Chính vì vậyphải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non.Người giáo viên mầm non ngoài việc hướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, chongủ, giáo dục trẻ trở thàn
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn vàn kính yêu của chúng ta , lúc sinh thờingười đã nói “ Non sông việt nam có được vẻ vang hay không, dân tộc việt nam
có được sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ vàoviệc học tập của các cháu” Trẻ em những mầm non tương lai của đất nước, Đấtnước có giàu mạnh, phồn vinh hay không là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậyphải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non.Người giáo viên mầm non ngoài việc hướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, chongủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mànhiêm vụ của người giáo viên Mầm non còn phải trang bị cho trẻ những kiếnthức ban đầu thông qua các hoạt động và qua các môn học như làm quen vớimôi trường xung quanh, làm quen với tạo hình, môn văn học, chữ cái, thể dục,
âm nhạc, làm quen với toán sơ đẳng thông qua các môn học trẻ được học màchơi chơi mà học Từ đó dần hình thành lên nhân cách của trẻ và cũng từ đó trẻđược tiếp cận với những kiển thức từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó.Thông qua các môn học giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặtnhư: Đức, Trí, Lao, Thể, Mỹ Giúp trẻ có một hành trang vững vàng, một tâmthế tự tin để bước vào lớp một
Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non Hoạt động vui chơi
Trang 2qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có
hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.Vậy tổ chức các tiết học như thế nào đểtrẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn
“ Làm quen với toán” Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao Muốn làm tốtđược việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, saysưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạtđộng một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ nănghọc tập đối với môn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng Đối với môn họcnày người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu,khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao
và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quátrình tham gia các hoạt động của trẻ Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trực quansinh động, đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trưu tượng quay trở về thực tiễn.Thông qua môn học giúp trẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh Từ đóhình thành hệ thống hoá kiến thức một cách chính xác, khoa học Nhận thức vềtoán học có liên quan mật thiết với quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thôngqua toán học sớm hình thành ở trẻ khả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh,phân tích, tổng hợp các sự vật hiện tượng khách quan Trên cơ sở đó bổ sungthêm vốn ngôn ngữ và góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chấtcho trẻ
Việc dạy cho trẻ nắm chắc các kiến thức trong hoạt động làm quen với biểutượng toán sơ đẳng, không những giúp cho trẻ học bộ môn toán sau này đẽ dàng
Trang 3hơn mà còn giúp cho trẻ tiếp thu kiến thức của các môn học khác một cáchnhanh nhạy và chính xác hơn.
Dạy trẻ nhận biết phân biệt về biểu tượng toán là dạy trẻ cách làm quen vàhình thành cho trẻ các biểu tượng toán về tập hợp, số lượng, phép đếm Trong
dó yêu cầu nội dung này là trẻ phải đếm được thứ tự trong phạm vi đếm 10.Nhận biết quan hệ số lượng trong phạm vi 10, nhậ biết các chữ sốtừ 0 –10 biếtthực biện một số những phép biến đổi đơn giản như thêm bớt, tạo nhóm, chianhóm đồ vật có số lượng trong phạm vi 10 ra 2 phần Đây là một trong nhữngnội dung chính nằm trong các nội dung khác của việc dạy học cho trẻ làm quenvới biểu tượng toán Vì số lượng bài chiếm nhiều thời gian so với nội dung vềcác hình, các khối, định hướng không gian, phép đo, Mà để dạy trẻ được nhữngnội dung này và nắm bắt kiến thức được một cách có hệ thống và chính xác, đòihỏi người giáo viên phải sự thay đổi mới trong phương pháp dạy trẻ theo hướngcực hoá hoạt động lấy trẻ làm trung tâm trẻ tự minh khám phá nhận xét phánđoán về những vấn đề có liên quan đến môn học Chính vì vậy để nâng cao chấtlượng cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ tôi mạnh dạn nghiêncứu thực nghiệm và viết đề tài “Biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quanhấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán sơđẳng”
2 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan
hấp dẫn cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”
3 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trần Thị Đông
Trang 44 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
- Lĩnh vực áp dụng: Giáo viên, dạy lớp 5 tuổi ATrường mầm non vân hội
- Vấn đề sáng kiến giải quyết: “Biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trựcquan hấp dẫn cho trẻ 5- 6 tuổi”
5 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ tháng 2/2016- 2/2017
6 Mô tả bản chất của sáng kiến
6.1 Về nội dung của sáng kiến
6.1.1 Cơ sở lý luận
Toán học là một mon khoa học cần có đọ chính xác cao Do trẻ ở độ tuổimẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào Nên nhiệm vụ của giáo viên làphải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bảnnhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế, Để có sự phát triển và hướng toíưmột nền giáo dục toàn diên như Bác Hồ đã từng nói “ Vì lợi ích mười năm thìphải trồng cây Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Ngay từ nhỏ trẻ đãđược tiếp xúc với ông, bà, cha mẹ Và các sự vật hiện tượng đến nhận thứcxung quanh Tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng đến nhận thức củatrẻ, dần dần trẻ có được những khái niện giản đơn nhất về thế giới xung quanh
có nhu cầu muốn tìn tòi , phám phá về tính chất, đặc điểm của sự vật hiệntượng ,tập hợp các số lượng , hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí, sắp xếp củachúng trong không gian
VD: Khi chơi với đồ vật trẻ muốn biết tại sao vật này lại lăn được nhưngvật kia lại không lăn được Hình dạng, kích thước và chất liệu của chúng khác
Trang 5nhau như thế nào? Hoặc trẻ muốn biết từng nhóm đồ vật có bao nhiêu vật vàcách so sánh các nhóm với nhau Trẻ muốn biết nhóm này có số lượng nhiềuhay ít hơn nhóm kia Bắt đầu trẻ muốn biết làm thế nào để cho hai nhóm đượcbằng nhau Từ đó trong tư duy của trẻ đã nảy sinh khái niện thêm bớt một cáchgiản đơn nhất về phép cộng trừ của bậc tiểu học Xuất phát từ nhu cầu đó màviệc cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng là nhu cầu cần thiết Nhưngthực chất chương trình toán học trong trường mầm non hiện nay chỉ cho phépdạy trẻ làm quen với một số khái niện về toán đơn giản, chưa dạy trẻ học toán.Nếu nhu dạy trẻ học toán sớm sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trể Vì vậy nảysinh vấn đề là làm thế nào để dạy trẻ những khái niếm về toán học mang tínhchất trìu tượng nhưng lại phải phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ mẫu giáo.Song khó khăn lớn nhất của trẻ mẫu giáo là làm quenvới một số khải niệm toánhọc đó là khả năng lĩnh hội tri thức của trẻ còn non nớt, do thực tế đó mà khôngthể cho trẻ làm quen với khái niệm về tổ hợp, phép đếm, số lượng, hình dạng,kích thước, định hướng không gian bằng các định nghĩa chính xác mà phải dựatrên tâm lý của trẻ và khái niệm toán học sơ đẳng, để có phương pháp giảng dạy
cụ thể, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ biến những khái niệm toán họctrìu tượng thành những biểu tượng quen thuộc mà trẻ có thể lĩnh hội được mộtcách ấn tượng và sâu sắc nhất, hình thành những kiến thức ban đau về toán học
sơ đẳng cho trẻ
7.1.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
a)Thuận lợi
Trang 6* Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho chuyên đề của lớp
Về cơ sở vật chất đã được nhà trường quan tâm đáp ứng nhu cầu đồ dùng,
đồ chơi đảm bảo 2 cháu 1 bàn, mỗi cháu 1 ghế Tuy vậy một số đồ dùng phục vụmôn toán cũng như môn học khác còn nhiều hạn chế nên việc học tập của cáccháu chưa được đảm bảo
* Đối với giáo viên
Là một cô giáo trẻ được học tập và nắm vững chuyên môn với tấm lòngyêu nghề mến trẻ, nhiệt tình, tích cực trong công việc nghiên cứu các phươngpháp tôi luôn học hởi đồng nghiệp những cô giáo đã có nhiều thành tích trongnăm công tác Tôi đã hiểu được mục đích yêu cầu, tầm quan trọng tính cấp thiết
và khả năng của bộ môn toán đối với trẻ Mầm non, nên tôi đã cố gắng tìm ranhững biên pháp tốt nhất phù hợp nhất với đặc điểm của địa phương và của lớp
để đạt được kết quả cao trong việc dạy trẻ và học vì vậy Trường Mầm non VânHội rất chú trọng với việc dạy và học của cô và trẻ nhà trường đã giúp đỡ tạođiều kiện cho giáo viên được tham gia dự giờ các lớp chuyên đề, thao giảng về
Trang 7toán học ở trong và ngoài trường, để đạt được những phương pháp, hình thứcđổi mới nhà trường chúng tôi đã lên kế hoạch cụ thể cho từng tiết học và có tàiliệu để cho cô dạy tốt, giúp trẻ học tốt
* Đối với cha mẹ trẻ
- Phần lớn cha mẹ trẻ còn trẻ cho lên nhận thức về tầm quan trọng của việcgiáo dục cho trẻ ngay từ lứa tuổi nhà trẻ là rất quan trọng với sự phát triển củatrẻ về sau, cho lên cha mẹ trẻ rất quan tâm tới việc học của trẻ
- Luôn nhiệt tình quan tâm đến các hoạt động chung của lớp và luôn lắngnghe những nội dung tuyên truyền về hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dụctrẻ của nhà trường và của lớp
- Phụ huynh tham gia đóng góp kinh phí đầy đủ để mua đồ dùng cho trẻhọc tập và vui chơi
* Đối với trẻ
- Các cháu được học cùng độ tuổi
- Các cháu ngoan ngoãn, khoẻ mạnh, thích đi học.Bên cạnh những mặtthuận lợi bản thân tôi gặp không ít khó khăn:
b Khó khăn
* Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho chuyên đề
- Do nằm ở trung tâm nên nhu cầu gửi con đến lớp của các bậc phụ huynh
rất lớn, lớp học chật trội do số trẻ đông, diện tích lớp lại nhỏ đó ảnh hưởngkhông ít đến chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ
Trang 8- Trang thiết bị dạy học chưa được đa dạng và phong phú.
* Đối với giáo viên
- Do lớp học quá đông hơn 45 cháu một lớp nên giáo viên không có nhiềuthời gian để rèn và dạy trẻ
- Đồ dùng tranh ảnh còn hạn chế
- Đồ dùng tự tạo phục vụ cho hoạt động còn ít, chưa phong phú
* Đối với cha mẹ trẻ
- Phụ huynh ở lớp phần lớn là làm nông thôn và làm công nhân nên ít cóthời gian và điều kiện quan tâm đến con em mình, đặc biệt là việc kèm cặp cáccháu học
- Một số phụ huynh chưa qua tâm về kiến thức chăm sóc, nuôi dưỡng, giáodục trẻ, các nội dung liên quan đến con mình
* Đối với trẻ.
Trong năm học qua tìm hiểu tôi thấy được các cháu 100% con em nôngthôn nên ít được sự quan tâm, chăm sóc, bồi dưỡng của bố mẹ về khả năng hiểubiết của trẻ còn hạn chế một số cháu chưa được học lớp 4- 5 tuổi nên còn nhútnhát chưa biết cách cầm bút, cách ngồi và nhận biết về toán Đây cũng là mộttrong những khó khăn khi giáo viên truyền thụ kiến thức cho trẻ Đặc biệt làmôn toán, có tiết kiến thức theo chương trình là tiết ôn luyện, nhưng đối vớinhững cháu mới thì lại là dạy kiến thức hoàn toàn mới Năm học 2016-2017.Tôi rất quan tâm đến việc dạy toán cho các cháu, soạn bài đầy đủ trước khi lênlớp, trên lớp tôi dạy đúng thời gian biểu, không cắt xén giờ dạy, các bài được
Trang 9dạy đúng theo kế hoạch chuyên môn, có đồ dùng trực quan Tôi dạy theo đúngphương pháp bộ môn.
Qua nghiên cứu, tìm hiểu thực trạng tôi đã tiến hành khảo sát trẻ đầu năm
và thu được kết quả như sau:
- Đầu năm học 2016 – 2017 qua khảo sát trên trẻ 45 cháu 5-6 tuổi ở ngaytại lớp tôi phụ trách tôi đã rút ra một số vấn đề sau:
+ Có 55% các cháu yêu thích bộ môn toán như các cháu đã biết xác địnhcao thấp, màu sắc, số lượng, hình khối, kích thước nhật biết được khá tốt
+ Còn lại 35% trung bình
+ 10% cháu yếu kém chưa xác định được bộ môn toán, không phân biệtđược hình khối, số lượng đó là những cháu chưa đi học lớp 4- 5 tuổi
* Qua khảo sát ban đầu tôi thấy
Khả năng hứng thú và tính tích cực của trẻ chưa được phát huy và kết quảtrẻ nắm kiến còn thấp tôi thấy do một số nguyên nhân sau:
- Do chưa tạo ra được môi trường toán học cho trẻ
- Chưa có nhiều đồ dùng đẹp và sáng tạo
- Chưa gây được sự tập trung chú ý tạo hứng thú cho trẻ trong quá trình dạy Trước thực trạng trên, tôi đã xây dựng và bồi dưỡng kiến thức về toán họccho bản thân mình là công việc cần thiết và cấp bách
6.2 Về khả năng ứng dụng của sáng kiến
Trang 10Với trẻ 5 -6 tuổi việc làm quen với biểu tượng toán là hoạt động cần thiết,không những tạocho trẻ có được tính nhanh nhẹ, thông minh, hoạt bát, sáng tạotrong khi trẻ thực hiện hoạt động ở trên lớp cũng như trong các hoạt động khác
mà còn góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mẫu giáo Bên cạnh
đó còn giúp trẻ có tâm thể vững vàng trước khi bước vào lớp 1, Muốn trẻhoà hứng tham gia và yêu thích học toán thì phải xây dựng nề nếp thói quen tốttrong học tập cho trẻ như cách ngồi học đúng tưthế, cách trẻ lời câu hỏi của cô,cách giơ thẻ số và cách sử dụng trực quan khi tham gia các hoạt động nhưthếnào: Cách thực hiện các bước trong hoạt động làm quen với toán ra sao? phảiphân nhóm số trẻ có khả năng nhận biết nhanh, chăm, bình thường, để tiện theodõi và có kế hoặc cụ thể để bỗi dưỡng đồng thoèi kết hợp với phụ huynh họcsinh
để cùnggiáodục trẻ Trong quátrìnhgiảng dạy thực nghiệm tôi đã tìm ra một sốphương pháp đơn giản nhưng hợp lý và phù hợp nhưsau
Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ về biểu tượng toán mang nặng cảmtính nên tôi đã sử dụng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ ngay từ tiết học đầu tiên,nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ, phấn khởi khơi gợi tính tò mò ham hiểubiết của trẻ
6.2.1 Biện pháp thứ nhất: Sử dụng mô hình, sa bàn, bài thơ câu chuyện
* Sử dụng mô hình, sa bàn, bài thơ câu chuyện
- Tôi sử dụng mô hình, sa bàn hoặc một câu chuyện, bài thơ một trò chơi đẻdẫn dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán
Trang 11VD: “Nhận biết phân biệt khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật” Tôi chọnchủ điểm Quê Hương - Thủ đô - Bác Hồ Tôi đã dùng mô hình Lăng Bác đượcxếp theo hình thức sau.
- Lăng Bác xếp bằng khối chữ nhật
- Hàng rào xung quanh lăng Bác xếp bằng khối vuông
- Cột trụ cổng vào Lăng Bác xếp bằng khối trụ
- Bóng đèn trên cột trụ dược xếp bằng khối cầu
Khi gợi mở cho trẻ vào chủ điểm vào bài giáo viên nói Hôm nay cô cùngcác con sẽ đi thăm một nơi rất đẹp ở thu đô Hà Nội, Khi đi đến trước Mô hình
co hỏi trẻ: Chúng mình đang được đến thăm nơi nào vậy nhỉ? Mô hình lăng Bác
có gì? đặc biệt không? trẻ nêu được là “ Lăng Bác được xếp bằng khối chữ nhật,hàng rào xếp băng khối vuông, đó là những khối đã học rồi ạ” Cô nhắcl ại vànhấn mạnh yêu cầu, để hiểu kỹ hơn về đặc điểm riêng của từng khối đó hôm nay
cô và các con sẽ cùng khám phá tìm hiểu nhé! ( Cô và trẻ vào bài)
Nhưng đối với bài làm quen với biểu tượng về số lượng tôi cũng gợi ý đẫdắt trẻ đưa trực quan ra bằng bài thơ
VD: Bài số 8( tiết 1) chủ đề thế giới thực vật Bài thơ “ Mèo đi câu cá”, sau
đó tôi hỏi trẻ : trong bài thơ nói về ai? Trẻ trả lời : Nói về anh em nhà mào đicâu ca! Tôi đã chuẩn bị sẵn đồ dùng trực quan của mình và trẻ giống nhau là 2nhóm : Mèo và cá có số lượng 8 Tôi nói: Vậy chúng mình cùng nhau xếp tươngứng mèo và cá ra để tạo nhóm mới ( Trẻ xếp 8 con mèo trên và 8 con cá dưới)
Trang 12Việc gây hứng thú ngay từ đầu tiên tiết học bằng đồ dùng trực quan khôngnhững tạo được sự chú ý cho trẻ ngay từ đầu mà còn tạo cho trẻ một tâm lý thoáimái để trẻ dễ dàng tiếp thu nội dung trọng tâm của tiết học.
6.2.2 Biện pháp thứ hai: Việc lựachọn và sử dụng trực quan đúng lúc, đúng chỗ.
Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ 5 -6 tuổi là tư duy trực quan hìnhtượng nhưng do trẻ chưa học qua chương trình mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ.Nên trong quá trình dạy trẻ tôi thường kết hợp giữa vật thật, tranh ảnh với môhình với nhau
Đồ dùng trực quan phải đủ, đẹp, hấp dẫn, phù hợp với từng tiết học, đúngchủ điểm, trẻ phải có đồ dùng trực quan như cô để thao tác và sử dụng cùng mộtlúc với cô nhịp nhàng
Thao tác cô đưa ra trực quan phải rõ ràng, dứt khoát để trẻ không lúng túngkhi làm theo cô.Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình họctập phải đúng lúc Các đò dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ phứctạp dần Khi trẻ sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ, nếu trẻ cònlúng túng chưa thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếusai sót
Đối với trực quan có nhược điểm riêng biệt, đặc biệt tôi sử dụng câu đố đểđưa trực quan ra
VD: Khối vuông và khối cầu tôi dùng câu đố để trẻ đoán
Khối gì xinh xắn