K/N Môi trường GD - MTGD là tất cả các điều kiện về vật chất và tinh thần có ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục , học tập , rèn luyện và phát triển của người học Nghị định 80/2017/NĐCP -
Trang 1NỘI DUNG 1 Những vấn đề lí luận và pháp lí về xây dựng MTGD an toàn, lành mạnh,
thân thiện cho trẻ trong cơ sở GDMN Câu1.Những khái niệm cơ bản
Câu hỏi : A/C cho biết cách hiểu của mình về MTGD an toàn, MTGD lành mạnh ,MTGD thân thiện trong cơ sở GDMN
Trả lời
1 K/N Môi trường GD
- MTGD là tất cả các điều kiện về vật chất và tinh thần có ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục , học tập , rèn luyện và phát triển của người học ( Nghị định 80/2017/NĐCP)
- MTGD là thành tố quan trọng trong quá trình giáo dục nhằm phát triển tâm lí và hình thành nhân cách của người học , vì thế được nhiều nhà tâm lí học , Gd học ,XH học quan tâm nghiêm cứu> các kết quả Ng/cứu cho thấy MTGD có thể được nhìn nhận khác nhau theo các cấp độ vĩ mô và vi mô sau đây :
* Vĩ mô : Coi MTGD là toàn bộ phạm trù không gian và thời gian mà trong đó diễn ra HĐ giáo dục của các chủ thể : MTGD có thể hiểu là các quan hệ kiến tạo nên mới tiến hành HĐ dạy học và GD
* Vi mô: Coi MTGD là hệ thống các đ.kiện , hoàn cảnh các yếu tố bên trong, bên ngoài nhà trường
có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và hình thành nhân cách của người học trong cơ sở GD
=> Như vậy nói đến MTGD trong cơ sở Gd có thể hiểu là toàn bộ hệ thống các yếu tố vật chất ,tinh thần , văn hóa ảnh hưởng trực tiếp đến HĐ giáo dục và các chủ thể chung( CBQL, GV, người học ) của HĐGD nhằm hình thành nhân cách của người học theo mục tiêu giáo dục
2 Môi Trường GD An Toàn
- MTGD an toàn là MTGD mà người học được bảo vệ , không bị tổn hại về thể chất và tinh thần ( Nghị định 80/2017/NĐCP)
-An toàn trong cơ sở GD được coi là mức độ mà người học được bảo vệ về thể chất , tinh thần , không bị sợ hãi hay bất kì một tổn hại nào MTGD an toàn đảm bảo cho tất cả trẻ em được bảo vệ ( tránh khỏi bạo lực thể chất , lạm dụng tình dục , lạm dụng tình cảm và bỏ mặc ), từ đó trẻ tự do và
tự tin phát triển Nơi dó có cơ sở vật chất đầy đủ và bố trí hợp lí với không gian an toàn Nơi trẻ cảm thấy được bảo vệ , che chở , nơi cha, mẹ và cộng đồng cảm thấy được chào đón , khuyến khích trách nhiệm và cam kết Hay nơi đó “mỗi học sinh cần và xứng đáng được cảm thấy tôn trọng và không bị tổn hại về thể xác, hăm dọ, quấy rối và bắt nạt”
Trang 2-Vấn đề an toàn cho trường học trước tác động của thiên tai cũng là vấn đề nhiều trường học phải đối mặt Tài liệu hướng dẫn trường xây dựng trường học an toàn nêu : “ trường học an toàn trước thiên tai và biến đổi khí hậu là MTGD có đủ điều kiện để đảm bảo an toàn cho học sinh, GV, các cán bộ nhân viên trong trường ( Những người đang làm việc trong trường )và cơ sở vật chất phục vụ dạy và học trong mọi điều kiện cảu thiên tai và tác động của biến đổi khí hậu
3 Môi trường GD lành mạnh
- MTGD lành mạnh là MTGD không có tệ nạn XH, không bạo lực: người học , CBQL,GV,NV có lối sống lành mạnh ,ứng xử văn hóa ( Nghị định 80/2017/NĐCP)
- Thông thường “ an toàn ,,và “ lành mạnh ,, hay đi cùng nhau , quan hệ chặt chẽ với nhau , bởi ” an toàn ,, là điều kiện tiên quyết của ” lành mạnh ,,và ngược lại MT lành mạnh mới đảm bảo tối đa sự an toàn về tinh thần, tâm lí cho người học Trong nhiều nghiêm cứu gắn kết ” an toàn ,,với” lành mạnh
và xác định tiêu chí chung của MTGD an toàn, lành mạnh.Theo quan điểm này MTGD an toàn , lành mạnh là MTGD đảm bảo an toàn về thể chất và tinh thần,tâm lí cho trẻ, bảo vệ trẻ em , đồng thời tạo
cơ hội , khuyến khích và hỗ trợ trẻ để chúng phát triển hết tiềm năng của bản thân
- Một số nghiêm cứu khác thể hiện quan điểm coi MTGD lành mạnh khi và chỉ khi là MTGD văn hóa hay MT văn hóa nhà trường , trong MTGD đó trẻ cảm nhận rất rõ ràng rằng vốn sống, ki8nh nghiệm bản thân , cá nhân khác , văn hóa gia đình , dòng họ cộng đồng …trong MT sống của trẻ được thể hiện một cách tích cực trong chương trình GD, các HĐGD, điều kiện , phương tiện GD… qua đó trẻ có cảm giác gần gũi , cảm thấy tự hào, tích cực tự bộc lộ , tự khẳng điịnh mình trong học tập và không ngừng phát triển
- MTGD lành mạnh còn được hiểu là môi trường không có các tiêu cực, tệ nạn xã hội, môi trường đảm bảo cho trẻ được phát triển nhân cách một cách lành mạnh
4 Môi trường GD thân thiện
- MTGD thân thiện là MTGD mà người học được tôn trọng ,đối xử công bằng , bình đẳng và nhân
ái ; được phát huy dân chủ và tạo điều kiện để phát triển phẩm chất và năng lực ( Nghị định
80/2017/NĐCP)
_ Nhiều nghiêm cứa tìm hiểu về MTGD thân thiện, tuy các phát biểu có khác nhau , nhưng điểm xuất phát chung coi MTGD thân thiện là MTGD đảm bảo quan điểm “ giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ,,có nghĩa là các thành tố vật chất, tinh thần trong MTGD đó phải :” xuất phát từ trẻ,,( đặc điểm ,cá nhân,
độ tuổi , nhu cầu, hứng thú và khả năng của trẻ ), “vì trẻ ,, “( khuyến khích và hỗ trợ trẻ phát triển
Trang 3đạt mục tiêu giáo dục )và “do trẻ,,( Tạo điều kiện cho trẻ độc lập và sáng tạo trong học tập , giải quyết vấn đề )
-Tổ chức UN Womem( 2013) cho rằng “Trường học thân thiện là nơi mà tấ cả các thành viên của cộng đồng cộng đồng trường , học sinh hay nhân viên đều cảm thấy có giá trị , nơi các cá nhân đối sử với nhau một cách tôn trọng , nơi mà sự khoan dung và đa dạng được quảng bá ; Nơi mỗi học sinh có đặc quyền như nhau trong việc học tập và tham gia ; và nơi hệ thống được thiết lập để tăng cường mối quan hệ tin cậy và hỗ trợ giữa người dạy và người học
- Cũng đề cập đến MT học tập thân thiện , hòa nhập , UNETSCO( 2015) nhấn mạnh đến quan điểm xuyên xuốt là “mọi trẻ em đều khác biệt ,,và có quyền bình đẳng như nhau đối vời giáo dục , bất kể trình độ hay khả năng của mỗi em như thế nào , vì vậy trách nhiệm của nhà trường là phải tạo ra một MT học tập trong đó mọi trẻ đều được quan tâm và tôn trọng
Trang 4Câu 2 : Các quy định hiện hành liên quan đến việc xây dựng MTGD an toàn ,lành mạnh, thân thiện cho trẻ trong cơ sở GDMN
Trả lời
-Việt Nam là nước đầu tiên ở châu á , thứ 2 thế giới phê chuẩn công ước bảo vệ trẻ em , có nhiều bước tiến trong việc xây dựng khung pháp lí bảo đảm cho mọi trẻ em về môi trường sống
- Nghị quyết 29-NQ/TW” về đổi mới căn bản , toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa , hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc
tế ,, : Mục tiêu cụ thể đối với GDMN giúp trẻ PT thể chất ,tình cảm, hiểu biết ,thẩm mĩ, hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách , chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1 Hoàn thành phổ cập
GDMNcho trẻ 5 tuổi vào năm 2015, nâng cao chất lượng phổ cập trong những năm tiếp theo và miễm học phí trước năm 2020.Từng bước chuản hóa các trường Mn, Phát triển GDM dưới 5 tuổi có chất lượng phù hợp với điều kiện của từng địa phương và cơ sở giáo dục
- Văn bản 102/2016/QH13 luật trẻ em
- Văn bản 38/2005/QH11 luật Gd của quốc hội nước CHXHCNVN và 44/2009/QH12 luật sửa đổi ,
bổ sung một số điều của luật giáo dục
- Luật hình sự 2015 quy định bất kì hành vi bạo lực xâm hại trẻ em nào đều bị coi là tình tiết tăng nặng với tội phạm
-Nghị định 80/2017/NĐ-CP, quy định về MTGD an toàn, lành mạnh , thân thiện , phòng chống bạo lực học đường
-Quyết định 04/VBHN-BGDĐT,Ban hành điều lệ trường MN
-Thông tư 13/2010/TT-BGDĐT, Ban hành quy định về xây dựng trường học an toan, phòng , chống tai nạn ,thương tích trong cơ sở GDMN
- Thông tư 02/2014/TT-BGDDDDT, Ban hành quy chế công nhận trương MN đạt chuẩn QG
- Thông tư 21 /2014/ TT-BGDDDDT, Quy ddingj về quản lí và sử dụng xuất bản phẩm tham khảo trong các cơ sở GDMN , GD phổ thông và GD thường xuyên
- Thông tư về kiểm định chất lượng GD trường MN
- Quyết định 34/2014/QĐ-TTg, của thủ tướng chính phủ về quy định tiêu chuẩn xã, phường, thị trấn phù hợp với trẻ em : quy định tiêu chuẩn , điều kiện công nhận , trình tự , thủ tục , đánh giá và công nhận xã , phường , thị trấn phù hợp với trẻ em Quyết định này áp dụng đối với các xã, phường, thị trấn trong phạm vi cả nước
Trang 5-Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, Ban hành điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh : quy định nguyên tắc HĐ: quy định nhiệm vụ , trách nhiệm , quyền hạn của ban đại dienj cha mẹ học sinh trong việc phối hợp với nhà trường thực hiện các hoạt động GD
Câu 3: Vai trò của MTGD an toàn , lành mạnh, thân thiện đối với việc nâng cao chăm sóc giáo dục ở các cơ sở GDMN
Trả lời
- Đảm bảothực hiện quyền trẻ em , quyền của người học cho tất cả trẻ em trong các cơ sở giáo dục
khi xây dựng Môi Trường GD an toàn , lành mạnh , thân thiện trong cơp sở giáo dục
+ Trẻ em đến các cơ sở Gd được đảm bảo an toàn về tính mạng, sức khỏe thể chất, tinh thần + Trẻ được học tập trong môi trường công bằng , tôn trọng đặc điểm và văn hóa cá nhân , từ đó làm phát triển ở trẻ những cảm xúc và hành vi tích cực , tạo điều kiện tham gia có chất lượng các hoạt động ở cơ sở GDMN
+ Môi Trường GD tăng cường sự thiết lập các MQH tích cực giữa các cá nhân làm cho mỗi cá nhân đều được thừa nhận và hỗ trợ lẫn nhau
-Hỗ trợ và tác động tích cực tới nhận thức , hành vi , thái độ của cán bộ , GV, nhân viên trong cơ sở GD
+ Nhận thức tốt hơn về quyền trẻ em và quyền lợi của người học
Trang 6+ Được làm việc trong môi trường an toàn về tính mạng, sức khỏe thể chất và tinh thần , khiến cho CB, GV, NV yên tâm công tác
+ Hình thành và phát triển văn hóa ứng sử trong cơ sở Gd , tác động đến tâm lí , hành vi của mọi thành viên trong cơ sở từ đó phát triển các MQH tích cực , chất lượng chăm sóc- giáo dục trẻ cũng được nâng cao
-Tác động tích cực đến nhận thức , hành vi, thái độ của cha mẹ trẻ và cộng đồng xã hội đối với công tác giáo dục MN nói chung và việc xây dựng Môi Trường GD trong cơ sở MN nói riêng
Trang 7Câu 4 : Các Thành tố của Môi Trường GD an toàn, lành mạnh , thân thiện cho trẻ trong cơ sở GDMN
Trả lời 1.Các thành tố của trường học an toàn
a.Môi trường vật chất trường học phải đảm bảo an toàn , phong, tránh , tai nạn ,thương tích và
phòng, ngừa , ứng phó hiệu quả với bạo lực học đường , bao gồm :
+ Tổ chức MT trong lớp và ngoài lớp: vị trí trường, các khối công trình chức năng, cấu trúc, diện tích, kích thước, vật liệu, cách bố trí sắp xếp…các khu vực trong, ngoài lớp
+ Các tiêu chuẩn về thiết bị, đồ dùng sử dụng trong trường học: Chủng loại, số lượng, kích thước, chất liệu, tính năng
+ Y tế trường học
b.Môi trường tinh thần an toàn:Trẻ được bảo vệ , được tự tin và tự do bộc lộ bản thânvà phát triển , không bị sợ hãi hay bất kì sự tổn hại nào , bao gồm :
+ Cơ cấu tổ chức, chính sách và các mối quan hệ trong trường: Tỷ lệ nhân viên và các nhóm lớp; Tính chuyên nghiệp của GV/nhân viên; Các quy định về an toàn, VS phòng bệnh và Phòng ngừa thương tật; Kế hoạch dự phòng; Các quy định về ứng xử ở trường, lớp
+ chương trình GD: Tài liệu giảng dạy; PP GD; Các hoạt động GD đảm bảo sự thoải mái về tinh thần và tạo cơ hội cho người học phát triển, có đưa giáo dục kĩ năng sống
+ Hợp tác với PH, cộng đồng và các cơ quan liên quan: Hồ sơ cung cấp thông tin liên quan đến trẻ; chính sách gặp gỡ trao đổi thông tin với PH, cộng đồng và các cơ quan liên quan
c An toàn thực phẩm trong trường học: các quy định về tổ chức bếp ăn tại cơ sở giáo dục ; quy định
với những trường hợp phụ huynh mang thực phẩm tới co sở giáo dục cho trẻ ; quản lí các trường hợp điều trị dinh dưỡng
2 Các thành tố của trường học thân thiện
a)Môi trường tạo cảm giác ấm áp, yên tâm, tin tưởng
b)Phương pháp giáo dục: Trẻ là trung tâm - trẻ cảm thấy được quan tâm, chia sẻ và có thể tin tưởng, được đối xử công bằng, trẻ được tham gia, trẻ được hỗ trợ phát triển các năng lực cá nhân, c.)Mối quan hệ giữa các đối tượng trong MTGD
d).Các quy tắc ứng xử trong MTGD
e).Tổ chức môi trường cho trẻ khuyết tật/ trẻ có nhu cầu đặc biệt
3.Các thành tố của trường học lành mạnh
a)Môi trường sạch sẽ, vệ sinh, đảm bảo an toàn, không có các tệ nạn
Trang 8b)Môi trường đầy đủ các tiện nghi về điện, nước, khu vệ sinh riêng dễ tiếp cận, phân theo giới tính/ nhóm đối tượng,
c)Môi trường văn hóa: tôn trọng sự khác biệt; các quy tắc ứng xử khuyến khích duy trì và phát triển các hành vi đạo đức; dịch vụ tư vấn sức khỏe và tâm lý
Câu 5: Nguyên tắc và quy trình xây dựng Môi Trường GD an toàn lành mạnh, thân thiện cho trẻ trong cơ sở GDMN
Trả lời
1 Nguyên tắc xây dựng MTGD an toàn lành mạnh, thân thiện cho trẻ trong cơ sở GDMN
( gồm 6 nguyên tắc )
Dựa trên các thành tố và biểu hiện cần có của Môi Trường GD an toàn , lành mạnh , thân thiện đồng thời trên cơ sở tham khảo từ nghiêm cứu Unicef về xây dựng MTGD an toàn lành mạnhcó thể đưa ra các nguyên tắc bao gồm :
a Bắt đầu từ đứa trẻ: Mỗi đứa trẻ cần được xem xét một cách rõ ràng đầy đủ về đặc điểm, nhu
cầu , tình trạng sức khỏe và dinh dưỡng cũng như bất kì áp lực nào mà đứa trẻ có thể phải chịu từ sự phân biệt như giới tính , tôn giáo , tình trạng kinh tế
b.Sự khỏe mạnh của trẻ em:
+ Cơ sở giáo dục không thể đảm bảo hoàn toàn sức khỏe của trẻ nhưng cũng không nên làm sức
khỏe của trẻ xấu đi Môi trường học tập không lành mạnh và không an toàn sẽ dẫn đến những tổn thương và bệnh tật Vì vậy cần cung cấp nước sạch và các phòng vệ sinh phù hợp là bước cơ bản đầu tiên trong quá trình tạo ra môi trường học tập lành mạnh thân thiện với trẻ em
+ Các yếu tố quan trọng khác gồm thiết lập và thuwch thi các quy tắc trong môi trường học tập : không có ma túy , rượu và thuốc lá, loại bỏ tiếp xúc với vật liệu độc hại , cung cấp đủ số lượng đồ
Trang 9dùng được thiết kế tiện dụng , ánh sáng đầy đủ ,cơ hội luyện tập thể chất và giải trí , đảm bảo thiết bị trợ giúp , các điều kiện thích hợp cho việc tổ chức ăn bán trú , các can thiệp liên quan đến sức khỏe khác như tẩy giun , bổ sung vi chất dinh dưỡng , phòng ngừa sốt rét
c An toàn cho trẻ và bảo vệ trẻ :
+Cơ sở vật chất ở cơ sở Gd phải đảm bảo an toàn cho trẻ Môi trường cần thiết kế để đáp ứng
nhu cầu cơ bản của trẻ , đưa yếu tố giới tính vào hệ thống bằng cách có riêng biệt nhà vệ sinh cho nam và nữ , cơ sở giáo dục phải xác định và loại bỏ nguyên nhân gây thương tích trong cơ sở và đảm bảo rằng các thiết bị hỗ trợ trong trường hợp khẩn cấp phải luôn được duy trì và sẵn sàng , có quy trình xử lí các trường hợp khẩn cấp và thực hành ứng phó khẩn cấp
+ các hành vi quấy rối và phản xã hội , lạm dụng , bắt nạt , bóc lột tình dục phải bị loại bỏ Trẻ cần được bảo vệ ngay tại nhà , trên đường đến trường
+ Gv và phụ huynh can thiệp , giải quyết các tình huống này bao gồm kỉ luật không bạo lực cũng như thiết lập và thực thi các quy tắc hành vi bảo vệ trẻ em khỏi quấy rối tình dục , lạm dụng , bạo lực , bắt nạt , trừng phạt thể xác , kì thị , phân biệt đối xử
+ Đặc biệt chú ý tới trẻ mồ côi , trẻ bị tổn thương do HIV
d Trẻ cảm thấy tự tin, thoải mái: Môi trường mà ở đó trẻ không bị đe dọa hoặc khiến trẻ không
cảm thấy được chào đón các hoạt động giáo dục ở cơ sở Gd phải giúp trẻ tự tin, thởi mái từ đó khuyến khích phát triển được các năng lực cá nhân , phát triển cảm xúc và các MQH tích cực giữa các thành viên Sự thân thiện trong cơ sở giáo dục được thúc đẩy thông qua sự tham gia của trẻ vào các hoạt động chung làm cho cơ sở giáo dục , sạch đẹp , thân thiện hơn và duy trì bền vững chúng
