slide bài giảng ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống sinh vật

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vậtTIẾT 44: ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT - Nghiên cứu thông tin SGK và cho biết đa số sinh vật sống được trong khoảng n

CHUYÊN ĐỀ

ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

I Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

TIẾT 44: ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM

LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

- Nghiên cứu thông tin SGK và cho biết đa số sinh vật sống được trong khoảng nhiệt độ nào?

I Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật:

- Đa số các loài sống trong phạm vi nhiệt độ 0 oC đến 50 0 C Tuy nhiên, cũng có 1 số sinh vật nhờ khả năng thích nghi cao nên có thể sống ở nhiệt độ rất cao hoặc rất thấp.

TIẾT 44: ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM

LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

Vi khuẩn suối nước nóng chịu được nhiệt

độ 70 0 C-90 0 C

Ấu trùng sâu ngô chịu được nhiệt độ -27 0 C

TIẾT 44: ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM

LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

I Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

Chồi cây có các vảy mỏng bao bọc, cách nhiệt để bảo vệ chồi.

Lá cây vàng vào mùa thu và rụng

lá vào mùa đông

Thân cây có lớp bần dày

- Cây rụng lá để giảm diện tích tiếp xúc với không khí lạnh hoặc thân và rễ cây có lớp bần dày tạo thành lớp cách nhiệt bảo vệ cây

* Cây vùng ôn đới

Ví dụ 1

Cây chỉ quang hợp bình thường ở nhiệt độ trung bình từ

20 0 C – 30 0 C Nhiệt độ cao quá ( 40 0 C ) hay thấp quá ( 0 0 C ) cây

ngừng quang hợp và hô hấp

Ở lớp 6, các em đã học quá trình quang hợp và hô hấp của cây chỉ

có thể diễn ra bình thường ở nhiệt độ môi trường như thế nào?

Ví dụ 2:

Cừu vùng lạnh

Cừu vùng nóng

+ Sống vùng nóng: thú có bộ lông thưa

và ngắn hơn, kích thước cơ thể nhỏ hơn.

+ Sống vùng lạnh: chim, thú có bộ

lông dày và dài hơn, kích thước

cơ thể lớn hơn

Ví dụ 3 : Nhiều lồi động vật cĩ tập tính lẩn tránh

nơi nĩng quá hoặc lạnh quá bằng cách : chui vào

hang , ngủ đơng hoặc ngủ hè…

Chuột sóc ngủ

- Nhiệt độ ảnh hưởng đến hoạt động sinh lí của động vật: + Nhiêt độ gây bệnh đường hố hấp

+ Nhiệt độ cao ảnh hưởng sự thoát hơi nước của cơ thể

- Đối với con người cũng như vậy…

I Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật:

- Người ta chia sinh vật thành mấy nhóm? Hãy phân biệt các nhóm đó?

- Vậy, nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng

như thế nào đến đời sống sinh vật?

- Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng tới hình thái, họat động sinh lí, tập tính… của sinh vật.

- Sinh vật được chia thành hai nhóm :

+ Nhóm sinh vật biến nhiệt là sinh vật có nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường Vd: cây lúa, ếch + Nhóm sinh vật hằng nhiệt là sinh vật có nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường Vd: chim, thú

II Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật:

Ví dụ : Cây vùng nhiệt đới khô hạn - Lá biến thành gai ,

thân mọng nước.

Cây sống đời Cây xương rồng

Cấu tạo trong của phiến lá

Tầng cutin - Thực vật: Ở

vùng nhiệt đới trên bề mặt lá

có tầng cutin dày hạn chế

sự thoát hơi nước.

Sống ở nơi ẩm ướt, thiếu ánh sáng cây có đặc điểm gì?

Lá mỏng, bản lá rộng,

mô giậu kém phát triển

Cây rau mác

Sống ở nơi ẩm ướt, nhiều ánh sáng cây có đặc điểm gì?

Cây lúa

Phiến lá hẹp, mô giậu phát triển

Sống ở nơi khô hạn thực vật có đặc điểm gì để thích nghi?

Cây cỏ mọc trên

các đụn cát ven biển

Xương rồng và cây bụi vùng hoang mạc

Cây sống nơi khô hạn có

cơ thể mọng nước hoặc lá

và thân tiêu giảm, lá biến thành gai.

Kỳ nhông

Ếch nhái là động vật sống nơi

ẩm ướt Khi gặp điều kiện khô hạn, lớp da trần của ếch nhái trưởng thành làm cho cơ thể chúng mất nước nhanh.

Bò sát có da phủ vảy sừng nên khả năng chống mất nước có hiệu quả hơn, nhiều loài bò sát thích nghi cao với môi trường

có khô ráo của hoang mạc

Ếch

II Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật:

- Vậy em có nhận xét gì về ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật?

-Người ta chia thực vật thành mấy nhóm? Động vật

thành mấy nhóm?

- Động vật và thực vật đều mang nhiều đặc điểm sinh thái thích nghi với môi trường có độ ẩm khác nhau.

-Hình thành các nhóm sinh vật :

+Thực vật :- ưa ẩm: lúa, khoai mon, rêu, dương xỉ

- chịu hạn:xương rồng, lưỡi hổ, thông…

+ Động vật :- ưa ẩm: ếch, ốc sên, giun đất…

- ưa khô: thằn lằn, lạc đà, …

- Độ ẩm ảnh hưởng tới đời sống con người như thế nào?

I/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI

TIẾT 45: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

Quan sát H 44.1 trả lời câu hỏi về mối quan hệ cùng loài  SGK:

- Khi có gió bão, thực vật sống thành nhóm có lợi gì so với sống

Cho ví dụ về mối quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh ở người

Con người vận dụng sự cạnh tranh cùng loài vào

chăn nuôi như thế nào?

- Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể.

- Trong một nhóm có những mối quan hệ:

+ Hỗ trợ: Sinh vật được bảo vệ tốt hơn, kiếm được nhiều thức ăn hơn.

+ Cạnh tranh: về thức ăn, chỗ ở, con đực con cái.

cạnh tranh gay gắt dẫn đến tách đàn, tách nhóm để ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và tránh sự cạn kiệt nguồn thức ăn.

I/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI

Kí sinh nửa

kí sinh

Sinh vật ăn sinh vật

Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật

Các sinh vật khác nhau tranh giành thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống khác của môi trường Các loài kìm hãm sự phát triển của nhau.

Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó một bên

có lợi còn bên kia không có lợi và cũng không có hại.

chất dinh dưỡng, máu… từ sinh vật đó.

Gồm các trường hợp: động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn thực vật, thực vật bắt sâu bọ.

? Chỉ ra mối quan hệ trong các ví dụ sau

1/ Ở địa y, các sợi nấm hút nước và muối khoáng từ môi trường cung cấp cho tảo, tảo hấp thu nước, muối khoáng và năng lượng ánh sáng mặt trời tổng hợp nên các chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp (hình 44.2).

2/ Trên một cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển, năng suất lúa giảm.

3/ Hươu, nai và hổ cùng sống trên một cánh rừng Số lượng hươu, nai bị khống chế bởi số lượng hổ.

4/ Rận và bét sống bám trên da trâu, bò Chúng sống được nhờ hút máu trâu, bò 5/ Địa y sống bám trên cành cây.

6/ Cá ép bám trên rùa biển, nhờ đó cá được đưa đi xa.

7/ Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng.

8/ Giun đũa sống trong ruột người.

9/ Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ Đậu (hình 44.3).

10/ Cây nắp ấm bắt côn trùng.

I/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

Hỗ trợ Cạnh tranh Quan hệ hỗ trợ

Quan hệ đối địch

Cộng sinh Hội sinh Cạnh tranh

Kí sinh,nửa kí sinh

Sinh vật ăn sinh vật khác

TIẾT 45: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT