Chính vì vậy bản thân tôi đã và đang cố gắng đi sâu tìm những biện phápthích hợp nhằm tăng cường khả năng ca hát cho trẻ trong trường mầm non,tôi mong rằng nếu áp dụng một số biện pháp s
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Như chúng ta đã biết: Âm nhạc có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộcsống con người Nhờ có âm nhạc, con người sẽ cảm thấy yêu đời hơn, cuộc sốngtrở nên thi vị và tốt đẹp hơn Không có âm nhạc thì khó mà có thể chứng minh
được với người đang bước vào ngưỡng cửa của cuộc đời rằng: “Cuộc đời đẹp đẽ biết chừng nào!!!”.
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực khách quan bằngnhững hình tượng âm thanh có sức biểu cảm Cùng với các yếu tố diễn tả âmnhạc như: giai điệu, âm sắc, cường độ, hoà âm, cách cấu tạo, hình thức , bảnchất thời gian trong âm nhạc làm cho nó có thể truyền đạt sự vận động của tìnhcảm và ý tưởng với tất cả những sắc thái tinh tế nhất Âm nhạc gắn liền với conngười từ lúc chào đời cho tới khi giã từ cuộc sống
Âm nhạc có sức mạnh vô cùng to lớn trong việc thể hiện một cách tinh tếthế giới nội tâm của con người Nó tác động tực tiếp vào lĩnh vực tình cảm củacon người và có khả năng thống nhất con người trong cùng một nỗi xúc động,trở thành phương tiện giao tiếp hết sức nhạy cảm giữa con người mà không cầnđến ngôn ngữ
Đặc biệt đối với trẻ nhỏ, ngay từ khi mới sinh ra, âm nhạc có tác dụng rấtlớn Nhiều nghiên cứu gần đây còn phát hiện ra rằng trẻ được tiếp xúc với âmnhạc từ khi còn nhỏ sẽ giúp cải thiện trí nhớ và học lực của trẻ bằng cách kíchthích sự phát triển các vùng khác nhau trong bộ não Theo tiến sỹ Daniel J.Levitin tác giả của cuốn sách “This Is Your Brain On Music - Tư duy âm nhạccho trẻ”, ông phát hiện ra rằng, trong não bộ của con người có một miền đặc biệtđược dành riêng cho âm nhạc và rất nhiều khu chức năng xung quanh khu vựcnày chịu ảnh hưởng của âm nhạc Âm nhạc có khả năng tăng sự thông minh đặcbiệt của trẻ đến 46% so với những đứa trẻ không được lớn lên cùng âm nhạc
Âm nhạc có ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện cơ thể trẻ Trước hết, âmnhạc được coi là khả năng tốt nhất để phát triển tai nghe Tính chất đa dạng của
âm nhạc gợi ra những phản ứng gắn với sự thay đổi nhịp tim mạch, sự trao đổimáu
Việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng theo điệu nhạc không chỉ giúp trẻ tậpphối hợp các động tác đi lại vững vàng, chạy nhẹ nhàng, mà tất cả những vậnđộng của tay, chân, thân mình của trẻ, nhờ có âm nhạc phụ hoạ sẽ trở nên chínhxác và nhịp nhàng hơn Vận động theo nhạc tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn,
có tư thế đẹp và duyên dáng
Việc trẻ hát gắn với việc phát triển sinh lí ở trẻ, đẩy mạnh chức năng hoạtđộng của các cơ quan phát thanh, hô hấp làm cho giọng hát của trẻ tốt hơn, tạo
Trang 2điều kiện rèn luyện sự phối hợp giữa nghe và hát Tư thế hát đúng sẽ tạo điềukiện điều hoà hoạt động hô hấp, thở sâu hơn, tạo cho trẻ có dáng dấp uyểnchuyển và phong thái đẹp.
Cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển nhận thức Nó đòi hỏitrẻ phái chú ý qua sát, nhạy bén Trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh, làmquen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chấtcủa hình tượng âm nhạc Trong khi tập hát trẻ không chỉ tiếp thu về giai điệu,tiết tấu, lời ca, mà còn phát triển ngôn ngữ (phát âm chính xác, biểu cảm, mởrộng vốn từ) Các dạng hoạt dộng âm nhạc ở trường mầm non tuỳ theo đặc điểmlứa tuổi, thông qua các bài học giáo dục âm nhạc ngày một khó dần, phức tạpdần đòi hỏi trẻ phải tích cực tư duy, tưởng tượng, sáng tạo
Muốn phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ, phải từng bước nângcao dần trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc, giúp trẻ từngbước cảm nhận và biết đánh giá âm nhạc ở mức độ đơn giản Theo đó, sở thích
âm nhạc của trẻ dần dần xuất hiện Điều này thể hiện rất rõ khi cho trẻ mầm nontiếp xúc với các tác phẩm âm nhạc phù hợp với lứa tuổi
Như vậy viêc tổ chức dạy âm nhạc cho trẻ ở trường Mầm non tạo điềukiện phát triển chung cho trẻ Mối liên hệ giữa các mặt giáo dục thể hiện trongcác dạng và hình thức phong phú của hoạt động âm nhạc Sự nhạy cảm và tainghe âm nhạc phát triển trong những mức độ phù hợp giúp trẻ hưởng ứng vớinhững tình cảm tốt đẹp ấy, đẩy mạnh hoạt động trí tuệ thường xuyên hoàn thiệnhoạt động thể chất, phát huy phẩm chất đạo đức đúng đức cao cả, lối sống chânthực, lành mạnh ở trẻ
Trong chương trình Giáo dục mầm non, hoạt động âm nhạc là một mônnghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảmhứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âmnhạc như nghe cô hát, trẻ tự hát, nhảy múa, chơi trò chơi âm nhạc sẽ hình thành
ở trẻ những yếu tố của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà, đó là sự pháttriển về thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ và thể lực trong mối quan hệ chặt chẽ vớinhau Mặt khác, trong chương trình Giáo dục mầm non, các bộ môn khác sẽkém hiệu quả nếu như không sử dụng âm nhạc, bởi âm nhạc là một phương tiệnhữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ở trường Giáo viên có thểchơi đàn guirta, organ hay bật nhạc không lời êm dịu làm nhạc nền trong khiđang diễn ra các hoạt động khác của trẻ như: Giờ ăn, giờ chơi ở các góc, chơingoài trời, trẻ làm bài tập theo nhóm, giờ tạo hình Ca hát và nghe nhạc giúp trẻduy trì tập trung, phấn khởi trong khi hoạt động
Trên thực tế hiện nay, nhằm đáp ứng mục tiêu của chương trình Giáo dụcmầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phân ra các lĩnh vực phát triển, trong đóhoạt động âm nhạc thuộc lĩnh vực phát triển thẩm mỹ Hoạt động âm nhạckhông phân ra làm 4 loại tiết như chương trình cải cách trước đây, mà đưa ra nội
Trang 3dung chính và nội dung kết hợp trong một hoạt động Các nội dung có động,tĩnh xen kẽ nhau phù hợp với từng độ tuổi giúp giáo viên tổ chức hoạt động âmnhạc một cách linh hoạt, uyển chuyển hơn, phát huy được tính sáng tạo, tích cựchoạt động của cô và trẻ, khiến cho giờ học trở nên sôi nổi, hấp dẫn, nhiều bài hátkhông còn lặp lại dễ gây nhàm chán Giáo viên tổ chức hoạt động âm nhạc dựatrên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trẻ được học bằng chơi, chơi màhọc để phát huy tính chủ động, sáng tạo nhằm phát triển tối ưu khả năng cảm thụ
âm nhạc ở trẻ
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ tình yêu âmnhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú: Cahát, vận động, nghe hát, trò chơi âm nhạc Đặc biệt với trẻ 3-4 tuổi, âm nhạcđem lại những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc dần hình thành trong tâmhồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc Đây là bước khởi đầu giúp trẻlựa chọn đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách biểu diễn ở mức độ đơn giản
Nó là một phương tiện hữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ởtrường Mầm non Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thể tách rời vớicông tác chăm sóc, giáo dục trẻ
Trải qua 10 năm công tác và thực hiện các tiết dạy âm nhạc tôi luôn cốgắng học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để nâng caochất lượng dạy và học đặc biệt là chất lượng tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ,tham gia dự giờ đồng nghiệp, hội thảo chuyên đề cấp trường, cấp thành phố vềlĩnh vực phát triển thẩm mỹ
Tuy nhiên trong quá trình tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ tại lớp tôi đã
và đang phụ trách, tôi nhận thấy trẻ vẫn còn rất nhút nhát, chưa tự tin, chưa hứngthú tham gia vào các hoạt động âm nhạc Khả năng cảm thụ âm nhạc còn hạnchế, khi trẻ ca hát tôi thường nhận thấy đôi lúc có phần không chính xác về giaiđiệu hoặc về lời ca, thậm chí trẻ còn tự sáng tác lời không phù hợp nội dung Mặt khác kỹ thuật hát của trẻ còn hạn chế về giọng, về hơi, vì âm vực tiết tấu vìthế nó làm giảm đi tính nghệ thuật của bài hát Ngoài ra cơ quan phát âm của trẻchưa thực sự hoàn chỉnh, âm phát ra yếu, hơi thở ngắn, nông và đặc biệt sự phốihợp giữa tai nghe và giọng chưa thật chủ động Do đó trẻ hát chưa có tính nghệthuật
Chính vì vậy bản thân tôi đã và đang cố gắng đi sâu tìm những biện phápthích hợp nhằm tăng cường khả năng ca hát cho trẻ trong trường mầm non,tôi mong rằng nếu áp dụng một số biện pháp sau đây sẽ góp phần nâng cao hiệuquả hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo trong nhà trường như: Trẻ sẽ có khảnăng cảm thụ âm nhạc tốt, tự tin và tích cực tham gia các hoạt động âm nhạc.Mạnh dạn tham gia biểu diễn các chương trình văn nghệ trong các ngày hội,ngày lễ của trường
Trang 4Xuất phát từ những lí do trên nên tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi trong trường mầm non”
Điện thoại: 0982938383 E-mail: loantran10101987@gmail.com
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
- Trần Thị Loan - Giáo viên trường mầm non Hoa Sen- TP Vĩnh Yên.
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ
- Vấn đề mà sáng kiến cần giải quyết: Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức
các hoạt động âm nhạc cho trẻ 3- 4 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen và đề xuấtmột số một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu
giáo 3- 4 tuổi giúp trẻ cảm thụ âm nhạc,có khả năng biểu diễn, thể hiện các tác
phẩm âm nhạc Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo ở trẻ
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 9/2017
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Biện pháp 1: Gây hứng thú cho trẻ 3- 4 tuổi trong hoạt động âm nhạc:
Gây hứng thú để giới thiệu bài khi tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫugiáo 3- 4 tuổi là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự thành công chotiết dạy Đặc điểm của trẻ lưa tuổi mầm non là dễ thu hút sự chú ý nhưng cũng
dễ mất tập trung nếu giáo viên không có khả năng thu hút trẻ hoặc do nhữngđiều kiện khách quan bên ngoài Vì vậy để thu hút sự chú ý của trẻ và khuyếnkhích trẻ tích cực tham gia hoạt động tôi đã sử dụng một số hình thức như sau:
- Sử dụng tranh, ảnh, hình ảnh, video có nội dung liên quan đến bài hátdạy trẻ, màu sắc tươi tươi tắn, hình ảnh rõ nét, âm thanh sống động giúp trẻ trigiác và cảm nhận
Ví dụ: Khi dạy trẻ hát bài hát: “Cả nhà đều yêu” (Nhạc và lời: Bùi AnhTôn) tôi sử dụng một số bức ảnh chụp gia đình mà trẻ mang theo đến lớp, chotrẻ truyền tay nhau xem để trẻ nhận ra đó là gia đình của mình hay của bạn kháctrong lớp Từ đó khơi gợi tình yêu thương của trẻ với gia đình mình, giúp trẻ thểhiện bài hát tình cảm hơn
Trang 5Hoặc khi hát cho trẻ nghe bài hát: “Lời ru của mẹ” (Nhạc và lời: VũTrọng Tường), tôi sử dụng đoạn video mẹ đang ru con ngủ trong vòng tay à ơi:
“Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”
Để trẻ cảm nhận được lời ru tha thiết và tình cảm yêu thương của mẹ dànhcho con
- Sử dụng bài thơ, câu đố, ca dao, đồng dao để lôi cuốn trẻ vào bài
Ví dụ: Khi dạy trẻ vận động theo nhạc bài hát: “Vật nuôi” (Nhạc Anh), tôi
sử dụng bài đồng dao: “Vè loài vật” cho trẻ đọc với nhịp điệu vui vẻ và tưởngtượng ra trong bài vè có những con vật gì, sau đó hỏi trẻ những con vật nàotrong bài vè sống trong gia đình, đặc điểm của con vật đó ra sao để khuyếnkhích trẻ tự sáng tạo ra động tác vận động theo bài hát
Hoặc khi dạy trẻ hát bài: Chú voi con ở bản Đôn” (Nhạc và lời: PhạmTuyên), tôi sử dụng câu đố:
“Bốn chân như bốn cột đình
Giúp bà Trưng đuổi quân thù lưu danh
Giúp người qua được sang sông
Giúp người kéo gỗ bạn nói mau con gì?”
(Con voi).
Hay khi dạy trẻ hát bài: “Nhớ ơn Bác” (Nhạc và lời: Phan Huỳnh Điểu)tôi đọc cho trẻ nghe câu ca dao:
“Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”
Hỏi trẻ câu ca dao nói về ai? Tình cảm của con đối với Bác như thế nào?Kính yêu Bác con sẽ làm gì?
Khi dạy trẻ hát bài: “Hoa kết trái”, tôi sử dụng bài thơ: “Hoa kết trái” chotrẻ đọc để trẻ có thể hát thuộc bài hát nhanh hơn
Haykhi dạy trẻ hát, vận động theo nhạc bài hát: “Làm chú bộ đội” tôi chotrẻ đọc đồng dao kết hợp phối nhạc theo bài vè về nghề nghiệp do tôi tự sángtác:
Là nghề bưu điện Làm nhiều việc thiện Tập luyện tăng gia Bảo vệ nước nhà
Là nghề bộ đội ”
Trang 6Sau đó tôi sẽ cùng trẻ trò chuyện về một số nghề và hướng trẻ vào bái hátmột cách tự nhiên nhất
- Sử dụng nhạc cụ:
Ví dụ khi dạy trẻ vận động bài: “Múa với bạn Tây Nguyên” (Nhạc và lời:Phạm Tuyên), tôi sử dụng mô hình chiếc đàn tơ rưng, cho trẻ nghe tiếng đàn tơrưng để trẻ thấy được âm thanh khác biệt của tiếng đàn tơ rưng với tiếng đànyamaha mà trẻ vẫn thường được nghe, hỏi trẻ đàn tơ rưng có ở vùng nào, sau đódẫn dắt để dạy trẻ vận động theo bài hát
- Sử dụng một số trò chơi mang tính chất gây tò mò
Ví dụ: Khi dạy trẻ vỗ tay theo lời ca bài hát: “Cháu yêu cô thợ dệt”, tôicho trẻ chơi trò chơi: “Chiếc túi kỳ lạ”: Để ba cuộn chỉ: xanh, đỏ, vàng vàotrong một chiếc túi vải tối màu cho trẻ thò tay vào túi, mắt không nhìn sờ vào đồvật bên trong và đoán xem đó là gì để dẫn dắt vào bài dạy
- Sử dụng trang phục:
Ví dụ: Khi hát cho trẻ nghe bài hát: “Mùa xuân ơi”, tôi mặc áo dài truyềnthống có thêu cành mai vàng, cho trẻ nhận xét bộ trang phục của cô để trẻ liêntưởng những họa tiết trên chiếc áo dài với hình ảnh tươi thắm của mùa xuân
Hay khi hát cho trẻ nghe bài “Cây trúc xinh” (Dân ca quan họ Bắc Ninh),tôi mặc bộ áo tứ thân, đội nón quai thao để trẻ liên tưởng đến vùng quê BắcNinh và thả hồn theo giai điệu bài hát
- Sử dụng đạo cụ: cho trẻ đội các loại mũ về các con vật, các loại hoa, nơđeo tay phù hợp với từng bài hát theo chủ đề
Với những hình thức trên khi sử dụng để gây hứng thú cho trẻ, giáo viên
có thể kết hợp hình thức này với hình thức khác một cách linh hoạt, logic để giờhoạt động âm nhạc trở nên sôi nổi, cuốn hút ngay từ đầu, khiến trẻ không thểkhông tham gia
7.2 Biện pháp 2: Tận dụng mọi cơ hội để củng cố và rèn kĩ năng ca hát, nghe nhạc, nghe hát, vận động theo nhạc (gọi chung là kĩ năng âm nhạc) cho trẻ.
Ngoài giờ hoạt động chung, thì trong các thời điểm trong sinh hoạt hàngngày của trẻ ở trường, người giáo viên có thể tận dụng để củng cố và rèn kĩ năng
âm nhạc cho trẻ Bởi như đã nói ở trên là đặc điểm của trẻ rất dễ mất tập trungnên dễ quên, vì vậy giáo dục trẻ ở mọi lúc mợi nơi là phương pháp hữu hiệunhất
- Trong giờ đón trẻ: Để tạo không khí vui tươi, chào đón một ngày mới vàthích đi học tôi mở đĩa CD những bài hát có giai điệu nhanh, rộn ràng với lời camang hình ảnh của trường, lớp, cô giáo và các bạn như: “Vui đến trường”, “Lời
Trang 7chào buổi sáng”, “Chào ngày mới”, “Bài ca đi học”, “Nắng sớm” đồng thờikhuyến khích trẻ hát theo hoặc tự hưởng ứng cảm xúc của mình theo đĩa CD.
- Trong giờ thể dục sáng: Ngoài việc dạy cho trẻ tập các bài tập với cácđộng tác theo nhịp hô của cô, tôi kết hợp sử dụng các bài hát hoặc các bản nhạcnước ngoài có nhịp điệu nhanh, vui tươi cho trẻ tập thòa như: bài hát “Em tậpthể dục buổi sáng”, “Con chim vành khuyên”, “Vui đến trường” ; bản nhạc:
“Nào cùng nhảy các bạn ơi”, “Lucky lucky”,
- Khi tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động ngoài trời: Với nội dung dạochơi, tham quan tôi cho trẻ hát bài: “Dạo chơi”, “Ra chơi vườn hoa”, “Trời nắngtrời mưa” ; Với nội dung quan sát có mục đích tôi cho trẻ hát những bài hátphù hợp chủ đề như: Khi cho trẻ quan sát cây xanh -> trẻ hát bài “Em yêu câyxanh”; Khi cho trẻ quan sát một số loại hoa -> trẻ hát bài:“Vườn trường mùathu”; Khi cho trẻ quan sát công việc của bác làm vườn -> trẻ hát bài “Trồngcây” không những trẻ ôn lại được những bài hát đã học mà còn giúp trẻ hàohứng, hứng thú và thích được hoạt động
- Khi tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động vui chơi theo các góc, cụ thể làgóc âm nhạc: Tôi đã khuyến khích trẻ vận động dưới nhiều hình thức như: vỗtay, dậm chân, lắc lư, nhún, múa , biểu diễn với nhạc cụ như: trống, song loan,phách để bài hát thêm sinh động và phát huy khả năng biểu diễn và thể hiện cảmxúc của trẻ
- Trước giờ ngủ của trẻ: Tôi chọn những làn điệu hát ru, những làn điệudân ca hay những bản nhạc không lời sẽ giúp trẻ vừa cảm nhận được giai điệumượt mà, êm dịu của bài hát, bản nhạc vừa đi vào giấc ngủ thật dễ dàng hơnnhư: “Ru con”, “Ru con mùa đông”, “Hoa thơm bướm lượn”, “Lý chiều chiều”,
“Thư gửi Elise”, “Bản Sonat ánh trăng” góp phần hình thành cho trẻ nhân cáchtốt, tâm hồn trong sáng
- Sau khi trẻ ngủ dậy, tôi mở những bài hát, bản nhạc mang tính chất hànhkhúc như: “Làm chú bộ đội”, “Đội kèn tí hon”, “Đàn kiến nó đi” Chính nhịpđiệu nhanh, rộn ràng sẽ giúp trẻ có tác phong nhanh nhẹn, tạo thành nền nếp,thói quen mà không cần đến hiệu lệnh của cô
- Trong giờ hoạt động chiều: Tôi cho trẻ ôn lại những bài hát đã học dướihình thức tổ chức cuộc thi “Bé tập làm ca sĩ”, “Đội nào hát hay hơn”, hoặc tổchức buổi liên hoan văn nghệ để tất cả trẻ trong lớp được tham gia
7.3 Biện pháp 3: Tích hợp củng cố kĩ năng âm nhạc cho trẻ thông qua các môn học khác.
Đây là phương pháp tổ chức hoạt động âm nhạc theo hướng tích hợp chủ
đề và tôi có thể khẳng định rằng các môn học khác sẽ trở nên trầm, buồn và kémhiệu quả nếu thiếu âm nhạc Do đó, trong các giờ hoạt động khác tôi luôn chú ý
Trang 8lồng ghép những nội dung âm nhạc phù hợp để củng cố và rèn luyện kĩ năng âmnhạc cho trẻ như:
Trong giờ làm quen với văn học: Bên cạnh mục đích chính là dạy trẻthuộc và đọc diễn cảm bài thơ; hiểu nội dung, ý nghĩa của câu chuyện, tôi chọnnhững bài hát, bản nhạc đã được phổ nhạc theo nội dung bài thơ, câu chuyện đó
để giúp trẻ dễ dàng nhớ nội dung bài thơ, câu chuyện một cách sâu sắc hơn.Ngoài chọn những bài hát, bản nhạc có sẵn, tôi đã phổ nhạc cho những bài thơ,sáng tác bài hát theo nội dung câu chuyện để kết hợp dạy trẻ
Ví dụ: Thông qua việc dạy bài thơ: “Hoa kết trái” sau khi trẻ đọc thơ xongtôi cho trẻ hát bài hát “Hoa kết trái” (đã được phổ nhạc); Dạy trẻ bài thơ: “ChimChích Bông”, tôi cho trẻ hát bài “Chim Chích Bông” (đã được phổ nhạc)
Khi kể cho trẻ nghe câu chuyện: “Sự tích bánh chưng, bánh dày”, tôi đã
sáng tác bài hát “Sự tích bánh chưng, bánh dày” để dạy trẻ như sau: “Đố bạn biết sự tích bánh chưng bánh dày? Ngược dòng thời gian hỏi chàng Lang Liêu
đó Ấy là lễ vật quí dành tặng vua cha, dâng lên trời đất vào ngày đầu năm Bánh chưng hình mặt đất, bánh dày hình mặt trời Ôi thật quí giá trong ngày tết
cổ truyền của người dân Việt Nam.”
Trong giờ hoạt động tạo hình: Trong khi trẻ vẽ, nặn, xé cắt dán theo từngchủ đề, tôi kết hợp cho trẻ nghe những bài hát phù hợp chủ đề hay những bảnnhạc không lời nhẹ nhàng, êm dịu để kích thích trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻgiúp trẻ có những sản phẩm đẹp mắt, phong phú và đa dạng
Ví dụ: Khi trẻ vẽ mưa: cho trẻ nghe bản nhạc: Kiss the rain
Khi trẻ xé dán đàn cá bơi: cho trẻ nghe bài hát: Cá vàng bơi
Trong giờ khám phá khoa học: Việc kết hợp sử dụng âm nhạc trong giờhọc góp phần tạo cho trẻ có cảm xúc với các đối tượng như bài: “Tìm hiểu vềmột số loại hoa” có thể kết hợp cho trẻ nghe bài hát “Hoa trong vườn” hoặc “Ravườn hoa” của Văn Tấn hoặc như bài: “Tìm hiểu một số nghề” có thể kết hợpcho trẻ hát bài “Ước mơ xanh”
Trong giờ Làm quen với chữ cái: ngoài việc yêu cầu trẻ nhận biết, phát
âm chữ cái bằng nhiều biện pháp khác nhau, tôi sử dụng các bài hát trẻ đã học
để kết hợp oonh nhận biết phát âm các chữ cái như: bài hát “Trường chúng cháuđây là trường mầm non” – ôn nhóm chữ: a,ă,â; bài hát “Cô giáo” – ôn nhómchữ: o,ô,ơ; bài hát “Đèn xanh, đèn đỏ” – ôn nhóm chữ: p, q
Trong giờ học phát triển thể chất: Việc kết hợp các bản nhạc cùng với cácbài tập vận động là không thể thiếu vì khi kết hợp với nhạc sẽ làm cho các bàitập trở nên sinh động, nhộn nhịp và quốn hút hơn, tôi có thể kết hợp nhạc vàobài tập phát triển chung, một bản nhạc thật sôi động trong hoạt động thi đua tậpbài vận động cơ bản giữa các tổ hay khi kết thúc bài tập trẻ cần được thả mìnhtheo một bản nhạc nhẹ nhàng để cơ thể trẻ được trở lại cân bằng
Trang 97.4 Biện pháp 4: Nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ thông qua các ngày hội:
Hoạt động âm nhạc trong ngày hội, ngày lễ là hình thức biểu diễn vănnghệ được xây dựng trên kế hoạch và có sự chuẩn bị trước về nội dung Mụcđích của biện pháp này nhằm tăng cường khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ Khitrẻ được tham gia biểu diễn sẽ có cơ hội được củng cố rèn luyện kĩ năng hoạtđộng nghệ thuật Mặt khác tăng thêm sự mạnh dạn, lòng tự tin trước người kháccũng như sự phối hợp giữa các thành viên trong nhóm Trẻ được tham tham giabiểu diễn cùng cô, cùng bạn
Chính vì vậy thông qua những ngày hội, ngày lễ được tổ chức tại trườngtôi đã tạo cơ hội cho trẻ được tham gia biểu diễn các tiết mục văn nghệ như sau:
- Thứ nhất, chọn tiết mục phong phú về nội dung, đa dạng về thể loại đểtất cả trẻ cùng được tham gia
- Thứ hai, thiết kế sân khấu, chuẩn bị đạo cụ, trang phục cho trẻ biểu diễn
- Thứ ba, tập luyện cho trẻ dưới nhiều hình thức: hát đơn ca, múa hát tậpthể, biểu diễn ca cảnh, hoạt cảnh
- Thứ tư, cho cả lớp biểu diễn theo các tiết mục đã tập
Ví dụ: Ngày hội: “Bé vui tết trung thu”
- Tôi chọn các bài hát: “Đêm trung thu”, “Ánh trăng hòa bình”, “Đếmsao”, “Vầng trăng cổ tích”, “Rước đèn dưới ánh trăng”, “Rước đèn tháng tám”
- Thiết kế sân khấu: Treo phông chữ: “Bé vui tết trung thu”, trang trí hìnhảnh cây tre, ông trăng tròn và các bạn nhỏ đang vui múa sư tử; chuẩn bị mâm cỗ
- Tập luyện cho trẻ dưới hình thức hoạt cảnh với các vai: chị Hằng Nga,chú Cuội, các nàng tiên nữ, nàng Bạch Tuyết và 7 chú lùn
+ Trẻ dân gian cầm loa chạy ra:
"Loa loa loa loa !
Trung thu ngày hội Đón chị Hằng Nga Cùng với chúng ta Rước đèn phá cỗ "
+ Trẻ dân gian: Kìa các bạn ơi chị Hằng Nga đã xuống rồi Đi cùng vớichị Hằng Nga còn có cả anh Cuội và các nàng tiên nữ nữa Chị Hằng Nga xinhquá Chúng em chào chị Hằng Nga, chào anh Cuội và các nàng tiên nữ
+ Chị Hằng Nga: Chị chào tất cả các em! Chị ở trên cung trăng thấy các
em múa hát rất vui, chị cùng anh Cuội và các nàng tiên nữ xuống đây để vuitrung thu cùng các em đấy Nào chị em mình cùng múa hát bài “Ánh trăng hoàbình” nhé
+ Chị Hằng Nga: Các em nhìn kìa! Nàng Bạch Tuyết cùng 7 chú lùnđang đến vui trung thu cùng chúng ta đấy
Trang 10+ Các cháu: Chúng em chào nàng Bạch Tuyết, chào 7 chú lùn.
+ Nàng Bạch Tuyết: Chị Bạch Tuyết chào tất cả các bé Chị và 7 chú lùn
đi chơi ngang qua đây, thấy các em đón trung thu vui quá, chị đến để vui cùngcác em Và chị muốn tặng các em một bài hát rất hay Nào mời chị Hằng Nga,anh Cuội, các nàng tiên nữ và tất cả các em cùng múa hát cho thật vui nào ->Múa hát bài “Đêm trung thu”
+ Chị Hằng Nga: Chị Bạch Tuyết hát hay quá, bây giờ cả hai chị muốnnghe các bé lớp 3TuổiA hát, các em đồng ý không nào?
+ Các bé lớp 3TuổiA múa hát các bài: “Đếm sao”, “Vầng trăng cổ tích”,
“Rước đèn dưới ánh trăng”
+ Chị Hằng Nga: Các em ơi, tiếng trống múa lân đang thúc dục chúng tahãy mau mau đi rước đèn phá cỗ
-> Cho cả lớp rước đèn xung quanh mâm cỗ và phá cỗ ( Mở nhạc các bàihát: “Rước đèn dưới ánh trăng”, “Rước đèn tháng 8” )
Hay trong ngày tết noel trẻ cũng được biểu diễn các bài hát về ngày giángsinh, ông già noel, về thiếu nhi vui nhộn như hát múa: “Ông già noel ơi”, “Mừnggiáng sinh” , trẻ được gặp ông già noel, các chú tuần lộc và cùng vui múa hátvới ông già noel và các bạn
7.5 Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả trong
tổ chức hoạt động ca hát cho trẻ:
Mục đích của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quá trình tổchức hoạt động ca hát nhằm giúp trẻ có cơ hội tiếp cận với khoa học công nghệtiên tiến Nhờ có môi trường dạy học hiện đại mà trẻ cảm nhận được sự mềmmại trong câu hát, cảm nhận được tính chất đặc trưng của tác phẩm qua nhữngtính năng của các phần mềm mà giáo viên sử dụng
Hiện nay, tôi thường sử dụng phần mềm Powerpoint để trình chiếu thaycho đồ dùng trực quan để dạy trẻ hát, nghe hát và chơi trò chơi âm nhạc Để việcứng dụng phần mềm Powerpoint phát huy hiệu quả một cách tối đa, tôi chọnnhững hiệu ứng phù hợp cho những âm thanh, hình ảnh liên quan đến nội dungbài hát, bản nhạc để thu hút trẻ, phát huy tính tò mò, ham hiểu biết ở trẻ, khôngchọn những hiệu ứng gây rối mắt, khiến trẻ không tập trung
Ngoài ra, tôi còn sử dụng phần mềm Adobe Presenter để thiết kế bàigiảng Phần mềm này thích hợp cho việc dạy trẻ từ xa (học trực tuyến) Sau khithiết kế một hoạt động âm nhạc trên phần mềm này, giáo viên có thể in ra đĩahoặc copy vào USB cho phụ huynh tham khảo để kết hợp dạy trẻ hát, múa ở nhà
mà không cần đến cô giáo Do đó, với mỗi một tuần có một tiết âm nhạc, giáoviên có thể thiết kế một bài giảng trên phần mềm Adobe Presnter (Bài giảng E-learning) để phối hợp với phụ huynh cùng dạy trẻ Trẻ vừa được học ở lớp, vừađược học ở nhà sẽ giúp cho hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao
Trang 11Ví dụ: Với họat động âm nhạc: Dạy hát: “Đố bạn”
Nghe hát: “Chú voi con ở bản đôn”
TCAN: Nghe giai iệu đoán tên bai hát
Tôi cho trẻ xem đoạn video đã xây dựng về cảnh chú Khỉ trèo cây nhanhthoăn thoắt, chú Hươu Sao, chú Voi con có hai chiếc tai to và bác Gấu có dáng
đi phục phịch để trẻ tưởng tượng được nội dung bài hát, từ đó trẻ sẽ hứng thú vàthuộc bài hát nhanh hơn Khi cho trẻ nghe hát: “Chú voi con ở bản đôn” tôi cóthể cho trẻ hưởng ứng theo video nhạc mà ca sĩ nhí hát, với trò chơi âm nhạc tôi
có thể thiết kế các ô cửa bí mật trên màn hình máy tính sau đó cho trẻ mở các ôcửa và khám phá các bản nhạc phía sau các ô cửa để tìm ra tên bài hát
7.6 Biện pháp 6: Bồi dưỡng khả năng âm nhạc cho trẻ thông qua các lớp năng khiếu (Lớp dạy đàn, dạy múa, dạy nhảy dân gian, hiện đại )
Trải qua nhiều năm công tác tôi nhận thấy mỗi trẻ đều có một khả năng và
sở trường riêng chính vì vậy để có thể tìm ra những khả năng và sở trường củatừng trẻ thì người giáo viên phải có tâm huyết, có kiến thức thì mới có thể làmđược
Để có kiến thức bản thân tôi đã không ngừng học hỏi, tham khảo tài liệu
và tìm hiểu những kinh nghiệm thực tế Thực hiện tốt vai trò của người giáoviên để có thể làm tốt công tác phát hiện và tìm kiếm trẻ có năng khiếu về âmnhạc bằng cách:
+ Quan sát, lắng nghe trẻ hoạt động trong các hoạt động âm nhạc và cáchoạt động khác để từ đó phát hiện được những khả năng nghe, khả năng cảm thụ
và khả năng biểu diễn, năng khiếu về âm nhạc của trẻ
+ Thông qua một số trò chơi âm nhạc như:
* Trò chơi: Nghe giai điệu và xướng âm “la”
- Mục đích yêu cầu:
+ Rèn luyện tai nghe, và sự ghi nhớ có chủ định
+ Được làmquen với cao độ, trường độ các nốt nhạc
+ Cô đàn một đoạn nhạc đơn giản, trẻ sẽ nhận ra giai điệu, sau đó xướng
âm lại đoạn nhạc bằng âm “la” Nếu trẻ nghe chưa được thì cô có thể đàn lại để trẻ nghe và xướng âm lại đoạn nhạc đó
Ví dụ: bài hát “Cháu yêu cô chú công nhân” của nhạc sĩ Hoàng Văn Yến
cô đàn một đoạn “đố sol sol fa rê fa đồ” thì trẻ phải nhận ra giai điệu đó trong bài hát “Cháu yêu cô chú công nhân”, sau đó xướng âm theo âm “la”: “lá la la la
là la là”
Trang 12* Trò chơi: “Chiếc ghế âm nhạc”
- Mục đích yêu cầu:
+ Luyện tai nghe theo tiết tấu nhanh, chậm cho trẻ
+ Rèn khả năng phản xạ nhanh cho trẻ
Lượt chơi sau khi cô mời những trẻ khác cùng chơi cho đến nhóm chơi cuối cùng thì những bạn bị phạt trong những lần chơi sẽ phải hát và vận động minh họa một bài hát mà cả lớp yêu cầu
* Trò chơi: “Những nốt nhạc xinh” (ƯDCNTT)
- Mục đích yêu cầu:
+ Rèn khả năng ca hát và vận động sáng tạo cho trẻ
+ Trẻ biết đoán tên bài hát qua tranh, biết nghe và vẽ theo giai điệu
Nốt nhạc màu vàng: Bé hãy nghe giai điệu và đoán tên bài hát
Nốt nhạc màu xanh: Bé hãy đoán tên bài hát qua nội dung bức tranh Nốt nhạc màu tím: Hãy nghe và vẽ theo giai điệu Nếu giai điệu thấp thì
vẽ đường ngang, nếu giai điệu tăng dần thì vẽ lên cao, nếu giai điệu xuống thấp dần thì vẽ đường xuống
Nốt nhạc màu đỏ: Bé hãy hát vang với bài “Cô giáo em”
Thông qua các trò chơi am nhạc tôi tìm ra các cháu có tai nghê tốt, giọng hát tốt
Hàng ngày trong qúa trình tìm hiểu, quan sát trẻ bằng các hoạt động trênlớp để phát hiện những khả năng âm nhạc của trẻ tôi lập ra một quốn sổ nhật kí
để lưu lại những biểu hiện tích cực của trẻ về âm nhạc