e Cùng tham gia : Xây dựng duy trì Môi Trường GD an toàn , lành mạnh , thân thiện cần thu hút sự
tham gia của các thành viên có liên quan trong và ngoài cơ sở giáo dục với việc phân quyền và trách nhiệm rõ ràng
g Kiểm soát, đánh giá và điều chỉnh: Xây dựng Môi Trường GD an toàn , lành mạnh , thân thiện
là 1 quá trình trong đó để đmả bảo tính nghiêm túc , tính phù hợp và hiệu quả cần duy trì thường xuyên và nghiêm túc việc kiểm soát và đánh giá Môi Trường GD để điều chỉnh đáp ứng các tiêu chí
2 Quy trình xây dựng Môi Trường GD an toàn lành mạnh, thân thiện cho trẻ trong cơ sở GDMN
Dựa trên mục tiêu xây dựng Môi trường giáo dục an toàn lành mạnh thân thiện và các thành tố đảm bảo mục tiêu này thì Quy trình xây dựng Môi Trường GD an toàn lành mạnh, thân thiện cho trẻ trong cơ sở GD gồm :
Trang 102.1 Đặt mục tiêu cho năm học và lập kế hoach xây dựng MTGD an toàn, lành mạnh, thân thiện
(trường/nhóm, lớp)
2.2 Chuẩn bị các điều kiện cho việc thực hiện kế hoạch:
- Dự kiến nhân sự và dự trù phân công trách nhiệm
- Dự trù và chuẩn bị kinh phí hoặc phương án cho việc trang bị đảm bảo điều kiện CSVC
- Phổ biến làm thấm nhuần triết lí giáo dục / quan điểm giáo dục của cơ sở giáo dục tới tất cả cán
bộ , Gv, NV Đảm bảo các thành viên nắm vững quy tắc văn hó ứng sử trong cơ sở giáo dục
- Trang bị những kiến thức, kĩ năng cần thiết cho cán bộ, giáo viên, nhân viên
-Tuyên truyền nâng cao nhận thức của cha mẹ và cộng đồng,đưa ra các thỏa thuận, cam kết giữa gia đình và nhà trường trong việc phối hợp xây dựng môi trường giáo dục an toàn , lành mạnh, thân thiện -Lập kế hoạch hoạt động năm học trong đó có đưa vào các hoạt động đảm bảo an toàn trong trường /nhóm lớp , các hoạt động trang bị kiến thức , kĩ năng sống cho học sinh, hoạt động khuyến khích sự phát triển năng lực cá nhân hỗ trợ trẻ có nhu cầu đặc biệt
- Có kế hoạch giám sát việc thực hiện: phương tiện, nhân sự, quy trình tiếp nhận và xử lý thông tin
2.3 Thực hiện kế hoạch
- Phân công nhân sự đảm bảo các hoạt động cho cơ sở giáo dục
- Tổ chức sắp xếp , bố trí , trang trí trường/ nhóm, lớp đáp ứng các yêu cầu về môi trường Gd an toàn, lành mạnh, thân thiện (trường/nhóm, lớp)
-Tạo ra những truyền thống trong lớp học : cùng thống nhất và tạo ra bảng cam kết của lớp , thường xuyên tổ chức các các buổi trao đổi để nắm bắt thông tin , hiểu biết lẫn nhau , thống nhất các vấn đề chung
-Tổ chức thực hiện các hoạt động Gdchinhs khóa, ngoại khóa theo kế hoạch đã xây dựng
-Duy trì các hoạt động phối hợp giữa gia đình , nhà trường và cộng đồng
-Duy trì hoạt động giám sát , tổng hợp và công bố các thông tin từ quá trình giám sát
2.4 Đánh giá và điều chỉnh
- MTGD an toàn, lành mạnh, thân thiện Đánh giá môi trường Gd của nhóm/ lớp và cơ sở giáo dục để đưa ra những nhận định về mức độ của môi trường GD an toàn, lành mạnh, thân thiện
-Công khai lấy ý kiến đánh giá và góp ý từ các đối tượng có liên quan
-Đưa ra những điều chỉnh cần thiết