Nhất là từ khi tôi làm Tổng phụ trách Đội với ngôi trườnglớn có số lượng học sinh đông thì số học sinh cá biệt cũng nhiều, có những em dường như giáo viên chủ nhiệm chán nãn, bó tay gởi
Trang 1SỞ GD – ĐT TỈNH QUẢNG NAM
PHỊNG GD - ĐT HUYỆN THĂNG BÌNH TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU
Sáng kiến kinh nghiệm :
Đề tài: “HỌC SINH CÁ BIỆT - MỘT SỐ BIỆN
PHÁP VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM ĐỂ GIÁO DỤC
CÁC EM”
Tác giả : Võ Tấn Phúc
Chức vụ : Giáo viên - Tổng Phụ Trách
Tổ : Hành chính
Thời gian nghiên cứu : 2006 - 2009
Thời gian áp dụng : 2007 đến nay
Năm học 2008 - 2009
Trang 2PHẦN THỨ 1: TÊN ĐỀ TÀI HỌC SINH CÁ BIỆT - MỘT SỐ BIỆN PHÁP VÀ NHỮNG KINH
NGHIỆM GIÁO DỤC CÁC EM PHẦN THỨ 2: ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục học sinh cá biệt là công việc rất khó đầy gian nan và thửthách; đòi hỏi người giáo viên phải có trái tim yêu nghề, yêu trẻ và đầy lòngnhân ái Hiện nay do xu thế hội nhập kinh tế thị trường, mặt trái của xã hộilen lỏi vào khắp nơi trong mọi ngóc ngách cuộc sống Nó tác động mạnh mẽđến tuổi trẻ làm cho các em nhiều lúc mất phương hướng, suy nghĩ lệch lạc,biến thoái phẩm chất đạo đức Trong đó lứa tuổi học sinh THCS dễ bị kíchđộng, bởi lứa tuổi này vừa có cá tính tò mò khám phá, vừa nhạy cảm, thíchlàm người lớn Người làm công tác giáo dục còn thờ ơ chưa quan tâm sâu sắcđến việc giáo dục nhân cách học sinh Tình trạng học sinh hỗn láo, vô lễ vớigiáo viên, thậm chí còn hành hung với thầy cô trên địa bàn cả nước còn xảy ra
đã trở thành vấn đề đau đầu trong ngành giáo dục Đã đến lúc ngành giáo dụccần phải tập trung quyết liệt việc giáo dục nhân cách cho học sinh Cổ nhân
có câu: “ Yếu tri vi thế quả - Kim tri tắc giả thị” nghĩa là: Muốn biết tương laithế nào hãy nhìn vào hiện tại Tương lai của ngành giáo dục có phát triển rực
rỡ không? Đất nước sau này có hưng thịnh bền lâu không? Phần lớn thể hiệnquá trình giáo dục hiện nay
Đau lòng biết bao khi nghe cái cảnh vì ham chơi Intơnét mà đánh bànội chết đi hay cái cảnh bạo lực đâm chết nhau trong trường học Nói đến họcsinh cá biệt có lẽ trường nào cũng có Các em nếu thiếu sự quan tâm giáo dụcchặt chẽ của nhà trường, gia đình, xã hội thì những điều thương tâm trên tránhđâu cho khỏi Gần 20 năm công tác, bản thân cũng bắt gặp nhiều đối tượnghọc sinh cá biệt Nhất là từ khi tôi làm Tổng phụ trách Đội với ngôi trườnglớn có số lượng học sinh đông thì số học sinh cá biệt cũng nhiều, có những
em dường như giáo viên chủ nhiệm chán nãn, bó tay gởi lên để giáo dục Từthực tiễn trong quá trình trao đổi, làm việc cảm hoá được các em, tôi đã rút rađược nhiều bài học kinh nghiệm trong lĩnh vực này
Suy nghĩ những vấn đề xã hội, sự xuống cấp trong nhân cách học sinh
và tình hình thực trạng của trường Trong những năm qua tôi đã đào sâunghiên cứu tìm ra nguyên nhân, hậu quả và biện pháp tích cực để giáo dục các
em cá biệt Chính vì lẽ đó, tôi hướng đến đề tài “ Học sinh cá biệt - Một sốbiện pháp và những kinh nghiệm để giáo dục các em” Nói đây là sáng kiếnkinh nghiệm khoa học nghe nó to tác nhưng muốn trao đổi với đồng nghiệpnhững tâm tư, những điều áp dụng thành công trong thực tiễn
Đề tài chỉ đi sâu vào nghiên cứu học sinh cá biệt về nhân cách đạo đức,chủ yếu ở học sinh khối 8 và 9
PHẦN 3: CƠ SỞ LÍ LUẬN
Trang 3- Giáo dục là quá trình dạy dỗ, giúp đỡ, giáo huấn học sinh đạt đếnnhững điều mình mong muốn Đó là các em trở thành những người hiểu biếtsâu rộng về kiến thức khoa học, cuộc sống, có đạo đức tốt, có những suy nghĩ
và hành động đúng đắn
- Con người vốn hiền lành, Khổng Tử đã dạy: “ Nhân chi sơ tánh bổnthiện ” Đúng vậy, không có ai sinh ra là hung dữ ngay nhưng do quá trìnhsống và lớn lên con người chịu sự tác động của các yếu tố xung quanh nhưbạn bè, gia đình, xã hội nên mỗi người hình thành nên mỗi tính cách Tụcngữ có câu: “ Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài ”, “ Gần mực thì đen, gần đèn thìsáng ” Những học sinh cá biệt chắc chắn điều kiện ngoại cảnh Gia đình - Bạn
bè - Xã hội đang sống là không tốt Nhưng làm sao giúp đỡ các em “ Gầnmực mà không đen, ở ống mà không dài ” Đó là nhiệm vụ của giáo dục củathầy cô của nhà trường chúng ta Bác Hồ đã dạy :
“ Ngủ thì ai cũng như lương thiện Thức dậy trông ra kẻ dữ hiền Lành dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Đúng vậy, giáo dục là nhân tố quyết định sự hình thành nhân cách củahọc sinh Đối với học sinh cá biệt thì đòi hỏi cần phải đầu tư nghiên cứu giáodục các em nhiều hơn, để lôi các em trở về vị trí ban đầu và định hướng giáohuấn cho các em trở thành người tốt Có thế người làm công tác giáo dục mới
tự hào, mới sung sướng, xã hội mới bớt đi gánh nặng, đất nước mới phồn vinhtrong tương lai
- Đảng và nhà nước ta đã đề cao “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu ”,đầu tư cho giáo dục là đầu tư lâu dài trong tương lai Bác Hồ đã khẳng định “
Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồngngười ” Sự nghiệp trồng người là sự nghiệp vẻ vang cao cả của người giáoviên, không có lí do gì mà chúng ta bất lực hay đầu hàng trước một học sinh
cá biệt nào; chỉ có điều chúng ta đã giáo dục đúng chưa? Kỹ chưa? Phươngpháp giáo dục của ta phù hợp chưa? Chúng ta đã đem hết nhiệt huyết chưa?
- Con người không ai là suông sẻ, không ai tự nhiên trở thành người tốt.Những lúc các em sa ngã, ngang bướng, sống lệch lạc là những lúc các emcần sự quan tâm, an ủi, giáo dục và động viên của thầy cô Nếu buông thả các
em lúc nầy khác nào đẩy các em vào hố sâu tội lỗi mà không có đường thoát;cứu các em lúc này là nhiệm vụ và trách nhiệm của mỗi thầy cô chúng ta
-Điều đáng mừng gần đây trong các kỳ họp Quốc Hội luôn đề cập đếnviệc tập trung giáo dục nhân cách học sinh trong trường học, nâng cao chấtlượng giáo dục 2 mặt trong nhà trường
-Căn cứ quyết định về việc ban hành điều lệ trường THCS, trườngTHPT và trường Phổ thông có nhiều cấp học của Bộ trưởng Nguyễn ThiệnNhân số 07/ 2007/ QĐ - BGDĐT ban hành vào ngày 02 tháng 04 năm 2007.Trong chương IV, V, VII đã nêu rất rõ nhiệm vụ của giáo viên, nhiệm vụ củahọc sinh và quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
PHẦN 4: CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trang 4- Trường THCS Phan Bội Châu chúng tôi nằm trên một địa bàn kháphức tạp gần đường quốc lộ 1A, gần chợ Kế Xuyên có thể nói là điểm đếncủa bất cứ các loại hình văn hoá, các thành phần kinh tế, các thành phần lốisống con người trong xã hội lôi kéo học sinh.
- Số lượng học sinh toàn trường khá đông, mỗi năm gần một nghìn rưỡihọc sinh nên việc quản lí học sinh gặp nhiều vất vả, khó khăn Năm nào cũng
có đối tượng học sinh cá biệt
- Thành phần kinh tế của phụ huynh cũng đa dạng Một số phụ huynh
có điều kiện kinh tế cao chìu con nên đâm ra hư hỏng; có phụ huynh lo việcbuôn bán không quan tâm đến việc học hành con cái nên có em leo lỏng ănchơi; có nhiều gia đình nghèo quá khó khăn ( mỗi năm gần 200 em) sức họclại yếu nên chán học lại bị bạn bè rủ rê lôi kéo
- Các dịch vụ kinh doanh trò chơi giải trí như: Điện tử, Chát, Game,Bida mọc lên rất nhiều là những điểm thu hút học sinh hư hỏng, làm cho các
em đam mê bỏ học, thậm chí còn nẩy sinh những hành động trộm cắp, bắt nạthọc sinh lớp dưới để lấy tiền
PHẦN 5: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI I/HIỂU NHƯ THẾ NÀO LÀ HỌC SINH CÁ BIỆT?
Học sinh cá biệt là những học sinh có cá tính khác biệt, không đúngtheo qui định chung trong trường học Thường có cá tính mạnh mẽ, hànhđộng và lời nói thái quá vô lễ với thầy cô, hay gây gỗ với bạn bè; là nhữnghọc sinh chậm tiến bộ mặc dù thầy cô quan tâm giáo dục nhiều ( ở đây chỉ xin
đề cập đến học sinh cá biệt về tính cách)
Học sinh cá biệt là những học sinh thường hay vi phạm các nội qui, quichế trong nhà trường; làm ảnh hưởng đến phong trào thi đua nề nếp học tậpcủa lớp, mặc dù thầy cô, tập thể góp ý xây dựng nhiều lần nhưng “chứng nàotật ấy” không thay đổi
II/NHỮNG BIỂU HIỆN NHÂN CÁCH CỦA HỌC SINH CÁ BIỆT:
1/Qua lời nói: Thường là các em ăn nói cộc lốc, thiếu Dạ - Thưa, ngôn
ngữ tỏ ra vô lễ với thầy cô và người lớn Trình bày vấn đề gì thường ấp a ấpúng, hay nói dối và tìm cách chạy tội Do học yếu nên lời nói, lời viết không
rõ ràng Đối với bạn bè thường sử dụng lời nói tỏ vẻ người bề trên, ra vẻ “Đại ca”, hách dịch; lời nói có tính chất đe doạ, bắt nạt hù doạ học sinh khác;
có khi sử dụng xảo ngôn để lừa đối bạn bè và thầy cô
2/Qua cử chỉ hành động: Học sinh cá biệt thường có những hành động
thái quá, vô lễ Trước mặt thầy cô thường tỏ ra lì lợm, ngang bướng, khôngbiết vâng lời, thậm chí tỏ vẻ thách thức với thầy cô; có khi tỏ ra nghe lờinhưng giả dối Với bạn bè thường có những hành động gây gỗ, đánh lộn nhaugây mất đoàn kết Thường hay bắt nạt học sinh khác một cách vô cớ Nghiêmtrọng hơn là có những hành động vi phạm pháp luật như trộm cắp, dùng vậtcứng, hung khí để đánh lộn hay bỏ học chơi la cà, lân la vào các quán
3/Qua quan hệ với bạn bè và người khác: Học sinh cá biệt có những
quan hệ bạn bè và người khác hết sức phức tạp Đối với bạn bè tốt các emthường ngại tiếp xúc, tìm cách xa lánh bởi sợ các bạn tố giác và phản ánh
Trang 5đến nhà trường, gia đình những điều mình sai phạm Học sinh cá biệt thườngtìm cách lôi kéo những học sinh hư hỏng khác vào cuộc để thành lập nên băngnhóm, bè phái Các em thường quan hệ với người xấu hoặc bị những ngườixấu lôi kéo làm những việc phạm pháp
III/ NHỮNG DẠNG HỌC SINH CÁ BIỆT VÀ BIỆN PHÁP XỬ LÍ:
