Từ năm 2002, chương trình trung học phổ thông môn Ngữ văn, Bộ Giáodục đã hướng dẫn: Quan điểm tích hợp cần được hiểu toàn diện và phải đượcquán triệt trong toàn bộ môn học từ Đọc văn, Ti
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT TAM ĐẢO II
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIẢNG DẠY ĐOẠN TRÍCH
ĐẤT NƯỚC (NGUYỄN KHOA ĐIỀM)
Tác giả: Phạm Thị Thu Hằng
Mã sáng kiến: 11.51.04
Trang 2
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT TAM ĐẢO II
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIẢNG DẠY ĐOẠN TRÍCH
ĐẤT NƯỚC (NGUYỄN KHOA ĐIỀM)
Tác giả: Phạm Thị Thu Hằng
Mã sáng kiến: 11.51.04
Trang 3MỤC LỤC
TRANG BÌA CỨNG
TRANG BÌA LÓT
CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
NỘI DUNG:
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 LỜI GIỚI THIỆU 1
2 TÊN SÁNG KIẾN .2
3 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN……… 2
4 CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN……….2
5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 2
6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU 4
7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN 4
7.1 VỀ NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN 4
Chương I: Cơ sở lí luận 4
Chương II: Cơ sở thực tiễn 7
Chương III: Các biện pháp tiến hành để tích hợp liên môn trong giảng dạy Ngữ văn……… ……….9
7.2 VỀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN 41
8 NHỮNG THÔNG TIN CẦN ĐƯỢC BẢO MẬT 41
9 CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 41
10 ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC HOẶC DỰ KIẾN CÓ THỂ THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 41
11 DANH SÁCH NHỮNG TỔ CHỨC, CÁ NHÂN ĐÃ THAM GIA ÁP DỤNG SÁNG KIẾN LẦN ĐẦU……… 45
Trang 4GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
Trang 5BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 LỜI GIỚI THIỆU
Trong bối cảnh hiện nay, việc giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà
trường phổ thông đang là một thử thách lớn với giáo viên Câu hỏi: “Dạy như
thế nào cho hay, hiệu quả cao, tạo sự hứng thú, say mê cho học sinh?” trở thành
một vấn đề nan giải cho mỗi giáo viên Thực trạng học sinh không dành nhiềuthời gian cho môn văn cũng có nhiều lí do, tuy nhiên có một nguyên nhân kháquan trọng đó là: Thầy cô giáo chưa thực sự tạo ra sự cuốn hút học sinh bằng bàigiảng của mình Thế nên, với vai trò tổ chức, hướng dẫn và điều khiển quá trìnhhọc tập của học sinh, hơn ai hết việc phải tìm ra nhiều biện pháp để phát huy caonhất tính tích cực sáng tạo của người học, tạo niềm hứng thú say mê học tập ởcác em chính là nhiệm vụ quan trọng đối với mỗi người giáo viên đứng lớp.Quan trọng nhất là người giáo viên phải có tầm hiểu biết sâu rộng, người giáoviên phải thường xuyên theo dõi những xu hướng, những định hướng của mônmình phụ trách Đồng thời giáo viên phải luôn tự học, tự bồi dưỡng để cung cấpcho học sinh những kiến thức chuẩn xác và liên hệ được nhiều kiến thức cũ vàmới, giữa bộ môn khoa học này với bộ môn khoa học khác
Từ năm 2002, chương trình trung học phổ thông môn Ngữ văn, Bộ Giáodục đã hướng dẫn: Quan điểm tích hợp cần được hiểu toàn diện và phải đượcquán triệt trong toàn bộ môn học từ Đọc văn, Tiếng Việt đến Làm văn; quántriệt trong mọi khâu trong quá trình dạy học; quán triệt trong mọi yếu tố của họctập; tích hợp trong chương trình; tích hợp trong sách giáo khoa; tích hợp trong
phương pháp dạy học của giáo viên và trong quá trình học tập của học sinh Nội
dung tích hợp liên môn cũng nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương phápdạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triểnnăng lực của học sinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TW về đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục và đào tạo Năm học mới 2014-2015, Bộ Giáo Dục vàĐào Tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục khuyến khích giáo viên dạy học theo hướng
“tích hợp liên môn”
Dạy học liên môn trong môn Ngữ văn học là giúp người học nhận thứcđược tác phẩm văn học trong môi trường văn hóa - lịch sử sản sinh ra nó haytrong môi trường diễn xướng của nó; thấy được mối quan hệ mật thiết giữa vănhọc với các hình thái ý thức xã hội khác đồng thời khắc phục được tính tản mạntrong kiến thức văn hóa của học sinh, kích thích sự hứng thú học tập của họcsinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Ngữ văn
Là một giáo viên, tôi luôn băn khoăn, trăn trở với câu hỏi:
Làm thế nào để học sinh hiểu cụ thể, rõ ràng giá trị nội dung tư tưởng vànghệ thuật của một tác phẩm văn học?
Trang 6Làm thế nào để tích hợp liên môn cho phù hợp để học sinh vừa có hứngthú với bài học vừa phải hiểu được tư tưởng nội dung vừa phải nắm được nhữngđặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm văn học?
Từ đó, tôi nhận thấy sử dụng phương pháp tích hợp kiến thức của các môn
mà học sinh đã và đang được học như môn Lịch sử, môn Giáo dục công dân,phân môn Làm văn, Tiếng Việt…vào trong bài giảng đã đạt hiệu quả nhất định
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, với mong muốn góp phần vào việctruyền cảm hứng cho người học, giúp học sinh tích cực, chủ động tiếp nhận trithức và hình thành kĩ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát triển nhân
cách, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: Tích hợp liên môn trong giảng dạy đoạn
trích “Đất Nước” (Nguyễn Khoa Điềm)
2 TÊN SÁNG KIẾN: Tích hợp liên môn trong giảng dạy đoạn trích “Đất
Nước” (Nguyễn Khoa Điềm)
- Lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến là môn Ngữ văn với học sinh lớp 12
trong các bài kiểm tra định kì trên lớp, trong các kì thi như: thi học kì, thichuyên đề, thi học sinh giỏi, thi THPT quốc gia Đề tài này cũng có thể coi làtài liệu tham khảo hữu ích cho học sinh học tập, cho các giáo viên bộ môn trongquá trình giảng dạy, nhất là trong quá trình dạy ôn thi tốt nghiệp THPT quốc
Trang 7+ Hiểu được cái nhìn mới mẻ, sâu sắc về đất nước: là của nhân dân, donhân dân sáng tạo, gìn giữ.
+ Nhận biết và đánh giá đựợc những nét đặc sắc nghệ thuật của tác giả:chất chính luận hòa quyện cùng chất trữ tình và khả năng vận dụng một cáchsáng tạo nguồn chất liệu văn hóa, văn học dân gian
- Môn Giáo dục công dân
+ Hiểu được những biểu hiện lòng yêu nước và trách nhiệm của mỗi côngdân với tổ quốc
+ Biết thiên nhiên bao gồm những gì, hiểu được vai trò của thiên nhiênđối với đời sống của mỗi con người và toàn xã hội
+ Vì sao phải yêu và sống hòa hợp với thiên nhiên, một số biện pháp cầnlàm để bảo vệ thiên nhiên
+ Đề tài giúp HS góp phần nâng cao chất lượng bộ môn, đáp ứng yêu cầuthực tiễn
+ Đề tài này cũng có thể coi là tài liêu giảng dạy theo hướng đổi mới chocác giáo viên tham khảo
5.2.2 Về kỹ năng
- Môn Ngữ văn
Đề tài này sẽ giúp học sinh rèn kĩ năng:
+ Kĩ năng đọc hiểu truyện ngắn theo đặc trưng loại thể
+ Kĩ năng phân tích, cảm thụ văn học
- Môn Địa lí
+ Phân tích bảng số liệu, biểu đồ có liên quan
+ Phân tích và xử lí thông tin về môi trường sống gần gũi với học sinh
- Môn Lịch sử
+ Rèn luyện kĩ năng đánh giá công lao của nhân dân trong lịch sử dân tộc.+ Phân tích sự kiện lịch sử để thấy được ý nghĩa của những sự kiện lịchsử
Trang 8- Đề tài giúp HS:
+ Giáo dục ý thức trong việc bảo vệ đất nước
+ Tinh thần yêu nước trong thời đại mới thể hiện từ học tập, việc làm vànhững hành động nêu gương
+ Giáo dục ý thức thực hiện một số giải pháp để phát triển bền vững, thái
độ hợp tác, hăng hái xây dựng bài
5.2.4 Về năng lực cần hình thành cho học sinh
Đề tài này định hướng phát triển năng lực cho HS :
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sángtạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực cảm thụ thẩm mĩ…
- Năng lực chuyên biệt: Tư duy tổng hợp
6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU: Ngày 07/11/2019
7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
7.1 VỀ NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
Chương I: Cơ sở lí luận
I Khái niệm tích hợp và tích hợp liên môn
I.1 Khái niệm tích hợp
- Tích hợp (integration) có nghĩa là sự hợp nhất, sự hoà nhập, sự kết hợp.
Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợpnhất hay là sự nhất thể hoá đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống nhấttrên những nét bản chất nhất của các thành phần đối tượng, chứ không phải làmột phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần ấy Hiểu như vậy,tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau, làtính liên kết và tính toàn vẹn Liên kết phải tạo thành một thực thể toàn vẹn,không còn sự phân chia giữa các thành phần kết hợp Tính toàn vẹn dựa trên sựthống nhất nội tại các thành phần liên kết, chứ không phải sự sắp đặt các thànhphần bên cạnh nhau Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kĩ năng chỉ đượcthụ đắc, tác động một cách riêng rẽ, không có sự liên kết, phối hợp với nhautrong lĩnh hội nội dung hay giải quyết một vấn đề, tình huống
Trang 9- Trong lí luận dạy học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ,
có hệ thống, ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng thuộc các mônhọc khác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất,dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong cácmôn học hoặc các hợp phần của bộ môn đó
- Trong Chương trình Trung học phổ thông môn Ngữ văn, năm 2002 của
Bộ GD&ĐT, khái niệm tích hợp cũng được hiểu là “sự phối hợp các tri thức gầngũi, có quan hệ mật thiết với nhau trong thực tiễn, để chúng hỗ trợ và tác độngvào nhau, phối hợp với nhau nhằm tạo nên kết quả tổng hợp nhanh chóng vàvững chắc”
- Trên thế giới, tích hợp đã trở thành một trào lưu sư phạm hiện đại, nógóp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có dự tính những hoạtđộng tích hợp, trong đó học sinh học cách sử dụng phối hợp kiến thức, kỹ năng;
có khả năng huy động có hiệu quả những kiến thức và năng lực của mình vàogiải quyết các tình huống cụ thể
- Những năm gần đây, nhiều phương pháp dạy học mới đã và đang đượcnghiên cứu, áp dụng ở trường Trung học phổ thông như: dạy học tích cực,phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp tạo ô chữ, phương pháp sử dụngcông nghệ thông tin trong dạy học…Tất cả đều nhằm tích cực hóa hoạt động củahọc sinh và phát triển tư duy sáng tạo, chủ động cho học sinh, hình thành nănglực cho học sinh
- Như vậy dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục cóliên quan vào quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lốisống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo;giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàngiao thông
I.2 Khái niệm tích hợp liên môn
- Tích hợp liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức liên quan đếnhai hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lại nhiều lầncùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau Đối với những kiến thứcliên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bố trí dạy trong chươngtrình của môn đó và không dạy lại ở các môn khác
- Trường hợp nội dung kiến thức có tính liên môn cao hơn thì sẽ tách rathành các chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vào một thời điểm phù hợp,song song với quá trình dạy học các bộ môn liên quan
- Tích hợp liên môn trong dạy học các môn nói chung và môn Ngữ vănnói riêng thực sự là phương pháp hữu hiệu, tạo ra môi trường giáo dục mangtính phát huy tối đa năng lực tri thức của học sinh, đem đến hứng thú mới choviệc dạy học ở trường phổ thông
Trang 10II Dạy học tích hợp liên môn
II.1 Sự khác nhau giữa chủ đề "đơn môn" và chủ đề "liên môn"?
- Chủ đề đơn môn đề cập đến kiến thức thuộc về một môn học nào đó cònchủ đề liên môn đề cập đến kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học
- Về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học thì không có gì khác biệt.Đối với một chủ đề, dù đơn môn hay liên môn, thì vẫn phải chú trọng việc ứngdụng kiến thức của chủ đề ấy, bao gồm ứng dụng vào thực tiễn cũng như ứngdụng trong các môn học khác
- Do vậy, về mặt phương pháp dạy học thì không có phân biệt giữa dạyhọc một chủ đề đơn môn hay dạy học một chủ đề liên môn, tích hợp
- Điều quan trọng là dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh đòi hỏiphải tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo cho học sinh, mà cáchoạt động ấy phải được tổ chức ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoàitrường, ở nhà và cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành và ứngdụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn
II 2 Ưu điểm của dạy học tích hợp liên môn
- Ưu điểm với học sinh
+ Trước hết, các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinhđộng, hấp dẫn đối với học sinh, tạo hứng thú, đam mê học tập cho học sinh Họccác chủ đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thứctổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức mộtcách máy móc Từ đó, nâng cao chất lượng dạy và học môn văn
+ Điều quan trọng hơn là các chủ đề tích hợp, liên môn giúp cho học sinhkhông phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khácnhau, vừa gây quá tải, nhàm chán, vừa không có được sự hiểu biết tổng quátcũng như khả năng ứng dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn
- Ưu điểm với giáo viên:
Đối với giáo viên thì ban đầu có thể có chút khó khăn do việc phải tìmhiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác Tuy nhiên khó khăn nàychỉ là bước đầu và có thể khắc phục dễ dàng bởi hai lý do:
+ Một là, trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫnthường xuyên phải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác Vìvậy, giáo viên đã có sự am hiểu về những kiến thức liên môn đó
+ Hai là, với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáoviên không còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, địnhhướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học Vì vậy, giáo viêncác bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợnhau trong dạy học
Trang 11Chương II : Cơ sở thực tiễn
II.1 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục
- Chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ và kỹ thuật số phát triển
một cách nhanh chóng Học sinh của chúng ta bị bao vây bởi thế giới của côngnghệ hiện đại Có rất nhiều điều hấp dẫn trong thế giới số khiến cho học sinh đôikhi không còn cảm thấy say mê với các môn học trong nhà trường, đặc biệt làNgữ văn-môn học đòi hỏi cao về cả về khả năng tư duy, khả năng liên tưởng,tưởng tượng cũng như diễn đạt Học sinh hiểu một cách rời rạc, hời hợt về kiếnthức Ngữ văn, không nắm được mối liên hệ hữu cơ giữa các tri thực thuộc lĩnhvực đời sống xã hội, kiến thức liên môn
- Trong một thời đại mà sự thay đổi đang diễn ra nhanh chóng, từng ngày,
từng giờ, yêu cầu của chính người học, của xã hội, của ngành đối với giáo viêncàng cao hơn lúc nào hết Việc đổi mới về phương pháp dạy học, kỹ thuật dạyhọc trở thành vấn đề cấp thiết Mỗi giáo viên đều ý thức được việc cần thiết phảithay đổi chính mình, thay đổi trong cách thức tổ chức giờ học, cách kiểm tra,đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Như vậy, để tìm kiếm con đường mới trong việc giảng dạy, nâng cao
chất lượng dạy và học, tạo nên những tiết học hấp dẫn, phát triển năng lực củahọc sinh, dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn là một trong những nguyên tắcquan trọng trong dạy học nói chung và trong dạy học môn Ngữ văn nói riêng.Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cựccủa học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục Dạy học tích hợp liênmôn giúp cho học sinh nhận thức được sự phát triển của xã hội một cách liên tụcthống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ của đời sống xã hội, khắc phục đượctính tản mạn, rời rạc trong kiến thức Dạy học tích hợp liên môn trong môn Ngữvăn sẽ liên kết được những kiến thức giao thoa với môn Ngữ văn như Lịch sử,Địa lí, Giáo dục công dân, rèn luyện kĩ năng sống, giáo dục ý thức gìn giữ vàbảo vệ di sản văn hóa của địa phương… Để học sinh tiếp thu kiến thức, biết vậndụng vào đời sống và ngược lại, học sinh vận dụng kiến thức từ đời sống để giảiquyết các vấn đề liên quan đến Văn học một cách dễ dàng, hứng thú hơn
- Từ năm 2002, chương trình trung học phổ thông môn Ngữ văn, Bộ Giáodục đã hướng dẫn: Quan điểm tích hợp cần được hiểu toàn diện và phải đượcquán triệt trong toàn bộ môn học từ Đọc văn, Tiếng Việt đến Làm văn; quántriệt trong mọi khâu trong quá trình dạy học và trong mọi yếu tố của học tập:tích hợp trong chương trình; tích hợp trong sách giáo khoa; tích hợp trong
phương pháp dạy học của giáo viên và trong quá trình học tập của học sinh
- Nội dung tích hợp liên môn cũng nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ
phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo địnhhướng phát triển năng lực của học sinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TW
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Năm học mới 2019-2020, Bộ
Trang 12Giáo Dục và Đào Tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục khuyến khích giáo viên dạy
học theo hướng “tích hợp liên môn”.
- Hướng dẫn số 791/HD-BGDĐT ngày 25/6/2013 của Bộ GD&ĐT về
việc thí điểm phát triển chương trình giáo dục nhà trường phổ thông nêu rõ địnhhướng điều chỉnh nội dung dạy học trong chương trình hiện hành và xây dựng
kế hoạch giáo dục mới ở từng môn học, hoạt động giáo dục của nhà trường theocác bước: rà soát lại nội dung chương trình SGK hiện hành, sắp xếp lại nội dungdạy học của từng môn học trong chương trình hiện hành theo định hướng pháttriển năng lực học sinh
- Công văn số 5555/CV-BGDĐT ngày 08/10/2014 của Bộ GD&ĐT về
việc hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm
tra đánh giá cũng chỉ đạo: “Các Sở GDĐT, Phòng GDĐT và nhà trường/trung
tâm thường xuyên chỉ đạo tổ chức sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn thông qua dự giờ, rút kinh nghiệm để hoàn thiện các chuyên đề, tiến trình dạy học và phương pháp tổ chức hoạt động dạy học; có biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các hoạt động chuyên môn trên mạng ; có hình thức động viên, khen thưởng các tổ/nhóm chuyên môn, giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá”.
- Trên cơ sở sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, trong những năm qua, Sở
GD&ĐT Vĩnh Phúc đã tổ chức các buổi tập huấn để hướng dẫn cụ thể về việcthực hiện đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp sinh hoạt chuyên môn theo
nghiên cứu bài học Đặc biệt, đợt tập huấn (từ 01 - 06/08/2018), các giáo viên
cốt cán của Sở đã hướng dẫn cho giáo viên thuộc các trường THPT trong tỉnh
với nội dung "Sinh hoạt chuyên môn về phương pháp và kỹ thuật tổ chức hoạt
động tự học cuả HS"
- Xuất phát từ định hướng đổi mới chương trình và SGK môn Ngữ Văn:
Trong định hướng đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thôngsau năm 2018 đã nêu rõ: một trong những quan điểm nổi bật là phát triểnchương trình theo định hướng năng lực, giáo viên cần chú ý hình thành cho họcsinh cách học, tự học, từ phương pháp tiếp cận, phương pháp đọc hiểu đến cách
thức tạo lập văn bản và nghe – nói thực hành, luyện tập và vận dụng nhiều kiểu
loại văn bản khác nhau để sau khi rời nhà trường các em có thể tiếp tục học suốtđời và có khả năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống Nhiệm vụ của giáoviên là tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh; hướng dẫn, giám sát và hỗtrợ học sinh để các em từng bước hình thành và phát triển các phẩm chất vànăng lực mà chương trình giáo dục mong đợi
- Xuất phát từ yêu cầu của giáo dục như trên, việc hướng dẫn HS tìm hiểu
bài học theo định hướng tích hợp liên môn là vô cùng quan trọng, cần thiết, hữuích
II.2 Xuất phát từ thực tiễn
Trang 13- Đoạn trích “Đất Nước” (Nguyễn Khao Điềm) là một tác phẩm tiêu biểu
trong văn xuôi hiện đại Việt Nam, là tác phẩm tiêu biểu của văn học viết về đềtài đất nước, là tác phẩm quan trọng cho học sinh trong các bài kiểm tra định kìtrên lớp, trong các kì thi như: thi học kì, thi chuyên đề, thi học sinh giỏi, thiTHPT quốc gia Đây cũng là một tác phẩm hay để HS hình thành các năng lựccần thiết cho mình, biết vận dụng kiến thức vào đời sống và ngược lại
- Thực tế giảng dạy, trong nhiều năm qua, việc dạy học đoạn trích “Đất
Nước” vẫn nặng về trang bị, truyền thụ kiến thức một chiều. Việc rèn luyện kĩnăng chưa được quan tâm Tất cả những điều đó dẫn tới học sinh học chưa thựchứng thú, còn thụ động, lúng túng khi giải quyết các tình huống trong thực tiễn,các năng lực của học sinh chưa được phát triển
- Mặc dù đã có giáo viên thực hiện thay đổi phương pháp dạy học, thay
đổi cách thức tổ chức giờ nhằm đạt mục tiêu dạy học theo định hướng phát triểnnăng lực cho học sinh song kết quả chưa đạt được như mong muốn mà nguyênnhân là:
+ Về phía giáo viên: Do quan niệm cũ, người thầy là người chở đò, đưa
đò, do áp lực về định hướng nội dung và phương thức thi cử, người thầy cơ bảnvẫn là người lên lớp giảng giải, cung cấp kiến thức, không chú trọng phát triểncác kĩ năng và năng lực cho HS Việc đổi mới phương pháp dạy học cũng khôngđược thực hiện một cách triệt để, vẫn còn nặng về phương pháp truyền thống,việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực có đổi mới song chỉdừng lại ở hình thức, chưa đi sâu vào thực chất nhằm giúp khai thác kiến thứcmột cách có chiều sâu, toàn diện
+ Về phía học sinh: Học sinh vẫn quen lối học cũ nên thụ động, ỷ lại, nhất
là những học sinh vùng nông thôn, học sinh dân tộc thì việc tiếp cận và tìm tòinhững thông tin thời sự, những kiến thức thuộc các lĩnh vực khác liên quan,phục vụ cho bài học còn hạn chế Một số học sinh chưa có phương pháp học tậpphù hợp, chưa tích cực trong việc tìm tòi nghiên cứu bài học nên chưa hứng thúhọc văn, kĩ năng làm bài chưa cao, điểm số thấp và chưa hình thành được cácnăng lực cần thiết
- Vì vậy, trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ, thời đại 4.0, hơn lúc
nào hết, việc dạy văn theo hướng tích hợp liên môn để định hướng phát triểnnăng lực là hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu đổi mới và yêu cầu thựctiễn của cả người dạy và người học
- Với tất cả các lý do trên, tôi chọn đề tài: Tích hợp liên môn trong
giảng dạy đoạn trích “Đất Nước” (Nguyễn Khoa Điềm)
Chương III : Các biện pháp tiến hành để tích hợp liên môn trong giảng dạy Ngữ văn
III.1 Điều kiện để thực hiện
Trang 14- Chuẩn bị của Giáo viên
+ Để xây dựng bài giảng theo hướng tích hợp kiến thức liên môn, giáoviên cần: Xác định đúng nội dung kiến thức nào trong bài cần tích hợp, tích hợpvới kiến thức thuộc môn học hay lĩnh vực nào, tích hợp ở mức độ nào; chọnhình thức tích hợp: giáo viên diễn giảng bằng lời, cung cấp trên giáo cụ trựcquan hay đưa ra nhiệm vụ học sinh thu thập, tìm hiểu ở nhà trước hoặc sau bàihọc
+ Xây dựng thiết kế bài giảng: phải bám sát kiến thức bài học, mục tiêuthời lượng dành cho mỗi đơn vị kiến thức trong bài học để đưa ra phương pháp
và cách tổ chức dạy học phù hợp; cần đa dạng hóa các hình thức luyện tập sángtạo để phát huy khả năng liên tưởng, tưởng tượng của học sinh; dự kiến đượccác tình huống phát sinh trước hoạt động tích hợp liên môn
+ Chuẩn bị phương tiện dạy học, sách giáo khoa, sách giáo viên, bài soạn,phiếu học tập, hệ thống câu hỏi kiểm tra, đánh giá và các tiêu chí kiểm tra, đánhgiá xếp loại học sinh
+ Chuẩn bị điều kiện học tập của học sinh
- Chuẩn bị của học sinh:
+ Ôn tập bài cũ, chuẩn bị bài mới
+ Chuẩn bị thái độ, tâm thế
III.2 Tích hợp kiến thức các môn học
Với định hướng dạy học tích hợp, giáo viên cần dựa vào chuẩn kiến thức,
kỹ năng và định hướng phát triển năng lực của học của học sinh để lựa chọnkiến thức tích hợp một cách phù hợp Tránh tích hợp tùy tiện, vụn vặt, khiêncưỡng, lan man, xa chủ đề… Đối với môn Ngữ văn, có thể tích hợp như sau:
III.2.1 Tích hợp Ngữ văn - Lịch sử
- Một tác phẩm văn học bao giờ cũng ra đời trong một hoàn cảnh lịch sử
cụ thể và để hiểu được tác phẩm một cách sâu sắc và cặn kẽ, cần phải huy độngnhững kiến thức lịch sử có liên quan
- Giáo viên cần tìm hiểu những kiến thức lịch sử trong sách giáo khoa lịch
sử hay tài liệu tham khảo môn Lịch sử để có những kiến thức chính xác, chặtchẽ Sử dụng phương pháp này, học sinh sẽ tiếp cận kiến thức Văn học qua tưliệu lịch sử, đặt tác giả, tác phẩm vào môi trường ra đời của nó để học sinh đánhgiá được những đóng góp cũng như hạn chế của tác giả về nội dung tư tưởnghay nghệ thuật thể hiện
- Trong các bài học ở sách giáo khoa, các nhà biên soạn đã có phần tiểudẫn trình bày về tác giả hoàn cảnh ra đời tác phẩm để giáo viên khai thác tuynhiên vẫn cần có sự tham khảo thêm sử liệu để làm rõ yếu tố thời đại
Trang 15III.2.2 Tích hợp Ngữ văn - Địa lý
- Tích hợp mở rộng theo hướng vận dụng kiến thức hiểu biết về các địadanh để lý giải rõ một số chi tiết, hình ảnh nghệ thuật trong tác phẩm là hướng
đi có hiệu quả
- Với những hiểu biết về điều kiện tự nhiên, khí hậu, địa hình của một khuvực đóng vai trò vô cùng quan trọng để học sinh hiểu thêm không gian nghệthuật trong tác phẩm
III.2.3 Tích hợp Ngữ văn với các ngành nghệ thuật khác
- Hội họa, kiến trúc, sân khấu, điêu khắc, ca nhạc, phim ảnh…là kết quảsáng tạo của xã hội loài người Một hình ảnh nghệ thuật giúp người học sử dụngtrí tưởng tượng của mình tập trung vào những điểm quan trọng
- Giáo viên bổ sung hình ảnh tư liệu thuộc các lĩnh vực nói trên vào bàigiảng để học sinh có vốn văn hóa rộng khi tiếp nhận
- Bản thân văn học có mối quan hệ mật thiết với các loại hình nghệ thuậtkhác
- Học sinh tiếp nhận kiến thức văn học qua tranh ảnh, đồ dùng trực quankết hợp với bài viết sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo sẽ nhớ lâu và hứngthú hơn
- Để việc khai thác nguồn tư liệu này có hiệu quả, phát huy tính tích cựccủa học sinh, giáo viên cần nghiên cứu kỹ mục tiêu và nội dung của từng tư liệutrong bài học tư liệu thuyết minh hình ảnh
- Ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, giáo viên trình chiếukênh hình sẽ có ưu thế hơn vì học sinh được trực quan với hình ảnh rõ, kíchthước lớn, màu sắc sinh động và ấn tượng hơn
III.2 4 Tích hợp Ngữ văn - Giáo dục công dân
- Với đặc trưng môn học, môn Ngữ văn có rất nhiều lợi thế trong việcgiáo dục cho học sinh những phẩm chất cao đẹp như tình yêu tổ quốc, quêhương, gia đình; tấm lòng nhân đạo yêu thương con người, đức hy sinh, lòngdũng cảm; lý tưởng sống cao đẹp nhân văn…
- Giáo dục qua môn văn là giáo dục bằng hình tượng nghệ thuật nênkhông gò bó, khô khan mà mềm mại, tự nhiên và thấm thía Hình thức này cóthể thực hiện trong hầu hết các giờ dạy văn và đem lại hiệu quả rất lớn
III.2 5 Tích hợp Ngữ văn - Mỹ thuật
- Khi dạy học một tác phẩm văn chương giáo viên có thể cho học sinh vẽtranh minh họa một cảnh hay một nhân vật mà học sinh yêu thích, sau đó các emđặt tiêu đề cho bức tranh và nêu lý do vì sao lại chọn nội dung ấy để tái hiệnbằng tranh vẽ
Trang 16- Cũng có thể cho học sinh nhận xét bức tranh trong sách giáo khoa, sosánh với bức tranh của mình.
III.2 6 Tích hợp giáo dục kĩ năng sống
- Sự tích hợp này đối với môn Ngữ văn là rất tự nhiên vì cuộc đời là nơixuất phát và cũng là đích đến của văn học Không phải chỉ có hiện nay mới tíchhợp những kiến thức xã hội và bài học cuộc sống vào môn Ngữ văn mà việc làmnày đã được tiến hành từ khi có nghề dạy học
- Tuy nhiên cùng với yêu cầu về dạy học theo định hướng phát triển nănglực và nhiệm vụ giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh thì yêu cầu gắnvăn học với đời sống càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết Một giáo viêngiỏi sẽ tích hợp các vấn đề của cuộc sống trong giờ văn một cách mềm mại,nhuần nhuyễn, tránh biểu hiện tích hợp một cách máy móc, khiên cưỡng, xã hộihóa dung tục tác phẩm văn học
III.3 Cách tích hợp liên môn trong giảng dạy đoạn trích “Đất Nước”
(Nguyễn Khoa Điềm)
Một vấn đề mà nhiều thầy cô băn khoăn là nên tích hợp ở khâu nào trongtiến trình dạy học để đạt được hiệu quả cao nhất? Theo tôi, dạy học tích hợpcũng có thể được thực hiện một cách linh hoạt và sáng tạo trong tất cả các khâucủa tiến trình dạy học Cụ thể:
III.3.1 Tích hợp thông qua việc kiểm tra bài cũ (có thể đan xen trong giờ)
- Kiểm tra bài cũ là bước đầu tiên trong tiến trình tổ chức hoạt động dạyhọc một bài cụ thể Mục đích của hoạt động này là để kiểm tra việc học ở nhàcũng như mức độ hiểu bài của học sinh Ngoài ra, đây cũng là hoạt động có tínhchất kết nối giữa bài đã học và bài đang học (bài mới) Vì vậy, việc thực hiệntích hợp trong quá trình kiểm tra bài cũ là vô cùng cần thiết
III.3.2 Tích hợp thông qua việc giới thiệu bài mới, bước khởi động
- Giới thiệu bài mới là một thao tác nhỏ, chiếm một lượng thời gian khôngđáng kể trong tiết dạy (và không phải bài nào, tiết dạy nào cũng cần giới thiệuvào bài một cách công phu bài bản) Tuy nhiên thao tác này lại có ý nghĩa khálớn trong việc chuẩn bị hứng thú cho học sinh trước khi bước vào bài học Vìvậy giáo viên có thể vận dụng thao tác này để thực hiện tích hợp
- Ví dụ: khi dạy “Đất Nước” (Nguyễn Khoa Điềm - Ngữ văn 12) có thể tích hợp kiến thức âm nhạc qua video bài hát Việt Nam trong tôi là, từ đó dẫn
vào bài mới
III.3.3 Tích hợp thông qua các hoạt động hình thành kiến thức mới cho học sinh
- Hoạt động tìm hiểu tác giả, tác phẩm
+ Tích hợp kiến thức nghệ thuật thông qua kĩ thuật đóng vai
Trang 17+ Tích hợp kiến thức môn lịch sử: Âm mưu của Mĩ trong cuộc chiến
tranh ở Việt Nam năm 1970-1973
- Hoạt động đọc hiểu văn bản
+ Tích hợp kiến thức môn lịch sử: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hai lần về
thăm đền Hùng
+ Tích hợp kiến thức Giáo dục công dân lớp 10 (bài “Công dân với sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”) để hướng dẫn học sinh tìm hiểu trách
nhiệm đối với Đất Nước
+ Tích hợp kiến thức môn Địa lý để hướng dẫn học sinh tìm hiểu danhlam thắng cảnh trải dài từ Bắc và Nam nhằm khẳng định sự hoá thân của Nhândân vào dáng hình Đất nước
+ Tích hợp kiến thức môn lịch sử để thấy được vai trò của nhân dân trong lịch sử, văn hóa dân tộc
III.3.4 Tích hợp thông qua hoạt động luyện tập
- Đây là điều kiện thuận lợi nhất để giáo viên tiến hành phương pháp tíchhợp sau khi học xong một tiết học hoặc học xong một bài học, giúp học sinhnắm chắc kiến thức ấy để tích hợp trong việc rèn luyện kỹ năng: nghe, đọc, nói,viết
III.3.5 Tích hợp thông qua hoạt động vận dụng, mở rộng
- Tích hợp kiến thức giáo dục công dân và kĩ năng sống qua hệ thống bàihọc ứng dụng về tình yêu thiên nhiên, đất nước và bảo vệ môi trường
- Tích hợp kiến thức mỹ thuật
III.4 Xây dựng kế hoạch bài học tích hợp liên môn trong giảng dạy đoạn
trích “Đất Nước” (Nguyễn Khoa Điềm)
Trang 18Đề tài này cũng có thể coi là tài liêu giảng dạy theo hướng đổi mới chocác giáo viên tham khảo.
Đề tài giúp HS biết vận dụng kiến thức các bộ môn Lịch sử, Địa lí, GDCD
- Môn Giáo dục công dân
+ Hiểu được những biểu hiện lòng yêu nước và trách nhiệm của mỗi côngdân với tổ quốc
+ Biết thiên nhiên bao gồm những gì, hiểu được vai trò của thiên nhiênđối với đời sống của mỗi con người và toàn xã hội
+ Vì sao phải yêu và sống hòa hợp với thiên nhiên, một số biện pháp cầnlàm để bảo vệ thiên nhiên
+ Đề tài giúp HS góp phần nâng cao chất lượng bộ môn, đáp ứng yêu cầuthực tiễn
+ Đề tài này cũng có thể coi là tài liệu giảng dạy theo hướng đổi mới chocác giáo viên tham khảo
1.2 Về kỹ năng
- Môn Ngữ văn
Đề tài này sẽ giúp học sinh rèn kĩ năng:
+ Kĩ năng đọc hiểu truyện ngắn theo đặc trưng loại thể
+ Kĩ năng phân tích, cảm thụ văn học
- Môn Địa lí
+ Phân tích bảng số liệu, biểu đồ có liên quan
+ Phân tích và xử lí thông tin về môi trường sống gần gũi với học sinh
Trang 19- Môn Lịch sử
+ Rèn luyện kĩ năng đánh giá công lao của nhân dân trong lịch sử dân tộc.+ Phân tích sự kiện lịch sử để thấy được ý nghĩa của những sự kiện lịchsử
- Đề tài giúp HS:
+ Giáo dục ý thức trong việc bảo vệ đất nước
+ Tinh thần yêu nước trong thời đại mới thể hiện từ học tập, việc làm vànhững hành động nêu gương
+ Giáo dục ý thức thực hiện một số giải pháp để phát triển bền vững, thái
độ hợp tác, hăng hái xây dựng bài
1.4 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học :
+ Xác định mục tiêu học tập: xác định được nhiệm vụ học tập mộtcách tự giác, chủ động; tự đặt được mục tiêu học tập để nỗ lực phấn đấu thựchiện
+ Đánh giá và điều chỉnh việc học: nhận ra và điều chỉnh những saisót, hạn chế của bản thân khi được giáo viên, bạn bè góp ý; chủ động tìm kiếm
sự hỗ trợ của người khác khi gặp khó khăn trong học tập
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo :
+ Phát hiện và làm rõ vấn đề: phân tích được tình huống trong họctập; phát hiện và nêu được tình huống có vấn đề trong học tập
+ Đề xuất, lựa chọn giải pháp: xác định được và biết tìm hiểu cácthông tin liên quan đến vấn đề; đề xuất được giải pháp giải quyết vấn đề
+ Thực hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề: thực hiện giảipháp giải quyết vấn đề và nhận ra sự phù hợp hay không phù hợp của giải phápthực hiện
- Năng lực giao tiếp:
Trang 20+ Sử dụng tiếng Việt: nghe hiểu nội dung chính hay nội dung chi tiết các
đề bài, lời giải thích, cuộc thảo luận; có thái độ tích cực trong khi nghe; có phản hồi phùhợp,
+ Xác định mục đích giao tiếp: bước đầu biết đặt ra mục đích giaotiếp và hiểu được vai trò quan trọng của việc đặt mục tiêu trước khi giao tiếp
- Năng lực hợp tác :
+ Xác định mục đích và phương thức hợp tác : chủ động đề xuấtmục đích hợp tác khi được giao các nhiệm vụ; xác định được loại công việc nào
có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp tác theo nhóm với quy mô phù hợp
+ Đánh giá hoạt động hợp tác: biết dựa vào mục đích đặt ra để tổngkết hoạt động chung của nhóm; nêu mặt được, mặt thiếu sót của cá nhân và của
II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án/thiết kế bài học.
- Sách giáo khoa, SGV, sách bài tập.
- Các slides trình chiếu (nếu có).
- Sưu tầm tranh, ảnh về Nguyễn Khoa Điềm, video bài hát Việt Nam
trong tôi là…
- Các phiếu học tập, bao gồm: các sơ đồ để HS điền thông tin, các bài
tập dùng để kiểm tra, đánh giá HS trong quá trình đọc hiểu
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; bút dạ.
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
2 Chuẩn bị của học sinh
- Sách giáo khoa, sách bài tập.
- Đọc trước đoạn trích Đất Nước
- Soạn bài theo các câu hỏi hướng dẫn học bài.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Trang 21Lớp Ngày dạy Sĩ số
12A3
12A4
2 Kiểm tra bài cũ: Đan xen trong giờ.
3 B i m iài mới ới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt
I Hoạt động 1- Khởi động
* Mục tiêu
- Đặt vấn đề vào bài mới, giúp HS có
tâm thế thoải mái, chủ động khi tiếp
cận kiến thức mới
- Rèn kĩ năng cảm thụ văn học.
- Có thái độ trân trọng nhà văn
Nguyễn Khoa Điềm
- HS phát triển năng lực: năng lực
giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp
* Phương pháp/kĩ thuật: kĩ thuật
đặt câu hỏi, kĩ thuật công não
- GV trình chiếu vi deo bài hát Việt
Nam trong tôi là
- Rút ra cảm nhận về hình ảnh đất
nước?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
- Nhận thức được nhiệm vụ cần giảiquyết của bài học
- Tập trung cao và hợp tác tốt để giảiquyết nhiệm vụ
- Có thái độ tích cực, hứng thú
Trang 22- HS suy nghĩ, làm việc cá nhân.
Bước 3 : Báo cáo kết quả học tập
chung về tiểu sử của nhà thơ
Nguyễn Khoa Điềm và trường ca
“Mặt đường khát vọng”, đoạn trích
“Đất Nước”
I Tìm hiểu chung
2.1.1 GV hướng dẫn HS tìm hiểu
chung về tiểu sử của nhà thơ
Nguyễn Khoa Điềm và trường ca
“Mặt đường khát vọng”
* Mục tiêu
- HS nêu được vài nét về tiểu sử và
con người Nguyễn Khoa Điềm, từ
đó, thấy được những ảnh hưởng đến
sự nghiệp sáng tác của nhà thơ
- Rèn kĩ năng tóm lược hệ thống luận
điểm của bài về tác giả văn học
- Có thái độ trân trọng nhà văn
Nguyễn Khoa Điềm
- HS phát triển năng lực : năng lực
giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng
- Hiện nay: nghỉ hưu ở Huế, tiếp tục làmthơ
- Là một trong những cây bút tiêu biểucủa thế hệ thơ trẻ trong những nămchống Mĩ
- Phong cách thơ: Giàu chất suy tư, xúccảm dồn nén, mang màu sắc chính luận
Trang 23- 1 HS đóng vai phóng viên hỏi về
tác giả Nguyễn Khoa Điềm
- 1 HS đóng vai tác giả trả lời các câu
hỏi của phóng viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS dựa vào SGK và suy nghĩ trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập
2 Trường ca Mặt đường khát vọng
a Hoàn cảnh ra đời:
- Sáng tác 1971, tại chiến khu Trị - Thiên(những năm cuối của cuộc k/c chống Mĩcứu nước) nhằm thức tỉnh tuổi trẻ trongcác vùng Địch tạm chiếm Miền Namnhận rõ bộ mặt xâm lược của Đế Quốc
Mĩ, từ đó xuồng đường đấu tranh nhậpvào cuộc chiến đấu của dân tộc
- Đây là một trong những trường ca tiêubiểu viết về cuộc kháng chiến chống Mĩ
- In lần đầu năm 1974
b Kết cấu, bố cục: gồm 9 chương
c Thể loại: trường ca: Là thể loại tác
phẩm văn học có sự kết hợp hài hòa 2
yếu tố tự sự và trữ tình.
Tích hợp kiến thức môn lịch sử:
Âm mưu của Mĩ trong cuộc chiến
tranh ở Việt Nam năm 1970-1973
- Sau thất bại của “Chiến tranh cục
bộ”, Mĩ phải chuyển sang chiến lược
“Việt Nam hóa chiến tranh” và mở
rộng chiến tranh ra toàn Đông
Dương, thực hiện chiến lược “Đông
Dương hóa chiến tranh” “Việt Nam
Trang 24hóa chiến tranh” cũng là một hình
thức chiến tranh xâm lược thực dân
mới của Mĩ, được tiến hành bằng
quân đội tay sai là chủ yếu, có sự
phối hợp về hỏa lực, không quân, hậu
cần của Mĩ, do cố vấn Mĩ chỉ huy
- Âm mưu: chia cắt lâu dài nước
Việt Nam, biến miền Nam thành một
quốc gia riêng biệt, thành thuộc địa
kiểu mới và căn cứ quân sự của Mĩ
- GV cho học sinh xem ảnh cuộc
chiến tranh ở miền Nam
xuất xứ, bố cục của đoạn trích
- Rèn kỹ năng cảm thụ văn học theo
đặc trưng thể loại
- Có thái độ trân trọng nhà thơ
Nguyễn Khoa Điềm
- HS phát triển năng lực: năng lực
giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng
lực giao tiếp và hợp tác, năng lực
thẩm mỹ
* Phương pháp/kĩ thuật: nêu vấn
đề, kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật công
- Phần đầu chương V của trường ca
- Chương V có vị trí đặc biệt, hội tụ chủ
đề tư tưởng tác phẩm: sự thức tỉnh củathế hệ trẻ các thành thị miền Nam, (rộnghơn: sự tự nhận thức của tuỏi trẻ ViệtNam) về sứ mệnh và trách nhiệm với dântộc
b Bố cục:
- Phần 1: 42 câu đầu: Cảm nhận mới mẻ
của tác giả về Đất Nước
- Phần 2: 47 câu cuối: Tư tưởng Đất
Nước của nhân dân
Trang 25GV đưa ra các câu hỏi
(1) Cho biết xuất xứ của đoạn trích
- Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
- HS phân tích được cảm nhận mới
mẻ của tác giả về Đất Nước
- Rèn kỹ năng cảm thụ văn học, phân
tích nhân vật văn học
- Có thái độ trân trọng nhà thơ, giáo
dục ý thức trong việc tự hào và bảo
vệ đất nước, tinh thần yêu nước trong
thời đại mới thể hiện từ học tập, việc
làm và những hành động nêu gương
- HS phát triển năng lực: năng lực
giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng
lực giao tiếp và hợp tác, năng lực
- Lí giải:
+ Cội nguồn Đất Nước:
“Đất Nước có trong những cái ngày xửa,