PHÒNG GD&ĐT LẬP THẠCHTRƯỜNG THCS TRIỆU ĐỀ CHUYÊN ĐỀ PHỤ ĐẠO HỌC SINH YẾU, KÉM MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC SINH YẾU, KÉM MÔN LỊCH SỬ 7 Giáo viên: Trần Thu Phương Môn: Lịch s
Trang 1PHÒNG GD&ĐT LẬP THẠCH
TRƯỜNG THCS TRIỆU ĐỀ
CHUYÊN ĐỀ PHỤ ĐẠO HỌC SINH YẾU, KÉM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
HỌC SINH YẾU, KÉM MÔN LỊCH SỬ 7
Giáo viên: Trần Thu Phương Môn: Lịch sử
Đơn vị: Trường THCS Triệu Đề
Vĩnh Phúc, năm 2019
Trang 2MỤC LỤC
I THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CỦA NHÀ TRƯỜNG
NĂM HỌC 2018- 2019
5
CHƯƠNG II: MỘT SỐ GIẢI PHÁPNÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC
SINH YẾU MÔN LỊCH SỬ 7
9
Trang 3nghiệp giáo dục hiện nay Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ đó cần phải tổ chức các hoạt động tích cực cho người học, từ đó khơi dậy và thúc đẩy lòng ham muốn, phát triển nhu cầu tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức của người học để phát huy khả năng tự học của họ.
Có thể nói, vấn đề học sinh yếu kém hiện nay đang được xã hội quan tâm
và tìm giải pháp để khắc phục tình trạng này Muốn vậy, người giáo viên không chỉ biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dần tỉ lệ học sinh yếu, kém
Vấn đề nêu trên cũng là khó khăn với không ít giáo viên nhưng ngược lại, giải quyết được điều này là góp phần xây dựng trong bản thân mỗi giáo viên một phong cách và phương pháp dạy học hiện đại, giúp cho học sinh có hướng
tư duy mới trong việc lĩnh hội kiến thức Để nâng dần chất lượng học sinh không phải là chuyện một sớm một chiều mà đòi hỏi phải có sự kiên nhẫn và lòng quyết tâm của người giáo viên Phụ đạo học sinh yếu, kém phải được giáo viên quan tâm , nhất là trong tình hình học tập hiện nay của học sinh, nhưng phụ đạo như thế nào, phương pháp ra sao thì đó cũng là một vấn đề đòi hỏi giáo viên cần phải không ngừng tìm hiểu
Đối với bộ môn Lịch sử rất cần phụ đạo cho một số học sinh chưa có ý thức học tậpđối với bộ môn, không hứng thú, yêu thích,“ chán, ngán” học lịch sử dẫn đến tình trạngyếu, kém về kiến thức, kĩ năng…bộ môn
Trong thời gian gần đây, các cơ quan truyền thông đang nêu lên một thực trạng mà
cả xã hội quan tâm, đó là sự thái độ thờ ơ của học sinh đối với môn Lịch sử và kết quảtrong các kì tuyển sinh, thi cử quá thấp, hàng ngàn bài thi môn Lịch sử của học sinh chỉđạt điểm 0 và nhiều bài có điểm dưới trung bình (điểm dưới 5), môn Lịch sử có điểmtrung bình gần như thấp nhất trong kì thi THPT quốc gia, có rất ít học sinh đăng kí thimôn Lịch sử, các trường Cao đẳng, Đại học rất ít tuyển sinh được sinh viên môn Lịch sử,những bài thi “cười ra nước mắt” Với thực trạng đáng lo ngại đó, là một người giáoviên giảng dạy môn Lịch sử, tôi cảm thấy chạnh lòng và thấy mình cũng phải có tráchnhiệm bồi dưỡng nâng cao chất lượng học sinh
Thực hiện văn bản chỉ đạo của Phòng GD&ĐT Lập Thạch, nhóm Sử chúng tôi đã
mạnh dạn nghiên cứu chuyên đề “Một số giải pháp để nâng cao chất lượng học sinh
yếu, kém môn Lịch sử 7” với tinh thần học hỏi, và chia sẻ với các đồng chí,,đồng nghiệpđóng góp ý kiến để có những phương pháp dạy học thích hợp nhằm nâng cao chất lượng
Trang 4bộ môn Lịch sử một cách hiệu quả, chuẩn bị tốt cho việc tiếp cận với chương trình SGKmới.
II Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu những nguyên nhân học sinh học yếu, kém môn Lịch sử từ đó tìm ragiải pháp phù hợp phụ đạo học sinh, nâng cao chất lượng bộ môn
III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1 Đối tượng:
Học sinh khối 7, Trường THCS Triệu Đề, năm học 2017-2018, 2018-2019
2 Phạm vi:
Môn Lịch sử lớp 7 theo chương trình chuẩn của Bộ GD&ĐT
IV Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện chuyên đề này, tôi đã vận dụng và phối hợp nhiềuphương pháp trong đó có các phương pháp cơ bản sau:
1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Phương pháp điều tra, quan sát
3 Phương pháp tổng kết và đúc rút kinh nghiệm
Trang 5I THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CỦA ĐƠN VỊ NĂM HỌC 2018- 2019
1 Chất lượng chung trong toàn huyện
- Tình hình đội ngũ : Hiện nay có 27 giáo viên trên tổng số 21 trường, trong đó sốgiáo viên chuyên môn đào tạo chuyên ngành lịch sử 24 Số giáo viên giảng dạy ở trongcác trường trên toàn huyện chưa đồng đều, một số trường vẫn không có giáo viên đượcđào tạo chuyên ngành lịch sử giảng dạy
- Chất lượng học sinh : Qua kì thi vào lớp 10THPT năm 2018- 2019, điểm trungbình của học sinh huyện Lập Thạch là 5,88 ; xếp thứ 4 trong tỉnh.
2.
Chất lượng chung của nhà trường
2.1 Kết quả xếp loại hai mặt giáo dục cả năm:
- Hạnh kiểm:
+ Xếp loại Tốt 378/445bằng 84,9% giảm 3,2% so với cùng kì năm trước
+ Loại khá 59/445 bằng 13,3% tăng 2,1% so với cùng kì năm trước
+ Loại TB 8/445 bằng 1,8% tăng 1,1% so với với cùng kì năm trước
- Học lực:
+ Xếp loại giỏi: 26/445 bằng 5, 8% giảm 0,4% so với cùng kì năm trước
+ Xếp loại khá: 179/445 bằng 40,2% giảm 6,6% so với cùng kì năm trước
+ Xếp loại TB: 205/445 bằng 46,1% tăng 4,0% so với cùng kì năm trước
+ Xếp loại yếu : 33/445 bằng 7,4% tăng 2,6% so với cùng kì năm trước
+ Loại kém: 2/445 bằng 0,45% tăng 0,45% so với cùng kì năm trước
Trang 6nhà trường, trong đó tỉ lệ đạt giải, số lượng, chất lượng đều đứng trong tốp đầu của huyệnđược Phòng GD&ĐT, các trường trong huyện biểu dương và đánh giá cao.
- Đây là năm đầu tiên sau nhiều năm nhà trường có 03 HS (môn Toán, Ngữ Văn,Tiếng Anh lớp 8) được chọn vào ĐT tham dự bồi dưỡng HSG cấp tỉnh vào tháng 9/2019tại THCS Lập Thạch (các năm trước chủ yếu là Sinh học, Lịch sử và Địa lí)
- Thi Giai điệu Sơ ca lần thứ nhất đạt 03 giải (01 Nhì; 02 KK)
- Thi TDTT đạt 02 giải (01 Nhất môn Bóng bàn; 02 ba môn đá cầu)
2 3 Bộ môn lịch sử ở trường THCS Triệu Đề
2.3.1 Thuận lợi:
- Phòng giáo dục, Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đến quá trình đổi mới phương pháp, luôn tạo điều kiện để người dạy phát huy tốt khả năng của bản thân, có nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng
-Thi vào lớp 10 THPT năm học 2018-2019: điểm trung bình của học sinh 6,2 xếpthứ 4/21 trường trong huyện, thứ 32 trong toàn tỉnh Là động lực để học sinh và giáo viênphấn đấu, tạo được niềm tin trong phụ huynh học sinh và chính quyền địa phương
- Giáo viên thường xuyên được bồi dưỡng kiến thức chuyên môn trong hè nên có cơ hội tiếp cận với phương pháp giảng dạy mới
- Phương tiện trực quan trong giảng dạy đã được quan tâm mua sắm khá đầy đủ
2.3.2 Khó khăn:
Là giáo viên trực tiếp giảng dạy Lịch sử ở bậc THCS trên 10 năm, đặc biệt là nhiều năm dạy Lịch sử lớp 7 tôi thấy:
- Học sinh chưa thực sự yêu thích môn học bởi trong quá trình giảng dạy,
ôn tập nhiều giáo viên chưa có phương pháp phù hợp để tạo nên hứng thú, kích thích sự suy nghĩ tìm tòi của học sinh
- Khả năng nắm bắt, đánh giá sự kiện lịch sử của học sinh chưa cao, chưa hiểu hết bản chất của một sự kiện, vấn đề lịch sử
- Trong tư tưởng của một số học sinh phân biệt môn chính môn phụ, ít giành thời gian cho việc học môn Lịch sử, học chỉ mang tính chất chống đối, học thuộc vẹt chứ chưa có ý thức tìm hiểu để có cái nhìn sâu sắc, toàn diện về lịch sử, chưa biết liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc Thậm chí vì chủ nghĩa thực dụng có em không thích mất thời giờ với môn học không có lợi ích kinh tế ở tương lai
- Tài liệu tham khảo về môn Lịch sử còn quá ít Đa số các thư viện trong nhà trường còn thiếu sách tham khảo môn Lịch sử Muốn tìm hiểu thêm một số thông tin khác về nhân vật lịch sử mình đang nghiên cứu thì ngoài sách giáo khoa, sách
Trang 7tham khảo ra, giáo viên khó tìm thêm tư liệu nào khác Nếu có tài liệu giá trị thì giá thành lại quá cao, lương nhà giáo không đủ đáp ứng.
- Tuy đã được cải thiện nhiều nhưng một bộ phận giáo viên dạy sử còn có hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn nên động lực dạy học có phần suy giảm, chưa yên tâm để sống với nghề
II NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN HỌC SINH HỌC YẾU KÉM
Môn Lịch sử vốn được coi là môn phụ, cả gia đình, nhà trường và xã hội đều coinhẹ Trong khi nhiều quốc gia phát triển coi môn Lịch sử là môn thi bắt buộc trong các
kỳ thi tú tài
Một chuyên gia Lịch sử của ĐH KHXH&NV (ĐH QG Hà Nội) lại khẳng định,chương trình SGK môn Lịch sử phổ thông của ta quá nặng nề, khô khan và không hấpdẫn, đến một số thầy còn không nhớ nổi, khiến cho học trò cảm thấy không hứng thú vàkhông nhập tâm được vấn đề
Một nguyên nhân nữa là do cách nhìn nhận của xã hội về bộ môn này còn phiếndiện dẫn đến những quan niệm lệch lạc Quan niệm hiện nay của không ít phụ huynh, họcsinh, và thậm chí là cả giáo viên là học Lịch sử không có tương lai
Chính vì vậy mà người thầy chẳng dám đi xa hơn những gì đã có trong sách, khôngthể phân tích cặn kẽ vì sợ cháy giáo án Học sinh thì bị nhiễu loạn thông tin khi tiếp thukiến thức qua phim ảnh, trên mạng một cách thiếu chọn lọc Chính điều đó dẫn các emđến hệ quả là học vẹt, học thuộc lòng nên không thể hệ thống hóa kiến thức và sự kiện làđiều đương nhiên
Tuy nhiên, dù có nói thế nào đi chăng nữa thì yếu tố người thầy vẫn cần phải đượcđặt lên hàng đầu Đổ lỗi đa phần cho các em chưa chú trọng học môn Lịch sử có thểkhông công bằng
Lỗi là từ nhiều phía, và đã đến lúc cần quan tâm để đưa ra những giải pháp tối ưunhất nhằm khắc phục “thảm họa” mù lịch sử dân tộc trong thế hệ trẻ hiện nay
Trang 8Học sinh là người học, là người lĩnh hội những tri thức thì nguyên nhân học sinh yếu kém có thể kể đến là do:
- Học sinh lười học: Qua quá trình giảng dạy, nhận thấy rằng các em học sinh yếu
đa số là những học sinh cá biệt, trong lớp không chịu chú ý chuyên tâm vào việc học, vềnhà thì không xem bài, không chuẩn bị bài, không làm bài tập, cứ đến giờ học thì cắpsách đến trường Còn một bộ phận nhỏ thì các em chưa xác định được mục đích của việchọc Các em chỉ đợi đến khi lên lớp, nghe giáo viên giảng bài rồi ghi vào những nội dung
đã học để sau đó về nhà lấy ra “học vẹt” mà không hiểu được nội dung đó nói lên điều gì.Chưa có phương pháp và động cơ học tập đúng đắn
- Học sinh bị hỏng kiến thức từ lớp dưới: Đây là một điều không thể phủ nhận với
chương trình học tập hiện nay Nguyên nhân này có thể nói đến bản thân từng học sinh vàcách đánh giá của giáo viên chưa hợp lí, chính xác
2 Về phía giáo viên
Nguyên nhân học sinh học yếu không phải hoàn toàn là ở học sinh mà một phầnảnh hưởng không nhỏ là ở người giáo viên:
- Còn một số giáo viên chưa thực sự chú ý đúng mức đến đối tượng học sinh yếu.Chưa theo dõi sát sao và xử lý kịp thời các biểu hiện sa sút của học sinh
- Tốc độ giảng dạy kiến thức mới và luyện tập còn nhanh khiến cho học sinh yếukhông theo kịp
- Một số giáo viên chưa thật sự chịu khó, tâm huyết với nghề, chưa thật sự giúp đỡcác em thoát khỏi yếu kém, như gần gũi, tìm hiểu hoàn cảnh để động viên, hoặc khuyếnkhích các em khi các em có chút tiến bộ trong học tập như là khen thưởng các em Từ đócác em cam chịu, dần dần chấp nhận với sự yếu kém của chính mình và nhụt chí không tựvươn lên
CHƯƠNG II:
Trang 9MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
HỌC SINH YẾU MÔN LỊCH SỬ 7
I Thế nào là học sinh yếu, kém môn lịch sử?
- Có rất nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học, các chuyên gia, giáo viên vềnguyên nhân dẫn tới tình trạng học sinh yếu, kém môn lịch sử Nhưng định nghĩa, kháiniệm để trả lời chính xác cho câu hỏi: “ Thế nào là học sinh yếu, kém môn lịch sử ?” thìhoàn toàn không tìm thấy Theo chúng tôi cần phải trả lời được câu hỏi này, mới tìmđược các giải pháp thích hợp nâng cao chất lượng bộ môn lịch sử, giảm tỉ lệ học sinh yếu,kém
- Theo nghiên cứu tham khảo của chúng tôi, nhiều người cho rằng học sinh yếu,kém môn lịch sử là học sinh có kết quả học tập bộ môn (tính bằng điểm số, điểm trungbình tổng kết) yếu, kém theo thang đánh giá được qui định trong thông tư 58 của BộGD& ĐT Câu trả lời này chưa thỏa mãn, chưa hoàn đúng Vì điểm số chỉ là một mặt củaquá trình đánh giá, xếp loại học sinh
- Theo chúng tôi, học sinh yếu,kém môn lịch sử bao gồm các mặt sau:
+ Kiến thức: chưa trình bày, chưa hiểu được các sự kiện lịch sử ở mức độ nhận
biết, thông hiểu; không thể vận dụng kiến thức lịch sử để giải quyết yêu cầu của đề bài
+ Thái độ: chưa nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn lịch sử nên có thái độ
thờ ơ, không hứng thú, không quan tâm đến việc học
+ Kĩ năng : Không thực hiện được các kĩ năng cơ bản của bộ môn
+ Điểm số: Các lần, các hình thức, các bài kiểm tra đều dưới trung bình (dưới 5).
II Vị trí ,vai trò của lịch sử 7 trong chương trình lịch sử THCS.
Theo phân phối chương trình, phần lịch sử lớp 7 gồm có : Khái quát lịch sử thế giớiTrung đại và lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX được dạy trong 37 tuần với 70 tiết.Lịch sử 7 chiếm thời lượng nhiều nhất trong chương trình lịch sử THCS
Dạy học lịch sử 7 cung cấp cho HS những kiến thức quan trọng về thời kỳ phongkiến ở châu Âu cũng như một số nước phương Đông như Trung Quốc , Ấn Độ, ĐôngNam Á Đồng thời cung cấp cho học sinh kiến thức lịch sử dân tộc ở giai đoạn từ thế kỉ Xđến thế kỉ XIX đó là quá trình xây dựng nền độc lập tự chử qua các triều đại, xây dựng vănhóa, kinh tế… của dân tộc , các cuộc đấu tranh hào hùng của dân tộc ta chống quân xâmlược để giành và bảo vệ nền độc lập dân tộc Cùng với điều đó là cung cấp cho HS cáinhìn xuyên suốt về lịch sử dân tộc từ đó bồi dưỡng tư cách đạo đức HS, hình thành ý thứctrách nhiệm công dân để các em có hành trang bước vào đời
III.Các giải pháp để nâng cao chất lượng học sinh yếu, kém
Trang 101 Nâng cao thái độ học tập của học sinh
1.1 Xây dựng môi trường học tập thân thiện
- Sự thân thiện của giáo viên là điều kiện cần để những biện pháp đạt hiệu quả cao.Thông qua cử chỉ, lời nói, ánh mắt, nụ cười… giáo viên tạo sự gần gũi, cảm giác an toànnơi học sinh để các em bày tỏ những khó khăn trong học tập, trong cuộc sống của bảnthân mình
- Giáo viên luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, không mắnghoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, đừng để cho học sinh cảm thấy sợ giáo viên màhãy làm cho học sinh yêu quí và tôn trọng mình
- Bên cạnh đó, giáo viên phải là người đem lại cho các em những phản hồi tíchcực Ví dụ như giáo viên nên thay chê bai bằng khen ngợi, giáo viên tìm những việc làm
mà em hoàn thành dù là những việc nhỏ để khen ngợi, hoặc cho điểm cao để khuyếnkhích các em
1.2 Giáo dục ý thức học tập cho học sinh
- Giáo viên phải giáo dục ý thức học tập của học sinh tạo cho học sinh sự hứng thútrong học tập, từ đó sẽ giúp cho học sinh có ý thức vươn lên Trong mỗi tiết dạy, giáoviên nên liên hệ nhiều kiến thức vào thực tế để học sinh thấy được ứng dụng và tầm quantrọng của môn học trong thực tiễn Từ đây, các em sẽ ham thích và say mê khám phá tìmtòi trong việc chiếm lĩnh tri thức
- Bên cạnh đó, giáo viên phải tìm hiểu từng đối tượng học sinh về hoàn cảnh giađình và nề nếp sinh hoạt, khuyên nhủ học sinh về thái độ học tập, tổ chức các trò chơi cólồng ghép việc giáo dục học sinh về ý thức học tập tốt và ý thức vươn lên trong học tập,làm cho học sinh thấy tầm quan trọng của việc học Đồng thời, giáo viên phối hợp với giađình giáo dục ý thức học tập của học sinh Do hiện nay, có một số phụ huynh luôn gò épviệc học của con em mình, sự áp đặt và quá tải sẽ dẫn đến chất lượng không cao Bảnthân giáo viên cần phân tích để các bậc phụ huynh thể hiện sự quan tâm đúng mức Nhậnđược sự quan tâm của gia đình, thầy cô sẽ tạo động lực cho các em ý chí phấn đấu vươnlên
1.3 Phân loại đối tượng học sinh
Trang 11- Giáo viên cần xem xét, phân loại những học sinh yếu đúng với những đặc điểmvốn có của các em để lựa chọn biện pháp giúp đỡ phù hợp với đặc điểm chung và riêngcủa từng em Một số khả năng thường hay gặp ở các em là: Sức khoẻ kém, khả năng tiếpthu bài, lười học, thiếu tự tin, nhút nhát…
- Lập danh sách học sinh yếu kém thông qua bài kiểm tra chất lượng đầu năm và quá trình học tập trên lớp
- Ngay từ đầu năm, giáo viên phải lập danh sách học sinh yếu kém bộ môn mình,qua phần kiểm tra khảo sát đầu năm hoặc ở năm học trước để nắm rõ các đối tượng họcsinh, lập danh sách học sinh yếu kém và chú ý quan tâm đặc biệt đến những học sinh nàytrong mỗi tiết học như thường xuyên gọi các em đó lên trả lời, khen ngợi khi các em trảlời đúng…
- Trong quá trình thiết kế bài học, giáo viên cần cân nhắc các mục tiêu đề ra nhằmtạo điều kiện cho các em học sinh yếu được củng cố và luyện tập phù hợp
- Xác định rõ kiến thức trọng tâm, kiến thức nền (những kiến thức cơ bản, có nắm được những kiến thức này mới giải quyết được những câu hỏi và bài tập) trong tiết dạy cần cung cấp, truyền đạt cho học sinh
- Đối với học sinh yếu kém không nên mở rộng, chỉ dạy phần trọng tâm, cơ bản, theo chuẩn kiến thức kĩ năng, hoặc làm bài tập nhiều lần và nâng dần mức độ của bài tập sau khi các em đã nhuần nhuyễn dạng bài tập đó
- Nhắc lại kiến thức kiến thức cơ bản, công thức cần nhớ ở cấp THCS mà các em
đã hỏng, cho bài tập lý thuyết khắc sâu để học sinh nhớ lâu
- Trong dạy học cần phân hóa đối tượng học tập trong từng hoạt động, dành chođối tượng này những câu hỏi dễ, những bài tập đơn giản để tạo điều kiện cho các emđược tham gia trình bày trước lớp, từng bước giúp các em tìm được vị trí đích thực củamình trong tập thể
- Ngoài ra, giáo viên tổ chức phụ đạo cho những học sinh yếu khi các biện phápgiúp đỡ trên lớp chưa mang lại hiệu quả cao Có thể tổ chức phụ đạo 1 buổi trong mộttuần Tuy nhiên, việc tổ chức phụ đạo có thể kết hợp với hình thức vui chơi nhằm lôicuốn các em đến lớp đều đặn và tránh sự quá tải, nặng nề