Nhất là trẻ nhà trẻ, còn rất non nớt cần được sự yêu thương, chăm sóc của cô giáo và các hoạt động ở trường lớp, giúp trẻ ngày một phát triển và hình thành những nề nếp, thói quen, kỹ nă
Trang 1Tên sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi”
a) Tác giả sáng kiến: Nguyễn Thị Thơ
- Ngày tháng năm sinh: 10/08/1976 Nam, nữ: Nữ
- Đơn vị công tác: Trường MN Phú Xuân B - Bình Xuyên - Vĩnh Phúc
- Chức danh: Tổ trưởng tổ Nhà trẻ
- Trình độ chuyên môn: ĐHSPMN
- Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến : 100%
b) Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Nguyễn Thị Thơ
c) Tên sáng kiến; lĩnh vực áp dụng; mô tả bản chất của sáng kiến; các thông tin cần được bảo mật (nếu có):
- Tên sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi”
- Lĩnh vực áp dụng: Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ
- Mô tả sáng kiến:
+ Về nội dung của sáng kiến:
Trẻ em mỗi gia đình, là tương lai của đất nước Có thể nói nhân cách của trẻ em được hình thành và hoàn thiện dần với tốc độ nhanh nhất ở tuổi mầm
Trang 2non Vì vậy trường mầm non được coi là nơi thuận lợi nhất, quan trọng nhất, tạo điều kiện cho sự phát triển về ngôn ngữ, thể chất, nhân cách và hình thành về kĩ năng sống cho trẻ nhất là trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ
Các hoạt động ở trường mầm non được tổ chức đều nhằm mục đích giáo
dục trẻ hình thành và phát triển toàn diện ở trẻ các mặt: phát triển thể lực - phát triển nhận thức - phát triển ngôn ngữ - phát triển thẩm mỹ - phát triển tình cảm
xã hội Nhất là trẻ nhà trẻ, còn rất non nớt cần được sự yêu thương, chăm sóc của cô giáo và các hoạt động ở trường lớp, giúp trẻ ngày một phát triển và hình thành những nề nếp, thói quen, kỹ năng sống dặc biệt là phát triển ngôn ngữ cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ
Ngôn ngữ là phương tiện, truyền đạt và phát triển những kinh nghiệm sống cho trẻ thông qua giao tiếp từ ngôn ngữ nói của xã hội của loài người Trẻ
em sinh nhờ có ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp bằng hoạt động tích cực của mình dưới sự giáo dục và dạy học của người lớn để làm giàu vốn từ và kinh nghiệm sống cho trẻ Lứa tuổi mầm non là thời kỳ phát triển ngôn ngữ tốt nhất
Là giai đoạn có nhiều điều kiện thuận lợi nhất cho sự lĩnh hội ngôn ngữ nói và các kỹ năng nghe, hiểu, trả lời câu hỏi của trẻ Phát triển ngôn ngữ và giao tiếp
có ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực phát triển khác của trẻ Trong công tác giáo dục trẻ mầm non hiện nay, chúng ta càng thấy rõ vai trò của ngôn ngữ đối với việc phát triển toàn diện về mọi mặt ch trẻ như: Đức, trí, thể, mỹ và hình thành những cơ sở ban đầu của nhân cách con người
Trang 3Vì thế tôi đã dạy trẻ thông qua các môn học khác nhau và dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi qua các hoạt động hàng ngày, từ đó trẻ khám phá hiểu biết về mọi
sự vật hiện tượng, về thế giới xung quanh trẻ, phát triển tư duy Tôi thấy mình cần phải đi sâu tìm hiểu kỹ vấn đề này để từ đó rút ra nhiệm vụ giáo dục cho phù hợp với yêu cầu phát triển của lứa tuổi Chính vì vậy nên tôi đã chọn đề tài:
“Một số giải pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ
24-36 tháng tuổi”
nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ đối với chương trình GDMN mới hiện nay
Muốn cho ngôn ngữ của trẻ phát triển thuận lợi, một trong những điều kiện quan trọng, là trẻ được tích luỹ nhiều vốn từ và trên cơ sở hiểu biết đầy đủ
ý nghĩa của những từ đó, trẻ biết cách sử dụng “số vốn từ ” đó một cách thành thạo và tốt nhất Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻ mầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng đặc biệt không thể thiếu được, ngôn ngữ có vai trò là một phương tiện hình thành và phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh Ngôn ngữ giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và nhận thức về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ và lời nói của người lớn trẻ làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong môi trường xung quanh, trẻ hiểu những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự vật cùng với từ tương ứng với nó
Trang 4Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻ mầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng đặc biệt không thể thiếu được giúp trẻ phát triển nhận thức, tìm hiểu, khám phá về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ và lời nói của người lớn trẻ làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong cuộc sống, trẻ hiểu những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự vật kết hợp cùng với từ tương ứng
Để ngôn ngữ của trẻ được phát triển thì cô giáo phải là người tác động trực tiếp đến khả năng nghe, hiểu ngôn ngữ và phát âm chuẩn của trẻ, phát triển vốn từ, dạy trẻ nói đúng ngữ pháp, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, giáo dục văn hoá giao tiếp lời nói Ngoài ra ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển thẩm mỹ, tình cảm, đạo đức Đặc biệt nhờ có ngôn ngữ mà trẻ dễ dàng tiếp nhận những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hoà nhập vào xã hội tốt hơn
Là một giáo viên chủ nhiệm lớp ngay từ đầu năm học tôi luôn quan tâm đến đặc điểm tâm sinh lý cũng như ngôn ngữ giao tiếp của từng trẻ nhằm khám phá, tìm hiểu khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ để kịp thời có những biện pháp giáo dục và nâng cao dần ngôn ngữ cho trẻ Khi tiếp xúc với trẻ tôi nhận thấy ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế về câu từ, về cách phát âm Khi trẻ nói hầu hết toàn bớt âm Ví dụ cô hỏi: Con học cô giáo nào? Cô giáoThơ thì trẻ trả lời
“Cô Hơ”… hay còn nói ngọng, giao tiếp không đủ câu cho nên nhiều khi giáo viên không hiểu trẻ đang nói về cái gì? Cũng có một số trẻ còn hạn chế khi nói ,
Trang 5trẻ chỉ biết chỉ tay vào những thứ mình cần khi cô hỏi Đây cũng là một trong những nguyên nhân của việc ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế, nghèo nàn
Trong điều kiện hiện nay thời gian các bậc cha mẹ trò chuyện với con trẻ
để phát triển vốn từ còn ít Do vậy vốn từ của trẻ em ngày nay phát triển còn hạn chế, chủ yếu trẻ được tiếp xúc và phát triển ngôn ngữ qua ti vi, tranh ảnh, chưa được sự chỉ bảo, uốn nắn của người lớn Ngôn ngữ chính là công cụ để trẻ
tư duy vì thế ngôn ngữ có ý nghĩa quan trọng đến việc phát triển nhận thức, nhân cách, kỹ năng sống cho trẻ Đối với trẻ 24-36 tháng tuổi thì ngôn ngữ, nhận thức của trẻ còn rất nhiều hạn chế Là một cô giáo Mầm Non trực tiếp dạy trẻ 24-36 tháng tôi luôn có những suy nghĩ trăn trở làm sao để dạy trẻ phát âm chuẩn, chính xác đúng Tiếng Việt Vì thế tôi đã dạy trẻ thông qua các môn học khác nhau và dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi qua các hoạt động hàng ngày, từ đó trẻ khám phá hiểu biết về mọi sự vật hiện tượng, về thế giới xung quanh trẻ, phát triển tư duy Tôi thấy mình cần phải đi sâu tìm hiểu kỹ vấn đề này để từ đó rút
ra nhiệm vụ giáo dục cho phù hợp với yêu cầu phát triển của lứa tuổi Chính vì vậy nên tôi đã chọn đề tài:
Thông qua hoạt động ngôn ngữ giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt
“Đức ,Trí ,Thể, Mỹ” góp phần hình thành nhân cách cho trẻ là nền tảng vững chắc cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ Chính vì vậy là giáo viên mầm non yêu nghề mến trẻ nhận thức rõ được mục đích ý nghĩa tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ đối với trẻ, năm học 2017- 2018 vừa qua bản thân tôi đã đi sâu vào
Trang 6nghiên cứu tìm tòi học hỏi để có hình thức phương pháp tốt nhất áp dụng vào dạy trẻ Nên tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu tài liệu để tìm ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ, các biện pháp đó như sau: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà
trẻ 24-36 tháng tuổi” Các giải pháp của đề tài như sau:
Căn cứ vào thực trạng trên của lớp tôi đã mạnh dạn thay đổi thiết kế một
số môi trường hoạt động mới nhằm dạy trẻ phát triển ngôn ngữ đạt kết quả cao
cụ thể như
1 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động đón trả trẻ:
Trẻ còn rất nhỏ ở nhà được ông bà, bố mẹ chiều chuộng mọi mặt từ ăn uống, nói, ngủ và mọi sinh hoạt nên khi đến trường môi trường lớp học khác
lạ với môi trường gia đình Trong thời gian đầu đến trường trẻ thường quấy khóc, ôm lấy cô không chơi và ít giao tiếp với cô với các bạn Vì vậy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ lúc đón và trả trẻ rất quan trọng vừa củng cố thêm vốn từ vừa tạo bầu không khí thoải mái cho trẻ khi đến lớp cũng như trước khi ra về để trẻ cảm thấy yên tâm thấy vui vẻ khi đến lớp
* Trong giờ đón trẻ: Cô ân cần đón trẻ, âu iếm, dỗ dành trẻ, dần dần trẻ
ngoan tin tưởng cô như mẹ của mình Trong thời gian đầu cô phải kiên trì khi trẻ có nề nếp, thói quen cô thường xuyên gần gũi, tích cực trò chuyện với trẻ.Vì trò chuyện với trẻ là hình thức đơn giản nhất để cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là ngôn ngữ mạch lạc, mở rộng vốn từ cho trẻ
Trang 7Cô có thể trò chuyện khơi gợi cho trẻ cảm giác thoải mái, trò chuyện với trẻ về chủ đề đang học hoặc về những điều trẻ thích thú Ví dụ: Hôm nay ai đưa con đi học? Con học cô giáo nào nhỉ? hoặc trò chuyện về những đồ dùng đồ chơi trẻ mang theo…Trong khi trò chuyện với cô trẻ sẽ tự tin hơn và thích được đi học từ đó ngôn ngữ của trẻ được mở rộng và phát triển hơn
* Trong giờ trả trẻ: Bước đầu cô khích lệ đồng thời hướng dẫn trẻ chào
ông bà , bố mẹ, chào cô và các bạn để về, khi trẻ nói được cô và bố mẹ động viên, khen trẻ kịp thời Việc làm thường xuyên như vậy ngôn ngữ của trẻ được phát triển và kích thích trẻ yêu thích đi học, muốn đến trường lớp với cô với bạn, bên cạnh đó giáo dục trẻ có nề nếp thói quen lễ phép , biết vâng lời
2 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động chơi tập có chủ đích:
* Thông qua hoạt động chơi tập có chủ đích:
Cô giáo cần thường xuyên trò chuyện với trẻ và khuyến khích trẻ nói, khi trẻ
có khó khăn hay tâm lý ngập ngừng, nhút nhát, cô cần khích lệ hỗ trợ, động viên
để trẻ tích cực trò chuyện, các từ đã học được sử dụng thường xuyên cùng với những từ mới thì sẽ làm cho vốn từ của trẻ thêm phong phú Các giờ học có thể tiến hành ở vườn trường, cánh đồng… trẻ rất vui tươi, hớn hở, hào hứng và nói được, học được rất nhiều từ môi trường tự nhiên ngoài lớp học
Thời thơ ấu trẻ học bằng bắt chước, đặc biệt là ngôn ngữ của trẻ phụ thuộc rất nhiều vào môi trường, nhất là những người thường xuyên tiếp xúc với trẻ đó là cha mẹ , cô giáo trong trường mầm non Những trẻ đi nhà trẻ từ nhỏ thì
Trang 8thời gian chủ yếu là ở trường , vì vậy vai trò của cô giáo trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là quan trọng hơn bao giờ hết, giúp cho trẻ có tâm hồn trong sáng , cao đẹp trong tương lai Ngôn ngữ chính là nhân cách, là con người Dân gian ta có câu:
“ Chim khôn kêu tiếng rảnh rang Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”
Vì vậy việc trở thành những tấm gương sáng để trẻ noi theo là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của các cô giáo mầm non
Đây là hoạt động quan trọng nhất đối với sự phát triển ngôn ngữ và cung cấp vốn từ cho trẻ thông qua hoạt động học:
* Thông qua hoạt động nhận biết tập nói.
Giúp trẻ phát triển và cung cấp vốn từ chuẩn, chính xác nhất cho trẻ từ cách phát âm đến cấu trúc câu từ đều hoàn chỉnh, Không chỉ chuẩn về ngữ âm, ngữ pháp hoạt động nhận biết tập nói còn chuẩn cả về màu sắc, định hướng và các khái niệm hình hình học cơ bản…
Ví dụ : Bài nhận biết “ Xe máy”
Khi vào bài cô bắt chước tiếng kêu của xe máy
Trẻ trả lời đó là Xe máy, cô đưa chiếc xe máy cho trẻ quan sát và đàm thoại :
- Xe gì đây? (Xe máy)
- Xe máy có màu gì? (Xe máy màu đỏ )
- Xe máy đi ở đâu? (Xe máy đi ở trên đường ạ)
Trang 9- Xe máy dùng để làm gì? (Dùng để đi, chở người.)
- Còi Xe máy kêu như thế nào? ( bíp bíp…)
=> Sau mỗi câu hỏi trẻ trả lời cô cho trẻ nhắc lại
Cứ như vậy tôi đặt hệ thống câu để trẻ trả lời nhằm kích thích trẻ phát triển tư duy và ngôn ngữ cho trẻ, qua đó lồng liên hệ thực tế giáo dục trẻ về an toàn giao thông khi đi trên đường
* Thông qua tác phẩm văn học ( thơ, truyện):
Cách lựa chọn từ ngữ, cách nói có ngữ điệu, truyền cảm của cô giúp trẻ nhanh chóng học được những vẻ đẹp của ngôn ngữ mạch lạc tạo tiền đề cho trẻ nói năng lưu loát, ở giai đoạn sau khi mà vốn từ của trẻ phát triển tốt
Vẻ đẹp của vần điệu, tình yêu quê hương đất nước, thấm vào trẻ một cách
tự nhiên, nhuần nhị mà tinh tế
Trên tiết học khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học không chỉ phát triển ngôn ngữ nói cho trẻ và còn hình thành phát triển ở trẻ kỹ năng nói mạch lạc mà muốn làm được như vậy trẻ phải có vốn từ phong phú hay nói cách khác
là trẻ cũng được học thêm được các từ mới qua giờ học thơ, truyện Để giờ đọc thơ, kể truyện đạt kết quả cao cũng như hình thành ngôn ngữ cho trẻ
3 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi hàng ngày ở trường :
Chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, trò chơi mang lại niềm vui cho trẻ và cuốn hút trẻ được tham gia nhiều nhất Qua trò chơi trẻ có thể bộc lộ đầy đủ khả năng của mình và những khả năng sẽ được phát triển mạnh mẽ nhất
Trang 10khi chúng làm điều gì đó một cách tự nguyện Vì vậy, phát triển lĩnh vực ngôn ngữ thông qua các trò chơi là cách làm tích cực và hiệu quả nhất Đây là cơ hội
để trẻ sang tạo và phát triển ngôn ngữ
Có rất nhiều hình thức để phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhưng đối với trẻ lứa tuổi mầm non đặc biệt là trẻ ở độ tuổi 24- 36 tháng này thì vui chơi là biện pháp tốt nhất để hoàn thiện ngôn ngữ cho trẻ
Hiện nay hoạt động giáo dục trẻ mầm non chủ yếu là theo quan điểm
"Lấy trẻ làm trung tâm" trẻ là người tham gia chủ động vào các trò chơi, trẻ
được chọn nội dung chơi đồ chơi cô giáo chỉ là người khơi gợi hướng dẫn và định hướng chơi cho trẻ để giúp trẻ phát triển và hoàn thiện vốn từ sẵn có Trong trường mầm non trẻ 24-36 tháng tuổi hoạt động chủ yếu của trẻ ở độ tuổi này là “hoạt động với đồ vật” nhưng để thực hiện tốt hoạt động này thì cô giáo
tổ chức dưới dạng các trò chơi nhằm phát huy tính tích cực và mở rộng kinh nghiệm, vốn từ cho trẻ Và thường tổ chức vui chơi cho trẻ theo hai hình thức:
* Hoạt động chơi tự chọn ở các góc:
Đây có thể coi là một hình thức quan trọng nhất , bởi giờ chơi có tác dụng rất lớn trong việc phát triển vốn từ, đặc biệt là tích cực hoá vốn từ cho trẻ.Thời gian chơi của trẻ chiếm nhiều nhất trong thời gian trẻ ở nhà trẻ, là thời gian trẻ được chơi thoải mái nhất Trong qúa trình trẻ chơi sử dụng các loại từ khác nhau, có điều kiện học và sử dụng các từ có nội dung khác nhau Trẻ được hóa thân vào các vai chơi , được tái hiện lại cuộc sống hàng ngày thông qua các góc chơi trong: “ xã hội trẻ em”
Trang 11Ví dụ 1 : Trò chơi trong góc “ Thao tác vai” trẻ được chơi với em búp bê
và khi trẻ chơi sẽ giao tiếp với các bạn bằng ngôn ngữ hàng ngày
+ Bác đã cho búp bê ăn chưa? (Chưa ạ)
+ Khi ăn bác nhớ đeo yếm để bột không dây ra áo của búp bê nhé! (Vâng ạ)
+ Ngoan nào mẹ cho búp bê ăn nhé!
+ Bột vẫn còn nóng lắm để mẹ thổi cho nguội đã ! (Giả vờ thổi cho nguội)
+ Búp bê của mẹ ăn ngoan rồi, mẹ cho búp bê đi chơi nhé! (Âu yếm em búp bê)
- Qua giờ chơi cô không những dạy trẻ kỹ năng sống mà còn dạy trẻ nghe, hiểu giao tiếp cùng nhau và trao cho nhau những tình cảm yêu thương, gắn bó của con người
Ví dụ 2: Trong góc “Hoạt động với đồ vật” ở chủ điểm “Giao thông”
bằng đồ dùng tự tạo đó chính là những chiếc ô tô đã đục sẵn lỗ và những chiếc ô
tô, máy bay chưa có bánh xe tôi đã cho trẻ lấy dây xâu qua những lỗ đó và tôi sẽ hỏi trẻ:
- Con đang xâu gì vậy? ( Con đang xâu ô tô )
- Con xâu ô tô bằng gì đấy? (Con xâu bằng dây xâu, bánh xe )
- Ô tô này đã đi được chưa hả con? ( Chưa đi được )
- Làm thế nào để ô tô đi được? ( Lắp thêm bánh xe ạ)
- Khi xâu xong con để sản phẩm của mình nhẹ nhàng vào khay nhé!