CHUYÊN đề PHỤ đạo học SINH yếu kém PHẦN điện học, vật lí 9

- Giáo viên luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, khôngmắng hoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, đừng để cho học sinh cảm thấy sợgiáo viên mà hãy làm cho học sinh

PHÒNG GD&ĐT LẬP THẠCH TRƯỜNG THCS SƠN ĐÔNG

CHUYÊN ĐỀ PHỤ ĐẠO HỌC SINH YẾU KÉM MÔN VẬT LÍ

Tác giả chuyên đề: TRỊNH THỊ THU HIỀN Đơn vị công tác : TRƯỜNG THCS SƠN ĐÔNG

IV Một số một số dạng bài tập chương I: Điện học – Vật lí 9 cần phụ

đạo cho học sinh yếu

8

Dạng 2: Bài tập vận dụng công thức tính điện trở của dây dẫn 14

Đơn vị công tác: Trường THCS Sơn Đông

- Đặc điểm của trường là ở nông thôn, điều kiện học tập của một số học sinhcòn khó khăn

- Một bộ phận học sinh ỷ lại, lười suy nghĩ, không chuẩn bị bài ở nhà, trong giờhọc thì lơ là, không tập trung, làm giảm khả năng tư duy của học sinh

- Thiết bị dạy học môn Vật lí được cấp đã lâu nên nhiều cái đã hỏng nên nhiềuthí nghiệm không làm được hoặc làm nhưng kết quả không chính xác nên ảnh hưởngđến hiệu quả giờ học

3 Chất lượng giáo dục của nhà trường năm học 2018 – 2019:

Năm học 2018 - 2019, kết quả chất lượng giáo dục đại trà của trường THCSSơn Đông đạt chỉ tiêu được giao đầu năm Tuy nhiên số học sinh yếu kém vẫn cònnhiều, kết quả học sinh thi vào lớp 10 chưa cao

Kết quả môn Vật lí:

STT Lớp

Điểm trung bình môn học cả năm

Sĩ số

- Chưa có phương pháp và động cơ học tập đúng đắn.

- Cách tư duy của học sinh: cách tư duy tinh tế, sáng tạo nên các em mất đihứng thú học và dẫn đến tình trạng yếu kém

- Học sinh bị hỏng kiến thức từ lớp dưới: Đây là một điều không thể phủ nhậnvới chương trình học tập hiện nay

- Nhiều học sinh không biết các kĩ năng toán học đơn giản như: không biết đổiđơn vị đo lường, không biết biến đổi công thức, …

2 Về phía giáo viên:

Nguyên nhân học sinh học yếu không phải hoàn toàn là ở học sinh mà một phầnảnh hưởng không nhỏ là ở người giáo viên:

- Giáo viên chưa thực sự chú ý đúng mức đến đối tượng học sinh yếu Chưatheo dõi sát sao và xử lý kịp thời các biểu hiện sa sút của học sinh

- Tốc độ giảng dạy kiến thức mới và luyện tập còn nhanh khiến cho học sinhyếu không theo kịp

- Giáo viên chưa thật sự gần gũi, tìm hiểu hoàn cảnh để động viên, khuyếnkhích các em trong học tập

3 Về phía phụ huynh học sinh:

- Một số phụ huynh học sinh thiếu quan tâm đến việc học tập ở nhà của con em,phó mặc mọi việc cho nhà trường và thầy cô

- Nhiều gia đình, cha mẹ đi làm ăn xa để con cái cho ông bà trông nom hoặc tựchăm sóc nhau nên không có người nhắc nhở, đôn đốc các em học tập

- Gia đình học sinh gặp nhiều khó khăn về kinh tế hoặc đời sống tình cảm khiếntrẻ không chú tâm vào học tập

- Một số cha mẹ quá nuông chiều con cái, quá tin tưởng vào các em nên họcsinh lười học, xin nghỉ để làm việc riêng (như đi chơi, giả bệnh, ) cha mẹ cũng đồng

ý cho phép nghỉ học, vô tình là đồng phạm góp phần làm học sinh lười học, mất dầncăn bản Từ đó dẫn đến tình trạng yếu kém

Trên đây chỉ là một số nguyên nhân chủ quan dẫn đến tình trạng học sinh yếu

mà bản thân trong quá trình giảng dạy nhận thấy

III Một số giải pháp phụ đạo học sinh yếu:

Qua việc phân tích những nguyên nhân đó, xin đưa ra một số giải pháp để giáodục, phụ đạo học sinh yếu kém như sau:

1 Giải pháp đối với giáo viên:

1.1 Xây dựng môi trường học tập thân thiện

- Sự thân thiện của giáo viên là điều kiện cần để những biện pháp đạt hiệu quảcao Thông qua cử chỉ, lời nói, ánh mắt, nụ cười… giáo viên tạo sự gần gũi, cảm giác

an toàn nơi học sinh để các em bày tỏ những khó khăn trong học tập, trong cuộcsống của bản thân mình

- Giáo viên luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, khôngmắng hoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, đừng để cho học sinh cảm thấy sợgiáo viên mà hãy làm cho học sinh thương yêu và tôn trọng mình.

- Bên cạnh đó, giáo viên phải là người đem lại cho các em những phản hồi tíchcực Ví dụ như giáo viên nên thay chê bai bằng khen ngợi, giáo viên tìm những việclàm mà em hoàn thành dù là những việc nhỏ để khen ngợi, hoặc cho điểm cao đểkhuyến khích các em

1.2 Phân loại đối tượng học sinh

- Lập danh sách học sinh yếu kém thông qua bài kiểm tra chất lượng đầu năm

và quá trình học tập trên lớp

- Ngay từ đầu năm, giáo viên phải lập danh sách học sinh yếu kém bộ mônmình, qua phần kiểm tra khảo sát đầu năm hoặc ở năm học trước để nắm rõ các đốitượng học sinh, lập danh sách học sinh yếu kém và chú ý quan tâm đặc biệt đếnnhững học sinh này trong mỗi tiết học như thường xuyên gọi các em đó lên trả lời,khen ngợi khi các em trả lời đúng…

- Giáo viên cần xem xét, phân loại những học sinh yếu đúng với những đặcđiểm của các em để lựa chọn biện pháp giúp đỡ phù hợp với đặc điểm chung vàriêng của từng em

- Trong quá trình thiết kế bài học, giáo viên cần cân nhắc các mục tiêu đề ranhằm tạo điều kiện cho các em học sinh yếu được củng cố và luyện tập phù hợp

- Trong dạy học cần phân hóa đối tượng học tập trong từng hoạt động, dành chođối tượng này những câu hỏi dễ, những bài tập đơn giản để tạo điều kiện cho các emđược tham gia trình bày trước lớp, từng bước giúp các em tìm được vị trí của mìnhtrong tập thể

1.3 Giáo dục ý thức học tập cho học sinh

- Giáo viên phải giáo dục ý thức học tập của học sinh tạo cho học sinh sự hứngthú trong học tập, từ đó sẽ giúp cho học sinh có ý thức vươn lên Trong mỗi tiết dạy,giáo viên nên liên hệ nhiều kiến thức vào thực tế để học sinh thấy được ứng dụng vàtầm quan trọng của môn học trong thực tiễn Từ đây, các em sẽ ham thích và say mêkhám phá tìm tòi trong việc chiếm lĩnh tri thức

- Bên cạnh đó, giáo viên phải tìm hiểu từng đối tượng học sinh về hoàn cảnh giađình và nề nếp sinh hoạt, khuyên nhủ học sinh về thái độ học tập, tổ chức các tròchơi có lồng ghép việc giáo dục học sinh về ý thức học tập tốt và ý thức vươn lêntrong học tập, làm cho học sinh thấy tầm quan trọng của việc học Đồng thời, giáoviên phối hợp với gia đình giáo dục ý thức học tập của học sinh

tìm hiểu thêm những chỗ các em chưa hiểu hoặc chưa nắm chắc để bổ sung, củng cố.Hướng dẫn phương pháp học tập: học bài, làm bài, việc tự học ở nhà Tuy nhiên, việc

tổ chức phụ đạo có thể kết hợp với hình thức vui chơi nhằm lôi cuốn các em đến lớpđều đặn và tránh sự quá tải, nặng nề

- Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, các giáo viên bộ môn, tổ chức Đoàn – Đội

để động viên, giúp đỡ các em

- Phối hợp với gia đình tạo điều kiện cho các em học tập, đôn đốc thực hiện kếhoạch học tập ở trường và ở nhà

1.5 Xác định kiến thức cơ bản, trọng tâm:

- Xác định rõ kiến thức trọng tâm, những kiến thức cơ bản ( nắm được nhữngkiến thức này mới giải quyết được những câu hỏi và bài tập) trong tiết dạy cần cungcấp, truyền đạt cho học sinh

- Đối với học sinh yếu kém không nên mở rộng, chỉ dạy phần trọng tâm, cơ bản,theo chuẩn kiến thức kĩ năn g, hoặc làm bài tập nhiều lần và nâng dần mức độ củabài tập sau khi các em đã nhuần nhuyễn dạng bài tập đó

- Nhắc lại kiến thức kiến thức cơ bản, công thức cần nhớ ở lớp dưới mà các em

đã hổng, cho bài tập lý thuyết khắc sâu để học sinh nhớ lâu

1.6 Yêu cầu đối với giáo viên trong tiết dạy:

- Dạy chậm, nói ngắn gọn, cụ thể, chi tiết và dễ hiểu

- Giảng kỹ những chỗ quan trọng, nhắc lại nhiều lần để cho học sinh khắc sâu.Chú ý phân tích các sai lầm mà học sinh thường gặp khi làm bài

- Cần tiến hành thí nghiệm trong giờ học, giới thiệu các dụng cụ Vật lí để họcsinh dễ hình dung, cần phải có hình vẽ minh họa để các em nhớ lâu

- Nếu có thời gian nên cho học sinh thảo luận nhóm, hạn chế việc đọc chép, nên

có biện pháp giúp học sinh có thể nắm nội dung bài tại lớp

- Nếu bài tập Vật lí có liên quan đến toán học, giáo viên phải dành thời gian cầnthiết để ôn kiến thức toán cho các em Khi các em đã nhớ lại kiến thức Toán, giáoviên chuyển qua Vật lí các em sẽ dễ hiểu hơn Giáo viên không nên cứ trách các em

là mất căn bản về Toán học, việc làm đó chẳng giải quyết được gì mà chỉ gây cho các

em sự chán nản đối với môn Vật lí

- Đối với học sinh yếu Toán, chúng ta không nên nóng vội cung cấp lượngkiến thức toán quá nhiều cùng một lúc sẽ gây rối cho các em, chắc chắn các em sẽkhông nắm hết được, kinh nghiệm cho thấy, giáo viên chỉ cung cấp kiến thức Toáncho bài học đó hoặc bài tập đó mà thôi, giảm bớt áp lực cho các em và cho nhiềudạng bài tập tương tự để các em dần dần thích nghi Khi đó, tình hình học tập củacác em khá hơn, hứng thú hơn

- Giáo viên nên cho các em bài tập về nhà theo chuẩn kiến thức sẽ giúp các embiết được nhiều dạng bài tập hơn

- Kiểm tra đánh giá thường xuyên học sinh yếu kém, với nhiều hình thức khácnhau: kiểm tra đầu giờ, gọi kiểm tra hoặc nhắc lại kiến thức có liên quan trong quátrình dạy bài mới,… Với những học sinh tiến bộ cần có lời khen, động viên khích lệcác em.

2 Giải pháp đối với học sinh:

- Tự bản thân các em cần phải trả lời các câu trả lời sau: Học để làm gì? Tại saophải học? Học có giúp ích được gì cho cuộc sống của các em sao này không? Khitrả lời được các câu hỏi đó, thì các em xác định được tầm quan trọng của việc học và

từ đó sẽ có thái độ đúng đắn hơn trong học tập

- Trong giờ học: Trong lúc thầy cô giảng bài, các em phải tập trung lắng nghe

và ghi chép lại đầy đủ các ý chính Tập trung trả lời các câu hỏi mà thầy cô đặt ra.Phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của thầy cô khi thí nghiệm Tuyệt đối không đượclàm việc riêng Nếu có vấn đề gì chưa hiểu thì phải mạnh dạn hỏi ngay để thầy côgiải đáp Ghi nhận lại những điều thầy cô căn dặn về nhà

- Phải học nhóm học từ bạn Nếu có bài tập nào các em không tự giải được, các

em nên trao đổi với bạn bè, hỏi thầy cô giáo để được giải đáp

- Phải đọc thêm sách tham khảo Việc đọc sách tham khảo sẽ giúp cho các em

có nhiều cách giải hơn, làm quen với nhiều dạng bài tập

3 Giải pháp đối với nhà trường:

- Có kế hoạch và bố trí thời gian tổ chức phụ đạo học sinh yếu kém môn Vật lí

- Tổ chức các buổi ngoại khóa kết hợp với hình thức vui chơi nhằm tạo hứngthú học tập, giúp các em yêu thích môn học hơn Bên cạnh đó có thể tổ chức giáodục tâm lí để các em mạnh dạn, tự tin hơn trong học tập và các hoạt động tập thể

4 Giải pháp đối với phụ huynh học sinh:

Tạo điều kiện cho con em học tập, quản lí và đôn đốc việc học tập của con em ởnhà

IV Một số một số dạng bài tập chương I: Điện học - Vật lí 9 cần phụ đạo cho học sinh yếu

( Dự kiến thời gianphụ đạo: 12 tiết)

1 Dạng 1: Bài tập vận dụng định luật Ôm

1.1 Các tồn tại của HS yếu:

- HS không thuộc nội dung định luật và hệ thức của định luật do đó khi làm bàitập không xác định đượccác đại lượng đã cho, đại lượng cần tính

- Yêu cầu học HS thuộc nội dung định luật, viết được biểu thức của định luật:Định luật Ôm: Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điệnthế đặt vào hai đầu dây, tỉ lệ nghịch với điện trở của dây

Hệ thức định luật Ôm: I = U

R trong đó: U là hiệu điện thế (V)

R là điện trở (Ω)

I là cường độ dòng điện (A)

Vận dụng định luật Ôm để tính cường độ dòng điện, hiệu điện thế, điện trở

- HS không biết rút công thức:

HS có thể thuộc biểu thức định luật Ôm nhưng không biết rút công thức để tínhmột đại lượng khác khi đó GV hướng dẫn:

I = U

R suy ra U = I.R ; R =

U I

- HS không đổi đơn vị của các đại lượng

Yêu cầu học sinh nắm được đơn vị của các đại lượng:

U là hiệu điện thế (V)

R là điện trở (Ω)

I là cường độ dòng điện (A)

Khi làm bài tập nếu các đại lượng có đơn vị khác thì phải đổi đơn vị rồi mớitính toán

- HS không nắm được tính chất của mạch điện

Yêu cầu hs học thuộc các tính chất của đoạn mạch nối tiếp, đoạn mạch songsong:

+ Đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp:

Bài 1: Chọn đáp án đúng cho các câu sau:

1. Nội dung định luật Ôm là:

A Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ với hiệu điện thế giữa hai đầudây dẫn và tỉ lệ với điện trở của dây

B Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa haiđầu dây dẫn và không tỉ lệ với điện trở của dây

C Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa haiđầu dây dẫn và tỉ lệ nghịch với điện trở của dây

D Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ nghịch với hiệu điện thế giữa haiđầu dây dẩn và tỉ lệ thuận với điện trở của dây.

2 Biểu thức đúng của định luật Ôm là:

4 Đơn vị cường độ dòng điện là:

A Ôm (Ω) B Vôn (V) C Ampe (A) D Ôm mét (Ωm)

5 Đơn vị điện trở là:

A Ôm (Ω) B Vôn (V) C Ampe (A) D Ôm mét (Ωm)

6 Kí hiệu của hiệu điện thế là:

1 1

R

R 

C

2 1

1 1 1

R R

R   D R =

2 1

2 1

R R

R R



Bài 2: Đặt một hiệu điện thế 6V vào hai đầu dây tóc bóng đèn, điện trở của dây

tóc là 12Ω Tính cường độ dòng điện chạy qua dây tóc bóng đèn

+ Hs thay số và tính kết quả Lời giải:

Cường độ dòng điện chạy qua dây tóc bóng đèn là:

I = U

R =

6

12 = 0,5 (A)

Bài 3: Đặt vào hai đầu vật dẫn có điện trở 10Ω một hiệu điện thế U thì cường

độ dòng điện chạy qua vật dẫn là 3,2A Tính hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn.Hướng dẫn:

Hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn là:

I = U

R → U = I.R = 3,2.10 = 32 (V)

Bài 4: Một dây dẫn được mắc vào hiệu điện thế 220V thì cường độ dòng điện

chạy qua dây dẫn là 2A Tính điện trở dây dẫn

Bài 5: Khi mắc một bóng đèn vào hiệu điện thế 220V thì dòng điện qua nó có

cường độ là 341 mA Tính điện trở của bóng đèn

Hướng dẫn:

Gv hướng dẫn hs xác định các đại

lượng đã cho, đại lượng cần tính

+ Gv hướng dẫn Hs đổi đơn vị

1A = 1000mA, 1mA = 1

1000 A +Hs đổi đơn vị: 341mA = ? A

Bài 6: Cho hai điện trở R1 = 5Ω, R2 = 10Ω mắc nối tiếp với nhau Cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch là 0,2 A Tính:

+ Điện trở tương đương của đoạn mạch

+ Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi điện trở và ở hai đầu đoạn mạch

Hướng dẫn:

+ HS tóm tắt đầu bài:

Gv hướng dẫn hs xác định các đại

lượng đã cho, đại lượng cần tính

+Hai điện trở được mắc như thế nào?

+ Công thức tính Rtđ =?

+ Cường độ dòng điện, hiệu điện thế

trong đoạn mạch có 2 điện trở mắc

nối tiếp có đặc điểm gì?

Điện trở tương đương của đoạn mạch là:

U = U1 +U2= 1 +2 = 3(V)hoặc U = I.Rtđ = 0,2.15 = 3(V)

Bài 7: Cho hai điện trở R1 = 15Ω, R2 = 10Ω mắc song song với nhau Hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch là 12V Tính:

+ Điện trở tương đương của đoạn mạch.

+ Cường độ dòng điện chạy qua mạch chính và qua các mạch rẽ

Hướng dẫn:

+ HS tóm tắt đầu bài:

Gv hướng dẫn hs xác định các đại

lượng đã cho, đại lượng cần tính

+Hai điện trở được mắc như thế nào?

+ Công thức tính Rtđ =?

+ Cường độ dòng điện, hiệu điện thế

trong đoạn mạch có 2 điện trở mắc

song song có đặc điểm gì?

Điện trở tương đương của đoạn mạch là:

Rtd =

2 1

2

1

R R

R R

 =

10 15

10 15

 = 6(Ω ) Vì haiđiện trở mắc song song nên

U= U1 = U2 Cường độ dòng điện qua mạch chính là:

I = U/Rtd =12/6 = 2(A) Cường độ dòng điện qua các mạch rẽ là:

a, Tính điện trở tương đương của đoạn mạch AB

b,Tính cường độ dòng điện qua mỗi điện trở

Hướng dẫn:

2

R R

R R

a Điện trở tương đương của doạn mạch CB là:

RCB =

3 2

3

2

R R

R R

 = 3030.3030 = 15() Điện trở tương đương của doạn mạch AB là:

Cho mạch điện như :

trong đó R1 = 6Ω ; R2 = 12Ω và R3 = 18Ω Tính điện trở tương đương của đoạn mạchnày

a Điện trở tương đương của R1 và R2 là:

R12 = R1 + R2 = 6 + 12 = 18() Điện trở tương đương của doạn mạch là:

(Cho HS làm các bài tập vận dụng tương tự.)

2 Dạng 2: Bài tập vận dụng công thức tính điện trở của dây dẫn:

2.1 Các tồn tại của HS yếu:

- HS không nắm được sự phụ thuộc của điện trở vào các yếu tố của dây dẫn Yêu cầu HS biết sự phụ thuộc của điện trở vào các yếu tố của dây dẫn, biết công thức diễn tả sự phụ thuộc đó, biết rõ các kí hiệu và đơn vị trong công thức:

Điện trở của dây dẫn tỉ lệ thuận với chiều dài của dây dẫn, tỉ lệ nghịch với tiết diện của dây dẫn và phụ thuộc vào vật liệu làm dây dẫn:

R = ρ l

S

- HS không biết rút công thức:

Hướng dẫn HS cách tính một yếu tố của dây dẫn khi biết điện trở và các yếu tố khác

R = ρ l

S � l = 

S R.

, S=

R

l



- HS không đổi đơn vị của các đại lượng

Yêu cầu học sinh nắm được đơn vị của các đại lượng:

-  là điện trở suất(m)

- l là chiều dài dây dẫn(m)

- S là tiết diện của dây(m2)

Khi làm bài tập nếu các đại lượng có đơn vị khác thì phải đổi đơn vị rồi mới tính toán

- HS không nắm được các kiến thức toán học có liên quan: