Mục tiêu của sinh hoạt chuyên môn nhằm: Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho CBQL, GV; Đổi mới nhận thức về mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức dạy học; đổi mới KTĐG theo
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG
TRƯỜNG THCS ĐỒNG TĨNH
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Biện pháp chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ (nhóm) chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy ở trường THCS Tác giả sáng kiến: LÊ THỊ NGỌC VÀNG
Tam Dương, năm 2019
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu:
Sinh hoạt chuyên môn là hoạt động thường xuyên của nhà trường và là một trong những hình thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho
GV, giúp GV chủ động lựa chọn nội dung, hình thức và PPDH cho phù hợp với từng đối tượng HS của lớp/trường mình
Mục tiêu của sinh hoạt chuyên môn nhằm: Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho CBQL, GV; Đổi mới nhận thức về mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức dạy học; đổi mới KTĐG theo hướng dạy học tích cực, hướng vào hoạt động học của HS, góp phần phát triển năng lực cho mọi HS; Giúp GV nắm vững quan điểm, phương pháp, kỹ thuật dạy học, chủ động xây dựng kế hoạch dạy học định hướng phát triển năng lực cho phù hợp với đối tượng HS, vùng miền và quá trình tổ chức hoạt động học tập; Xây dựng và phát triển quan
hệ đồng nghiệp thân thiện, tôn trọng theo hướng hợp tác, hỗ trợ và dân chủ; đảm bảo cơ hội phát triển chuyên môn cho mọi GV; Phát triển quan hệ giữa nhà trường với gia đình và cộng đồng, đảm bảo cơ hội cho gia đình và cộng đồng tham gia vào quá trình học tập của HS
Thực tế trong những năm qua, chất lượng đội ngũ giáo viên đang ngày càng được nâng cao, nhiều giáo viên tâm huyết với nghề, thương yêu học sinh
và phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình Song để đáp ứng tốt chương trình thay sách và đổi mới phương pháp dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng người giáo viên phải hội tụ đầy đủ 3 yếu tố cơ bản: Phẩm chất đạo đức - Tư tưởng chính trị - Kiến thức và kĩ năng sư phạm như điều 63 của Luật giáo dục:
"Nhà giáo có nhiệm vụ không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao đạo đức, phẩm chất, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và nêu gương tốt cho người học".
Để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên cần phải thực hiện việc bồi dưỡng giáo viên và đổi mới SHCM Thực tế cho thấy việc đổi mới SHCM hiện
Trang 3nay trong nhà trường chưa có sự thay đổi rõ rệt, sự tiếp cận với đổi mới giáo dục còn hạn chế, việc nghiên cứu đổi mới giáo dục nói chung chỉ mới dừng lại ở mức độ lý thuyết chưa được ứng dụng, kiểm nghiệm qua thực tế Một trong những nguyên nhân chủ quan là do công tác quản lý chỉ đạo của nhà trường còn nhiều bất cập Thực trạng này đặt ra một yêu cầu cần thiết là phải đẩy mạnh công tác quản lí, chỉ đạo SHCM một cách thiết thực có hiệu quả để đáp ứng những yêu cầu của giáo dục trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đồng thời không bị lạc hậu so với khu vực và thế giới
Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến “Biện
pháp chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ (nhóm) chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy ở trường THCS giai đoạn 2018-2019”
2 Tên sáng kiến: “Biện pháp chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ (nhóm) chuyên môn
nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy ở trường THCS giai đoạn 2018-2019”.
3 Tác giả sáng kiến:
- Họ và tên: Lê Thị Ngọc Vàng
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: trường THCS Đồng Tĩnh
- Số điện thoại:0383 901 171 Email: levanghh@gmail.com
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Lê Thị Ngọc Vàng
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến được áp dụng vào lĩnh vực quản lý giáo dục và tập trung vào: Nghiên cứu các biện pháp chỉ đạo của cán bộ quản lý về việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy của đội ngũ giáo viên
Đánh giá thực trạng quá trình đổi mới sinh hoạt chuyên môn của nhà trường trong giai đoạn hiện nay
Đề xuất các biện pháp chỉ đạo về đổi mới nội dung, hình thức SHCM của nhà trường trong những năm tiếp sau
Trang 46 Ngày sáng kiến được áp dụng: Từ tháng 2 năm 2018 tại trường THCS Hợp
Hòa và THCS Đồng Tĩnh
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
* Nội dung của sáng kiến:
7.1 Cơ sở lý luận
7.1.1 Một số vấn đề về đổi mới sinh hoạt chuyên môn ở trường phổ thông
Nội dung sinh hoạt chuyên môn tại các trường phổ thông bao gồm sinh hoạt chuyên môn thường xuyên và sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề
a Sinh hoạt chuyên môn thường xuyên
Sinh hoạt chuyên môn thường xuyên được tổ chức định kỳ 2 lần/tháng theo điều lệ nhà trường, theo định hướng sau:
- Thảo luận các nội dung chuyên môn có liên quan giữa hai lần sinh hoạt chuyên môn định kỳ Nội dung sinh hoạt chuyên môn phải cụ thể, thiết thực và do chính GV, cán bộ quản lí giáo dục đề xuất, thống nhất và quyết tâm thực hiện;
- Thảo luận các bài sắp dạy trong kế hoạch dạy học; thống nhất những nội dung điều chỉnh tài liệu, làm cho tài liệu dạy học phù hợp với đặc điểm của HS, phù hợp với địa phương; nâng cao năng lực sư phạm, năng lực nghề nghiệp cho GV
- Thảo luận và thực hiện sắp xếp các dụng cụ học tập (có sẵn/tự làm) để bổ sung hoặc thay thế các dụng cụ học tập trong lớp học
- Trao đổi kinh nghiệm tổ chức các hoạt động hỗ trợ cho hoạt động tự quản của HS;
- Trao đổi kinh nghiệm đánh giá quá trình và kết quả học tập của HS;
- Các hoạt động hành chính khác trong nội dung hoạt động của TCM được tiến hành theo quy định của điều lệ nhà trường
b Sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề
Trang 5- Sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề được tổ chức theo kế hoạch của tháng, học kỳ hoặc cả năm, bao gồm các nội dung:
+ Xây dựng kế hoạch và chuẩn bị bài dạy; tổ chức dạy học và dự giờ;
phân tích thảo luận và đánh giá bài dạy minh họa của GV theo hướng phân tích hoạt động học tập của HS; cùng suy ngẫm và vận dụng để hướng dẫn hoạt động học của HS
+ Xây dựng kế hoạch KTĐG quá trình và kết quả học tập của HS; thảo luận
và biên soạn các phiếu đánh giá, hồ sơ KTĐG HS;
+ Tổ chức tham quan, tìm hiểu thực tế dạy học tại các trường trên phạm vi huyện, tỉnh, cả nước;
+ Tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể về các chủ đề liên quan tới chuyên môn, nghiệp vụ,
Sinh hoạt chuyên môn tại trường phổ thông, GV tập trung phân tích các
vấn đề liên quan đến người học, như: HS học như thế nào? HS đang gặp khó khăn gì trong học tập? Nội dung và PPDH có phù hợp, có gây hứng thú cho HS không? Kết quả học tập của HS có được cải thiện không? Cần điều chỉnh điều gì
và điều chỉnh như thế nào?
Trong dự giờ sinh hoạt chuyên môn, người dự không tập trung vào quan
sát việc giảng dạy của GV để đánh giá, xếp loại giờ học mà quan sát việc học tập của HS, ghi lại những minh chứng để giúp GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS học chưa đạt kết quả như mong muốn, nhất là những HS có khó khăn về học tập Từ
đó, giúp GV chủ động điều chỉnh nội dung, lựa chọn PPDH phù hợp, tạo cơ hội cho mọi HS tham gia vào quá trình học tập để nâng cao chất lượng dạy học
Sinh hoạt chuyên môn dựa trên phân tích hoạt động học tập của HS cũng
là hoạt động sinh hoạt chuyên môn nhưng ở đó GV tập trung phân tích các vấn
đề liên quan đến người học như: HS học như thế nào? HS đang gặp khó khăn gì trong học tập? Nội dung và PPDH có phù hợp, có gây hứng thú cho HS không? Kết quả học tập của HS có được cải thiện không? Cần điều chỉnh điều gì và điều
Trang 6chỉnh như thế nào?
Sinh hoạt chuyên môn dựa trên phân tích hoạt động học tập của HS không tập trung vào quan sát việc giảng dạy của GV để đánh giá giờ học, xếp loại mà nhằm khuyến khích GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS học chưa đạt kết quả như mong muốn, đặc biệt đối với những HS có khó khăn về học Từ đó giúp GV chủ động điều chỉnh nội dung, tìm PPDH phù hợp, tạo cơ hội cho mọi HS tham gia vào quá trình học tập để nâng cao chất lượng dạy học
Sinh hoạt chuyên môn dựa trên phân tích hoạt động học tập của HS tạo cơ
hội cho tất cả GV nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm và phát huy khả năng sáng tạo trong việc áp dụng các PPDH thông qua việc dự giờ, trao đổi, thảo luận, chia sẻ sau khi dự giờ
Sinh hoạt chuyên môn dựa trên phân tích hoạt động học tập của HS góp
phần làm thay đổi văn hóa ứng xử trong nhà trường: cải thiện mối quan hệ giữa lãnh đạo với GV, GV với GV, GV với HS, CBQL/GV/HS với các NV trong nhà trường; giữa HS với HS; tạo môi trường làm việc, dạy và học dân chủ, thân thiện cho tất cả mọi người
7.1.2 Quản lý đổi mới Sinh hoạt chuyên môn của Ban giám hiệu
* Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn (CM)
Tổ chuyên môn là tế bào cơ bản, giữ vị trí quan trọng nhất trong việc quản
lí đổi mới SHCM Là đầu mối để thực hiện các quyết định, chủ trương của Hiệu trưởng; Là nơi tổ chức học tập, ứng dụng những lí luận về SHCM thông qua việc học tập các chuyên đề, tổng kết các kinh nghiệm dạy học, tổ chức thực tập, kiến tập, hội thảo,
Ban giám hiệu quản lý tổ chuyên môn thông qua việc xây dựng kế hoạch ngay từ đầu năm học; đôn đốc thực hiện nghiêm tức kế hoạch; công tác đánh giá hoạt động theo kế hoạch và bổ sung kế hoạch hoạt động của tổ
* Quản lý hoạt động của giáo viên
Hiệu trưởng quản lí hoạt động của giáo viên thông qua sự phân cấp cho
Trang 7phó hiệu trưởng, các tổ chuyên môn, tổ chủ nhiệm và giáo viên
Để đảm bảo tính nghiêm minh, nhất quán trong đổi mới SHCM, Hiệu trưởng cần phổ biến và tác động trực tiếp đến từng giáo viên những vấn đề cơ bản và quan trọng nhất như: quản lí việc soạn bài, giờ lên lớp, dự giờ, KTĐG kết quả học tập của học sinh theo hướng đổi mới, theo định hướng phát triển năng lực học sinh
* Quản lý hoạt động học tập của học sinh:
Quản lý hoạt động học tập của học sinh gồm: quản lí động cơ, thái độ, quản lí phương pháp học tập ở trường và ở nhà
Quản lí hoạt động học tập của học sinh trong đổi mới SHCM
+ Tạo điều kiện để hình thành phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng tự học, bồi dưỡng thói quen, ý chí tự học của học sinh thông qua cách tổ chức hoạt động trong giờ học
+ Rèn luyện cho học sinh phương pháp tự nghiên cứu, phương pháp đọc sách, đọc tài liệu,
+ Khơi dậy lòng say mê học tập, làm bộc lộ và phát triển năng lực tiềm tàng và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh
7.2 Thực trạng đổi mới sinh hoạt chuyên môn ở trường THCS Đồng Tĩnh
7.2.1.Thuận lợi
Đội ngũ giáo viên có tuổi đời trẻ; đều đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo; có tinh thần trách nhiệm trong công việc, có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Nhiều giáo viên có trình độ chuyên môn tốt có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy, say sưa tâm huyết với sự nghiệp
Lãnh đạo nhà trường, trình độ chuyên môn vững vàng, có kinh nghiệm trong công tác quản lý nhà trường, nên việc phân công công việc cho từng giáo viên, nhân viên phù hợp khả năng của từng người, phát huy tối đa khả năng của giáo viên, nhân viên nhà trường trong công việc
Trang 8Nhà trường được Phòng GD&ĐT Tam Dương tạo điều kiện giúp đỡ động viên về mọi mặt Được sự quan tâm giúp đỡ của các ban ngành đoàn thể địa phương, đặc biệt là phụ huynh học sinh đã tin tưởng và ủng hộ nhiệt tình cho sự nghiệp giáo dục của nhà trường
7.2.2 Khó khăn:
Là trường đóng trên địa bàn miền núi và trường duy nhất của huyện Tam Dương phải tổ chức học hai ca do thiếu cơ sở vật chất nên thời gian dành cho sinh hoạt chuyên môn hạn chế
Phần lớn cán bộ, giáo viên chưa nhận thức đầy đủ tác dụng của việc đổi mới SHCM trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy
7.2.3.Thực trạng hoạt động đổi mới sinh hoạt tổ (nhóm) chuyên môn ở trường THCS Đồng Tĩnh:
Thực tế cho thấy việc tổ chức SHCM ở trường chưa đúng quy định, chưa mang lại hiệu quả cho việc nâng cao chất lượng dạy học của đội ngũ
Trong công tác chỉ đạo những tồn tại, hạn chế như sau:
* Về hình thức:
Các buổi sinh hoạt chuyên môn tập trung theo lịch sắp xếp sẵn của hiệu trưởng Tổ chuyên môn không chủ động cả về thời gian và hình thức SHCM
* Về nội dung:
Việc thực hiện ĐMSHCM ở trường mới chỉ tập trung giao đầu việc (do tổ trưởng chuẩn bị sẵn và nêu ra) mà chưa bàn đến việc làm thế nào để nâng cao hiệu quả công việc
*Chủ thể điều hành:
Hầu hết các buổi SHCM đều do tổ trưởng chuyên môn điều hành, giáo viên là người thụ động thực hiện ghi chép nội dung
7.3 Các biện pháp đã thực hiện để chỉ đạo đổi mới SHCM
Trang 97.3.1 Về mặt nhận thức:
Ban giám hiệu nhà trường luôn xác định để đổi mới SHCM đạt hiệu quả, khâu đầu tiên cần đổi mới nhận thức của giáo viên Trong đó vai trò chủ đạo để chỉ đạo thành công việc đổi mới SHCM là nâng cao nhận thức của giáo viên Nhà trường đã nâng cao nhận thức cho giáo viên về đổi mới SHCM bằng cách tuyên truyền phổ biến các định hướng, yêu cầu của việc đổi mới SHCM; yêu cầu cán bộ giáo viên xác định rõ vai trò của đổi mới SHCM đối với việc nâng cao chất lượng dạy học
Ban giám hiệu nhà trường luôn đề cao vai trò chủ động, sáng tạo của mỗi
