Một số biện pháp rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân rửa tay cho trẻ 3 4 tuổi

Để giúp trẻ cómột cơ thể khỏe mạnh, ngoài việc thực hiện tốt công tác nuôi dưỡng chăm sóctrẻ thì việc rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ là vô cùng quan trọng.. Hàng ngày, tay

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH YÊN

TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN

=====***=====

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN NỀ NẾP, THÓI QUEN VỆ

SINH CÁ NHÂN RỬA TAY CHO TRẺ 3-4 TUỔI

Tác giả sáng kiến: Đỗ Thị Hương

Vĩnh Yên, năm 2019

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu:

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có sức khỏe là có tất cả!” Thậtđúng vậy, “sức khỏe” là của cải quý giá nhất của con người mà không tiền bạc

và vật chất, giá trị nào có thể đo đếm được, nếu không có sức khỏe con ngườikhông phát triển, không thể làm việc, học tập, vui chơi Vậy phải làm gì để cómột sức khỏe tốt? Đó luôn là vấn đề được tất cả mọi người quan tâm.Vậy chúng

ta sẽ làm gì? Chúng ta cần ăn uống đầy đủ, khoa học và hợp lý, tập thể dục thểthao thường xuyên,vệ sinh cá nhân sạch sẽ Không chỉ người lớn mới nhận thứcđược tầm quan trọng và ý nghĩa của sức khỏe đối với con người, mà đối với trẻnhỏ đặc biệt trẻ lứa tuổi mầm non, ngay từ khi còn nhỏ các con cần phải đượcgiáo dục, rèn luyện Bởi lẽ trẻ ở độ tuổi này, cơ thể của trẻ còn yếu, sức đềkháng với bệnh tật chưa cao, trẻ dễ mắc các bệnh truyền nhiễm Để giúp trẻ cómột cơ thể khỏe mạnh, ngoài việc thực hiện tốt công tác nuôi dưỡng chăm sóctrẻ thì việc rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ là vô cùng quan trọng Đối với mỗi con người các bộ phận trên cơ thể đều có sự gắn kết và rấtquan trọng đối với chúng ta, vì vậy chúng ta phải bảo vệ và giữ gìn chúng,những bộ phận nào trên cơ thể sẽ là nguồn lây bệnh dễ nhất khi chúng ta khônggiữ vệ sinh? Đó chính là “đôi tay” Hàng ngày, tay của chúng ta luôn tiếp xúcvới nhiều thứ và bụi bẩn có dính các mầm bệnh, nếu thường xuyên để đôi taybẩn thì sẽ là nguồn lây bệnh nguy hiểm đến sức khỏe con người, trong khi mộtngày ở trường trẻ được tham gia rất nhiều hoạt động cần đến đôi tay, vì vậy việcdạy trẻ nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân nói chung và kỹ năng rửa tay nói riêng

là nhiệm vụ rất cần thiết đối với mỗi giáo viên mầm non Công tác chăm sócgiáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ đặc biệt là trẻ mầm non là công tác luôn được

Bộ giáo dục quan tâm và đầu tư

Chính vì vậy Bộ giáo dục và đào tạo đã phối hợp với Unilever Việt Nam(UVF) tổ chức chương trình “Tăng cường tuyên truyền giáo dục vệ sinh cá nhân

và chăm sóc bảo vệ sức khỏe trẻ mầm non” Thực hiện tốt việc vệ sinh cá nhân

và chăm sóc bảo vệ sức khỏe cho trẻ là góp phần to lớn đối với sự phát triểntoàn diện của trẻ Chăm sóc sức khỏe, giáo dục thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻchính là chúng ta đã tham gia vào bảo vệ quyền trẻ em Luật bảo vệ, chăm sócgiáo dục trẻ em Việt Nam điều 12 đã ghi rõ: “Trẻ em có quyền được chăm sócnuôi dưỡng để phát triển thể chất, trí tuệ và tinh thần đạo đức Điều 15 của luật

còn quy định: Trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Trẻ em dưới 6tuổi được chăm sóc sức khỏe ban đầu, được khám chữa bệnh không phải trả tiềntrong các cơ sở y tế công lập” Do vậy giáo viên cần phối hợp với gia đình, nhàtrường cùng thống nhất trong việc giáo dục dạy trẻ các kỹ năng, kỹ sảo, thóiquen vệ sinh cá nhân đặc biệt là vệ sinh cá nhân rửa tay cho trẻ đúng thời điểm,đúng quy trình vệ sinh và thời gian biểu hợp lý từ đó hình thành cho trẻ nề nếpthói quen văn minh trong cuộc sống, hình thành thói quen vệ sinh cá nhân, gópphần giúp trẻ có một sức khỏe tốt để vui chơi, học tập và tham gia vào các hoạtđộng.