1/ Dạng học sinh ương ngạnh do gia đình quá chìu chuộng: Trên
thực tế có một số gia đình khá giả quá chìu chuộng con cái cả về vật chất lẫntinh thần Nghĩa là cho các em tiêu tiền, sử dụng đồng tiền theo ý thích hoặc
dễ dàng tha thứ khi các em mắc phải những khuyết điểm Nên ngay từ nhỏcác em đã có cá tính ương ngạnh, muốn được mọi người chìu theo ý mình.Dạng học sinh cá biệt này thường bỏ bê việc học hành, bị các thành phần kháclợi dụng; thường tỏ ra lối sống vương giả, khinh khi bạn bè, thường bao kê, rủ
rê các học sinh khác bỏ học vào quán, vào các dịch vụ vui chơi nên ít nghelời thầy cô, tỏ ra cứng đầu, khó bảo chậm tiến bộ
* Biện pháp xử lí: -Đối với học sinh: Tôi tâm sự, trao đổi thuyết phục,
phân tích để các em nhận thấy rằng: Ông bà, cha mẹ nào cũng giàu lòngthương con nhưng tình thương ấy bị các em lạm dụng, đòi hỏi ở cha mẹ quánhiều thì mình trở thành người có tội và phụ lại tấm lòng yêu thương của cha
mẹ, ông bà Tiền bạc của cha mẹ làm ra xét cho cùng cũng là mồ hôi nướcmắt, sự vất vả lăn lộn trong cuộc sống mới có được Việc tiêu tiền đúng mụcđích, phù hợp với công việc thì đồng tiền ấy mới có ý nghĩa, mới là con ngoantrong gia đình Còn chi phí vào việc ăn chơi đua đòi khác nào chà đạp nêncông sức lao động của cha mẹ
- Đối với phụ huynh: Tôi trực tiếp gặp gỡ trao đổi, phân tích cho họ
thấy không nên cho tiền các em một cách thoải mái, không nên nuông chìucác em quá mức; phải theo dõi sự chi tiêu của các em, sự kết bạn vui chơi củacác em ở nhà, ở trường Nếu thoải mái, lỏng lẻo việc cho tiền các em vàkhông nghiêm khắc khi các em mắc phải khuyết điểm khác nào đưa con mìnhvào vòng tội lỗi
Qua việc trao đổi phân tích với học sinh và phụ huynh, nhiều em đãtiến bộ rất nhanh, ngăn chặng được nhiều em có chiều hướng xấu Một số phụhuynh đã sớm nhận ra những sai lầm của mình Họ càng lo lắng quan tâmtheo dõi các em và phối hợp tốt với nhà trường để giáo dục
2/ Dạng học sinh cá biệt do gia đình bỏ rơi thiếu quan tâm: Trong
cuộc sống có nhiều gia đình chỉ biết lo làm ăn kinh tế thiếu quan tâm, kiểmtra, đôn đốc việc học hành của con cái Chuyện học của con được chăng haychớ Có thể do quá bận công việc làm ăn buôn bán, thường phải đi xa nhà đểcon tự lập sinh sống năm bảy hôm mới về hoặc buôn bán bận rộn quá không
có thời gian quan tâm đến con Dạng học sinh cá biệt này thực ra do không
có người quản lí, quan tâm nên mới hư hỏng ( hiện nay dạng học sinh này kháphổ biến) Lúc đầu các em lơ là việc học, học yếu dần rồi chán học Khi bố
mẹ phát hiện ra con mình hư hỏng mới quan tâm rồi la mắng, đánh đập trútgiận lên thân con Nhưng thực ra gây áp lực thêm cho con Bởi ở trường bạn
bè, thầy cô rầy la, quở trách vì làm ảnh hưởng thi đua của tập thể lớp, về nhà
Trang 6bố mẹ lại ghét gỏng giận dữ, thậm chí còn trút lên mình con những trận đònroi vô cớ cho nên đang hư hỏng trở nên lì lợm, bướm bỉnh, quậy phá
* Biện pháp xử lí: - Đối với học sinh: Bản thân tôi trực tiếp gặp gỡ trao
đổi, tâm sự phân tích việc sai trái của các em; chỉ rõ cho các em thấy việc bố
mẹ bận rộn lo làm ăn kinh tế để xây dựng gia đình mà mình lơ là việc học tập
là sai trái, thiếu trách nhiệm với gia đình, là những người con bất hiếu phầnlớn các em nhận ra điều đó rồi sửa chữa
- Đối với phụ huynh: Bản thân tôi gặp gỡ trao đổi phân tích từng cá tính
học sinh và chỉ ra cho phụ huynh thấy được việc con mình hư hỏng là hậu quảcủa việc thờ ơ vô trách nhiệm, thiếu quan tâm chu đáo, khoán trắng việc họchành cho các em Giúp họ nhận ra việc thiếu sót của mình và định hướng cho
họ cần phải phối hợp với nhà trường để theo dõi và giáo dục các em Cầntránh dùng những biện pháp mạnh thô bạo như đánh đập, chửi mắng mà nên
“mền mỏng mà buột chặt ”, lấy tình cảm và sự quan tâm để cảm hoá giáo dụccác em trở lại người tốt Chớ vội thất vọng, chán nãn mà buông thả các em.Nhiều phụ huynh đã nhận ra và kết hợp với nhà trường làm rất tốt nên các emtiến bộ rất rõ
3/ Dạng học sinh cá biệt có hoàn cảnh khá đặc biệt: Nói đến hoàn
cảnh đặc biệt ở đây tôi muốn đề cập đến một số em sống và lớn lên trong mộtgia đình bất hạnh như bố mẹ li dị, bố mẹ mất sớm phải ở với người thân, bố
mẹ bất hoà hay đánh đập, chửi mắng hoặc sinh ra không biết bố Học sinh cábiệt ở dạng này thường tỏ ra lạnh lùng, bất cần, tự ti, mặc cảm không muốn aiquan tâm chia sẻ đến mình, cho rằng sự quan tâm của người khác là sựthương hại, bố thí Chính vì vậy các em có tâm trạng ấm ức, uất hận đờisống tinh thần và vật chất của các em gặp nhiều khó khăn Đây là học sinh có
cá tính mạnh, ngoan cố rất đáng lo; nếu không giáo dục tốt các em thì là gánhnặng cho xã hội sau này Việc cảm hoá được học sinh này là một quá trìnhgian khổ đầy thử thách
* Biện pháp xử lí: -Đối với học sinh: Đối với dạng học sinh này chúng
ta cần lấy tấm lòng chân thật, tìm cách gần gũi để chia sẻ tình cảm với các
em Điều tế nhị không nên động chạm đến tình cảm đau thương của các em.Tránh dùng những hình thức kỉ luật nặng gây tổn thương tình cảm dẫn đếncác em dể hiểu nhầm trên đời này không có ai thương mình hoặc mình là thứ
bỏ đi Phải làm sao cho các em tin tưởng ở mình và cảm thấy mình là chỗdựa tinh thần duy nhất của các em Cần phân tích, định hướng cho các emphải có nghị lực phấn đấu vượt lên trên số phận Gieo vào lòng các em suynghĩ và hành động đúng đắn tránh buông xuôi, chán chường vì hoàn cảnh,yếu hèn nhút nhát là đáng chê trách
-Đối với phụ huynh ( hoặc người đỡ đầu): Tuỳ thuộc vào hoàn cảnh
của mỗi em tôi tìm cách tiếp xúc đến phụ huynh Đối với những phụ huynh làngười đỡ đầu ( Ông bà, chú, bác ) tôi động viên họ cố gắng quan tâm giáodục các em thật nhiều, đem hết trái tim yêu thương để quản lí dạy bảo các em;tránh đừng để các em đau lòng qua lời nói vì trong lòng các em đã sẵn nỗi đaurồi Riêng đối với học sinh chỉ còn cha hoặc mẹ hay vì lí do nào đó cha mẹ
Trang 7không chung sống với nhau thì tôi khuyên phụ huynh nên quan tâm chăm sóctinh thần cho các em; hãy phân tích cho các em hiểu để chia sẻ hoặc nhờngười thân trong gia đình khuyên nhủ động viên các em.
* Đối với những học sinh dạng 2 và dạng 3 như vừa trình bày trên, tôirất chú ý đến đời sống vật chất của các em Nếu các em thực sự gặp khó khăn
về vật chất tôi đề nghị lên lãnh đạo nhà trường quan tâm chiếu cố miễn giảmtất cả các khoản thu cho các em Với giáo viên chủ nhiệm tôi tâm sự nói họlưu tâm giúp đỡ và kêu gọi tập thể lớp đùm bọc chia sẻ các em một cách kínđáo, tế nhị Về phía Liên đội trong phong trào “ Vòng tay bè bạn” tôi dànhnhững xuất quà “ Chiếc áo tình bạn” để tặng và động viên các em trong dịptết Nguyên đán
IV/ NHỮNG KINH NGHIỆM TRONG VIỆC GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT:
1/ Tìm hiểu kỹ từng đối tượng học sinh cá biệt: Tôi thường có riêng
quyển sổ tìm hiểu học sinh cá biệt qua nhiều kênh: Bạn bè ( cùng lớp và ởnhà) - Thầy cô chủ nhiệm - Giáo viên bộ môn - Gia đình và các tổ chức khác.Tìm hiểu các em nhiều mặt: Hoàn cảnh sống - Cá tính mỗi em - Sở thích mỗi
em - nhóm bạn cùng chơi - năng khiếu - kết quả học tập nhiều năm trước
2/ Phân nhóm đối tượng, tìm ra phương pháp giáo dục tối ưu nhất cho từng đối tượng: Sau khi đã tìm hiểu kỹ từng đối tượng học sinh cá biệt,
tôi phân ra từng nhóm - dạng theo từng em ( như đã nói ở phần III) Sau đóđưa ra một số phương pháp giáo dục phù hợp cho từng đối tượng Một sốphương pháp tôi thường sử dụng có hiệu quả cao:
a/ Tâm sự, phân tích, thuyết phục các em từ bỏ những thói hư tật xấu phấn đấu trở thành người tốt: Trên cơ sở tìm hiểu kỹ từng em tôi đánh
đòn tâm lí vào điểm yếu mỗi em:
+ Có em tôi đi sâu vào phân tích truyền thống tốt đẹp của gia đình, gia tộc
để các em nhận ra mình đang đi ngược lại truyền thống tốt đẹp ấy, nhận ra lỗilầm sai trái, tỏ ra ân hận muốn sửa chữa
+ Có em tôi đi sâu vào phân tích, giảng giải chữ “ Hiếu ” mà các em đã viphạm Như cha mẹ vất vả gian khổ, bôn ba, chen lấn với dòng đời - để tìm racái ăn cái mặc cho con, bổn phận làm con chưa giúp được gì cho cha mẹ mà
đã làm cho cha mẹ buồn, tủi, đau khổ không phải tội “ Bất hiếu” là tội gì? + Có em tôi đi sâu vào phân tích giảng giải chữ “ Nghĩa” để các em hiểutrong cuộc sống con người với con người ràng buộc nhau bởi tình cảm đó làđạo nghĩa Sự giúp đỡ của người khác xuất phát từ trái tim nhân hậu chân thậtthì phải nên trân trọng đón nhận, ghi ơn, đáp trả Xung quanh có biết baongười quan tâm đến mình như thầy cô, bạn bè, làng xóm, người thân Tại saomình không đón nhận, nghe lời? Tại sao mình phụ họ Đó có phải tội “ Bấtnghĩa” không? Tôi còn chỉ rõ cho các em hiểu: đón nhận tình cảm vật chấtlẫn tinh thần của người khác hôm nay là mình mượn ở đời để mình vượt lêntrên cuộc sống hiện tại Mai này mình thành đạt trong cuộc sống mình phải cótrách nhiệm với đời với thế hệ mai sau, đó mới là người sống có “ Nghĩa”
Trang 8+ Có em tôi dùng cách “ Kích tướng” qua việc phân tích, giảng giải 2 chữ “Yếu hèn” Cuộc sống hiện tại dẫu khó khăn trăm bề, dẫu bất hạnh muôn ngãcũng chỉ là tạm thời, là giai đoạn có thể ai cũng phải trải qua Nhưng điềuquan trọng vượt qua nó như thế nào, bằng cách nào là mình phải tự tìm rahướng đi đúng nhất Buông xuôi theo số phận, buồn chán trước cuộc sống,buông thả bản thân, e ngại việc học hành khác nào kẻ yếu hèn, không cónghị lực! Thử hỏi ai khâm phục? Ai quí trọng mình? Nghị lực sống để ởđâu?
Tóm lại: Tâm sự, phân tích, thuyết phục là những yếu tố hết sức cần
thiết và quan trọng Nói cho các em nghe, các em cảm động là một điều khó.Nói cho các em sửa chữa để trở thành người tốt là điều càng khó và đòi hỏilâu dài, kiên trì Tôi thường nói đùa với đồng nghiệp: Đối tượng nào mà tôinói các em rơi nước mắt xem như thành công hơn một nửa
b/ Giao nhiệm vụ và kiểm tra kết quả công việc: Đối với học sinh cá
biệt tuy ngỗ nghịch nhưng khi giao công việc các em rất thích và hoàn thànhtốt nhiệm vụ Những công việc khi giao cho các em cần phải lựa chọn chophù hợp và thường xuyên kiểm tra, động viên khen thưởng kịp thời để khích
lệ tinh thần Cụ thể như sau:
- Tôi giao cho các em nhiệm vụ theo dõi những học sinh vi phạm kỉluật ( ăn quà vặt, gây gỗ nhau ) trong nhà trường Các em có trách nhiệmphân tích, tuyên truyền, vận động những học sinh hay lười học, ngỗ nghịch,đua đòi trở nên siêng năng, ngoan ngoãn Công việc giao tưởng như vô líbởi bản thân các em là người chưa tốt Nhưng khi các em nhận nhiệm vụ nàythì bản thân các em phải biết tự đổi thay, tự vươn lên thì mới nói được cácbạn khác
- Kết hợp với giáo viên bộ môn tôi trao đổi và đề nghị giáo viên giaokhối lượng kiến thức (bài tập) và định thời gian các em hoàn thành lượng kiếnthức đó, không được hứa hẹn
- Giao làm nhiệm vụ đội trật tự trong các buổi sinh hoạt 20/11, 26/3 vàđêm công diễn văn nghệ của trường để các em có dịp đóng góp công sức vàonhà trường và ý thức được trách nhiệm gắn bó vào tập thể Mỗi khi giao việctôi thường mời các em lên trao đổi và quán triệt rất kĩ lưỡng
* Qua mỗi lần giao công việc cho các em tôi thường kiểm tra nhắc nhở,động viên các em hoàn thành Xem tinh thần ý thức kỉ luật các em tới đâu đểđiều chỉnh Những em nào hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và có tiến bộ nhanhtôi tán thưởng khen ngợi đồng thời chấm điểm tốt để làm cơ sở cuối học kì,cuối năm đề nghị giáo viên chủ nhiệm xếp loại hạnh kiểm cho phù hợp
Tóm lại: Giao nhiệm vụ cho học sinh là vừa quản lí các em vừa đưa
các em vào khuôn phép biết tự rèn luyện mình Đồng thời đây là cơ hội để các
em chứng tỏ khả năng mình với bạn bè, thấy mình được thầy cô tin tưởng.Những lời động viên tán thưởng các em sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ là hếtsức cần thiết, bổ ích giúp các em phấn chấn tinh thần trong học tập Kinhnghiệm này đã đem lại hiệu quả 2 mặt, vừa thành công trong các buổi sinhhoạt, văn nghệ vừa có tính giáo dục tốt cho các em
Trang 9c/ Yêu cầu các em viết nhật kí hằng ngày: Đối với các em học sinh cá
biệt chậm tiến vẫn còn vi phạm thì tôi đưa ra cách cho các em viết Nhật kíhằng ngày; ghi cụ thể những việc làm trong ngày từ việc tốt ( như: giúp đỡcha mẹ, giúp đỡ bạn bè, giúp đỡ người khác ), đến việc chưa tốt ( như:không vâng lời cha mẹ, thầy cô, gây gỗ với bạn bè, nói tục, ham chơi lườihọc ) yêu cầu ghi cụ thể rõ ràng từng ngày Qui định sau một tuần, vào ngàythứ 7 tiết sinh hoạt của lớp nộp sổ và gặp gỡ TPT để trao đổi Nếu trong tuầntiến bộ làm được nhiều việc tốt nhiều hơn việc xấu thì tôi khen ngợi và độngviên em Nếu trong tuần vẫn còn làm nhiều việc xấu thì tiếp tục góp ý nhắcnhở động viên em tiếp tục sửa đổi Cho em tự rút ra những điều sai trái củamình, tự phê bình và tự vạch ra hướng sửa chữa trong thời gian đến
Tóm lại: Kinh nghiệm cho học sinh cá biệt viết Nhật ký ( chỉ dành cho
những em chậm tiến) cũng có nhiều cái hay Vừa biết được khả năng học tập,vừa gần giũ tâm sự chia sẻ giúp đỡ các em trong học tập Kinh nghiệm chothấy để công việc này có hiệu quả cao thì quyển Nhật kí đó chỉ có tôi và embiết mà thôi Tôi luôn bí mật theo dõi việc sinh hoạt, học tập của các em hằngngày để xem em viết có trung thực không Qua nhiều lần trao đổi trên dòngNhật kí tôi thấy các em rất gần gũi, tin tưởng với mình hơn Các em mạnh dạnnói những điều sâu kín trong lòng ra nên hiệu quả giáo dục rất cao
Đối với giáo viên bộ môn, tôi tìm hiểu trong số giáo viên ấy em thương
và kính trọng thầy cô nào nhất, thầy cô nào em chưa vừa lòng Tôi trao đổinhững thầy cô em kính trọng để phối hợp giáo dục, để động viên chia sẽ em;nhờ thầy cô giao khối lượng học tập và kiểm tra việc thực hiện của em, tăngcường dạy dỗ bày vẽ cho các em Đối với thầy cô em chưa vừa lòng tôi sẽ tìmhiểu do những nguyên nhân nào Động viên thầy cô cùng phối hợp để giáodục các em; không nên la mắng, nói nặng lời các em trước tập thể nhiều Cầnnhẹ nhàng khuyên bảo nhưng cương quyết, cứng rắn
b/ Mời một số học sinh khác cộng tác hỗ trợ: Đối với học sinh còn
chậm tiến và tỏ ra lạnh nhạt, lánh xa bạn bè Tôi tìm hiểu trong lớp, bạn bècùng xóm có bạn nào thiện cảm với em, kể cả những em thường chơi thân.Đặc biệt tôi chú ý đến những em học sinh nữ thường chơi thân với các em.Trước hết tôi trao đổi với các em hãy giành nhiều tình yêu mến để tâm sựđộng viên các bạn làm những việc tốt, tránh xa người xấu và những việc làmbuồn lòng thầy cô, gia đình và các bạn Kinh nghiệm này vận dụng tốt sẽ cóhiệu quả cao và rất nhanh
Trang 10c/ Kết hợp với tổ chức đoàn thể ở địa phương nhất là các anh chị bí thư Chi đoàn các thôn nơi có học sinh cá biệt sinh sống: Trước hết từ
người bí thư Chi đoàn thôn để nắm thêm một lượng thông tin khá kỹ về tìnhhình mỗi em; qua đó động viên họ cùng tham gia quản lí, động viên nhắc nhở
và giáo dục các em tiến bộ Đặc biệt từ người bí thư Chi đoàn này nhờ cácanh tác động liên tục đến họ hàng gia tộc, những người có uy tín trong làng,trong họ hàng để cộng tác giúp đỡ yêu thương các em, nhanh chóng địnhhướng các em từ bỏ những điều sai trái mà trở thành người tốt Điều thuận lợi
là Xã Đoàn địa phương tôi thường tổ chức họp giao ban hằng tháng nên côngviệc trao đổi rất thuận lợi
PHẦN 6: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC TRONG THỜI GIAN ÁP DỤNG
* Năm học 2006 - 2007: Theo thống kê đầu năm có 10 học sinh cá
biệt Bằng tất cả tình thương và lòng trách nhiệm tôi đã cảm hoá được các em
Tâm sự, viếtnhật kí, giaonhiệm vụ, kếthợp chi đoànThôn
Cuôí nămhọc tốt, tốtnghiệp,tiến bộnhiều
Gia đình rất KK,đông anh em, namtính, dễ xúc động
Tâm sự thuyếtphục, giaonhiệm vụ
Sau 2tháng đãtiến bộ,chăm
ngoan họctốt
Tâm sự, phốihợp HS khác,giao nhiệm
vụ, kết hợp
CĐ thôn
Cuối nămtiến bộ rất
rõ, biết lohọc, đỗ tốtnghiệp,vào lớp 10
Tâm sự, giaonhiệm vụ, kếthợp Đoànthôn, với HSkhác
Tiến bộchậm, tốtnghiệp đợt2
Cha mất sớm, tỏ ra
lì lợm, lạnh nhạt,học được
Tâm sự giaonhiệm vụ, kếthợp với HSkhác
Tiến bộ rấtnhanh, tốtnghiệp vàolớp 10Cha nóng tính hay Tâm sự giao Cuối năm