cá nhân trong việc phát huy khả năng của mình để nâng cao hiệu quả công tác, đồng thời cũng giao trách nhiệm cho tổ chức đoàn thể nhà trường xây dựng các quy định để giáo viên thực hiện tốt nghĩa vụ của bản thân Thông qua công tác giáo dục tư tưởng, đa số giáo viên có nhận thức sâu sắc về mục đích, mục tiêu
về ĐMSHCM từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy của thầy và kết quả học của học sinh
7.3.2.Việc chỉ đạo các hoạt động dạy và học
*Đối với việc dạy học của giáo viên
Để có hiệu quả đổi mới cao, đáp ứng yêu cầu của người học Ban giám hiệu đã chỉ đạo và làm tốt công tác tập huấn phương pháp dạy học, tập huấn kiểm tra đánh giá và đặc biệt đã tổ chức tập huấn cho giáo viên phương pháp sử dụng CNTT, soạn giảng trình chiếu giáo án Powerpoint, cách sử dụng các phương tiện hiện đại như máy chiếu, bảng thông minh
Hàng năm, nhà trường đều làm tốt việc rà soát đội ngũ, phát hiện nhân tố tích cực, bồi dưỡng đội ngũ; mua bổ sung sách tham khảo… ; phối hợp với PHHS trang bị thêm CSVC như bàn ghế, trang trí lớp học
Chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện đổi mới sinh hoạt tổ, triển khai chuyên đề
01 lần/tháng/tổ; tổ chức hội giảng trong các đợt thi đua dạy tốt học tốt Qua đó, một số giáo viên trẻ đã vận dụng hiệu quả các PPDH, KTĐG, tích cực trong dạy
Trang 10học; vận dụng được qui trình KTĐG theo hướng đổi mới Đổi mới hình thức ra
đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức kỹ năng; đề các môn khoa học xã hội được ra theo hướng "mở", gắn với thực tế cuộc sống, hạn chế yêu cầu học thuộc máy móc, phát huy suy nghĩ độc lập của học sinh
* Đối với việc học của học sinh
Để thuận lợi cho việc đổi mới SHCM của giáo viên theo nghiên cứu bài học, hàng năm nhà trường thực hiện KSCL đầu năm để phân loại học sinh phù hợp khả năng nhận thức của các em
Trong quá trình dạy học yêu cầu giáo viên tạo điều kiện để học sinh hình thành PP tự học, rèn luyện kĩ năng tự học, bồi dưỡng thói quen, ý chí tự học của học sinh thông qua cách tổ chức hoạt động trong giờ học; hướng dẫn học sinh phương pháp tự nghiên cứu, phương pháp đọc sách, đọc tài liệu thông qua việc giao nhiệm vụ học tập ở nhà
Hằng tháng, Ban giám hiệu nhà trường giao cho Tổng phụ trách Đội, Đoàn thanh niên tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp phong phú đa dạng phù hợp chủ đề, đưa học sinh vào những tình huống thực tế, tạo nên thói quen và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh như: Tìm hiểu truyền thống nhà trường, thi báo hoa điểm tốt, thi văn nghệ, thi chơi trò chơi dân gian….Kết thúc các đợt thi đua, có đánh giá hiệu quả giảng dạy của giáo viên qua kết quả nhận thức của học sinh
7.4 Những giải pháp mới chỉ đạo đổi mới SHCM tại trường THCS Đồng Tĩnh.
7.4.1 Những biện pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả đổi mới SHCM.
Thực hiện các văn bản chỉ đạo của sở GD&ĐT Vĩnh Phúc, Phòng GD&ĐT Tam Dương về nhiệm vụ trọng tâm về đổi mới SHCM của ngành là: Tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục Với định hướng cụ thể: Tập trung sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học; dự giờ và đánh giá giờ dạy dựa trên phân tích hoạt động học của học sinh Trên cơ sở đó nhà trường cũng đã thực hiện tốt theo các nội dung hướng dẫn về: