Những kiến thức, kĩ năng đó được hình thành chủ yếu thông qua hoạt động luyện tập theo từng chủ đề và thường xuyên được trải nghiệm qua các bài hát khác nhau từ đó học sinh biết vận dụng
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 LỜI GIỚI THIỆU
Đối với giáo dục ở tiểu học, mỗi môn học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách con người Trong đó, môn Âm nhạc chiếm vị trí rất quan trọng; các kiến thức, kĩ năng của môn Âm nhạc có nhiều ứng dụng vào cuộc sống Âm nhạc giúp mọi người thêm yêu cuộc sống, mỗi giai điệu trong từng bài hát tạo hứng thú học các môn học khác và làm nền tảng để học sinh tiếp tục học âm nhạc ở bậc Trung học cơ sở Những kiến thức, kĩ năng đó được hình thành chủ yếu thông qua hoạt động luyện tập theo từng chủ đề và thường xuyên được trải nghiệm qua các bài hát khác nhau từ đó học sinh biết vận dụng trong học tập và sáng tạo qua những bài hát mang giá trị nghệ thuật cao Trong việc xây dựng kế hoạch dạy học theo từng bài hát, các hoạt động dạy học qua những chủ đề tôi gặp một số trở ngại như sự phát triển tâm, sinh lí của học sinh Tiểu học còn nhỏ nên sự hướng dẫn của giáo viên còn gặp khó khăn nhất là đối với học sinh ở vùng nông thôn Học sinh tham gia những câu lạc bộ âm nhạc còn khó khăn, một số phụ huynh cũng chưa coi trọng môn âm nhạc ở địa phương xã Thanh Trù Gặp những khó khăn trên, Tôi đã tuyên truyền tới các em mỗi cá nhân, gia đình hay cộng đồng chúng ta biết Âm nhạc là môn học hết sức quan trọng trong cuộc sống, thiếu âm nhạc cuộc sống sẽ trở nên vô vị, không có âm nhạc chúng ta cảm thấy trái tim như vô cảm, không rung động, không có cảm xúc từ lời ca, tiếng hát Còn về phương pháp dạy học thì tôi đã sử dụng 7 nốt đơn giản (Đô, rê, mi, fa, sol, la, si) kết hợp với sự tích cực, chủ động, sáng tạo
áp dụng vào bài học, các bài hát trong chương trình còn được phụ họa bởi những điệu múa nhịp nhàng, trò chơi vui nhộn để bài hát thêm sinh động và thu hút học sinh Từ đó, tôi băn khoăn và thấy sự cần thiết để đưa ra sáng kiến vận dụng linh hoạt trong dạy học theo giải pháp tôi đã tìm tòi, nghiên cứu giải pháp mới giúp
Trang 2các em có sáng tạo những điều hay ý đẹp mà biết, giữ gìn và tôn tạo những giá trị nghệ thuật
Vì vậy, tôi đã chọn đề tài: Một số giải pháp nhằm phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu Âm nhạc lớp 4
2 Tên sáng kiến: Một số giải pháp nhằm phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu Âm nhạc lớp 4
3 Tác giả sáng kiến.
- Họ và tên: Nguyễn Quốc Vịnh
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Thanh Trù
- Số điện thoại: 0387386837 Email: ththanhtruvy@gmail.com
4 Chủ đầu tư sáng tạo ra sáng kiến.
Trường Tiểu học Thanh Trù thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Âm nhạc lớp 4
6 Ngày sáng kiến được áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 9 năm 2018
7 Mô tả bản chất của sáng kiến.
7.1 Về nội dung của sáng kiến.
Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật vô cùng gần gũi, thân thiện với chúng
ta và lời ru của mẹ, tiếng hát của bà mỗi buổi trưa, buổi tối đem lại không khí vui nhộn giữa đêm tối thanh tịnh Vì vậy, trong công tác dạy học của mình để đào tạo những thế hệ phát triển toàn diện, âm nhạc là môn học giữ vai trò hết sức quan trọng trong trường học cũng như trong cuộc sống
Nhiệm vụ của giáo viên là truyền đạt cho học sinh những kinh nghiệm mà mình đã được học góp phần không nhỏ trong việc dạy và học, qua những nội dung kiến thức bài học giáo dục học sinh biết các thể loại dân ca các vùng miền trên cả nước về âm nhạc, nốt nhạc, thanh phách, song loan, trống, mõ, kể chuyện
về âm nhạc, biểu diễn, học sinh thấy được tình cảm trong sáng trong âm nhạc, biết yêu mọi người, yêu cái đẹp và biết sống cuộc sống có ý nghĩa Những âm thanh kỳ diệu bắt nguồn từ thiên nhiên, từ lao động, từ cuộc sống và phổ biến
Trang 3rộng dãi, các em còn tham gia vào ngăn chặn những hành vi xuyên tạc lời bài hát ở tại nơi mình ở Từ đó, giáo viên phát hiện những tài năng nhí có giọng ca, cảm thụ âm nhạc để bồi dưỡng nâng cao năng lực của học sinh
Học sinh thấy được giá trị của di sản văn hóa phi vật thể như hát xoan ghẹo Phú Thọ, hát quan họ Bắc Ninh, các em tiếp thu bài và nắm chắc các nốt nhạc, các bài tập đọc nhạc, biết kể chuyện về âm nhạc, tự tin khi biểu diễn bằng các hình thức hát đơn ca, song ca, tốp ca và sự đam mê thích văn nghệ ở các em rất cao
7.1.1 Thực trạng của nội dung chương trình môn Âm nhạc lớp 4
Chương trình môn Âm nhạc lớp 4 có 35 tiết bao gồm;
Có 10 bài hát
Ôn tập những bài hát đã học có 18 bài
Tập đọc nhạc và ôn tập đọc nhạc có 14 bài
Bài tập tiết tấu 1 bài
Kể chuyện âm nhạc 1 bài
Bài hát dành cho địa phương tự chọn 2 bài
Tập biểu diễn học kì I và học kì II có 2 Tiết đó là tiết 18, tiết 35
Bài trên được chia đều vào các học kì trong năm học
7.1.2 Các giải pháp
Mỗi bài hát các em có làm tốt được hay không đều phụ thuộc vào các phương pháp trực quan, phương pháp gợi mở, phương pháp vấn đáp, nghe, nhìn, tự tin, biểu diễn, được vận dụng ở mỗi bài khác nhau, để đạt kết quả cao trong dạy học và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu tôi đưa ra một số giải pháp sau
7.1.2.1 Giải pháp 1 Tuyên truyền vai trò môn Âm nhạc cho học sinh
và phụ huynh
Môn Âm nhạc trong nhà trường rất quan trọng trong cuộc sống, từ mầm non các em được học hát, học múa nhưng lên cấp tiểu học thì các em học cao
Trang 4hơn, âm nhạc là phương tiện để các em học tập, được học đọc lời bài hát, học viết, học vẽ các nốt nhạc trên khuông nhạc, kể chuyện âm nhạc, bước đầu cảm thụ âm nhạc, hình thành nhân cách, giáo dục thẩm mĩ, giúp các em có hành trang khơi dậy niềm đam mê ca hát và khả năng cảm thụ, sáng tạo trong âm nhạc Bên cạnh đó âm nhạc trong nhà trường còn trang bị cho các em một số nội dung, kiến thức, kỹ năng ca hát, nghe nhạc ở mức độ đơn giản, học sinh có thể tham gia các hoạt động văn nghệ của lớp, của trường, của phòng Giáo dục thành phố, của tỉnh Hình thành cho các em những hiểu biết về cái hay, cái đẹp trong môn âm nhạc, tác dụng của môn âm nhạc đối với đời sống, các em mở mang vốn hiểu biết về âm nhạc như song loan, thanh phách, nhạc cụ dân tộc Việt Nam, biết được tinh hoa âm nhạc trên thế giới, bồi dưỡng trí tuệ, đạo đức, tạo không khí vui tươi, lành mạnh phát triển toàn diện nhân cách học sinh
Giáo dục nghệ thuật âm nhạc mang tính đặc thù riêng Có khả năng liên kết, hỗ trợ, lồng ghép nội dung giáo dục với các môn học khác, mục tiêu giáo dục Khơi dậy trong mỗi cá nhân học sinh những cảm xúc hướng tới Đức Trí -thể - mĩ Âm nhạc là một hoạt động quan trọng giúp các em có tinh thần sảng khoái, có những mơ tươi đẹp
Khi các em được học âm nhạc hàng tuần hoặc các lớp học nhạc ở các câu lạc bộ sẽ nhận được rất nhiều về kiến thức Ai cũng vậy đều thích ngắm nhìn những học sinh múa hát biểu diễn ở những buổi thi văn nghệ của trường, hát múa theo những bài hát, múa mà học sinh yêu thích bằng một giọng hát trong và khỏe Âm nhạc rõ ràng đó là một phương tiện để thể hiện sự sáng tạo của học sinh
Tác dụng của môn Âm nhạc trong nhà trường đối với học sinh là một trong những phương tiện để thực hiện giáo dục đạo đức, thẩm mỹ giúp học sinh phát triển toàn diện, hình thành nhân cách học sinh, là môn học không thể thiếu trong mỗi chúng ta đó là món ăn tinh thần, ai cũng vậy khi hát xong một bài hát
sẽ thấy thinh thần sảng khoái thêm yêu cuộc sống hơn Từ đó học sinh và phụ huynh đã hiểu ra và yêu thích môn âm nhạc
Trang 57.1.2.2 Giải pháp 2 Đổi mới phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học âm nhạc ở tiểu học Phương pháp trực quan, vấn đáp, giảng giải, thực hành, gợi mở,… dạy học Âm nhạc ở Tiểu học phù hợp với nội dung, chủ đề của bài dạy giáo viên thường phải vận dụng linh hoạt tùy theo
mức độ ở từng lớp, từng học sinh
Tuy nhiên kết quả chưa sáng tạo là do các phần tập đọc nhạc các em chưa
nhớ kĩ, ít sáng tạo, không tự tin khi giao tiếp Về độ trải nghiệm, hợp tác nhóm biểu diễn nên kết quả chưa cao
Giải pháp mới phù hợp với điều kiện thực tế và năng lực học sinh nhất là
ở địa phương, xây dựng kế hoạch chủ đề theo từng khối lớp, lấy học sinh làm trung tâm, hiểu tâm sinh lý của các em, hướng dẫn học sinh tự học ở nhà qua mạng internet và kết quả được nâng lên rõ dệt, từ đó học sinh được trải nghiệm khám phá, kích thích các em thông minh qua các kênh học tập về giác quan thị giác, theo cảm xúc của mình, ngôn ngữ về âm nhạc vận động cơ thể như nhảy, múa, thể thao, ngôn ngữ giao tiếp giữa người này với người khác nghe nói chuyện về âm nhạc, thảo luận, học hát theo nhóm, phát huy tính tư duy học sinh
có năng khiếu, độc lập, sáng tạo
Đối với việc học của học sinh tự đánh giá kết quả hoạt động học trong và ngoài lớp học, có em thích làm việc cá nhân, em thích hoạt động theo nhóm Học thông qua trò chơi âm nhạc, tập luyện, vận dụng vào bài học thoải mái, vui
vẻ, mạnh dạn, học đi đôi với hành được trải nghiệm, khắc sâu kiến thức hơn, vận dụng vào cuộc sống, bất cứ ở đâu em có thể khám phá, tìm tòi, hứng thú học tập thông qua kể chuyện, biết di sản văn hoá của Việt Nam và xây dựng câu chuyện; Sự liên kết các môn học khác có nội dung liên quan hỗ trợ lẫn nhau như: Văn nghệ của trường, cuộc thi do phòng Giáo dục & Đào tạo Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức và các ngày lễ lớn, qua đó giáo dục học sinh biết yêu quê hương đất nước và biết được các nhạc sỹ và biết vận dụng vào bài viết văn, kể chuyện về Bác Hồ kính yêu với tất cả mọi người trong và ngoài nước, liên kết môn học Âm nhạc vừa nghe nhạc vừa được hoà mình vào nhịp phách, giai điệu,
Trang 6được vận động cơ thể, cảm nhận âm nhạc, sắc thái của bài học, liên kết với môn
Mĩ thuật như vẽ, cắt dán, Học sinh khám phá tham gia hoạt động chiếm lĩnh những kiến thức, kỹ năng, tăng cường khả năng tự học, giao tiếp, tự đánh giá từng bước hình thành phẩm chất, năng lực cần thiết phù hợp với lứa tuổi, phát huy tính tự giác trong học tập ngoài ra các em còn biết sử dụng thanh phách làm bằng tre cũng sáng tạo ra được âm thanh giai điệu theo ý thích và biết, giữ gìn bản sắc dân tộc, cuối tiết học ở tại lớp cũng như ở nhà, ngăn chặn những hành vi xuyên tạc lời bài hát nơi công cộng, vận dụng vào kỹ năng sống, học tập hằng ngày
Ở môn Âm nhạc hát đúng lời, đúng nhịp, đúng giai điệu và biểu diễn những hình thức này không thể thiếu, chúng luôn đan xen và hỗ trợ cho nhau trong quá trình học tập và biểu diễn
7.1.2.3 Giải pháp 3 Tổ chức các hoạt động
+ Hoạt động ngoại khóa
Từ những nhận thức trên các em thích khám phá về môi trường xung quanh trong đó có môn âm nhạc, giáo viên có dạy ngoài giờ miễn phí cho học sinh mà có lòng đam mê âm nhạc, về phía học sinh được học đàn, học hát, học múa, học biểu diễn qua nhiều thể loại sâu, rộng hơn như: hát Dân ca ở các vùng miền trên cả nước và những bài hát nước ngoài, tham mưu với nhà trường cho học sinh tham quan và giao lưu biểu diễn văn nghệ ở tại công ty, tự học ở nhà qua mạng internet và kết quả được nâng lên rõ rệt, từ đó học sinh được trải nghiệm khám phá kích thích các em thông minh qua các kênh, đây là hình ảnh tại buổi tham quan
Hoạt động ngoại khóa rất đa dạng phong phú để các em lựa chọn Mỗi hoạt động mang lại những lợi ích khác nhau và có cùng điểm chung là rèn luyện một số kỹ năng trong cuộc sống như năng động, sáng tạo và nâng cao thể lực nhanh nhẹn, hoạt bát Trong nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, các buổi tham quan dã ngoại, các câu lạc bộ năng khiếu, giao lưu
Trang 7trao đổi văn hóa với các trường bạn,…Các hoạt động này khiến các em rất hào hứng, thích thú tham gia
Trường Tiểu học Thanh Trù chú trọng đa dạng các hoạt động ngoại khóa nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện Những hoạt động này được nhà trường, thầy cô giáo chuẩn bị kỹ lưỡng và hướng dẫn học sinh tận tình Mục đích mong muốn học sinh phát triển toàn diện về thể lực với trí lực giáo viên luôn khuyến khích học sinh tham gia nhiều hoạt động từ thể thao đến nghệ thuật, các hoạt động xã hội… Với đặc thù giới tính nên các em nam và các em nữ thường có sự lựa chọn khác nhau Ví dụ các em nam thường thích những môn thể thao đá bóng hơn là vẽ, ca hát còn các em nữ thì ngược lại Các thầy giáo, cô giáo luôn
ưu tiên cho các em lựa chọn theo sở thích của mình Nhưng vẫn khuyến khích học sinh tham gia đa dạng ở các hoạt động để phát triển toàn diện Mỗi học sinh đều có một vài năng khiếu khác nhau và thầy cô giáo, nhà trường luôn tạo điều kiện, khuyến khích các em các em có sức khỏe tốt, vừa biết được lĩnh vực thể thao, vừa biết được lĩnh vực mĩ thuật mới, vừa có các kỹ năng sống cần thiết
Hoạt động ngoại khóa đem lại lợi ích cho các em xả stress, mang lại sự thoải mái Mỗi ngày đến trường là một ngày vui với những tiết học trên lớp đôi khi khiến các em căng thẳng và chán nản Vì vậy thỉnh thoảng tổ chức cho các em tham gia các hoạt động ngoại khóa đó cũng là biện pháp để giúp các em giảm bớt mệt mỏi,căng thẳng, hiệu quả cao học sinh tự tin, hòa đồng với các bạn khẳng định bản thân thể hiện những gì mình mong muốn qua những buổi giao lưu văn hóa văn nghệ với các cô, chú trong công ty sẽ đem lại nền kiến thức vững chắc về lịch sử, văn hóa mở mang kiến thức đời sống
xã hội để các em phát triển trí tuệ vững chắc Những bài học lí thuyết có thể các em không nhớ lâu với số lượng các em được tham gia đông vui và chia
sẻ với bố mẹ các em Chính vì vậy những hoạt động này đã thay đổi nhận thức và được sự ủng hộ, tin tưởng đồng tình của phụ huynh
Trang 8Hình ảnh các bạn đi trải nghiệm ở công ty
+ Hoạt động trải nghiệm
Vai trò của hoạt động trải nghiệm qua các buổi hoạt động trải nghiệm sáng tạo phù hợp với học sinh phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh như: Khai giảng, văn nghệ chào cờ đầu tuần, tạo điều kiện cho học sinh quan sát, Giáo viên tham mưu với nhà trường tổ chức thể dục giữa giờ vào thứ ba và thứ năm hàng tuần, học sinh suy nghĩ và tham gia các hoạt động ngày hội đập lợn đất, tổng kết năm học của nhà trường, từ đó tổ chức học sinh được đi trải nghiệm ở công ty khuyến khích, động viên khích lệ và tạo điều kiện cho học sinh tích cực nghiên cứu, tìm ra những sáng tạo mới, những giải pháp mới trên cơ sở nội dung, kiến thức đã học trong nhà trường và đã qua trải nghiệm trong thực tế cuộc sống, từ
đó hình thành phẩm chất, năng lực và kĩ năng sống cho các em, có thể tự ghi ra những gì cần thiết cho cá nhân.nghĩ ra sáng tác câu chuyện hoặc điệu múa
Trang 9Ảnh văn nghệ mừng xuân
Ảnh trải nghiệm ngày hội đập lợn đất
Trang 10+ Hoạt động tổ chức thi văn nghệ
Trong năm học nhà trường năm nào cũng tổ chức hoạt động văn nghệ, vui chơi tập thể, qua đó giúp các em được tham gia giao lưu, học hỏi lẫn nhau Đã tổ chức Hội thi văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
Tham gia thi diễn với nhiều tiết mục đến từ các khối lớp, quy tụ hơn 300
em học sinh biểu diễn thông qua các thể loại hát, múa Ấn độ, múa dân gian, những nhảy hiện đại, diễn kịch,…
Đây là sân chơi rèn luyện nâng cao các giá trị về văn- thể- mĩ cho các
em học sinh trong nhà trường; nâng cao hiệu quả dạy và học âm nhạc trong phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Nhằm phát huy tính độc lập, sáng tạo, năng động, phát hiện và rèn luyện các kỹ năng sống cho học sinh và bồi dưỡng nhân tài nâng cao tinh thần đoàn kết, góp phần giáo dục nâng cao ý thức biết ơn thầy giáo, cô giáo, yêu mến trường, lớp yêu quý các bạn
Dưới sự chỉ đạo hướng dẫn của GVCN và khả năng biểu diễn của học sinh, mang tính sáng tạo và tinh thần văn nghệ cao, các lớp đã đem đến cho hội thi những tiết mục thật sự có ý nghĩa về nội dung, hình thức dàn dựng chương trình ở các thể loại như: Múa, hát cho đến các tình huống mang tính giáo dục đạo đức được truyền tải đến người xem
Hội thi đã diễn ra đúng với mục đích và tinh thần của mục tiêu đề ra ca ngợi và tôn vinh nghề giáo, Học sinh biết trân trọng những tình cảm tốt đẹp của mình đối với thầy, cô và nhà trường Qua buổi tổ chức văn nghệ là những khoảnh khắc ghi lại kỉ niệm tốt đẹp của thầy và trò dưới mái trường Thanh Trù
Ngoài tổ chức thi văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 còn tổ chức các những ngày khác nữa như 26/3, khai giảng, hoạt động chào cờ đầu tuần, văn nghệ múa hát tập thể giữa giờ và truyền tải nhiều thông điệp khác nhau, là các bạn học sinh được tham gia trải nghiệm thi các tiết mục văn nghệ đặc sắc của các lớp biểu diễn tại trường cũng làm tăng thêm sự đam mê nghệ thuật ca hát của các em