Trong nhiều năm qua việc hình thành nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân nóichung, vệ sinh cá nhân rửa tay nói riêng cho trẻ ở lứa tuổi mầm non đã được cáccấp lãnh đạo phụ trách ngành quan tâm chỉ đạo sát sao: triển khai, thực hiệnchuyên đề giáo dục vệ sinh cá nhân đến các trường, lớp Mầm Non, đưa nội dunggiáo dục vệ sinh cá nhân vào nhiệm vụ trong các năm học, đồng thời cụ thể hóa

ở các chỉ số trong Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, giáo dục vệ sinh cá nhâncòn được đưa vào nội dung thi thực hành giáo viên giỏi cấp Huyện và cấp Tỉnh

Là một giáo viên trẻ trực tiếp đứng lớp, tôi đã thường xuyên tổ chức các hoạtđộng giáo dục vệ sinh cá nhân nói chung và kỹ năng rửa tay cho trẻ nói riêngnhưng chưa thực sự đem lại hiệu quả cao Trước thực trạng như vậy, tôi luônsuy nghĩ làm thế nào để tìm ra biện pháp hay giúp trẻ có nề nếp thói quen vệ

sinh cá nhân rửa tay Vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp

rèn nề nếp, thói quen vệ sinh cá nhân rửa tay cho trẻ 3- 4 tuổi” để áp dụng

vào lớp mình đang phụ trách với mong muốn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhânrửa tay của trẻ ở lớp đạt hiệu quả cao hơn

2 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân rửa

tay cho trẻ 3-4 tuổi”.

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Đỗ Thị Hương

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - VĩnhPhúc

- Điện thoại: 0972836336 Email: huonghoanganhhs@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Đỗ Thị Hương.

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội.

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Áp dụng từ ngày

01 tháng 8 năm 2018 đến 26 tháng 03 năm 2019

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7 1 Về nội dung của sáng kiến

Các nhà Khoa học đã khuyến cáo rằng: “Rửa tay bằng xà phòng trước bữa

ăn và sau khi đi vệ sinh giúp cứu nhiều mạng sống hơn bất kỳ mọi loại thuốckháng sinh Nó có thể làm giảm một nửa số ca tiêu chảy trên thế giới, giảm ½các ca tử vong do viêm phổi và ¼ các ca do bệnh liên quan đến hô hấp” Tiêuchảy đứng thứ 2 trong số các nguyên nhân gây tử vong, mỗi năm giết hại hơn1,5 triệu trẻ em Vị trí quán quân thuộc về bệnh biêm phổi, mỗi năm cướp đimạng sống của khỏang 2 triệu trẻ dưới 5 tuổi Rửa tay là một cách hữu hiệuphòng chống các căn bệnh này”.

Chính vì vậy giáo dục nề nếp, thói quen vệ sinh cá nhân rửa tay cho trẻtrong trường mầm non có một vị trí rất quan trọng giúp trẻ hình thành nhữngthói quen, kỹ năng hành vi vệ sinh cá nhân rửa tay đúng cách, sạch sẽ, có lợi chosức khỏe Vậy kỹ năng, thói quen vệ sinh là gì? Sau khi nghiên cứu tìm tòi tôinhận thấy quy luật hình thành kỹ năng, thói quen như sau:

Kỹ năng: Là mức độ thực hiện vệ sinh đòi hỏi sự tập trung chú ý cao vàocác thao tác thực hiện các chi tiết của quy trình vệ sinh

Thói quen: Là qúa trình hình thành chuỗi phản xạ có điều kiện bởi cácthao tác được lặp đi lặp lại nhiều lần dần dần thấm sâu và tạo thành phản xạ tựnhiên của mỗi người

Trẻ ở tuổi mẫu giáo tuy còn nhỏ xong có thể thực hiện tốt các kiến thứcthông thường rồi dần dần sau đó hình thành kỹ năng, thói quen vệ sinh cá nhâncho bản thân, sự phát triển ở giai đoạn này có tốt hay không phụ thuộc vào rấtnhiều yếu tố trong đó vấn đề giữ gìn vệ sinh cho trẻ là một trong những vấn đềthiết yếu của bậc học mầm non Việc giữ gìn vệ sinh cá nhân tốt sẽ giúp trẻ cóthể lực tốt, hạn chế sự phát sinh của các dịch bệnh, tỉ lệ trẻ suy dinh dưỡng domất vệ sinh vì vậy cô giáo chủ nhiệm có vai trò rất quan trong trong việc hìnhthành nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân nói chung và hình thành nề nếp thói quen

vệ sinh rửa tay cho trẻ để trẻ phát triển một cách khỏe mạnh nhất và phù hợp vớichuẩn mực vệ sinh chung của mọi người

Trẻ 3- 4 tuổi bước đầu có khả năng nhận biết được vấn đề ăn uống vàchăm sóc bản thân liên quan tới sức khỏe một cách rõ ràng hơn, trẻ có khả năng

nhận biết hành vi có lợi hoặc có hại cho sức khỏe để giúp cho cơ thể khỏe mạnh.Trẻ ở độ tuổi này nếu được quan tâm giáo dục hợp lý, trẻ hoàn toàn có thể thựchiện tốt các kiến thức thông thường rồi dần dần sau đó hình thành các kỹ năng,thói quen cho bản thân Tuy nhiên trẻ ở độ tuổi này rất dễ nhớ nhưng lại mauquên, vì vậy để giúp trẻ hình thành được nề nếp thói quen, kỹ năng vệ sinh cánhân đòi hỏi một quá trình dài mà cô giáo cần có sự kiên trì mới có thể thực hiệnđược Dựa vào đặc điểm đó mà việc đưa giáo dục vệ sinh cá nhân nói chung vàgiáo dục vệ sinh cá nhân rửa tay nói riêng một cách phù hợp để giáo dục cho trẻngay từ tuổi mẫu giáo là rất cần thiết Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn

cho phép rút ra “Một số biện pháp rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân rửa tay

cho trẻ 3-4 tuổi”.

7.1.1 Biện pháp thứ nhất: Giúp trẻ hiểu rõ sự cần thiết của việc hình

thành nề nếp thói quen vệ sinh rửa tay.

Giúp trẻ hiểu rõ sự cần thiết của việc hình thành nề nếp thói quen vệ sinhrửa tay là vô cùng quan trọng, khi trẻ đã hiểu được ích lợi của việc rửa taythường xuyên thì trẻ sẽ luôn chủ động, hứng thú tham gia vào hoạt động rửa tay

Để trẻ hiểu về mục đích của việc tạo thói quen rửa tay đúng quy trình cônên dành nhiều thời gian để trò chuyện với trẻ ở mọi lúc mọi nơi, kể cho trẻnghe những mẩu chuyện ngắn hay những câu chuyện do cô sáng tạo kết hợp vớixem những hình ảnh, vi deo trên máy tính, hoặc hình ảnh có trong sách báothông qua đó giáo dục viên cung cấp kiến thức để trẻ thấy được nếu rửa taythường xuyên và đúng cách thì đôi tay của trẻ luôn sạch đẹp, phòng tránh đượcmột số bệnh, giúp cơ thể luôn khỏe mạnh Nếu để tay bẩn, không được vệ sinhthường xuyên thì sẽ gây ra nhiều bệnh tật làm ảnh hưởng đến sức khỏe

Ví dụ: Trong giờ đón trẻ, hoặc giờ hoạt động chiều cô kể cho trẻ nghe mộtcâu chuyện ngắn kết hợp xem hình ảnh minh họa nhằm giáo dục cho trẻ thóiquen vệ sinh cá nhân rửa tay cho trẻ, câu chuyện như sau:

Mi Mi là một cô bé rất hiếu động, cô bé không chịu ngồi yên lúc nào cả,đến bữa ba mẹ gọi về ăn cơm thì cô bé ngồi vào bàn ăn ngay, quên cả việc phảirửa tay Mẹ của Mi Mi thấy vậy liền nói với cô bé:

- Có phải con gái mẹ lại quên rửa tay không? Mi Mi nhanh nhảu trả lời:

- Con đi rửa ngay đây mẹ ạ!

Ngày nào ba mẹ cũng phải nhắc Mi Mi chuyện rửa tay bằng xà phòng đểgiữ vệ sinh, nhưng lúc không có ba mẹ ở bên cô bé lại quên ngay

Một hôm Mi ra ngoài chơi nghịch cát với các bạn, đến khi về nhà cô béthấy có một đĩa bánh thơm phức mẹ để ở trên bàn, đúng lúc đói Mi Mi vội chạyđến cầm bánh ăn ngay trong khi tay còn dính nhiều đất cát Nhưng ngay sau đómặt Mi Mi nhăn lại, cô bé ôm bụng khóc

Nghe tiếng khóc ba vội chạy đến hỏi Mi Mi:

- Có chuyện gì vậy con gái?

Cô bé liền kể lại cho ba nghe việc mình vừa làm, ba liền đi lấy thuốc cho

Mi Mi uống, khi cô bé đã hết đau bụng ba mới nhẹ nhàng nói với Mi Mi:

- Con à! Khi con nghịch bẩn vi khuẩn sẽ bám rất nhiều ở tay con, đó lànhững vi khuẩn mắt thường chúng ta không nhìn thấy được chúng sẽ theo thức

ăn chui vào bụng con, làm con đau bụng đấy Vì vậy phải rửa tay bằng xà phòngtrước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và những lúc tay bẩn thì mới đảm bảo vệ sinh và

có một cơ thể khỏe mạnh

Từ đó Mi Mi không bao giờ quên rửa tay trước khi ăn nữa

Sau khi kể chuyện cô trò chuyện với trẻ:

- Cô vừa kể câu chuyện gì?

- Câu chuyện nói về ai?

- Qua câu chuyện chúng mình có nên học tập bạn Mi Mi không? Vì sao?Đúng vậy, chúng ta không nên để tay bẩn vì nó sẽ là nguồn lây bệnh cho

cơ thể, gây hại cho sức khỏe Rửa tay thường xuyên và đúng cách là một thóiquen tốt để ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể và bảo vệ cơ thể khỏi cácbệnh truyền nhiễm qua đường tiêu hóa, qua da, để chúng ta luôn có một cơ thểkhỏe mạnh

Hàng ngày vào giờ trả trẻ cô cũng có thể cho trẻ vận động theo “vũ điệurửa tay” vui nhộn, thông qua hoạt động này tạo giúp trẻ củng cố và luôn nhớ cácbước rửa tay, đồng thời kích thích sự hứng thú của trẻ mỗi khi thực hành kỹnăng vệ sinh rửa tay

Từ việc “Giúp trẻ hiểu rõ sự cần thiết của việc hình thành nề nếp thói

quen vệ sinh rửa tay” tôi thấy trẻ có hứng thú và thái độ tích cực hơn khi thựchiện việc vệ sinh cá nhân rửa tay hàng ngày, trẻ thường xuyên rửa tay, luôn có ýthức tự giác rửa tay ở những thời điểm cần thiết

7.1.2 Biện pháp thứ hai: Hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng đúng

quy trình.

Trước khi hình thành cho trẻ nề nếp, thói quen rửa tay thì việc làm đầutiên là cô giáo cần dạy cho trẻ kỹ năng rửa tay đúng quy trình Hoạt động nàycần tiến hành ngay từ đầu năm học, khi tổ chức hoạt động giáo viên hướng dẫn

thật tỉ mỉ cho trẻ từng bước rửa tay theo quy trình, để trẻ dễ hiểu, dễ nhớ cô nênđưa hình ảnh các bước rửa tay kết hợp với lời hướng dẫn ngắn gọn, rõ ràng,chính xác, cụ thể theo 6 bước rửa tay sau:

Bước 1: Làm ướt hai bàn tay bằng nước sạch Xoa xà phòng vào lòng bàn tay.Chà xát hai lòng bàn tay vào nhau

Bước 2: Dùng ngón tay và lòng bàn tay này cuốn và xoay lần lượt từngngón tay của bàn tay kia và ngược lại

Bước 3: Dùng lòng bàn tay này chà xát chéo lên cổ tay và mu bàn tay kia

và ngược lại

Bước 4: Dùng đầu ngón tay của bàn tay này miết vào kẽ giữa các ngóncủa bàn tay kia và ngược lại

Bước 5: Chụm năm đầu ngón tay của tay này cọ vào bàn tay kia bằng cách xoay đi xoay lại.

Bước 6: Xả tay cho sạch hết xà phòng dưới vòi nước sạch Vẩy nhẹ tayxuống phía dưới Lau khô tay bằng khăn sạch

Sau khi đưa hình ảnh và phân tích từng bước rửa tay theo quy trình cô nêncho trẻ nhắc lại các bước rửa tay đúng quy trình, thực hành rửa tay bằng xàphòng cho trẻ quan sát, trong khi thực hiện cô có thể hỏi trẻ: Cô đang thực hiện

bước mấy? Cô thực hiện có khéo léo không? Có làm bắn xà phòng ra ngoàikhông? Cho trẻ thực hiện mô phỏng các động tác rửa tay trên không, mời mộtvài trẻ thực hiện mẫu, sau đó cho cả lớp nhận xét Cuối cùng cô cho cả lớp thựchành rửa tay, trong khi trẻ thực hiện cô quan sát sửa sai kịp thời cho trẻ, khuyếnkhích động viên để trẻ thực hiện tốt.

Cùng với việc dạy trẻ rửa tay đúng quy trình, cô cần dạy trẻ biết rửa tayvào những thời điểm cần thiết và thích hợp đó là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh,khi tiếp xúc với đồ dùng đồ chơi và khi tay bẩn Để trẻ thực hành việc rửa taybằng xà phòng được tốt cô phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng như (thùng đựng nước

có vòi, xà phòng, giá để xà phòng…) có kích thước phù hợp và thuận tiện chotrẻ, khi dạy trẻ thực hành động tác mẫu của cô phải thật chính xác

Để tăng hiệu quả của việc giáo dục vệ sinh rửa tay và giúp trẻ dần hìnhthành được kỹ năng, nề nếp, thói quen rửa tay thì cô nên xây dựng thời gian biểuhợp lý, khoa học và phù hợp với trẻ

Ví dụ: Xây dựng thời gian biểu rửa tay cho trẻ trước khi ăn và sau khi đi

vệ sinh Hàng ngày cô giáo cùng phụ huynh cho trẻ thực hiện nghiêm túc thờigian biểu, đúng giờ nào việc đó Cứ như vậy ngày nào trẻ cũng thực hiện đúngthời gian trẻ sẽ thành thói quen, trẻ sẽ tự làm mà không cần cô nhắc

7.1.3 Biện pháp thứ ba: Tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân

rửa tay vào các hoạt động.

Để trẻ khắc sâu được kiến thức về lý thuyết và thành thạo hơn khi thựchành rửa tay bằng xà phòng cô nên lồng ghép việc giáo dục vệ sinh cá nhân rửatay vào các hoạt động trong ngày, vào mọi lúc mọi nơi, cụ thể như: Trong giờđón trả trẻ tôi thường cho trẻ xem vi deo bạn nhỏ rửa tay đúng quy trình và tròchuyện với trẻ: Bạn nhỏ đang làm gì? Bạn rửa tay như thế nào? Các con có rửatay giống như bạn không? Các con rửa tay như thế nào? Con thường rửa tay vàonhững lúc nào? Trẻ sẽ chia sẻ về kinh nghiệm và việc rửa tay của mình, nếu trẻlàm chưa đúng cô có thể nhắc nhở trẻ kịp thời

Trong giờ hoạt động có chủ đích tôi có thể lồng ghép nội dung giáo dục

vệ sinh cá nhân rửa tay vào các lĩnh vực ví dụ: Khi dạy bài hát “Tay thơm tayngoan” lĩnh vực phát triển thẩm mỹ, tôi có thể tích hợp nội dung giáo dục vệsinh cá nhân rửa tay vào phần gây hứng thú như sau:

Cô đọc câu đố về đôi bàn tay: Đôi gì tài giỏi lắm thay

Quét nhà giúp mẹ, viết bài vẽ tranh? (Đôi tay)