu hỏi, muốn trả lời được tất cả câu hỏi HS phải tìm hiểu kiến thức ở phần hình thành kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Đọc thông tin:

Cho các chất sau: Cl2, NaCl, HCl, O2, CO2, K2SO4

Trả lời câu hỏi:

Hãy phân chia các chất trên thành từng nhóm?

Dự đoán liên kết hóa học được hình thành trong các chất của nhóm đó là gì

d Kết quả:

Sản phẩm: HS hoàn thành phiếu bài tập số 1

e Đánh giá kết quả hoạt động:

- Thông qua quan sát trong quá trình HS hoạt động nhóm, GV cần quan sát kĩ các nhóm, kịp thời phát hiện khó khăn để có giải pháp khắc phục kịp thời

- Thông qua báo cáo của các nhóm, GV biết được HS đã có những kiến thức nào và cần

bổ sung kiến thức nào

B Hoạt động hình thành kiến thức

 Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm, nguyên nhân hình thành liên kết

a Mục tiêu hoạt động

 Kiến thức

- Học sinh hiểu được tại sao các nguyên tử phải liên kết với nhau ?

- Học sinh hiểu được quy tắc bát tử

- Nắm được khái niệm và nguyên nhân của sự hình thành liên kết hóa học

 Kĩ năng

- Dự đoán khả năng tham gia tạo thành liên kết của các nguyên tử

- Quan sát rút ra nhận xét về hiện tượng quan sát được

- Kĩ năng phân tích và tổng hợp

 Thái độ

Rèn luyện tinh thần ham mê nghiên cứu khoa học, có được niềm vui khi giải thích được những hiện tượng khoa học trong đời sống

 Định hướng các năng lực hình thành

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

- Năng lực tự học

- Năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống

- Năng lực phán đoán

b Phương thức tổ chức hoạt động

- GV cho HS xem clip: “ Đoàn kết là sức mạnh” GV yêu cầu phân tích đoạn clip và nêu lên ý nghĩa của sự liên kết trong đời sống

- GV đặt vấn đề : Trong tự nhiên, các chất thường tồn tại ở dạng nguyên tử, phân tử, hay ở trạng thái tinh thể? Vì sao?

GV yêu cầu HS rút ra khái niệm về liên kết hóa học

Vì sao khí hiếm có thể tồn tại ở dạng nguyên tử trong khi các nguyên tố khác đều tồn tại ở dạng phân tử hoặc tinh thể?

- GV giới thiệu qui tắc bát tử: Các nguyên tử có khuynh hướng liên kết với nhau để đạt cấu hình bão hòa bền vững của khí hiếm với 8e lớp ngoài cùng (hoặc 2e đối với He)

Khó khăn HS có thể gặp phải: trả lời câu hỏi “Vì sao khí hiếm có thể tồn tại ở dạng nguyên tử trong khi các nguyên tố khác đều tồn tại ở dạng phân tử hoặc tinh thể?”

c Kết quả

Học sinh ghi khái niệm về liên kết hóa học, nguyên nhân dẫn đến sự hình thành liên kết vào vở để trả lời các câu hỏi trên

- Liên kết hóa học là sự kết hợp giữa các nguyên tử để tạo thành phân tử hay tinh thể

- Ở trạng thái thường, các nguyên tử kém bền, sẽ có khuynh hướng liên kết với nhau

để đạt cấu hình bão hòa bền vững của khí hiếm với 8e lớp ngoài cùng (hoặc 2e đối với He)

d Kiểm tra, đánh giá

Thông qua hoạt động cá nhân của HS và quá trình phát biểu bài, GV cần quan sát kĩ

để có thể kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của học sinh và có giải pháp hỗ trợ, khắc phục kịp thời

 Hoạt động 2: Phân loại liên kết

a Mục tiêu hoạt động:

 Kiến thức

- Nắm được sự hình thành các loại liên kết

- Nắm được cách phân loại – bản chất liên kết

+ Liên kết ion: Vì sao các nguyên tử lại liên kết với nhau?, Sự tạo thành ion, ion đơn nguyên tử, ion đa nguyên tử, Định nghĩa liên kết ion

+ Liên kết cộng hóa trị: Định nghĩa liên kết cộng hoá trị, liên kết cộng hoá trị không cực (H2, O2), liên kết cộng hoá trị có cực hay phân cực (HCl, CO2) Mối liên hệ giữa hiệu độ

âm điện của 2 nguyên tố và bản chất liên kết hóa học giữa 2 nguyên tố đó trong hợp chất.Tính chất chung của các chất có liên kết cộng hoá trị

 Kĩ năng

- Liên kết ion

+ Viết được cấu hình electron của ion đơn nguyên tử cụ thể

+ Xác định ion đơn nguyên tử, ion đa nguyên tử trong một phân tử chất cụ thể

- Liên kết cộng hóa trị

+ Viết được công thức electron, công thức cấu tạo của một số phân tử cụ thể

+ Dự đoán được kiểu liên kết hoá học có thể có trong phân tử gồm 2 nguyên tử khi biết hiệu độ âm điện của chúng

- Kĩ năng dự đoán tính chất hóa học – vật lí dựa trên công thức cấu tạo đã biết

- Kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp

- Kĩ năng vận dụng các qui luật đã học để giải quyết tình huống mới

 Thái độ

- Giáo dục đức tính cẩn thận chính xác

- Hiểu được cơ sở hình thành liên kết để hình thành trạng thái bền, từ đó có thể dự đoán 1 số tính chất hóa học của khi đã biết công thức cấu tạo ( liên hệ tính axit lớp 9)

 Định hướng các năng lực hình thành

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

- Năng lực tự học

- Năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống

- Năng lực phán đoán

- Năng lực tính toán

b Nội dung hoạt động: HS làm việc nhóm để giải quyết các phiếu bài tập

c Phương thức tổ chức hoạt động

- GV chia lớp thành 3 nhóm, mỗi cá nhân trong nhóm sẽ nghiên cứu sau đó cả nhóm thảo luận tìm ra câu trả lời cho phiếu học tập của nhóm mình trên khổ giấy A0

Phiếu học tập số 2 – liên kết ion

Sự hình thành liên kết ion trong phân tử NaCl

- cấu hình e của các nguyên tử

- sự hình thành ion

- sự hình thành phân tử

Bản chất liên kết

Khái niệm

Điều kiện tạo thành liên kết

- dựa vào độ âm điện

- dựa vào bản chất nguyên tố

Phiếu học tập số 3 – liên kết cộng hóa trị không phân cực

Sự hình thành liên kết trong phân tử Cl 2 , H 2

- cấu hình e

- sự hình thành phân tử

- viết công thức cấu tạo

Bản chất liên kết

Điều kiện hình thành

- dựa vào bản chất nguyên tố

- dựa vào độ âm điện

Khái niệm

Phiếu học tập số 4 - liên kết cộng hóa trị có phân cực

Sự hình thành liên kết trong phân tử HCl

- cấu hình e nguyên tử

- sự hình thành phân tử

- viết công thức cấu tạo

Bản chất liên kết

Cl H

Cl H

Cl Cl

Điều kiện hình thành

- dựa vào bản chất nguyên tố

- dựa vào độ âm điện

Khái niệm

- Sau khi HS trình bày vào phiếu học tập xong, mỗi nhóm sẽ cử 1 đại diện lên trình

bày, các nhóm khác lắng nghe, góp ý, nhận xét, đặt câu hỏi

- GV chốt lại kiến thức, cho HS ghi vở

LIÊN KẾT ION

LIÊN KẾT CỘNG HÓA TRỊ Liên kết cộng hóa trị có cực Liên kết cộng

hóa trị không phân cực

Ví dụ Sự hình thành liên kết

trong phân tử muối ăn

NaCl

Na(Z=11) : 1s2 2s2 2p6 3s1

Cl(Z=17) : 1s2 2s2 2p6

3s23p5

Để đạt cấu hình bền của

khí hiếm

Na  Na + + 1e

Cl + 1e  Cl -

Hai ion trái dấu hút nhau

bằng lực hút tĩnh điện tạo

liên kết ion

Na + + Cl -  NaCl

Sự hình thành liên kết trong phân tử axit clohiđric

H (Z=1) : 1s1

Cl(Z=17) : 1s2 2s2 2p6 3s23p5

Hai nguyên tử H và Cl liên kết với nhau bằng 1 cặp e chung

• Công thức electron :

• Công thức cấu tạo : H – Cl

Sự hình thành liên kết trong phân tử khí clo Cl(Z=17) : 1s2 2s2

2p6 3s23p5



Hai nguyên tử Cl liên kết với nhau bằng 1 cặp e chung

• Công thức electron :

• Công thức cấu

tạo : Cl – Cl Nguyê Để tạo cấu hình electron Để tạo cấu hình electron bền vững của khí

n nhân bền vững của khí hiếm. hiếm.

Bản

chất

Lực hút tĩnh điện giữa các

ion trái dấu

Tạo nên cặp e chung, trong đó cặp electron chung nằm lệch về phía nguyên tử có độ âm điện lớn

Tạo nên cặp e chung, trong đó cặp electron chung không bị hút lệch về phía nguyên tử nào

Điều

kiện

+ Liên kết ion xảy ra giữa 2

nguyên tử của 2 nguyên tố

khác hẳn nhau về bản nhất

hóa học (thường xảy ra với

các kim loại điển hình và

phi kim điển hình)

+ Hoặc chênh lệch độ âm

điện giữa 2 nguyên tử : ∆ χ

> 1,7

+ Liên kết thường được hình thành giữa 2 nguyên tử của 2 nguyên tố gần giống nhau về bản chất hóa học (thường xảy

ra đối vời các nguyên tố phi kim)

+Hoặc chênh lệch độ âm điện giữa 2 nguyên tử : 0,4 < ∆χ <

1,7

+ Liên kết được hình thành giữa 2 nguyên tử của cùng nguyên tố +Hoặc chênh lệch

độ âm điện giữa 2 nguyên tử : ∆ χ < 0,4

Khái

niệm

Liên kết được tạo thành bởi

lực hút tĩnh điện giữa các

ion mang điện tích trái

dấu

Liên kết hình thành giữa 2 nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron chung

Tính

chất

của

hợp

chất

Tính chất chung của tinh

thể ion

+ Dễ tan trong nước

+ Đều có nhiệt độ bay hơi,

nhiệt độ nóng chảy cao

Chất có liên kết cộng hóa trị không bắt buộc tồn tạo

ở dạng tinh thể ; có thể là chất rắn như đường, lưu huỳnh… ; chất lỏng như nước, ancol……, chất khí như H2, Cl2…

Tính tan : + Các chất phân cực tan (ví dụ : HCl…) tốt trong dung môi phân cực như nước …

+ Các chất không phân cực tan (ví dụ : Cl2…) tốt trong dung môi không phân cực như benzen … Các chất chỉ có liên kết cộng hóa trị không dẫn điện ở mọi trạng thái

Hóa trị Được gọi là điện hóa trị

Điện hóa trị = điện tích ion

Ví dụ : Trong Al2O3 , điện

hóa trị của Al là 3+ , của O

là 2-

- Được gọi là cộng hóa trị Cộng hóa trị = số liên kết của nguyên tử rong phân tử

Ví dụ : Trong phân tử CO2 , cộng hóa trị của C là

IV , của O là II

d Sản phẩm: kết quả trả lời phiếu học tập

e Đánh giá kết quả hoạt động

- Thông qua sản phẩm học tập của HS

- Thông qua quan sát

C Luyện tập

a Mục tiêu hoạt động

- Củng cố, khắc sâu các kiến thức đã học

- Tiếp tục phát triển các năng lực: tự học, sử dụng ngôn ngữ hóa học, phát hiện và giải quyết vấn đề

b Nội dung hoạt động: Hoàn thành các bài tập/ câu hỏi

c Phương thức tổ chức

- GV cho HS hoạt động cá nhân là chủ yếu, bên cạnh đó có thể cho HS trao đổi cặp đôi để chia sẻ kết quả

- HĐ chung cả lớp: GV mời 1 số HS lên trình bày kết quả, HS khác góp ý, bổ sung

GV giúp HS nhận ra lỗi sai, hướng dẫn HS chỉnh sửa

Hệ thống bài tập và câu hỏi sử dụng:

Mức độ biết:

Câu 1: Liên kết cộng hóa trị là liên kết giữa 2 nguyên tử trong phân tử bằng:

A 1 cặp electron chung

B 2 cặp electron chung

C 3 cặp electron chung

D 1 hay nhiều cặp electron chung

Mức độ hiểu

Bài 1: viết phương trình tạo thành các ion từ các nguyên tử tương ứng: Fe2+; Fe3+ ; K+ ;

N3- ; O2- ; Cl- ; S2- ; Al3+ ; P 3-

Bài 2: Cho 5 nguyên tử : 2311Na; 2412Mg; 147N; 168O; 3517Cl

a) Cho biết số p; n; e và viết cấu hình electron của chúng

b) Xác định vị trí của chúng trong hệ thống tuần hoàn? Nêu tính chất hoá học cơ bản

c) Viết cấu hình electron của Na+, Mg2+, N3-, Cl-, O2-

d) Cho biết cách tạo thành liên kết ion trong: Na2O ; MgO ; NaCl ; MgCl2 ; Na3N

Bài 3: Cho 11H; 126C; 168O; 147N; 3216 S; 3517Cl

a) Viết cấu hình electron của chúng

b) Viết công thức cấu tạo và công thức electron của CH4 ; NH3 ; N2 ; CO2 ; HCl ; H2S ;

C2H6 ; C2H4 ; C2H2 ; C2H6O Xác định hoá trị các nguyên tố

c) Phân tử nào có liên kết đơn? liên kết đôi? liên kết ba? Liên kết cộng hoá trị có cực

và không cực?

Mức độ vận dụng

Bài 4: Hãy nêu bản chất của các dạng liên kết trong phân tử các chất: N2, AgCl, HBr,

NH3, H2O2, NH4NO3

(Cho độ âm điện của Ag là 0,9 ; của Cl là 3)

Bài 5: Cho các hợp chất: NH3, Na2S,CO2, CaCl2, MgO, C2H2 Hợp chất có liên kết cộng hóa trị là:

A CO2, C2H2, MgO

B NH3.CO2, Na2S

C NH3 , CO2, C2H2

D CaCl2, Na2S, MgO

Bài 6 Cho các hợp chất: NH3, H2O , K2S, MgCl2, Na2O CH4,chất có liên kết ion là:

A NH3, H2O , K2S, MgCl2

B K2S, MgCl2, Na2O CH4

C NH3, H2O , Na2O CH4

D K2S, MgCl2, Na2O

Trường THCS & THPT Marie CurieGiáo án Hóa học 10 năm học 2017- 2018

d Sản phẩm: kết quả làm các bài tập của HS

e Đánh giá kết quả hoạt động

- Thông qua sản phẩm học tập của HS

- Thông qua quan sát