Một số biện pháp giúp giáo viên xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như: - Về phía nhà trường: Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, các thiết bị dạy học, đồ dùng đồ chơi chưa đầy đủ, do đó chưa tạo được điều kiện thuận lợi giú

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,

có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục trẻ từ 0 đến 6 tuổi Mục tiêu của ngành học là hình thành cho trẻ những cơ sở đầu tiên của nhân cách con người, tạo những tiền

đề cần thiết để chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ thông Để làm được điều

đó, người làm công tác ở bậc học mầm non trực tiếp là các cô giáo mầm non phải biết tổ chức môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động phù hợp với tâm, sinh lý lứa tuổi, giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt: thể chất, tình cảm - kỹ năng xã hội, nhận thức, ngôn ngữ và thẩm mỹ

Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến mọi hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp góp phần thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ Qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện Môi trường giáo dục trong trường mầm non gồm có môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học Cả hai môi trường này đều rất quan trọng đến việc dạy và học của cô và trẻ Trẻ em sẽ tham gia vào các hoạt động

và các loại trò chơi khác nhau tùy thuộc vào môi trường mà trẻ đang hoạt động

Vì vậy trẻ cần có cơ hội để chơi và học ở môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt

Môi trường lớp học ở trường mầm non với các mảng tường, các góc chơi,

đồ chơi được sắp xếp, trang trí nổi bật nhằm thu hút sự chú ý của trẻ cùng với không khí lớp học vui tươi, chan hòa, gần gũi giữa cô và trẻ Đơn giản là thế nhưng việc thực hiện không hoàn toàn dễ dàng Bởi môi trường giáo dục trong trường mầm non phải tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác

dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ

Nhận thức rõ điều đó, trong những năm học qua trường Mầm non Thanh Trù đã tích cực trong việc xây dựng và khai thác, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như:

- Về phía nhà trường: Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, các thiết bị dạy học,

đồ dùng đồ chơi chưa đầy đủ, do đó chưa tạo được điều kiện thuận lợi giúp giáo viên xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động; Chưa xây dựng được các góc hoạt động ngoài trời phong phú và thân thiện với trẻ

- Về phía giáo viên: Việc xây dựng các góc hoạt động trong lớp bố trí, sắp xếp chưa khoa học; trang trí lớp còn rập khuôn, chưa có nhiều góc mở, chưa tạo được đồ dùng, đồ chơi để trẻ được thao tác, trải nghiệm và có cơ hội sáng tạo khi chơi

- Về phía phụ huynh: Một số bộ phận phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, nên công tác phối kết hợp với nhà trường chưa chặt chẽ, chưa thường xuyên quan tâm tới tất cả các hoạt động của trẻ ở trường

Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: Một số biện pháp giúp giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Thanh Trù để

nghiên cứu và tìm ra biện pháp giúp giáo viên thực hiện công tác chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng tốt hơn

2 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giúp giáo viên xây dựng môi trường

giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Thanh Trù”

3 Tác giả sáng kiến

Họ và tên: Bùi Thị Lâm Oanh

Chức vụ: Hiệu trưởng

Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Mầm non Thanh Trù – thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc

Số điện thoại: 0918.285.019 Email: lamoanh.2610.vy@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường Mầm non Thanh Trù.

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác quản lý chỉ đạo xây dựng môi

trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường Mầm non Thanh Trù

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Tháng 3/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Nội dung của sáng kiến

7.1.1 Nguyên tắc khi xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Thứ nhất: Thiết kế môi trường giáo dục phải hướng vào việc phát triển

toàn diện của trẻ nhằm đạt được mục tiêu giáo dục mầm non và mục tiêu cuối độ tuổi, đồng thời phù hợp với mục đích tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; đảm bảo tính thẩm mỹ, an toàn tạo cho trẻ cảm giác được yêu thương, tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu chính đáng

Thứ hai: Bố trí, sắp xếp các khu vực chơi, hoạt động trong lớp và ngoài

trời phù hợp với chủ đề, thuận tiện cho việc sử dụng của giáo viên và trẻ Cần quy hoạch không gian hiện có của nhà trường để phân bố diện tích cho các hoạt động phù hợp với độ tuổi, sở thích, khả năng của trẻ và phù hợp hoạt động chung của lớp, hoạt động nhóm hoặc cá nhân

Thứ ba: Đảm bảo đủ và đa dạng các loại vật liệu, thiết bị, đồ dùng, đồ

chơi phù hợp với từng chủ đề; thể hiện được rõ nét văn hóa của từng vùng miền

để tạo cơ hội cho trẻ tham gia, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào việc xây dựng môi trường và kích thích sự phát triển toàn diện cho trẻ

Thứ tư: Luôn tạo cơ hội và mở rộng mối quan hệ giao tiếp xã hội giữa trẻ

với nhiều người giúp trẻ tự tin, tích cực, hứng thú với các hoạt động giáo dục phát triển toàn diện; sưu tầm và sáng tạo thêm trò chơi bằng cách thường xuyên

thay đổi cách chơi, luật chơi để khích lệ trẻ tham gia, chủ động chơi- tập- thử nghiệm với các loại thiết bị, đồ dùng, đồ chơi; khuyến khích trẻ tự tạo ra đồ chơi, trò chơi theo ý tưởng riêng của mình; tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động chơi tự do, hội thi, lễ hội để trẻ được trải nghiệm và “tập làm”

Thứ năm: Tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các bậc cha mẹ

và cộng đồng về ý nghĩa của việc xây dựng môi trường giáo dục trong các trường mầm non; tạo nhiều cơ hội cho gia đình và cộng đồng được tham gia vào các hoạt động của nhà trường; xây dựng mối quan hệ tích cực đối với gia đình trẻ, phối hợp chặt chẽ với gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ; tôn trọng sự khác biệt và nhu cầu của mỗi gia đình để có những phối hợp với từng gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ bằng nhiều hình thức, phương pháp nhằm thu hút các bậc cha mẹ và cộng đồng tham gia hiệu quả vào công tác xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non

7.1.2 Hệ thống các biện pháp:

a Biện pháp 1: Tăng cường cơ sở vật chất, tạo điều kiện giúp giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

* Thực hiện tốt công tác tham mưu:

Nhà trường đã tích cực tham mưu với Ủy ban nhân dân xã Thanh Trù, Phòng GD&ĐT thành phố Vĩnh Yên trong việc đầu tư, xây dựng và trang bị cơ

sở vật chất nhà trường thông qua các kênh thông tin như các văn bản chỉ đạo của cấp trên, xây dựng đề án, lập tờ trình lên các cấp đề đạt nguyện vọng, nhu cầu cần thiết được xây dựng và trang bị thiết bị và đồ dùng dạy học

* Thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục:

Thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục là một việc làm vô cùng cần thiết trong công tác xây dựng, tăng cường cơ sở vật chất trong nhà trường Nếu chỉ trông cậy vào sự trang bị của nhà nước thì cơ sở vật chất chưa thể đáp ứng được theo yêu cầu của nhiệm vụ đề ra Vì vậy rất cần sự chung tay gánh vác của toàn thể xã hội Chính vì vậy, nhà trường luôn kêu gọi sự quan tâm ủng hộ của các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm, các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn nhằm tăng cường thêm cơ

sở vật chất cho nhà trường, đáp ứng nhu cầu của công tác chăm sóc giáo dục trẻ hiện nay, tạo cảnh quan môi trường sư phạm trong nhà trường luôn xanh – sạch – đẹp – an toàn cho trẻ

b Biện pháp 2: Hướng dẫn giáo viên xây dựng môi trường vật chất nhằm khuyến khích trẻ hoạt động tích cực.

* Đối với môi trường trong lớp học:

Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ, nhà trường đã hướng dẫn các cô giáo cần phải tạo một môi trường trong lớp học với những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh Môi trường

có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hằng ngày của trẻ Khi thiết kế các góc hoạt động trong lớp giáo viên cần chú ý:

- Bố trí các góc hoạt động hợp lí: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn ào, góc thư viện/sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng…

- Các góc hoạt động có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi Sắp xếp các góc để giáo viên có thể dễ dàng quan sát được toàn bộ hoạt động của trẻ

- Tên hoặc ký hiệu các góc đơn giản, gần gũi với trẻ, được viết theo đúng quy định mẫu chữ hiện hành Nhiều góc sẽ ở trong phòng và có góc sẽ được đưa

ra ở ngoài trời

- Các góc phải được bày biện hấp dẫn Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc trưng cho từng góc Học liệu, nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi trong góc hoạt động đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ Vì vậy các đồ dùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác

- Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng, để ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật

liệu được thay đổi và bổ sung phù hợp với mục tiêu chủ đề/hoạt động và hứng thú của trẻ

- Có nguyên vật liệu mang tính mở (lá cây, hột hạt…), sản phẩm hoàn thiện, sản phẩm chưa hoàn thiện…Có sản phẩm mua sẵn, sản phẩm cô và trẻ tự làm, sản phẩm của địa phương đặc trưng văn hóa vùng miền (trang phục, dụng

cụ lao động, nghề truyền thống…) Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu an toàn,

vệ sinh, phù hợp với thể chất và tâm lí của trẻ mầm non

- Chỉ đạo mỗi nhóm, lớp xây dựng 1-2 góc mở như góc tạo hình, sách truyện, khám phá khoa học… để trẻ được thao tác, trải nghiệm

* Đối với môi trường ngoài lớp học:

Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ Xây dựng môi trường ngoài lớp học phù hợp, an toàn, sạch đẹp, hấp dẫn sẽ tạo cơ hội cho trẻ hoạt động, đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ

- Nhà trường đã thiết kế, bố trí các góc chơi ngoài trời phù hợp với diện tích và không gian của nhà trường, đáp ứng nhu cầu, hứng thú chơi của trẻ, khuyến khích trẻ chơi mà học

- Xây dựng nội dung chơi ở các góc đa dạng, phong phú, giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội và phát triển các tố chất vận động

- Xây dựng lịch hoạt động ở các góc chơi để các lớp được luân phiên nhau cho trẻ hoạt động

- Trang bị đồ dùng, đồ chơi ngoài trời đảm bảo an toàn, trang bị học liệu,

đồ chơi và phương tiện đặc trưng cho từng góc hoạt động

c Biện pháp 3: Chú trọng bồi dưỡng giáo viên xây dựng và khai thác môi trường giáo dục:

Qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, nhà trường đã bồi dưỡng giáo viên nắm chắc “tiêu chí thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục tại trường mầm non”, trong đó

đặc biệt nhấn mạnh để giáo viên xây dựng môi trường xã hội, cô luôn gần gũi, yêu thương, đối xử công bằng với trẻ, động viên, khuyến khích trẻ giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động

Ban giám hiệu nhà trường chọn ra giáo viên điển hình, thực hiện tốt việc xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục để làm mô hình điểm, tổ chức cho giáo viên toàn trường học tập, nhân rộng Ngoài ra giao cho Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tìm kiếm, lựa chọn những giáo án, video xây dựng và khai thác môi trường giáo dục hiệu quả cho giáo viên xem, đồng thời cung cấp tài liệu, đường link trên website của nhà trường để giáo viên tham khảo, học tập và

tự bồi dưỡng

d Biện pháp 4: Xây dựng tiêu chí chấm điểm môi trường nhóm, lóp xanh – sạch – đẹp.

Đây là một trong những biện pháp tạo động lực cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo, ra sức thi đua trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Do đó nhà trường đã xây dựng tiêu chí chấm điểm môi trường nhóm, lớp xanh- sạch- đẹp để đánh giá thi đua của các lớp theo từng tháng, động viên, khen thưởng kịp thời những giáo viên xây dựng được môi trường cho trẻ hoạt động sáng tạo, trẻ được tích cực hoạt động và trải nghiệm

Trong phiếu chấm, nhà trường đã đưa ra các tiêu chí như sau:

CHUẨN

ĐIỂM ĐẠT 1- TRỒNG

CÂY

(15 điểm)

- Có kế hoạch trồng cây tại lớp 2

- Có nhiều loại cây: Cây cảnh, hoa, rau….có tên cho từng loại cây để trẻ nhận biết

5

- Trang trí các góc lớp và cây cảnh phù hợp, sáng tạo với chủ đề

3

- Sửa sang chăm bón thường xuyên, cắt tỉa

và có dụng cụ chăm bón

2

- Có góc thiên nhiên với nhiều loại cây và dụng cụ chăm bón

3

2 HỆ THỐNG

NHÀ VỆ SINH

TRONG

NHÓM LỚP (6

điểm)

- Chậu rửa, bồn vệ sinh sạch sẽ 2

- Trang trí trong nhà vệ sinh sạch sẽ, phù hợp

2

- Có xà phòng rửa tay, nước khử mùi, có

đủ khăn mặt cho trẻ

2

3 VỆ SINH

PHÒNG,

NHÓM LỚP (6

điểm)

- Có thùng rác có nắp đậy, có hình thức đẹp

2

- Nhóm lớp không có mạng nhện 1

- Các cánh cửa, tay vịn hành lang không có bụi bám

3

4 TIẾT KIỆM

ĐIỆN NƯỚC

(7 điểm)

- Không để các hệ thống vòi nước rò rỉ trước, trong và sau khi đi vệ sinh

- Sử dụng điện hợp lý, tắt các thiết bị điện khi không hoạt động

2

5

5 XANH HÓA

LỚP HỌC VÀ

NHÀ

TRƯỜNG (15

điểm)

- Có cây cảnh bố trí hợp lý trong và ngoài hành lang lớp học Sắp xếp đồ dùng đồ chơi ở các góc phù hợp, bố trí khoa học

3

- Trang trí đẹp, vệ sinh đồ dùng đồ chơi cho trẻ thường xuyên Chăn, đồ dùng cá nhân của trẻ có ký hiệu riêng và để ngăn nắp gọn gàng

4

- Khi cho trẻ ăn phải có đĩa để khăn, cơm rơi, trẻ được ngồi trên bàn

2

- Thực hiện tốt vệ sinh trong và ngoài lớp học Bố trí khoa học, vệ sinh sạch đẹp khuôn viên ngoài trời tại khu vực được phân công

6

6 CÁC HOẠT

ĐỘNG VÌ

MÔI

TRƯỜNG

(5 điểm)

- Có các tranh ảnh ở góc tuyên truyền nói

về môi trường tại nhóm lớp

2

- Tổ chức các cuộc thi về môi trường

Tham gia các cuộc thi về môi trường khi nhà trường và cấp trên tổ chức

2

- Hàng tuần tổ chức cho học sinh chăm 1

sóc cây vệ sinh môi trường (Phù hợp với

độ tuổi)

7 THEO DÕI

SỰ THAY ĐỔI

MÔI

TRƯỜNG

CỦA

TRƯỜNG (3

điểm)

- Ghi chép, chụp ảnh đối chiếu để thấy rõ

sự thay đổi cây tại góc thiên nhiên của lớp hoặc ngoài trời (Cây trồng và cây gieo hạt)

1

- Trưng bày những ghi chép hình ảnh đó 1

- Động viên, khuyến khích mọi người tham gia chăm sóc, cải tạo môi trường của nhà trường

1

8 TUYÊN

TRUYỀN,VẬN

ĐỘNG PHỤ

HUYNH

CÙNG THỰC

HIỆN (3 điểm)

- Khuyến khích vận động phụ huynh cùng tham gia các công

việc trên

1

- Mồng 10 hàng tháng, 100% các Cán bộ, giáo viên, nhân viên toàn trường tham gia

vệ sinh môi trường cùng với địa phương

và nhà trường

1

- Giao lưu môi trường giữa các lớp trong trường

1

KẾT QUẢ: Đạt lớp Xanh – Sạch – Đẹp nếu có tổng số điểm 50/60 điểm

với điều kiện tiêu chuẩn 1,3,5 phải đạt điểm như sau:

* Tiêu chuẩn 1 đạt 10/15 điểm

* Tiêu chuẩn 3 đạt 5/6 điểm

* Tiêu chuẩn 5 đạt 10/15 điểm

e Biện pháp 5: Phát động tới toàn thể giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi

tự tạo nhằm tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực.

Việc tận dụng những nguyên, vật liệu đã qua sử dụng để làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ là một việc làm thiết thực, vừa tiết kiệm kinh phí mua sắm các trang thiết bị đồ chơi hàng năm, vừa nâng cao ý thức bảo vệ môi trường; giúp trẻ hứng

thú với giờ học, khơi nguồn sáng tạo, tăng khả năng khám phá, phát huy trí tuệ

và thể lực của trẻ

Nhận thức được vai trò quan trọng của việc tự làm đồ dùng, đồ chơi để nâng cao chất lượng dạy và học, ngay từ đầu năm học, nhà trường phối hợp với các tổ chuyên môn khảo sát thực trạng đồ dùng, đồ chơi để lên kế hoạch bổ sung, mua mới hoặc tự làm những đồ chơi, đồ dùng có thể làm được, nhà trường cũng phát động phong trào tự làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên gắn với các ngày kỷ niệm, ngày lễ của dân tộc, bảo đảm tính ứng dụng trong giảng dạy

Từ những chủ đề cụ thể, mỗi giáo viên đã phát huy tính sáng tạo, tạo ra những đồ dùng, đồ chơi không những bền, đẹp, mà còn có giá trị sử dụng cao Đồng thời, nhà trường cũng rất chú trọng việc khen thưởng, động viên kịp thời những giáo viên điển hình, sáng tạo ra các sản phẩm đồ dùng, đồ chơi có tính giáo dục cao Chính vì thế, giáo viên nhà trường rất tích cực tìm tòi, sáng tạo để làm ra sản phẩm đồ dùng, đồ chơi có chất lượng

g Biện pháp 6: Làm tốt công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh

và cộng đồng.

Nhằm giúp cho các bậc phụ huynh và nhân dân trên địa bàn thấy rõ được tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, nhà trường đã xây dựng các nội dung tuyên truyền thiết thực như: Thế nào là môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, hoạt động trải nghiệm của trẻ trong môi trường giáo dục, thông qua buổi họp phụ huynh đầu năm, thông qua bảng tin và đài phát thanh của nhà trường

Hướng dẫn giáo viên xây dựng góc tuyên truyền ở lớp với nhiều nội dung phong phú và đa dạng

Đưa các tin bài, hình ảnh, hoạt động của trẻ lên website của nhà trường để các bậc phụ huynh cập nhật và theo dõi các hoạt động của trẻ ở trường

Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, hội thi về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và mời phụ huynh tham gia

8 Những thông tin bảo mật nếu có: Không.