Một số giải pháp nâng cao chất lượng cảm thụ các tác phẩm văn học cho trẻ 4 5 tuổi

Đặcbiệt khi dạy trẻ làm quen với những câu chuyện, bài thơ, phải dạy trẻ từ dễ đếnkhó, từ đơn giản đến phức tạp, trẻ phải thuộc chuyện, thơ, hiểu các nhân vậttrong câu chuyện để từ đó gi

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lý do chọn đề tài:

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng nhấtcủa giáo dục mầm non Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vuichơi Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm lý trẻ em Bên cạnh

đo ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm sựphát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá

Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ 4-5 tuổi nói riêng, trẻ rất nhạy cảmvới nghệ thuật ngôn từ Âm điệu ,hình tượng của các bài hát ru, đồng dao, cadao, dân ca sớm đi vào tâm hồn tuổi thơ Những câu chuyện cổ tích, thần thoạiđặc biệt hấp dẫn trẻ Chính vì vậy cho trẻ tiếp xúc với văn học và đặc biệt làhoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻtốt nhất, hiệu quả nhất Bởi văn học là món ăn tinh thần không thể thiếu đối vớitrẻ thơ nhất là lứa tuổi mẫu giáo Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên vềcuộc sống xung quanh Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng,

óc sáng tạo “Trẻ học bằng chơi, chơi mà học” thông qua các tác phẩm văn họctrẻ tiếp nhận các kiến thức của tuổi mình một cách nhẹ nhàng, gần gũi hơn.Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp phầnquan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Việc phát triểnngôn ngữ cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với với các hoạtđộng học khác như : Hoạt động khám phá khoa học, hoạt động khám phá xã hội,làm quen với toán, tạo hình Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên vềcuộc sống xung quanh Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng,sáng tạo nghệ thuật

Ở trường mầm non phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ hết sức quantrọng nó giúp trẻ lĩnh hội cả 3 thành phần của ngôn ngữ: Phát âm, vốn từ, ngônngữ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi mầm non là nói mạch lạc Người giáoviên mầm non có vai trò hết sức quan trọng trong việc giúp trẻ phát âm đúng bởingay từ khi học nói trẻ đã cần phải nhớ được phải nói như thế nào Việc ghi nhớnày diễn ra một cách tự phát trong quá trình bắt chước lời nói của ông bà, cha

mẹ, cô giáo Kết quả là ngôn ngữ của trẻ được hình thành Do đó nhiệm vụ củangười giáo viên là tổ chức xây dựng môi trường ngôn ngữ, tổ chức hoạt động đểtrẻ được nghe, bắt chước và được nói một cách chuẩn mực nhất Vì vậy việc

đem tác phẩm văn học đến cho trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết Đặcbiệt khi dạy trẻ làm quen với những câu chuyện, bài thơ, phải dạy trẻ từ dễ đếnkhó, từ đơn giản đến phức tạp, trẻ phải thuộc chuyện, thơ, hiểu các nhân vậttrong câu chuyện để từ đó giúp trẻ bộc lộ khả năng của mình và đọc thơ diễncảm, kể chuyện được tốt hơn Khả năng kể chuyện, đọc thơ là giúp trẻ pháttriển: Nhận thức - ngôn ngữ - tình cảm xã hội Tuy nhiên khi dạy cho trẻ đọcthơ, kể chuyện đòi hỏi người giáo viên phải có những phương pháp, những suynghĩ sáng tạo và lựa chọn những tác phẩm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý,điều kiện thực tế của trường, lớp và lứa tuổi mình đang dạy Chúng ta đã biếthình thức cho trẻ LQTPVH đã chú trọng nhiều đến việc đọc, kể diễn cảm và dạytrẻ kể lại chuyện, kể sáng tạo dưới nhiều hình thức đa dạng và phong phú Bêncạnh đó vẫn còn một số giáo viên khả năng còn cảm nhận các tác phẩm văn thơchuyện còn hạn chế giọng đọc và cách phối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minhhọa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép tích hợpchưa linh hoạt sáng tạo kết quả trên trẻ chưa cao, trẻ chưa thực sự say mê, hàohứng, sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoa học, dẫn đến giờ học trẻ ít tậptrung chú ý hiệu quả trên tiết học chưa cao Giáo viên chưa chủ động linh hoạttrong việc tổ chức các hoạt động đóng kịch cho trẻ - nếu có thì chủ yếu là trongtiết học Còn trong các giờ chơi, các buổi sinh hoạt thì hầu như chưa có.

Đối với giáo dục nhu cầu của trẻ “học mà chơi, chơi mà học” thông quacác tác phẩm văn học trẻ tiếp nhận các kiến thức của tuổi mình một cách nhẹnhàng, gần gũi hơn Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sốngxung quanh Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạonghệ thuật Vì vậy việc đem tác phẩm văn học đến cho trẻ là một việc rất quantrọng và cần thiết Đối với trẻ mẫu giáo, quá trình được tiếp xúc với tác phẩmvăn học phải từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, để từ đó trẻ bộc lộ khảnăng cảm thụ văn học của mình Khả năng cảm thụ đó là sự phát triển trực tiếpcủa trẻ về các lĩnh vực: Nhận thức – ngôn ngữ - tình cảm xã hội Tuy nhiên khiđưa tác phẩm đến cho trẻ đòi hỏi người giáo viên phải có những suy nghĩ sángtạo và lựa chọn những tác phẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dụctrẻ Qua đó nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụ tác phẩm văn họctrong quá trình giảng dạy cũng như việc truyền thụ những kiến thức kỹ năng chotrẻ đọc thơ, kể chuyện được tốt hơn Trong quá trình dạy thơ, chuyện cho trẻ tôithấy: Khả năng của trẻ 4 tuổi vẫn còn nhiều hạn chế, đang còn nhút nhát, rụt rèchưa mạnh dạn, giọng đọc kể nhân vật chưa lưu loát và chưa thể hiện được nhân

vật trong câu chuyện Với những vấn đề trên bản thân tôi thấy mình cần cónhững biện pháp cụ thể nhằm giúp trẻ phát triển tốt hơn khi dạy trẻ kể chuyện.

Đó là lý do tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cảm thụ các tác phẩm văn học cho trẻ 4 - 5 tuổi ” Nhằm giúp trẻ cẩm thụ các tác phẩm

văn học được tốt hơn

2 Tên sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cảm thụ các

tác phẩm văn học cho trẻ 4 - 5 tuổi ”.

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Nguyệt Châu

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Mầm non Xuân Hòa- Lập Thạch- Vĩnh Phúc

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

Văn học là bộ môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện pháttriển ngôn ngữ, đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy gọn, biết sử dụng từđúng lúc, đúng chỗ, không những thế văn học còn giúp trẻ phát triển trí tưởngtượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ và hình thành pháttriển nhân cách con người

Thông qua nội dung bài thơ, câu chuyện nhằm giáo dục trẻ biết yêu quýngười hiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhườngnhịn em nhỏ và các hiện tượng xung quanh trong cuộc sống con người

Xuất phát từ những vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động dạy trẻ làm quenvới đọc thơ, kể chuyện là môn học không thể thiếu trong chương trình chăm sóc

giáo dục trẻ Vì vậy việc nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với đọc thơ, kểchuyện là vấn đề quan trọng trong đổi mới hình thức tổ chức giáo dục mầm non.Làm quen với bài thơ, câu chuyện chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việccho trẻ tiếp xúc với bài thơ, câu chuyện thông qua việc đọc, kể của giáo viên.Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung,nghệ thuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đốivới văn học, có ấn tượng về những cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sựcảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học góp phần hình thành và pháttriển toàn diện nhân cách trẻ

Trong những bài thơ, câu chuyÖn thế giới mới của cuộc sống thực tại baogồm thiên nhiên, xã hội, con người được diễn tả, biểu đạt, truyền đạt trongnhững hình thức đa dạng độc đáo Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa

lá, mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những

gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông,phiên chợ, lớp học, khu phố,…Qua tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra trong

xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn, tình cô cháu,…Trẻ cũng dần nhận ra có một xã hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sửđấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm Văn học có thể cần đề cập đếnnhững lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy, quỷ sứ và cảnhững phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc Đây cũng là đối tượng miêu tảcủa văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần

Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học, có những hiểu biết sơđẳng về văn học, đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú, hấpdẫn bằng những dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự khácnhau về nội dung và hình thức giữa các thể loại thơ, chuyện Không những giúptrẻ cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, nhà sư phạm còncần giúp trẻ phân biệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực, hình thành một

số khái niệm văn học như: Thơ, chuyện, nhân vật, hình ảnh…, giúp trẻ trao đổinhững điều đã được nghe và bộc lộ những suy nghĩ của mình về tác phẩm, nhằmphát triển đời sống tinh thần của trẻ

Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận biết cácmối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữalời kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật; Giữa không khí, âm sắc,giọng điệu chung của tác phẩm văn học và hành động văn học Chưa yêu cầu trẻ

phụ trong truyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trongcác mối liên quan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm.

Khi cho trẻ làm quen với tác phẩn văn học góp phần mở rộng nhận thức,phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, pháttriển ở trẻ hứng thú “đọc sách” kỹ năng đọc và kể tác phẩm Đó vận dụng nhữngkiến thức có sẵn, qua học hỏi nghiên cứu và áp dụng phương pháp vào môn vănhọc nhằm phát huy tích cực, chủ động phù hợp với mục đích giáo dục và trình

độ nhận thức của trẻ

Đối với trẻ ở mầm non thì bộ môn văn học đóng vai trò hết sức quan trọng.Nhưng điều kiện để trẻ được thực hành, trải nghiệm chưa nhiều chủ yếu là trênlớp chưa có điều kiện để cho trẻ tham quan, dã ngoại, để thu thập thêm cácthông tin, hình ảnh để trẻ hiểu, ghi nhớ và sáng tác ra các bài thơ, câu chuyệnnên chưa phát triển hết khả năng của trẻ Đặc biệt một số trẻ phát âm chưa rõràng còn nói lay, nói ngọng, vốn từ còn nghèo nàn chủ yếu là phát âm theo cô, sựsáng tạo ra các tác phẩm chưa có

Do vậy để bồi dưỡng khả năng đọc thơ, kể chuyện của trẻ chúng ta cần tạomôi trường, cơ hội cho trẻ được tri giác tìm kiếm, khám phá thế giới xungquanh; rèn luyện phát âm chuẩn, chính xác, khả năng tư duy sáng tạo cho trẻ Đểtạo được sự linh hoạt trong tranh khi đọc thơ, kể chuyện cho trẻ cần tăng cườngcho trẻ luyện tập các kỹ năng nói, phát âm, giọng đọc kể rõ ràng, cử chỉ, điệu bộphù hợp Tập cho trẻ biết tự điều chỉnh nhịp độ, cường độ, giọng đọc, kể phùhợp với nhân vật, hoàn cảnh

Trong những năm tháng dạy trẻ và luôn được dạy lớp mẫu giáo 4 tuổi.Phạm vi tiếp xúc của trẻ còn hạn chế dẫn đến sự hiểu biết của trẻ còn nghèo nàn,cuộc sống của trẻ còn nhiều điều mới lạ mà việc giúp cho trẻ đọc thuộc thơ, kểlại chuyện cung cấp cho trẻ những nội dung kiến thức đơn giản trong trườngmầm non việc dạy trẻ đọc thơ, kể lại chuyện đã được thực hiện nhưng chưa sâusắc Vì trẻ mới đọc, kể lại như thuộc một bài thơ, câu truyện mà chưa có sự sángtạo trong khi kể Vậy nó đòi hỏi sự nỗ lực hoạt động sáng tạo của cô giáo Trướchết cô phải là người kể sáng tạo dựa trên những cơ sở khoa học, những biệnpháp cụ thể để dạy trẻ kể lại truyện một cách sáng tạo

Ngoài ra trong các giờ hoạt động tôi sử dụng rất nhiều hình thức khác nhau đểgây hứng thú giúp trẻ nhanh chóng hiểu nội dung chuyện, nhớ chuyện, thuộc chuyện

và đọc kể diễn cảm kể chuyện sáng tạo, đóng kịch trong hoạt động này hình thức sử

dụng đồ dùng trực quan rất có hiệu quả Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh, môhình, rối que, rối bóng, trang phục, sân khấu…

Vậy để nâng cao chất lượng giáo dục trong việc dạy trẻ ®ọc thơ, kể lại truyệnmột cách sáng tạo Tôi muốn đưa ra một số biện pháp để dạy trẻ trong môn học “Một

số phương pháp dạy trẻ 4 tuổi đọc thơ, kể chuyện diễn cảm” đạt kết quả cao

7.1 Tình hình khảo sát điều tra thực trạng:

* Khảo sát chất lượng trẻ đầu năm cho thấy kết quả như sau:

TT Tổng

số trẻ

Trẻ phát âm

rõ ràng mạch lạc

Trẻ yêu thích môn văn học

Trẻ biết đọc thơ kể chuyện

Trẻ đọc kể diễn cảm

Sốtrẻđạt

Tỉ lệ Số trẻ

đạt Tỉ lệ

Số trẻđạt Tỉ lệ

Số trẻđạt Tỉ lệ

Qua khảo sát chất lượng đầu năm cho thấy tình hình học tập bộ môn văn học củatrẻ còn rất thấp như trẻ yêu thích bộ môn còn ít, nói chưa rõ ràng, số trẻ biết kểchuyện đọc thơ còn hạn chế, đặc biệt là số trẻ biết đọc, kể diễn cảm còn chiếm tỉ

lệ quá thấp

Khi nắm bắt được tâm lý của trẻ, tôi tiến hành nghiên cứu tài liệu tự tìm tòicho mình nhiều giải pháp khác nhau để đưa chất lượng giảng dạy tốt hơn

7.2 Điểm mạnh:

Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của phòng GD - ĐT huyện nhà, cấp

uỷ Đảng, chính quyền địa phương cùng với ban giám hiệu nhà trường năngđộng, sáng tạo có tinh thần trách nhiệm cao, có đội ngũ giáo viên nhiệt tình,yêu mến trẻ

Phần đa các bậc phụ huynh tạo điều kiện cho trẻ đến trường đúng độ tuổi

Cơ sở vật chất nhà trường ngày càng đầy đủ hơn nên chất lượng chăm sócgiáo dục trẻ ngày càng được nâng lên và nhận được nhiều sự quan tâm hơn củacác cấp, các ngành và của các bậc phụ huynh

Nên trong nhiều năm qua trường đã đạt được nhiều thành tích cao trong

Trường có đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn, yêu nghề,mến trẻ, có nhiều giáo viên tham gia giáo viên giỏi các cấp.

Trong nhiều năm qua được ban giám hiệu nhà trường phân cho tôi dạynhóm lớp mẫu giáo 4-5 tuổi Học theo chương trình giáo dục mầm non với tæng

số là 28 trẻ Độ tuổi đồng đều cũng là một thuận lợi cho việc truyền thụ kiếnthức cho trẻ, các cháu đều rất ngoan, ham học, bố mẹ học sinh cũng biết đượcnhu cầu của con em mình ở độ tuổi 4 tuổi rất cần được học bộ môn làm quen vớivăn học và hiểu tầm quan trọng của việc đưa trẻ đến trường

Là một lớp 4-5 tuổi nên rất được nhà trường quan tâm trong việc mua sắm

đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các cháu

Đặc biệt môn văn là môn ngành giáo dục đã nhiều năm chỉ đạo chuyên đề

vì vậy giáo viên nắm vững phương pháp dạy bộ môn này nên kết quả trên trẻtương đối cao

7.3 Mặt hạn chế và nguyên nhân:

Trường chúng tôi nằm ở khu vực nông thôn, ®a sè lµ con em gia đình n«ng

nghiÖp nªn đời sống của nhân dân cũng gặp nhiều khó khăn, một số gia đình chưathực sự quan tâm đến việc học hành của con cái vì thế việc phối hợp giữa giáo viên

và phụ huynh có phần hạn chế nên ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học

Mặc dù nhà trường đã mua sắm trang thiết bị đồ dùng đồ chơi nhưng vẫnchưa đầy đủ số lượng theo quy định, có những loại đồ dùng mới được đủ vềdanh mục nhưng chưa đủ về số lượng

Một số trẻ chưa đi học lớp 3-4 tuổi khả năng hoà nhập với các bạn còn rụt

rè, nhút nhát, chưa thuộc các bài thơ, câu chuyện và các hoạt động cũng chưađược mạnh dạn, sử dụng tiếng địa phương nhiều, nói đớt, nói ngọng nói lặp, nóikhông đủ câu, nhiều câu nói không có nghĩa, nên rất khó khăn trong quá trìnhdạy trẻ Vì thế dẫn đến các tiết học trầm, chưa sôi nổi, rời rạc trẻ chưa hoạt bát,

tư duy sáng tạo của trẻ cũng yếu, phát âm chưa hết câu, phát âm cũng lặp

Khi dạy trẻ đóng kịch, kể chuyện sáng tạo khả năng thể hiện điệu bộ cử chỉ vàocác vai của các nhân vật trong câu chuyện còn hạn chế Trẻ chưa nhập vai khi thểhiện Đọc các bài thơ, ca dao, hò vè trẻ chưa đọc diễn cảm và thể hiện được từngđoạn thơ, câu thơ, các bài ca dao một cách hay hấp dẫn phù hợp với âm điệu, sắcthái của từng bài thơ, câu ca dao

- Qua kết quả khảo sát và những hạn chế nêu trên là một giáo viên đứng

lớp tôi đã mạnh dạn đưa ra: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cảm thụ các tác phẩm văn học cho trẻ 4 - 5 tuổi”

Giải pháp 1: Nghiên cứu nắm vững ,phương pháp, hình thức tổ chức cho trẻ làm quen tác phẩm văn học thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn

Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn, kiến tập thao giảng tổ tôi đã ddeweefnghị BGH- Tổ trưởng CM – GV trong tổ cùng trao đổi thảo luận về phươngpháp đọc, kể, cách lựa chọn nội dung của câu chuyện, bài thơ trong và ngoàichương trình, cách lựa chọn hình thức tổ chức, cách lồng ghép tích hợp, cáchlàm và sử dụng đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh, tranh động các loại rối dẹt rốitay Cách hướng dẫn trẻ làm quen tác phẩm văn học trong hoạt động chung vàhướng dẫn tại các hoạt động góc sao cho có hiệu quả

Hàng tháng thông qua sinh hoạt tổ tôi đã đưa ra thảo luận và bổ sung chonhau về phương pháp, hình thức tổ chức, cách lựa chọn nội dung, cách tổ chứccho trẻ họat động ở góc sách, cách tạo môi trường văn học cho trẻ làm quen.Đồng thời tổ chức đánh giá và xem xét các hoạt động, để tìm ra những ưu điểm

và những tồn tại và cách khắc phục để đạt hiệu quả cao

Hàng ngày tự tìm tòi nghiên cứu nắm vững chương trình nội dung của cácbài thơ, câu chuyện, câu đố, ca dao, đồng dao đã có trong sách tuyển tập sáchtham khảo khác ngoài chương trình để đưa vào dạy trẻ cho phù hợp, tạo nên sựphong phú về thể loại khi cho trẻ làm quen, tránh nhàm chán đối với trẻ

Hình ảnh: Bồi dưỡng chuyên môn.

Giải pháp 2 Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý trẻ:

Vào đầu năm học tôi thường xuyên gần gũi trò chuyện, gợi mở nắm bắtnhững cá tính riêng của trẻ, động viên thu hút trẻ tham gia vào các nhóm bạn.Tôi đã phát hiện ra trẻ rất hiếu động, thích khám phá, tìm tòi, trẻ dễ nhớ chãngquên, sự chú ý có chủ định phụ thuộc vào sự hứng thú và điều kiện mới lạ, trẻthích nghe động viên, thích nghe đọc thơ, kể chuyện, thích chơi các trò chơi, quatrò chơi trẻ tiếp thu bài một cách thoải mái, chủ động và kết quả cao, tôi đã chotrẻ chọn nhóm học và chơi để tìm hiểu những sở thích, khả năng của trẻ Nếutrẻ có khả năng về đọc thơ, kể chuyện tốt thì tôi có kế hoạch bồi dưỡng cho trẻ

để trẻ phát triển năng khiếu của mình và ngược lại trẻ phát âm chưa chuẩn, nóingọng, nãi lắp nhiều thì tôi cã kế hoạch bồi dưỡng bố trí cho những trẻ đó tiếpxúc nhiều hơn với những bạn có năng khiếu nhằm giúp trẻ mạnh dạn, tự tin vàphát triÓn toàn diện hơn về mọi mặt Vì thế khi nắm bắt được tâm lý của trẻ, tôi tựtìm tòi cho mình nhiều giải pháp khác nhau để đưa chất lượng giảng dạy tốt hơn

Giải pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc cho trẻ kể lại chuyện và tập đóng kịch

Dạy trẻ kể lại truyện là một nội dung của chương trình làm quen văn học ở

trường mầm non Đây là hoạt động cơ bản giúp trẻ rèn luyện, thực hành, trảinghiệm nghệ thuật nó có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nhân cách, chuẩn bịcho trẻ bước vào trường phổ thông trong mọi lĩnh vực nhất là ngôn ngữ

Để giúp trẻ kể lại và nhớ nội dung truyện một cách tốt nhất, ngoài việcđọc kể cho trẻ nghe, tôi còn ứng dụng thêm công nghệ thông tin vào trong giảngdạy để mang lại kết quả tốt nhất

VD: Câu chuyện “Cáo, Thỏ và Gà trống” tôi đã xây dựng đoạn phim hoạt hình

về nội dung câu chuyện ngoài ra tôi còn làm đoạn phim về các con vật kết hợp vớinhạc đệm rất hứng thú làm cho trẻ nhớ lời thoại của các nhân vật trong truyện

Mục đích của tôi khi sử dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy là

để trẻ được trực tiếp xem các hành động, cử chỉ của các nhân vật và qua đấy trẻđược tiếp xúc với giọng kể hay với ngôn từ phong phú và đúng với tính cáchnhân vật Qua cách làm quen như vậy, trẻ biết nhận xét, đánh giá về đặc điểmtính cách của các nhân vật thông qua ngôn ngữ nói của mình Bên cạnh việc kểchuyện cho trẻ nghe và cho trẻ xem băng truyện, tôi còn chú ý đến việc giúp trẻghi nhớ cốt truyện với nội dung và các tình tiết chính, các nhân vật chính của

câu chuyện thông qua hệ thống câu hỏi, nhắc trẻ logic của câu chuyện, mối quan

hệ và tác động của các nhân vật

Ngoài việc sử dụng các hình ảnh sống động trên máy vi tính tôi còn tậndụng chức năng ghi âm của chiếc máy điện thoại để ghi lại giọng kể của trẻ khitrẻ kể chuyện Sau đó tôi dùng dây kết nối giữa điện thoại với loa thùng để bậtlại cho trẻ nghe Ngoài việc ghi âm giọng kể của trẻ bằng điện thoại tôi còn tậndụng chức năng quay phhim để quay lại những vở kịch mà các cháu đã đóng.Qua việc sử dụng chiếc điện thoại để quay phim và ghi âm giọng kể của trẻ tôithấy được hiệu quả rõ ràng trẻ hào hứng tham gia được tập kể chuyện và đóngkịch hơn, trẻ biết chau chuốt lời nói của nhân vật và nhập vai tốt hơn Sau khitrẻ xem các vở kịch mà trẻ đóng tôi cho trẻ nhận xét đánh giá giọng kể của cácbạn trong lớp

Có rất nhiều hình thức dạy trẻ kể lại chuyện VD: kể lại chuyện theotranh, kể lại chuyện bằng rối tay

* Hình thức kể lại chuyện theo tranh

Trước khi cho trẻ kể lại chuyện theo tranh tôi cho trẻ làm quen với câuchuyện qua các hoạt động góc, hoạt động chiều tôi kể cho trẻ nghe chuyện bằngnhững quyển truyện tranh to với những hình ảnh của các nhân vật rõ ràng, sốngđộng, đẹp mắt, nội dung câu chuyện rõ ràng, ngắn gọn Ngoài ra, tôi còn cho trẻxem băng truyện trước giờ trả trẻ với mục đích giúp trẻ ghi nhớ nội dung truyện,nhớ nhân vật truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện

VD: Câu chuyện “Chuyện của dê con”

- Tiến hành: Tôi cho trẻ ngồi ở góc văn học, trước khi tổ chức cho trẻ kểlại câu chuyện “Chuyện của dê con” tôi kể cho trẻ nghe và cho trẻ xem băngtruyện ở hoạt động chiều trước khi trả trẻ Mục đích để trẻ nhớ nội dung và cácnhân vật trong truyện trước khi tiến hành cho trẻ kể lại truyện, tôi đàm thoại vớitrẻ về các nhân vật và tính cách của các nhân vật trong truyện VD:

+ Các con thấy chú Dê con trong câu chuyện như thế nào?

+ Dê mẹ dặn Dê con điều gì?

+ Điều gì đã sảy ra với Dê con?

+ Ai đã cứu Dê con?

+ Dê con được cứu như thế nào?

+ Sâu đó Dê con đã rút ra bài học như thế nào?

Sau khi đàm thoại xong, trẻ đã nhớ lại nội dung truyện, tôi tổ chức chotrẻ lên kể lại theo các hình ảnh có trong truyện tranh, dạy trẻ khi kể đến nhân vật

nào thì dùng que chỉ vào từng hình ảnh trong truyện sao cho phù hợp với nộidung truyện Khi trẻ kể xong truyện, tôi cho các bạn trong nhóm nhận xét bạn

kể Kể truyện theo tranh tổ chức ở hoạt động góc thì trẻ được thay nhau kể, trẻđược thoải mái thể hiện giọng kể của mình, sử dụng ngôn ngữ sáng tạo trong khi

kể không bị gò bó như ở trong tiết học Qua hoạt động ở góc văn học, trẻ đượcđàm thoại, tranh luận trực tiếp với nhau để từ đó ngôn ngữ của trẻ được sử dụnglinh hoạt hơn trong cuộc sống

Hình ảnh: Trẻ kể chuyện theo tranh

* Hình thức kể lại truyện theo rối tay

Việc sử dụng rối trong tiết học gây được sự chú ý, tò mò của trẻ, tạo điềukiện cho trẻ tiếp cận với nghệ thuật múa rối Ngoài ra, việc sử dụng rối tay khicho trẻ kể lại truyện không chỉ phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua việc kể chuyện

mà còn giúp trẻ biết thể hiện các cử chỉ, điệu bộ trong giao tiếp để tăng tính linhhoạt, sáng tạo, hiệu quả trong giao tiếp

VD: Với câu chuyện “Chú thỏ thông minh”, tôi sử dụng mô hình sân khấu

là một đầm lầy nhỏ, có hoa, cỏ, cây nhân vật trong truyện được cách điệu đầuchú thỏ là một quả bóng nhỏ, tôi dùng len móc thành chiếc váy cho chú thỏ thêmngộ nghĩnh Khi dạy trẻ kể chuyện bằng rối, trước tiên tôi cũng cung cấp nộidung câu chuyện cho trẻ nghe vào hoạt động chiều, hoạt động góc Bên cạnhviệc cung cấp nội dung truyện cho trẻ, tôi còn hướng dẫn trẻ cách sử dung rốitay, tôi dạy trẻ dùng cánh tay lồng vào con rối, điều khiển con rối bằng 3 ngón

tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoạitrong truyện.

Thời gian đầu khi mới làm quen với rối tay, trẻ rất lóng ngóng, khó thựchiện được các động tác theo ý muốn Để khắc phục được điều này, tôi đã làmthật nhiều những con rối tay đặt ở góc văn học, sắp xếp sao cho trẻ thấy dễ dàng.Khi hoạt động ở góc văn học, trẻ thoải mái sử dụng rối tay Ban đầu, trẻ sử dụngrối tay theo ý thích của mình, có khi là dùng rối tay để nói chuyện với bạn, từ đóviệc sử dụng rối tay với trẻ trở nên dễ dàng hơn, dần dần, tôi yêu cầu trẻ sử dụngrối tay vào từng câu chuyện

Hình ảnh: Trẻ tập kể chuyện bằng rối tay Nhờ việc sử dụng rối tay trong tiết học mà số trẻ có khả năng cảm thụ vănhọc đạt cao, đa số trẻ nhớ nội dung truyện, lời thoại của các nhân vật và qua đó,trẻ biết dùng ngôn ngữ của mình để nhận xét đánh giá tính cách của nhân vậttrong truyện như: Ai là người xấu, ai là người tốt

* Trò chơi đóng kịch

Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể.Qua hoạt động đóng kịch, trẻ truyền đạt lại nội dung câu chuyện làm sống độnglại tâm trạng, hành động, ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồngthời thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện Khi đóng kịch, trẻ

dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa tác phẩm, nắm được tính liên tục của câuchuyện, điều này góp phần đẩy mạnh phát triển tư duy, cảm thụ các tác phẩmvăn học một cách sâu sắc ở trẻ Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóngkịch, tôi cho trẻ ôn luyện lại nội dung câu chuyện, đàm thoại về các nhân vật

trong truyện để từ đó trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tínhcách, tâm trạng của các nhân vật trong truyện Muốn trẻ nhớ được ngôn ngữ, lờithoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch thì trước hết cho trẻ nhớ lờithoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm VD: trong truyện

“Chú dê đen”, tôi cho tổ 1 làm dê trắng, tổ 2 làm dê den, tổ 3 làm chó sói để trẻ

tự thể hiện hành động điệu bộ của nhân vật cho quen, thành thạo Sau đó cho trẻnhắc lại lời thoại của các nhân vật trong truyện mà trẻ sẽ đóng Nhiệm vụ của

cô giáo lúc này là người dẫn chuyện và trẻ diễn theo nội dung câu tuyện Khidiễn xong tôi cho trẻ tự nhận xét vai chơi của mình, từ đó trẻ xác định được thái

độ của nhân vật trong truyện là yêu hay ghét

Trò chơi đóng kịch thực sự giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học và pháttriển ngôn ngữ một cách sâu sắc và để đạt được điều đó thì việc trang trí sânkhấu và hóa trang cho trẻ rất quan trọng, với câu truyện “ Nhổ củ cải” Tôi chotrẻ đóng vai từng nhân vật và biểu diễn

Hình ảnh: Trẻ đóng kịch.

Giải pháp 4: Phát triển ngôn ngữ thông qua việc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm

Nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ là một nhiệm vụ có tầm quan trọnghàng đầu ở các lứa tuổi, nó đặc biệt quan trọng trong quá trình tổ chức hoạt độngdạy trẻ đọc thơ diễn cảm cho trẻ em ở lứa tuổi mầm non Đó là một trong nhữngphương pháp rèn luyện phát triển ngôn ngữ nói cho trẻ Khi đọc thuộc lòng thơtrẻ sẽ làm cho ngôn ngữ của mình thêm sinh động, uyển chuyển, biểu cảm giúptrẻ thể hiện tình cảm, suy nghĩ của tác giả.

Nhận thấy rõ được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ thông quaviệc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm tôi luôn tìm tòi những phương pháp biện pháp tốtnhất để trẻ phát âm và diễn đạt được mạch lạc

Với lứa tuổi này tôi chọn các bài thơ có sắc thái khác nhau: êm dịu, nhẹnhàng, vui vẻ hóm hỉnh nhằm giúp trẻ cảm nhận cái hay, cái đẹp trong ngônngữ tiếng việt và trong cuộc sống, giúp trẻ phát triển đời sống tình cảm

Để trẻ cảm thụ tốt ngôn ngữ của câu thơ, điều quan trọng nhất là phải đọcdiễn cảm, thể hiện nhịp điệu, âm điệu và sắc thái của bài thơ Tôi tập đọc diễncảm và thuộc bài thơ trước khi đọc cho trẻ nghe

Để trẻ cảm thụ tốt bài thơ, nên trò chuyện với trẻ về nội dung bài thơ, giảithích nghĩa của môt số từ, ý của các câu thơ, vẻ đẹp của các câu thơ mô tả, kếthợp với tranh minh họa hoặc làm các động tác minh họa Tôi đọc cho trẻ nghenhiều lần, đọc thơ theo cá nhân, theo nhóm, luyện tập cách đọc diễn cảm

Hình ảnh: Trẻ đọc thơ theo nhóm.

Để thu hút trẻ đọc thơ hơn thì việc chuẩn bị đồ dùng trực quuan trong dạyhọc để gây hứng thú cho trẻ cũng rất quan trọng, trong quá trình dạy trẻ đọc thơdiễn cảm tôi sử dụng các bức tranh thơ, sa bàn, con rối, vật thật

Để thu hút lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chứcphù hợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi “ Bé yêu thơ”, câu đố, tham quan vàđặc biệt là chọn những hình ảnh đẹp và nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo đưa vàocông nghệ thông tin để trẻ hòa nhập và hóa thân vào từng nhân vật

Ví dụ : Dạy trẻ đọc thơ bài “ Tình bạn ”

*Hoạt động 1 : Cô cùng trẻ hát bài bát” Lớp chúng mình ” trò chuyện với

trẻ về bài hát, giới thiệu cho trẻ bai thơ “ tình bạn

* Hoạt động 2 : Đàm thoại với trẻ về nội dung bài thơ:

+ Các bạn đến lớp thấy điều gì khác thường?

+ Các bạn đã làm gì khi thấy bạn thỏ nâu ốm?

+ Các con có nhận xét gì về các bạn trong lớp của bạn thỏ nâu?

* Hoạt động 3; Trẻ đọc thơ, cô hướng dẫn trẻ đọc sao cho đúng từ thể

hiện được nhịp điệu của bài thơ

Khi dạy trẻ đọc thơ giọng của cô phải chuẩn xác, diễn đạt trôi chảy phù hợpvới từng bài, cô phát âm không ngọng

Khi dạy trẻ đọc thơ tôi chú ý nghe trẻ đọc và phát hiện ra trẻ nói ngọng, đọcsai để sửa cho trẻ như tôi đọc lại để cho trẻ đọc theo nhiều lần và động viên trẻ “Con đọc gần giỏi rồi” thi đua giữa các tổ với nhau để phát hiện tổ nào đọc tốthơn để nhiều trẻ đọc tốt

Dạy trẻ nói đủ câu, tôi nói trước trẻ nhắc lại nhiều lần hoặc cho trẻ khác giúp

đỡ các bạn

Trong giờ học tôi luôn chú ý bao quát chung để tìm hiểu đặc điểm của từngtrẻ để gần gũi động viên trẻ giúp đỡ những trẻ còn yếu kém, đưa trẻ vào hoạtđộng với các bạn có nề nếp hơn, hứng thú hơn

Giải pháp 5: Phương pháp đàm thoại và sử dụng đồ dùng dạy học:

Tôi nhận thấy đưa đồ dùng dạy học và đưa ứng dụng công nghệ thông tinvào trong tiết học là rất quan trọng Vì vậy, tôi đã tìm tòi sưu tầm tranh ảnh vềnéi dung c©u chuyÖn, bài thơ, các băng đĩa băng hình, sử dụng tivi, rối để minhhoạ néi dung chuyÖn gây hứng thú cho trẻ

Sau kể chuyện lần 1, lần 2 cô cho trẻ xem ,nội dung câu chuyện bằng hìnhảnh động trên máy chiếu, sau đó cô trích dẫn làm rõ ý qua hình ảnh và ở cuối

Hoặc khi kể chuyện “Thỏ dọn nhà” Cô trẻ cùng trò chuyện về một số convật sau đó cô sẽ giới thiệu: “Gia đình nhà thỏ mới làm được một ngôi nhà rấtđẹp bố mẹ thỏ đã rất vất vả để chuyển đồ đạc về nhà mới Thấy bố mẹ vất vảnên anh em thỏ đó giúp bố mẹ chuyển nhà đấy, liệu với tầm vóc nhỏ nhắn củacác chú thỏ đó giúp bố mẹ làm được việc gì? Các con hãy lắng nghe cô kể câuchuyện “Thỏ dọn nhà” Bằng nhiều phương pháp tạo có thể tạo nhiều tình huốngkhác nhau để tạo ra khả năng khám phá những điều trẻ muốn biết, muốn nghe.Khi đó lựa chọn được tác phẩm, để thu hút trẻ vào nội dung tác phẩm vaitrò giọng đọc, kể của cô giáo hết sức quan trọng, trẻ có những hứng thú nhậnthức được tác phẩm hay không phụ thuộc vào lời đọc, kể của cô Giáo viên phảiđọc kể một cách diễn cảm nhưng để làm tốt được điều này trước tiên mình phảiđọc kỹ tác phẩm, cân nhắc nội dung nghệ thuật, hiểu thấu đáo ý chí của ngườiviết và phải có các kỹ năng kỷ xảo kể diễn cảm tác phẩm Từ đó mình xác địnhgiọng điệu của tác phẩm có khi hài hước hóm hỉnh, có khi tình cảm trìu mến, vuitươi khi thì hụt hửng, mỉa mai, châm biếm đã kích Trên cơ sở giọng điệu cơ bản

ấy mình vận dụng những sắc thái đa dạng của giọng mình để vận dụng, các loạingữ điệu để làm cho tình tiết được sinh động và có sức thuyết phục,lôi cuốn trẻvào bài học một cách tự nhiên

Hay trong chuyện “chú dê đen”, giọng hơi hống hách, hung hăng, quát nạt,

dê trắng nhút nhát yếu đuối, nhưng cũng con sói đó lại tỏ ra sợ sệt trước dê đengan dạ dũng cảm, giọng chó sói quát nạt đến yếu dần và tỏ ra hốt hoảng sợ hãi Với đặc điểm tâm lý nhận thức quá trình tổ chức cho trẻ “đọc thơ, kểchuyện”, phương pháp gợi mở trò chuyện với trẻ về tác phẩm nhằm kích thíchhoạt động nhận thức của trẻ Phương pháp này lôi cuốn trẻ tham gia bộc lộ suynghĩ, cảm nhận riêng của mình cô giáo cần khuyến khích đến mức độ tối đa sựtrao đổi giữa trẻ với nhau Với hệ thống câu hỏi thông minh và khéo léo và đưa

ra những hình ảnh phù hợp với nội dung cô định hỏi để kích thích thu hút trẻtranh luận,

Ví dụ: câu chuyện “ Bác gấu đen và hai chú thỏ”

Cảnh 1: Hình ảnh bác Gấu đen đang đi trong một khu rừng có nhiều cây

cối, mưa rơi như trút nước, gió thổi ào ào làm nghiêng ngả cây cối và xa xa làngôi nhà với ánh lửa bập bùng của thỏ nâu

Câu hỏi: Bác gấu đang đi trong rừng thì điều gì xảy ra?